سنڌي ادب

کليل ڄاڻ انسائيڪلوپيڊيا، وڪيپيڊيا مان
ڏانهن ٽپ ڏيو رهنمائي, ڳولا

سنڌي ادب جي شروعات ۽ ارتقاء بابت عالمن ۾ ڪجهه اختلاف آهن. ڪجهه عالمن جي اها راءِ آهي ته سنڌي شاعريءَ جي شروعات عربن جي دؤر ۾ ٿي، پر ڪجهه عالمن جو اهو چوڻ آهي ته سنڌي شاعريءَ جي ابتدا سومرن جي دؤر ۾ ٿي

سنڌي ادب
"اره بره ڪنڪره، ڪرڪري مندرا"

يا ڪن روايتن موجب اهو جملو هيئن آهي؛

"اره اصره ڪڪرا. ڪي ڪره مندره"

هن جملي بابت چيو وڃي ٿو ته ڪو سنڌي مائهو بغداد ويو ۽ اتي يحيى بن برمڪيءَ جي روبرو اهو جملو پڙهيائين. انهي جملي جي معنى هن ريت ٻڌائي وڃي ٿي. "جڏهن اسان وٽ نيڪين جو ٿئي ٿو ته ان وقت تنهنجو ئي نالو ورتو ويندو آهي".

هن جملي بابت ڪيترن ئي ماهرن جا تحقيقي مقالا ڇپجي چڪا آهن ۽ اڪثر ماهرن جي اها راءِ آهي ته اهو جملو ڪنهن افريقي ٻولي جو آهي. جيڪو حضرت بلال رسول ڪريم صلي الله عليه وسلم جي شان ۾ چيو هيو.

بحر حال جيڪڌهن هن جملي کي سنڌي ڪري به مڃجي تڏهن هن دؤر کي "سنڌي ادب جو دؤر" نٿو چئي سگهجي. سنڌي ادب جي باقائده شروعات سومرن جي دؤر ۾ ٿي جنهن کي "سنڌي ادب جو اوائلي دؤر" به سڏيو وڃي ٿي سومرن جي دؤر1050 کان 1350 تائين ۾ ٿي .[1]سومرن جي حڪومت کان اڳ سنڌه ۾ عربي ٻولي رائج هوي.سومرن جي دور ۾ سنڌي ادب ۾ پهرين صنف مقامي جنگ نامن،رزميه داستان،عشقيه داستانن عام قصن سان ٿي..

سومرن جو دؤر[سنواريو]

سومرن جي دؤر ۾ پهريون قصو سسئي پنهون جو داستان آهي جيڪو سومرن جي دور سان تعلق رکي ٿو سومرن جي دؤر جو پهريون جنگي داستان دودو چنيسر آهي.هن دور جو پهريون شاعر پير صدرالدين شاه هيو ء صنف گنان کان هوي.

سمن جو دؤر[سنواريو]

سمن جي دور جي حڪومت 1350 کان 1520 ع تائين هوي سمن جي دور ۾ شيخ حماد،اسحاق آهنگر،مخدوم احمد ڀٽي،قاضي قاضن،عيسي لنگوٽي،شيخ لاڏ جيو شاعر هئا.سمن جي دور ۾ سنڌي شاعري جي صنف ڳاهن ء عشقيه داستان جي شروعات ٿي.سمن جي دور جو مشهور شاعر قاضي قاضن هيو هن دور جي شاعرن جو ذڪر ڪتاب تحفته الڪرام ۾ ملي ٿو سمن جي دور جو عشقيه قصو نوري ڄام تماچي جي داستان آهي.[2]

ارغونن، ترخانن، ۽ مغلن جو دؤر[سنواريو]

ڪلهوڙن جو دؤر[سنواريو]

ٽالپرن جو دؤر[سنواريو]

انگريزن جو دؤر[سنواريو]

هاڻوڪو دؤر[سنواريو]

مددي ڪتاب ۽ حوال[سنواريو]

  • سنڌي ادب جو مختصر جائزو،


سنڌي ڪهاڻيون

سنڌي شاعري

سنڌي مضمون

سنڌي پهاڪا

سنڌي ڪتاب


Incomplete-document-purple.svg ھي ھڪ ڪچو مضمون آھي۔ توھان ھن ۾ اضافو ڪري وڪيپيڊيا کي سنواري سگھو ٿا۔
  1. http://www.sindhsalamat.com/threads/41604/
  2. http://www.sindhsalamat.com/threads/41604/