مخدوم جعفر بوبڪائي

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Jump to navigation ڳولا ڏانهن هلو

مخدوم جعفر بوبڪائي (Makhdoom Jaafar Boobkaaie), مخدوم ميران جو فرزند هو. مخدوم، رمل ۽ نجات جي علمن ۾ بيمثال مڃيو ويندو هو. ”قانع“ سندس باري ۾ ڪي عجيب غريب حڪايتون لکيون آهن، جن کي هن دور ۾ شايد اعتبار جوڳيون نه ڄاتو وڃي. مثلاً، هڪ ڀيري مخدوم صاحب سنڌ کان دهليءَ وڃڻ جو ارادو ڪيو. راهه خرچ لاءِ جيڪي ڏوڪڙ ساڻ کنبا هئائين، سي لاهور پهچندي ئي ختم ٿي ويس. ڪنهن کان گهرڻ يا قرض وٺڻ تي دل نه ٿيس. تنهنڪري پنهنجي ’نير نجات‘ علم کان ڪم وٺي، شهر جي ٻاهران هڪڙو باغ تيار ڪيائين، جنهن ۾ ميويدار وڻ هئا. پوءِ ان باغ کي ڪنهن دولتمند وٽ گروي رکي، پيسا وٺي، دهليءَ پهچي ويو. موٽندي گرويءَ جي رقم ادا ڪيائين، ۽ پوءِ باغ کي نيست نابود ڪري ڇڏيائين.

ٻئي هنڌ لکيل آهي ته هڪ ڀيري بادشاهه مهيني جي آخري تاريخن ۾ کانئس پڇيو ته چنڊ ڪڏهن ڏسبو. مخدوم سرسري طرح حساب ڪري تاريخ ٻڌائي. ٻين نجومين حساب ڪري، هڪ ڏينهن پوءِ جي تاريخ بيهاري. انهيءَ تي مخدوم ڪتاب ڪڍي باقاعدي حساب ڪيو، ته پنهنجو فيصلو غلط ۽ ٻين جو فيصلو درست لڳس. پنهنجي ايڏي ساري غلطي قبول ڪرڻ ۾ جيڪي سو گهٽتائي محسوس ٿيس، ان ڪري پنهنجيءَ ٻڌايل تاريخ مطابق، پنهنجي ’نير نجات‘ جي علم جي زور تي، هڪڙو نئون چنڊ آسمان تي چمڪائي ڇڏيائين!

اصلي چنڊ وري ٻئي ڏينهن تي ظاهر ٿيو. ان ڳالهه تي ماڻهن ۾ جڏهن گهڻو چؤٻول پئجي ويو، تڏهن مخدوم سموري حقيقت ظاهر ڪري ٻڌائي.


مخدوم جعفر جو فرزند مخدوم عبدالغني به تمام وڏو عالم هو. هن 1169 هه (1756ع) ۾ وفات ڪئي. ”قانع“ وفات جي تاريخ هن قطعي ۾ چئي:


مخدومِ پاک سيرت عبدالغني ڪـہ بـود،

در عــلـم شـرع مـصـطـفـوي محـزن نـهـفـت؛

هاتف بہ روز رفتن ولآ در جنان ز غيب،

”فيها علي الارائکِ نعم الثواب“ گفت[1]

محمد شفيع خان. هيءُ شخص ٺٽي جي مخدمن مان هو. عمر جو گهڻو حصو دهليءَ ۾ گذاريائين. ساري عمر شادي نه ڪيائين ۽ حياتيءَ ۾ جيڪي ڪجهه گڏ ڪيو هئائين، سو پنهنجي ڀاءُ محمد رضا خان جي خبر گيريءَ ۾ خرچ ڪندو رهيو. سن 1160 هه ۾ حج جي ارادي سان وطن موٽي آيو. ”قانع“ لکيو آهي: هو صوفي صافي هو، ۽ فقيرن سان گهڻي صحبت هيس. سندس صحبت فيض کان خالي نه هئي. مخدوم محمد معين ساڻس ملي تمام گهڻو خوش ٿيندو هو. ڪن رڪاوٽن سببان حج جو صفر ۾ دير ٿيندي رهي، تان جو آخر اجل جو پيغام اچي پهتو. ”قانع“ سندس وفات جي تاريخ هن طرح چئي:

”روز يڪہ جانش واصلِ حق شد ز روي هم،

”قانع“ بگفت، باد محمد شفيع خان.“ [2] [3]

حوالا[سنواريو]

  1. مقالات الشعرا“، ص 173
  2. ”مقالات الشعرا“، ص 159-160
  3. ڪتاب؛ تاريخ سنڌ ڪلهوڙا دور حصو ڇهون (جلد-2)، ليکڪ؛غلام الرسول ”مهر“، ڇاپو؛ پهريون 1964ع