قمبر شهدادڪوٽ ضلعو

قمبر شهدادڪوٽ ضلعو قمبر شهدادڪوٽ
ضلعو
اميد علي جوڻيجو ڳوٺ ۾ زرعي فصل
سنڌ ۾ قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جو مقام
Coordinates: 27°35′21″N 68°00′00″E
ملڪ	پاڪستان
صوبو	سنڌ
ڊويزن	لاڙڪاڻو ڊويزن
ضلعي جو قيام	13 ڊسمبر 2004ع
صدرمقام	قمبر
حڪومت
• طرز	ضلعي انتظاميا
ايراضي
• ضلعو	5,475 km2 (2,114 sq mi)
آبادي  (2023)
• ڪل	1,514,869
• ڪثافت	auto في چورس ڪلوميٽر
• شهري	421,865
• ٻهراڙي	1,093,004
ٻوليون
خواندگي
• مجموعي	40.02٪
• مرد	48.94٪
• عورتون	30.35٪
وقتي علائقو	UTC+5 (پاڪستان جو معياري وقت)

قمبر شهدادڪوٽ ضلعو سنڌ جي اتر اولهه ۾ لاڙڪاڻو ڊويزن جو هڪ ضلعو آهي، جنهن جو انتظامي صدرمقام قمبر شهر آهي. ضلعو کيرٿر جبل جي جابلو پٽي ۽ سنڌ جي آبپاشي هيٺ ايندڙ زرخيز ميداني علائقن جي سنگم تي واقع آهي. ان جي اولهه ۽ اتر اولهه طرف بلوچستان جا علائقا، اوڀر ۾ لاڙڪاڻو ضلعو، ڏکڻ ۾ دادو ضلعو ۽ اتر اوڀر ۾ جيڪب آباد ضلعو واقع آهن.

2023ع جي آدمشماريءَ موجب ضلعي جي ڪل آبادي 1,514,869 هئي، جن مان 421,865 ماڻهو شهري ۽ 1,093,004 ماڻهو ٻهراڙيءَ ۾ رهندا هئا. ضلعي جي ڪل ايراضي 5,475 چورس ڪلوميٽر، آباديءَ جي گهاٽائي لڳ ڀڳ 277 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر ۽ سراسري گهريلو جسامت 5.6 ماڻهو هئي.

ضلعي جي آباديءَ جي وڏي اڪثريت سنڌي مادري ٻولي ڳالهائي ٿي. 2023ع ۾ 96.21 سيڪڙو آبادي سنڌي ۽ 2.58 سيڪڙو براهوي کي پنهنجي مادري ٻولي ڄاڻايو.

قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جي ٻهراڙيءَ جون عورتون ۽ ڇوڪريون، 2011ع.

نالو ۽ قيام

موجوده قمبر شهدادڪوٽ ضلعو تاريخي طور لاڙڪاڻي ضلعي جو حصو هو. سنڌ حڪومت ڊسمبر 2004ع ۾ لاڙڪاڻي ضلعي کي ورهائي نئون ضلعو قائم ڪيو ۽ قمبر کي ان جو صدرمقام بڻايو. مختلف ذريعن موجب ضلعي جو رسمي قيام 13 ڊسمبر 2004ع تي ٿيو.

شروعاتي طور نئين ضلعي لاءِ قمبر جو نالو استعمال ڪيو ويو، پر شهدادڪوٽ جي رهواسين جي اعتراضن کان پوءِ شهدادڪوٽ جو نالو پڻ شامل ڪيو ويو ۽ ضلعو قمبر شهدادڪوٽ سڏجڻ لڳو.

شهدادڪوٽ ۾ وقت بوقت هڪ الڳ شهدادڪوٽ ضلعو قائم ڪرڻ جي تحريڪ پڻ هلي آهي، جنهن ۾ شهدادڪوٽ، قبو سعيد خان ۽ سجاول جوڻيجو کي هڪ الڳ ضلعي ۾ شامل ڪرڻ جو مطالبو ڪيو ويو.

تاريخ

1843ع ۾ انگريزن جي سنڌ تي قبضي کان پوءِ سنڌ کي انتظامي ضلعن ۾ ورهايو ويو. موجوده قمبر شهدادڪوٽ جو علائقو پهرين شڪارپور ضلعي ۽ پوءِ 20هين صديءَ جي شروعات کان لاڙڪاڻي ضلعي جو حصو رهيو.

موجوده ضلعي جي مختلف علائقن جي تاريخ ان کان گهڻو پراڻي آهي. وارهه تعلقي جي علائقي ۾ تاريخي جوناڻي نالي وسنديءَ جو ذڪر ملي ٿو، جنهن بابت تاريخدان ايم ايڇ پنهور سنڌ جي وچئين دور واري تاريخي جاگرافيءَ ۾ مواد ڏنو آهي.

ڪلهوڙا ۽ پوءِ ٽالپر دور ۾ ضلعي جو ميداني علائقو سنڌ جي زرعي ۽ مقامي سياسي نظام جو حصو رهيو. شهدادڪوٽ جي آبادڪاريءَ کي پڻ ڪلهوڙا دور سان ڳنڍيو وڃي ٿو.

جاگرافي

قمبر شهدادڪوٽ سنڌ جي جغرافيائي لحاظ کان گهڻو متنوع ضلعن مان هڪ آهي. ان جو اوڀر ۽ وچ وارو حصو هموار، آباد ۽ زرعي ميدانن تي مشتمل آهي، جڏهن ته اولهه طرف زمين آهستي آهستي کيرٿر جبل ڏانهن اوچي ٿيندي وڃي ٿي.

ضلعي جون الهنديون حدون سنڌ ۽ بلوچستان جي قدرتي ۽ انتظامي سرحد جو حصو آهن. کيرٿر واري جابلو پٽيءَ جي دامن کي سنڌيءَ ۾ ڪاڇو سڏيو وڃي ٿو. هتي آبادي ميداني علائقن جي ڀيٽ ۾ ڇڊي آهي، ۽ ڪيترائي ڳوٺ برساتي نئن ۽ موسمي پاڻيءَ تي دارومدار رکن ٿا.

سنڌ ۾ قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جو مقام.

ضلعي جي موجوده سرڪاري ايراضي 5,475 چورس ڪلوميٽر آهي. پراڻن دستاويزن ۾ 5,599 يا 5,675 چورس ڪلوميٽر جا انگ پڻ ملن ٿا، پر 2023ع جي آدمشماريءَ ۾ استعمال ٿيل موجوده انتظامي حدن لاءِ 5,475 چورس ڪلوميٽر سرڪاري انگ آهي.

کيرٿر ۽ ڪاڇو

ضلعي جو الهندو حصو کيرٿر جبل جي پهاڙي نظام سان ڳنڍيل آهي. هن پٽيءَ ۾ چونا پٿر، خشڪ جبل، برساتي نئيون، ننڍيون واديون ۽ چراگاهه شامل آهن. مقامي آباديءَ جي هڪ حصي جي گذر سفر جو دارومدار مال پالڻ ۽ موسمي زراعت تي آهي.

کيرٿر واري علائقي ۾ سنڌي ۽ براهوي ڳالهائيندڙ آباديون هڪ ٻئي سان صدين کان سماجي ۽ واپاري رابطا رکن ٿيون، جنهن جو اثر ضلعي جي ٻولي، موسيقي، روايتن ۽ ثقافتي زندگيءَ تي پڻ پيو آهي.

ڍنڍون ۽ آبي وسيلا

ضلعي ۾ حمل ڍنڍ اهم قدرتي پاڻيءَ جي ذخيرن مان هڪ آهي. هي ڍنڍ کيرٿر جي برساتي وهڪرن ۽ مختلف آبي رستن مان پاڻي حاصل ڪري ٿي. حمل ڍنڍ مڇي، پکين ۽ ڀرپاسي جي ماڻهن جي گذر معاش لاءِ تاريخي اهميت رکي ٿي.

ڊرگهه ڍنڍ، قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جي مشهور آبي ماڳن مان هڪ.

ڊرگهه ڍنڍ پڻ ضلعي جي مشهور آبي ماڳن مان آهي. وڪيميڊيا ڪامنز تي ضلعي سان لاڳاپيل ڊرگهه ڍنڍ جي آزاد تصوير موجود آهي.

موسم

قمبر شهدادڪوٽ جي ميداني علائقن جي موسم گرم ۽ خشڪ آهي. اونهاري ۾ گرمي تمام تيز ٿي سگهي ٿي، جڏهن ته سياري جون راتيون ٿڌيون رهن ٿيون. مون سون جون برساتون عام طور جولاءِ کان سيپٽمبر تائين ٿين ٿيون، پر کيرٿر ۽ بلوچستان کان ايندڙ برساتي وهڪرا به ضلعي تي اثرانداز ٿين ٿا.

2010ع ۾ لاڙڪاڻي ۽ قمبر شهدادڪوٽ جي ڀرپاسي واري علائقي ۾ غير معمولي شديد گرمي رڪارڊ ٿي. علائقي جي آبهوا ۾ ڊگهن خشڪ عرصن سان گڏ ڪڏهن ڪڏهن انتهائي برسات ۽ ٻوڏ پڻ شامل رهي ٿي.

ٻوڏ ۽ قدرتي خطرا

قمبر شهدادڪوٽ 2022ع جي پاڪستاني ٻوڏ ۾ سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ متاثر ضلعن مان هو. بلوچستان جي جابلو علائقن مان ايندڙ تيز برساتي وهڪرن ضلعي جي ڳوٺن، زرعي زمينن، رستن ۽ آبپاشيءَ جي نظام کي وڏي نقصان پهچايو.

2022ع جي ٻوڏ دوران سنڌ ۾ آيل پاڻي.

بين الاقوامي لڏپلاڻ واري اداري جي 2023ع واري سروي ۾ قمبر شهدادڪوٽ کي سنڌ جي انهن ضلعن ۾ شامل ڪيو ويو، جتي 2022ع جي ٻوڏ کان پوءِ وڏي انگ ۾ اندروني طور بي گهر ٿيل ماڻهو موجود هئا.

انتظامي ورهاست

قمبر شهدادڪوٽ ضلعو ستن تعلقن ۾ ورهايل آهي.

قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جا تعلقا، 2023ع

تعلقو	ايراضي (چورس ڪلوميٽر)	آبادي	آباديءَ جي گهاٽائي (ماڻهو في چورس ڪلوميٽر)	خواندگي
ميرو خان تعلقو	374	182,461	487.86	33.41٪
نصيرآباد تعلقو	309	174,708	565.40	41.81٪
قمبر تعلقو	2,260	448,990	198.67	39.36٪
قبو سعيد خان تعلقو	1,033	99,308	96.14	26.46٪
شهدادڪوٽ تعلقو	419	225,086	537.20	47.06٪
سجاول جوڻيجو تعلقو	385	130,635	339.31	37.66٪
وارهه تعلقو	695	253,681	365.01	44.25٪
ڪل	5,475	1,514,869	276.69	40.02٪

ذريعا: پاڪستان شماريات بيورو، آدمشماري 2023ع، جدول 1 ۽ 12.

اهم شهر

ضلعي جا ٻه سڀ کان وڏا شهري مرڪز شهدادڪوٽ ۽ قمبر آهن. 2023ع ۾ قمبر شهر جي آبادي 112,313 هئي، جڏهن ته شهدادڪوٽ جي آبادي 120 هزار کان وڌيڪ هئي.

ٻين اهم شهرن ۽ قصبن ۾ وارهه، نصيرآباد، قبو سعيد خان، ميرو خان، بهرام ۽ سجاول جوڻيجو شامل آهن.

آبادي

1951ع کان موجوده ضلعي جي حدن سان لڳ ڀڳ مطابقت رکندڙ علائقي جي آبادي مسلسل وڌندي رهي آهي.

Historical population

Year	Pop.	±% p.a.
1951	258,327	—
1961	299,259	+1.48%
1972	460,722	+4.00%
1981	566,574	+2.32%
1998	924,294	+2.92%
2017	1,338,035	+1.97%
2023	1,514,869	+2.09%
ذريعا: پاڪستان شماريات بيورو.

2023ع ۾ ضلعي ۾ 267,553 گهر ۽ 1,514,869 ماڻهو درج ٿيا.

ضلعي جي شهري آبادي 421,865 يعني 27.85 سيڪڙو هئي، جڏهن ته 72.15 سيڪڙو کان وڌيڪ آبادي ڳوٺاڻن علائقن ۾ رهندي هئي.

2023ع جي آدمشماريءَ ۾ 10 سالن کان گهٽ عمر جا 527,655 ماڻهو هئا، يعني ضلعي جي تقريباً 34.83 سيڪڙو آبادي ٻارن تي مشتمل هئي.

ٻوليون

2023ع جي آدمشماريءَ موجب سنڌي واضح طور ضلعي جي غالب مادري ٻولي هئي.

قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون مادري ٻوليون، 2023ع

  سنڌي (96.21%)

  براهوي (2.58%)

  ٻيون ٻوليون (1.21%)

سرحدي ۽ جابلو علائقن ۾ براهوي ۽ بلوچي اثر وڌيڪ نظر اچي ٿو، جڏهن ته شهرن ۾ اردو، سرائڪي ۽ ٻين ٻولين جا ڳالهائيندڙ به موجود آهن.

مذهب

2023ع جي آدمشماريءَ موجب اسلام ضلعي جو وڏي اڪثريت وارو مذهب هو. مسلمان 99.17 سيڪڙو، هندو ۽ شيڊيولڊ ڪاسٽ سان لاڳاپيل آبادي لڳ ڀڳ 0.65 سيڪڙو ۽ ٻيا مذهبي گروهه لڳ ڀڳ 0.18 سيڪڙو هئا.

قمبر شهدادڪوٽ ضلعي ۾ مذهب

مذهب	2017ع	2023ع	2023ع سيڪڙو
اسلام	1,327,507	1,502,256	99.17٪
هندومت	9,963	9,785	0.65٪
ٻيا	565	2,828	0.18٪
ڪل	1,338,035	1,514,869	100٪

ذريعو: پاڪستان شماريات بيورو.

1941ع جا مذهبي انگ موجوده ضلعي سان مڪمل طور هڪجهڙين حدن جا نه آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ ان وقت هي علائقو لاڙڪاڻي ضلعي جي مختلف تعلقن ۾ شامل هو؛ تنهنڪري تاريخي مقابلي ۾ حدن جي تبديليءَ کي نظر ۾ رکڻ ضروري آهي.

خواندگي

2023ع ۾ ضلعي جي مجموعي خواندگي شرح 40.02 سيڪڙو هئي. مردن ۾ اها 48.94 سيڪڙو ۽ عورتن ۾ 30.35 سيڪڙو هئي.

خواندگي، 2023ع

زمرو	شرح
مجموعي	40.02٪
مرد	48.94٪
عورتون	30.35٪

انگن مان مردن ۽ عورتن جي خواندگيءَ وچ ۾ نمايان فرق ظاهر ٿئي ٿو.

تعليم

2023–24ع جي سالياني اسڪول آدمشماريءَ موجب قمبر شهدادڪوٽ ضلعي ۾ مجموعي طور 1,458 سرڪاري اسڪول درج هئا، جن مان 1,375 فعال هئا. انهن اسڪولن ۾ 223,336 شاگرد داخل هئا ۽ 6,569 استاد مقرر هئا.

اسڪولي سطح موجب فعال ادارن ۾ تقريباً 1,244 پرائمري، 15 ايليمينٽري، 54 مڊل، 47 سيڪنڊري ۽ 15 هائير سيڪنڊري اسڪول شامل هئا.

سرڪاري اسڪول، 2023–24ع

سطح	فعال اسڪول
پرائمري	1,244
ايليمينٽري	15
مڊل	54
سيڪنڊري	47
هائير سيڪنڊري	15

صحت

ضلعي ۾ قمبر شهر ۾ ضلعي سطح جي سرڪاري اسپتال، جڏهن ته شهدادڪوٽ، ميرو خان، نصيرآباد ۽ وارهه سميت مختلف تعلقن ۾ تعلقه اسپتالون، رورل هيلٿ سينٽر، بيسڪ هيلٿ يونٽ ۽ سرڪاري ڊسپينسريون ڪم ڪن ٿيون.

پراڻن صحت پروفائيلن موجب 2012ع ۾ ضلعي ۾ 22 بنيادي صحت مرڪز، 24 سرڪاري ڊسپينسريون ۽ 7 رورل هيلٿ سينٽر درج هئا؛ وقت سان صحت جي ادارن جو انتظام ۽ انگ تبديل ٿيندو رهيو آهي.

معيشت

ضلعي جي معيشت جو بنيادي دارومدار زراعت تي آهي. سنڌ ۽ بلوچستان جي وچ واري جاگرافيائي بيهڪ، آبپاشيءَ جو نظام، چانورن جي پيداوار ۽ چوپائي مال ضلعي جي معيشت ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.

ضلعي جي وڏي ميداني پٽيءَ ۾ چانور ۽ ڪڻڪ سڀ کان اهم فصل آهن. ٻين فصلن ۾ جوئر، ٻاجهري، چڻا، مڪئي، تيلي ٻج، ڀاڄيون ۽ چارا شامل آهن.

اميد علي جوڻيجو ۾ زرعي زمين ۽ گوبيءَ جو فصل.

قمبر شهدادڪوٽ خاص طور ايري-6 ۽ ايري-9 قسم جي سارين جي پوک لاءِ سڃاتو وڃي ٿو.

زراعت

ضلعي ۾ ٻن وڏين زرعي موسمن ــ خريف ۽ ربيع ــ تحت پوک ڪئي وڃي ٿي. خريف ۾ چانور، جوئر، ٻاجهري ۽ مختلف موسمي فصل پوکيا وڃن ٿا، جڏهن ته ربيع ۾ ڪڻڪ، چڻا ۽ ٻين سياري وارين پوکن جو حصو وڌيڪ هوندو آهي.

قمبر شهدادڪوٽ ضلعي ۾ جوئر جو فصل.

پاڻيءَ جي فراهميءَ ۾ واهن ۽ شاخن جو اهم ڪردار آهي، پر ضلعي کي ڪڏهن پاڻيءَ جي کوٽ ۽ ڪڏهن بلوچستان کان ايندڙ ٻوڏن سبب انتهائي پاڻيءَ جي دٻاءَ کي منهن ڏيڻو پوي ٿو.

صنعت

شهدادڪوٽ جي اتر طرف قائم شهدادڪوٽ ٽيڪسٽائل مل ضلعي جي جديد صنعتي تاريخ جو سڀ کان اهم ادارو رهيو. مل 1974ع ۾ ذوالفقار علي ڀٽو جي حڪومت دوران قائم ڪئي وئي ۽ 1978ع ۾ پيداوار شروع ڪئي. پنهنجي عروج واري دور ۾ اها لڳ ڀڳ 4,500 مزدورن لاءِ روزگار جو ذريعو هئي.

مل ۾ پاليسٽر ۽ ٻين قسمن جو ڪپڙو تيار ٿيندو هو، جيڪو پاڪستان جي ٻين حصن ڏانهن موڪليو ويندو هو. مالي، انتظامي ۽ سياسي مسئلن سبب مل آهستي آهستي زوال پذير ٿي ۽ آخرڪار بند ٿي وئي.

اڄ ضلعي ۾ وڏي صنعت محدود آهي؛ ننڍن صنعتي ۽ واپاري شعبن ۾ رائيس ملون، زرعي اوزارن جي مرمت، تعميراتي مواد، کاڌي جي پروسيسنگ ۽ ننڍا ڪارخانا شامل آهن.

مزاراڻي گئس فيلڊ

مزاراڻي گئس فيلڊ قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جو اهم معدني ۽ توانائي ذريعو آهي. پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ موجب فيلڊ 1959ع ۾ دريافت ٿيو، پر گهٽ گئس جي گهرج سبب لڳ ڀڳ ٽن ڏهاڪن تائين وڏي ترقي نه ڪئي وئي.

2002ع–2003ع دوران گئس پروسيسنگ سهولت قائم ڪئي وئي ۽ ميرو خان ڀرسان سوئي سدرن گئس ڪمپني جي نيٽ ورڪ تائين تقريباً 75 ڪلوميٽر ڊگهي پائيپ لائين وڇائي وئي. تجارتي پيداوار جون 2003ع ۾ شروع ٿي.

پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ موجب فيلڊ ۾ ڇهه کوهه کوٽيا ويا آهن، جن مان چار پيداواري کوهه طور ڪم ڪندا رهيا آهن.

آبپاشي

ضلعي جي ميداني حصي جي زراعت سکر بئراج مان نڪرندڙ واهن ۽ انهن جي شاخن تي دارومدار رکي ٿي. چانورن جي پوک وڏي پاڻيءَ جي ضرورت رکي ٿي، جنهن سبب آبپاشيءَ جي ورڇ سياسي ۽ معاشي لحاظ کان اهم مسئلو آهي.

قمبر شهدادڪوٽ سنڌ ۽ بلوچستان جي سرحد تي هئڻ سبب بين الصوبائي پاڻيءَ جي ورڇ سان پڻ لاڳاپيل آهي. بلوچستان ڏانهن ويندڙ آبپاشي پاڻيءَ بابت وقت بوقت ٻن صوبن وچ ۾ اختلاف رپورٽ ٿيندا رهيا آهن.

آمدرفت

ضلعي مان ڪيترائي قومي اهميت جا رستا گذرن ٿا.

ايم-8 موٽر وي گوادر، خضدار ۽ بلوچستان کي رتوديرو سان ڳنڍيندڙ قومي رستو آهي ۽ ضلعي جي شهدادڪوٽ ۽ قبو سعيد خان واري حصي مان گذري ٿو. نيشنل هاءِ وي اٿارٽي جي نيٽ ورڪ موجب ايم-8 جو گوادر–هوشاب–آواران–خضدار–رتوديرو وارو رستو 892 ڪلوميٽر ڊگهو آهي.

اين-455 قومي شاهراهه لاڙڪاڻي، قمبر ۽ شهدادڪوٽ کي ڳنڍي ٿي، جڏهن ته اين-255 لاڙڪاڻي کي نصيرآباد سان ملائي ٿي.

قمبر شهدادڪوٽ ضلعي ۾ هڪ شاهراهه ڀرسان پيٽرول پمپ.

پوليس ۽ امن امان

قمبر شهدادڪوٽ پوليس ضلعو مختلف پوليس سب ڊويزنن ۽ ٿاڻن ۾ ورهايل آهي. سنڌ پوليس جي موجوده سرڪاري رڪارڊ ۾ قمبر سٽي، ميرو خان، سجاول، کبڙ، بهرام، ڊرگهه، پکو ۽ ٻين پوليس اسٽيشنن جا نالا درج آهن.

ضلعي پوليس جو مرڪزي آفيس قمبر شهر ۾ واقع آهي.

عدالتي نظام

قمبر شهدادڪوٽ سنڌ هاءِ ڪورٽ جي لاڙڪاڻي سرڪٽ جي عدالتي دائري ۾ اچي ٿو. ضلعي سطح تي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج، ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج، سينئر سول جج ۽ جوڊيشل ماجسٽريٽ عدالتون ڪم ڪن ٿيون.

قمبر ضلعي جو انتظامي ۽ عدالتي صدرمقام هجڻ سبب ضلعي سطح جون اهم عدالتون ۽ سرڪاري آفيسون اتي مرڪوز آهن.

سياسي ورهاست

2023ع جي نئين حدبنديءَ کان پوءِ قمبر شهدادڪوٽ ضلعي کي قومي اسيمبليءَ جون ٻه ۽ سنڌ اسيمبليءَ جون چار عام سيٽون مليون.

قومي اسيمبلي

قومي اسيمبلي جا تڪ

تڪ	نالو
اين اي-196 (قمبر شهدادڪوٽ-1)	قمبر شهدادڪوٽ-1
اين اي-197 (قمبر شهدادڪوٽ-2)	قمبر شهدادڪوٽ-2

اين اي-196 ۾ قبو سعيد خان، شهدادڪوٽ، سجاول جوڻيجو، ميرو خان ۽ قمبر تعلقي جا ڪجهه حصا شامل آهن؛ اين اي-197 ۾ نصيرآباد، وارهه ۽ قمبر تعلقي جا باقي حصا شامل آهن.

سنڌ اسيمبلي

سنڌ اسيمبلي جا تڪ

تڪ	نالو
پي ايس-14 (قمبر شهدادڪوٽ-1)	قمبر شهدادڪوٽ-1
پي ايس-15 (قمبر شهدادڪوٽ-2)	قمبر شهدادڪوٽ-2
پي ايس-16 (قمبر شهدادڪوٽ-3)	قمبر شهدادڪوٽ-3
پي ايس-17 (قمبر شهدادڪوٽ-4)	قمبر شهدادڪوٽ-4

2024ع جي عام چونڊن کان پوءِ ضلعي جي ٻنهي قومي ۽ چئن صوبائي عام سيٽن تي پاڪستان پيپلز پارٽي سان لاڳاپيل اميدوار چونڊيا ويا؛ اين اي-196 تي بعد ۾ ٿيل ضمني چونڊ ۾ پڻ پيپلز پارٽي جو اميدوار ڪامياب ٿيو.

ثقافت

قمبر شهدادڪوٽ جي ثقافت بنيادي طور سنڌي ڳوٺاڻي سماج سان لاڳاپيل آهي. اجرڪ، سنڌي ٽوپي، لوڪ موسيقي، شاعري، صوفي درگاهون، عرس، ميلا ۽ روايتي مهمان نوازي ثقافتي زندگيءَ جا اهم حصا آهن.

سنڌ ۽ بلوچستان جي سرحدي علائقن ۾ سنڌي ۽ براهوي ثقافتي روايتون پاڻ ۾ ملن ٿيون، جنهن جو اثر لباس، لهجن، موسيقي ۽ قبيلائي سماجي ڍانچي ۾ ڏسڻ ۾ اچي ٿو.

شهدادڪوٽ ۾ حڪيم علي شاهه پٽ واري جي درگاهه.

آثار، فن ۽ ورثو

ضلعي ۾ ڪلهوڙا، ٽالپر ۽ پوءِ واري دور سان لاڳاپيل قبرستان، مقبرا، درگاهون ۽ پراڻيون وسنديون موجود آهن.

صوبدار جمالي جي مقبري ۾ ليلا مجنون جي ڀت تي ٺهيل تاريخي تصوير؛ مقبرو 2010ع ۾ ڊهي پيو.

ضلعي سان لاڳاپيل تاريخي قبرن ۽ مقبرن ۾ سنڌي مقامي فن، ڪاشي، ڀتين تي تصويرڪاري ۽ روايتي گنبذي اڏاوت جا مثال ملن ٿا.

مشهور شخصيتون

قمبر شهدادڪوٽ ضلعي سان لاڳاپيل اهم سياسي، علمي، ادبي ۽ مذهبي شخصيتن ۾ هي شامل آهن:

• مولانا نور محمد شهدادڪوٽي
• ميان غلام صديق ميڪڻ
• پير تراب علي شاهه راشدي
• غلام حسين شاهه بخاري
• احمد سلطان چانڊيو
• ماسٽر منظور
• مولانا عبدالڪريم ٻير شريف وارو
• نواب شبير احمد چانڊيو
• مير نادر علي خان مگسي
• مير عامر علي خان مگسي
• نواب سر غيبي خان چانڊيو
• خانبهادر دوست محمد خان هڪڙو
• خانبهادر پير بخش خان کهاوڙ
• وينا شرنگي
• نواب سردار خان چانڊيو
• غلام مجدد اسراڻ
• حزب الله ٻگهيو
• ميان شاهل محمد ڪلهوڙو
• خدا ڏنو چانڊيو
• نور نبي جوڻيجو

پڻ ڏسو

• قمبر
• شهدادڪوٽ
• قمبر تعلقو
• شهدادڪوٽ تعلقو
• وارهه تعلقو
• ميرو خان تعلقو
• نصيرآباد تعلقو
• قبو سعيد خان تعلقو
• سجاول جوڻيجو تعلقو
• حمل ڍنڍ
• ڊرگهه ڍنڍ
• کيرٿر جبل
• لاڙڪاڻو ڊويزن

ٻاهريان ڳنڍڻا

• پاڪستان شماريات بيورو
• اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان
• سنڌ پوليس
• سنڌ اسڪول ايجوڪيشن جا انگ اکر
• پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ