مواد ڏانھن هلو

ڪشمور ضلعو

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان


ڪشمور ضلعو

Kashmore District
ضلعو
ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعو
سنڌ ۾ ڪشمور ضلعي جو مقام
تنگواڻي تعلقي جي مري شير محمد بجاراڻي ڳوٺ جي پراڻي حويلي
مير راجا غوث بخش خان بجاراڻي جي حويلي
Coordinates: 28°21′N 69°23′E / 28.350°N 69.383°E / 28.350; 69.383
ملڪپاڪستان
صوبوسنڌ
ڊويزنلاڙڪاڻو ڊويزن
قيام13 ڊسمبر 2004ع[1][2]
ضلعي هيڊڪوارٽرڪنڌڪوٽ
حڪومت
• طرزضلعي انتظاميا
ايراضي
• ضلعو2,580 km2 (1,000 sq mi)
آبادي
• ڪل1233957
• ڪثافت478.28 في چورس ڪلوميٽر
• شهري
271,782 (22.03٪)
• ٻهراڙي
962,175
شرح خواندگي
وقتي علائقوUTC+5 (پاڪستان معياري وقت)
تعلقا3
يونين ڪائونسلون41

ڪشمور ضلعو، جنهن کي سرڪاري دستاويزن ۾ ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعو پڻ لکيو وڃي ٿو، پاڪستان جي صوبي سنڌ جي اترئين حصي ۾ لاڙڪاڻو ڊويزن جو هڪ ضلعو آهي. ضلعي جو انتظامي صدر مقام ڪنڌڪوٽ آهي.[1] ڪشمور ضلعو 13 ڊسمبر 2004ع تي اڳوڻي جيڪب آباد ضلعي جي ڪشمور ۽ ڪنڌڪوٽ تعلقن کي ڌار ڪري قائم ڪيو ويو؛ بعد ۾ تنگواڻي تعلقو به نئين ضلعي جو ٽيون تعلقو بڻيو.[2][1]

2023ع جي آدمشماري موجب ڪشمور ضلعي جي آبادي 1,233,957 هئي، جنهن مان لڳ ڀڳ 22.03 سيڪڙو شهري ۽ 77.97 سيڪڙو ٻهراڙيءَ واري آبادي هئي.[3] ضلعي جي ڪل ايراضي 2,580 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ آباديءَ جي گهاٽائي لڳ ڀڳ 478 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر آهي.[3]

ڪشمور سنڌ جي انهن ٿورن ضلعن مان آهي، جيڪي ٻن ٻين صوبن سان سڌي سرحد رکن ٿا. اتر ۾ بلوچستان جو ڊيره بگٽي ضلعو، اوڀر ۾ پنجاب جو راجن پور ضلعو، اولهه ۾ جيڪب آباد ضلعو ۽ شڪارپور ضلعو، جڏهن تہ ڏکڻ طرف گهوٽڪي ضلعو ۽ سکر ضلعو واقع آهن.[5] سنڌو درياهه ضلعي جي اوڀرئين پاسي سان وهي ٿو، جنهن سبب دريائي ڪچو، ٻوڏ جا ميدان، ٻيلا ۽ آبپاشيءَ واري زراعت ضلعي جي قدرتي جاگرافيءَ جا اهم جزا آهن.[5]

نالو

[سنواريو]

ضلعي جو نالو ڪشمور شهر تان پيل آهي، جڏهن تہ ضلعي جو هيڊڪوارٽر ڪنڌڪوٽ ۾ واقع آهي. سرڪاري ادارا ٻنهي صورتن، ڪشمور ضلعو ۽ ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعو، کي استعمال ڪن ٿا. سنڌ حڪومت جي لوڪل گورنمينٽ کاتي جي 2022ع واري نوٽيفڪيشن ۾ سرڪاري نالو District Kashmore@Kandhkot لکيل آهي.[6]

ڪجهه ثانوي ذريعن ۾ ڪشمور لاءِ تاريخي صورتون خيزمر يا خيزمور پڻ ڏنيون ويون آهن، پر انهن صورتن جي اصليت بابت مستند قديم دستاويزي ثبوت محدود آهن، تنهنڪري انهن کي ضلعي جو قطعي طور ثابت ٿيل پراڻو نالو چوڻ کان پاسو ڪيو وڃي ٿو.

تاريخ

[سنواريو]

نوآبادياتي دور کان اڳ

[سنواريو]

هاڻوڪي ڪشمور ضلعي وارو علائقو تاريخي طور اتر سنڌ جي دريائي، زرعي ۽ قبائلي سرحدي پٽي جو حصو رهيو آهي. 18هين صديءَ ۾ علائقو ڪلهوڙا ۽ پوءِ ٽالپر حڪمرانيءَ هيٺ رهيو. 1783ع ۾ هالاڻي جي جنگ کان پوءِ سنڌ جي وڏي حصي ۾ ٽالپر حڪمراني قائم ٿي، جيڪا 1843ع تائين جاري رهي.

علائقي ۾ سنڌو درياهه، پراڻن واهن، چراگاهن ۽ بلوچستان ڏانهن ويندڙ رستن سبب آبادي ۽ مقامي واپار تاريخي طور درياهه ۽ زرعي نظام سان ڳنڍيل رهيو.

برطانوي دور

[سنواريو]

1843ع ۾ مياڻي جي جنگ ۽ دٻي جي جنگ کان پوءِ برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ سنڌ جي وڏي حصي تي قبضو ڪيو. موجوده ڪشمور، ڪنڌڪوٽ ۽ تنگواڻي جا علائقا بعد ۾ اپر سنڌ جي انتظامي ڍانچي ۾ شامل رهيا.

19هين صديءَ دوران علائقو جيڪب آباد ۽ اپر سنڌ سرحدي انتظام سان لاڳاپيل رهيو. بعد ۾ برطانوي دور جي انتظامي بندوبست ۾ ڪشمور ۽ ڪنڌڪوٽ اپر سنڌ فرنٽيئر ضلعي ۽ پوءِ جيڪب آباد ضلعي سان ڳنڍيل رهيا.

ريلوي، آبپاشي ۽ روڊن جي واڌ سان ڪنڌڪوٽ، ڪشمور ۽ غوثپور مقامي واپار ۽ مواصلات جا اهم مرڪز بڻيا.

پاڪستان کان پوءِ

[سنواريو]

1947ع کان پوءِ ڪشمور وارو علائقو جيڪب آباد ضلعي جو حصو رهيو. 13 ڊسمبر 2004ع تي سنڌ حڪومت صوبي ۾ چار نوان ضلعا قائم ڪيا، جن مان ڪشمور به هڪ هو. نئين ضلعي ۾ شروعاتي طور ڪشمور ۽ ڪنڌڪوٽ تعلقا شامل هئا ۽ ضلعي جو هيڊڪوارٽر ڪنڌڪوٽ مقرر ٿيو.[2]

ضلعي جي عدالتن جي سرڪاري تاريخ موجب نئون ضلعو 13 ڊسمبر 2004ع تي قائم ٿيو ۽ جولاءِ 2005ع ۾ ڪنڌڪوٽ ۾ ان جي پنهنجي ضلعي ۽ سيشن عدالت قائم ڪئي وئي.[1]

بعد ۾ تنگواڻي کي الڳ تعلقي جو درجو ڏنو ويو، جنهن کان پوءِ ضلعي جي موجوده انتظامي ورهاست ٽن تعلقن—ڪشمور، ڪنڌڪوٽ ۽ تنگواڻي—تي مشتمل ٿي.[3]

جاگرافي

[سنواريو]

ڪشمور ضلعو سنڌ جي انتهائي اترئين حصي ۾ واقع آهي. اتر ۾ بلوچستان، اوڀر ۾ پنجاب، اولهه ۾ جيڪب آباد ۽ شڪارپور، ۽ ڏکڻ ۾ گهوٽڪي ۽ سکر ضلعا واقع آهن.[5]

سنڌو درياهه ضلعي جي اوڀرئين ڪناري سان وهي ٿو. درياهه سان لڳندڙ علائقن ۾ وسيع ڪچي جا ميدان، دريائي ٻيلا، چراگاهه ۽ موسمي ٻوڏ جا علائقا موجود آهن. ضلعي جا آباد پڪا علائقا آبپاشيءَ جي واهن ذريعي زرعي پيداوار جو مرڪز آهن.

2010ع جي ٻوڏ دوران ڪشمور ۽ گڊو بئراج ڀرسان سنڌو درياهه جو سيٽلائيٽ منظر.

درياهه سان ويجهڙائيءَ سبب ضلعو ٻوڏ جي خطري کي به منهن ڏيندو رهي ٿو. 2010ع جي وڏي ٻوڏ دوران ڪشمور ۽ گڊو ڀرسان سنڌو درياهه جو وهڪرو انتهائي وڌي ويو ۽ ڪچي توڙي زرعي زمينن جا وسيع حصا پاڻي هيٺ آيا. ناسا جي لينڊسيٽ تصويرن ۾ گڊو بئراج، کيوالي ۽ ڀرپاسي جي ٻوڏ صاف ڏسڻ ۾ اچي ٿي.

آبپاشي ۽ گڊو بئراج

[سنواريو]

گڊو بئراج ڪشمور ضلعي جي سڀ کان اهم آبي اڏاوتن مان هڪ آهي. اهو سنڌو درياهه تي ڪشمور شهر کان لڳ ڀڳ 10 ميل اتر اولهه ۾ واقع آهي.[7]

بئراج جا هيڊ ورڪس 1962ع ۾ مڪمل ٿيا ۽ 1 مارچ 1963ع تي ان جو افتتاح ٿيو.[7] سنڌ آبپاشي کاتي موجب بئراج جي ڊزائن ڊسچارج 12 لک ڪيوسڪ آهي ۽ ان مان بيگاري سنڌ فيڊر، ڊيزرٽ پٽ فيڊر، گهوٽڪي فيڊر ۽ ريني ڪئنال سميت اهم واهه نڪرن ٿا.[7]

گڊو بئراج جي ڪمانڊ ايريا سنڌ ۽ بلوچستان جي لکين ايڪڙ زرعي زمينن تائين پکڙيل آهي. بيگاري سنڌ فيڊر ۽ ڊيزرٽ پٽ فيڊر خاص طور اتر سنڌ ۽ بلوچستان جي آبپاشيءَ لاءِ اهم آهن.[7]

گڊو ٿرمل بجلي گهر، ڪشمور ضلعو.

انتظامي ورهاست

[سنواريو]

ڪشمور ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورهايل آهي.[3]

ڪشمور ضلعي جا تعلقا — 2023ع
تعلقو ايراضي
(ڪلوميٽر²)		 آبادي گهاٽائي
(ماڻهو في ڪلوميٽر²)		 شرح خواندگي
ڪنڌڪوٽ تعلقو 654 407,592 623.23 37.91٪
ڪشمور تعلقو 1,262 487,601 386.37 32.65٪
تنگواڻي تعلقو 664 338,764 510.19 36.95٪
ڪل 2,580 1,233,957 478.28 35.59٪

يونين ڪائونسلون

[سنواريو]

سنڌ حڪومت جي لوڪل گورنمينٽ ۽ هائوسنگ ٽائون پلاننگ ڊپارٽمينٽ جي 27 اپريل 2022ع واري نوٽيفڪيشن موجب ضلعي ڪائونسل ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ۾ 41 يونين ڪائونسلون آهن.[6]

ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعي جون يونين ڪائونسلون، 2022ع
نمبر يونين ڪائونسل نمبر يونين ڪائونسل
1گلان پور22اڪهرو
2لائين پراڻي23واڪڙو
3کيوالي24ملهير
4ڊومي ولي25هيبت
5مساوالو26ڏاڏر
6سوڌي27داري
7سامو28منگي
8ڪچو بهادرپور29جعفرآباد
9گيهل پور30چيل
10آر بي چاچڙ31بجاراڻي
11بڊاڻي32بهلڪاڻي
12زور ڳڙهه33نصير
13گبلو34منجهي
14ڪمڀري35دنياپور
15ڪمب36گل والي
16توج37جمال
17چاچڙ38ڪرم پور
18ملگزار39سيدو ڪوٽ
19رسالدار40سيفل
20جاگيرآباد41سهلياڻي
21دولت پور

موجوده 2022ع واري نمبرنگ پراڻين بلدياتي فهرستن کان مختلف آهي؛ تنهنڪري اڳين دستاويزن ۾ ساڳين يونين ڪائونسلن جا ٻيا نمبر ملي سگهن ٿا.[6]

ديهون

[سنواريو]

بورڊ آف روينيو سنڌ جي سرڪاري فهرست موجب ڪشمور ضلعي جي ٽن تعلقن—ڪشمور، ڪنڌڪوٽ ۽ تنگواڻي—۾ مجموعي طور 148 ديهون درج ٿيل آهن. انهن مان ڪشمور تعلقي ۾ 57، ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ 49 ۽ تنگواڻي تعلقي ۾ 42 ديهون آهن.[8]

ڪشمور ضلعي جون ديهون، تعلقيوار
نمبر تعلقو ديهه
1ڪشمور تعلقو
57 ديهون		بڊاڻي ڪچو
2بڊاڻي پڪو
3ٻائي روپ
4ٻيلو
5ڀنر
6بندپ مراد
7بخشاپور
8چاچڙ
9ڏارو جهنڊو
10ڊومي ولي
11ايلسي
12گنڌير
13گيهلپور
14گشڪوري
15گونڊڪ ڪوش
16گبلو
17گلانپور
18حاجي خان
19جکراڻي
20جلال سوڌ
21ڪچو بهادرپور
22ڪچو ڪشمور
23ڪچو خوسڪي
24ڪريم آباد
25ڪٺ ڳڙهه
26ڪائورو مهر
27ڪيجهر
28کاهي ڪچو
29کاهي پڪو
30کيوالي
31ڪڀر
32ڪمب
33ڪمڀري
34لائين پراڻي
35ماڇي
36مهر
37مساوالو
38ميخان ٻيلو
39مٺڙي
40محمد آڏاڻي
41نورپور ڪچو
42نورپور پڪو
43پڪو بهادرپور
44پڪو ڪشمور
45پڪو خوسڪي
46ريو ڪچو
47سائين
48سامو
49شاهه علي پور
50شاهه ڳڙهه ڪچو
51شاهه ڳڙهه پڪو
52سيلاچي
53سوڌي
54سورهه
55ٿالهو
56توج
57زور ڳڙهه
58ڪنڌڪوٽ تعلقو
49 ديهون		عالم آباد
59اڪهرو
60آرائين
61بابرواڙي
62بلوچ آباد
63بلهاري
64بخشپور
65چمن
66ڏاڏر
67داري
68ڌڀاڻي
69ڌنڌي
70ڍائو
71لاهري ڊومڪي
72دولت پور
73فريد آباد
74ڳڙهي
75گهوراگهر ڪچو
76گهوراگهٽ پڪو
77غوثپور
78گلاب پور
79هيبت ڪچو
80هيبت پڪو
81جعفرآباد ڪچو
82جاگيرآباد
83جانگين
84ڪاجلي
85ڪنڌڪوٽ
86ڪيٽي
87خيرواهه
88خان واهه
89خانڀري
90ڪنڌارو ڪچو
91ماچڪو
92مڪان مارو
93مکواڻي
94ملگزار
95ملهير
96ملوڪان
97منگي
98ماري
99ميٽاهر
100رسالدار
101ريجمت آباد
102شاهه محمد جيلاني
103سنهياني پور
104تيغاڻي
105واحدپور
106واڪڙو
107تنگواڻي تعلقو
42 ديهون		الله آباد
108بهلڪاڻي
109برغ
110بيگهو
111بجاراڻي
112چيل
113ڏابلي
114دنياپور
115غازي
116گهاڻو کوسو
117گودو
118گل والي
119هاجاڻو
120هزارو
121هيرانپور
122جعفرآباد
123جمال
124جهلو
125ڪرم پور
126ڪير
127خيرو
128ڪوٽ ڏوٿي
129لالائو
130لشاري
131منجهي
132ماري جعفر
133نار
134نصير
135نندي جي ڌوري
136قريشي
137سيدو ڪوٽ
138سيفل
139سلگهڻي
140سنهيري
141ساون گبول
142شاهه غازي
143شير ڳڙهه
144شيرهان
145سورواهه
146سهلياڻي
147تنگواڻي
148اونڙ
ڪل ديهون 148

آبادي

[سنواريو]
Historical population
YearPop.±% p.a.
1998677,120—    
20171,090,336+2.54%
20231,233,957+2.08%
ذريعا: پاڪستان شماريات بيورو.[9][3]

2023ع جي آدمشماري موجب ڪشمور ضلعي جي آبادي 1,233,957 هئي. 2017ع ۾ اها 1,090,336 هئي، جنهن موجب ٻنهي آدمشمارين جي وچ ۾ سالياني سراسري واڌ لڳ ڀڳ 2.09 سيڪڙو رهي.[3]

ضلعي ۾ 208,894 گهراڻا رڪارڊ ڪيا ويا. 485,925 ماڻهو، يعني ڪل آبادي جو لڳ ڀڳ 39.38 سيڪڙو، ڏهن سالن کان گهٽ عمر جا هئا.[10]

ڪشمور ضلعي جي آباديءَ جو ڍانچو، 2023ع
زمرو تفصيل آبادي سيڪڙو
جنس مرد628,26550.91٪
عورتون605,64649.08٪
ٽرانسجينڊر460.004٪
عمر 15 سالن کان گهٽ644,78152.25٪
15–64 سال560,89945.46٪
65 سال ۽ مٿي28,2772.29٪
رهائش ٻهراڙي962,17577.97٪
شهري271,78222.03٪

شرح خواندگي

[سنواريو]

2023ع ۾ ڏهن سالن ۽ ان کان مٿي عمر واري آباديءَ جي مجموعي شرح خواندگي 35.59٪ هئي. مردن جي شرح 45.08٪ جڏهن تہ عورتن جي شرح 25.72٪ هئي.[4]

انگ مردن ۽ عورتن جي وچ ۾ تعليم ۾ نمايان فرق ظاهر ڪن ٿا. ضلعي اندر ڪنڌڪوٽ تعلقي جي شرح خواندگي 37.91٪، تنگواڻي جي 36.95٪ ۽ ڪشمور تعلقي جي 32.65٪ رڪارڊ ڪئي وئي.[4]

ٻوليون

[سنواريو]

2023ع جي آدمشماري موجب ضلعي جي وڏي اڪثريت جي مادري ٻولي سنڌي هئي، جڏهن تہ بلوچي ٻيو وڏو مادري ٻوليءَ وارو گروهه هو.[11]

تقريباً 94.1٪ آبادي سنڌي ۽ 5.2٪ بلوچي کي مادري ٻولي طور ڳالهائيندي هئي؛ اردو، پنجابي، پشتو، سرائيڪي، براهوي ۽ ٻيون ٻوليون ننڍن تناسبن ۾ موجود هيون.[11]

مذهب

[سنواريو]

2023ع جي آدمشماري موجب ضلعي جي 1,233,957 ماڻهن مان 1,190,767 مسلمان هئا.[12]

هندو ۽ درج فهرست ذاتيون گڏجي ضلعي جي لڳ ڀڳ 3.21 سيڪڙو آباديءَ تي مشتمل هيون ۽ انهن جو تناسب شهري علائقن ۾ ٻهراڙيءَ جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ هو.[12]

ڪشمور ضلعي ۾ مذهب، 2023ع
مذهب آبادي سيڪڙو
اسلام1,190,76796.50٪
هندومت ۽ درج فهرست ذاتيون39,6673.21٪
ٻيا3,5230.29٪
ڪل 1,233,957 100٪

1941ع جي آدمشماريءَ ۾ موجوده ڪشمور ضلعي سان تقريباً ملندڙ ڪشمور ۽ ڪنڌڪوٽ تعلقن جي آباديءَ ۾ مسلمان 92.81٪ ۽ هندو 7.16٪ هئا؛ پر ان دور جون انتظامي حدون موجوده ضلعي جي حدن سان مڪمل طور هڪجهڙيون نه هيون.[13]

معيشت

[سنواريو]

ڪشمور ضلعي جي معيشت جو بنياد زراعت، چوپائي مال، زرعي مزدوري، مڇيگيري، واپار، گئس ۽ بجليءَ جي پيداوار تي آهي. هڪ ضلعي اقتصادي پروفائيل موجب زراعت، مالداري، مڇيگيري ۽ شڪار سان لاڳاپيل روزگار ضلعي جي معاشي سرگرمين ۾ سڀ کان وڏو حصو رکي ٿو.[14]

پاڪستان المانڪ ۾ سنڌ ڊولپمينٽ اسٽيٽسٽڪس 2017–18 جي بنياد تي ضلعي جي 261,000 هيڪٽر رپورٽ ٿيل ايراضيءَ مان لڳ ڀڳ 117,000 هيڪٽر پوکيل ۽ 16,000 هيڪٽر ٻيلي هيٺ ڄاڻايا ويا آهن.[14]

چانور، ڪڻڪ، ڪمند ۽ مختلف چارا ۽ موسمي فصل علائقي جي اهم زرعي پيداوار ۾ شامل آهن. چوپائي مال جي پالنا ۽ مال جون منڊيون پڻ ٻهراڙيءَ جي معيشت جو اهم حصو آهن.

توانائي

[سنواريو]

ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ

[سنواريو]

ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ ضلعي جي اهم قدرتي وسيلن مان هڪ آهي. پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ موجب هي گئس فيلڊ سنڌو درياهه جي ساڄي ڪناري تي واقع آهي ۽ 1959ع ۾ دريافت ٿيو؛ گهٽ مقامي گئس طلب سبب تجارتي پيداوار 1987ع ۾ شروع ٿي.[15]

گئس جا اهم ذخيرا حبيب راهي لائيم اسٽون، سوئي مين لائيم اسٽون ۽ اپر لائيم اسٽون ۾ آهن.[15] ڪنڌڪوٽ فيلڊ جي گئس جو وڏو حصو گڊو ٿرمل بجلي گهر کي فراهم ٿيندو رهيو آهي.[16]

چاچڙ گئس فيلڊ

[سنواريو]

چاچڙ گئس فيلڊ ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ جي اتر اوڀر واري ڍانچي جي توسيع آهي. پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ موجب اهو 1995ع ۾ دريافت ٿيو ۽ لڳ ڀڳ 34 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي.[17]


گڊو ٿرمل بجلي گهر

[سنواريو]

گڊو ٿرمل بجلي گهر ڪشمور ضلعي جي اهم بجلي پيدا ڪندڙ مرڪزن مان هڪ آهي. اهو گڊو ۽ سنڌو درياهه ڀرسان واقع آهي ۽ قدرتي گئس سميت حرارتي ٻارڻ استعمال ڪندڙ قومي بجلي نظام جو اهم حصو رهيو آهي.

آمدورفت

[سنواريو]

ڪشمور ضلعي جي سرحدي حيثيت ان کي سنڌ، پنجاب ۽ بلوچستان جي وچ ۾ روڊ ۽ ريل رابطن لاءِ اهم بڻائي ٿي. ڪشمور طرفان روڊ راجن پور ۽ پنجاب ڏانهن وڃي ٿو، جڏهن تہ تنگواڻي ۽ اتر اولهندي رستا بلوچستان سان ڳنڍجن ٿا.[1]

ضلعي عدالت جي سرڪاري پروفائيل موجب ضلعي مان ريلوي لائين پڻ گذري ٿي ۽ بخشاپور، ڪنڌڪوٽ، تنگواڻي ۽ هيبت شهيد سميت اسٽيشنون موجود آهن.[1]

ٻوڏ ۽ قدرتي خطرا

[سنواريو]

سنڌو درياهه جي ڪچي واري پٽي سبب ڪشمور ٻوڏ جي خطري وارن ضلعن مان آهي. PDMA جي ضلعي جائزي ۾ دريائي ٻوڏ، بندن جي حفاظت ۽ ٻهراڙيءَ جي آباديءَ کي اهم آفتن سان لاڳاپيل مسئلا قرار ڏنو ويو آهي.[5]

2010ع جي پاڪستاني ٻوڏ دوران گڊو بئراج تي پاڻيءَ جو وهڪرو 11 لک ڪيوسڪ کان مٿي پهتو. سنڌ آبپاشي کاتي موجب 8 آگسٽ 2010ع تي بئراج مان 1,148,350 ڪيوسڪ وهڪرو گذريو، جيڪو ان جي تاريخ جي انتهائي وڏن وهڪرن مان هڪ هو.[7]

ثقافتي ۽ تاريخي ورثو

[سنواريو]

ڪشمور ضلعو جديد آبپاشي ۽ توانائيءَ جي اڏاوتن سان گڏ پراڻين مذهبي، تعليمي، ريلوي، انتظامي ۽ رهائشي عمارتن جو پڻ مالڪ آهي. اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ ضلعي اندر ڪيترن ماڳن کي دستاويز ڪيو آهي.[18]

انهن ماڳن ۾ هيٺيان شامل آهن:

  • گڊو بئراج
  • ٽوڙي بنگلو
  • گوڊي بنگلو
  • ايڪس-2 ريگيوليٽر
  • چٽي مسجد
  • ڊومڪي قبرستان
  • هيبت شهيد جو مقبرو
  • گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ
  • گورنمينٽ ايليمينٽري ڪاليج
  • پراڻيون آبپاشي ۽ سرڪاري عمارتون.[18]
تنگواڻي تعلقي جي مري شير محمد بجاراڻي ڳوٺ ۾ پراڻي حويلي.

وڪيميڊيا ڪامنز تي موجود Ancient bungalow.jpg جي اصل فائل بيان موجب اها حويلي ڳوٺ مري شير محمد بجاراڻي، تعلقو تنگواڻي، ضلعو ڪشمور ۾ واقع آهي.[19]

مير راجا غوث بخش خان بجاراڻي جي حويلي، ڪشمور ضلعو.

سياسي نمائندگي

[سنواريو]

2024ع کان جاري سنڌ اسيمبليءَ جي دور ۾ ڪشمور ضلعو ٽن صوبائي تڪن ۾ ورهايل آهي. سنڌ اسيمبليءَ جي موجوده ڊائريڪٽري موجب انهن ٽنهي تڪن جي نمائندگي پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز جا ميمبر ڪن ٿا.[20]

ڪشمور ضلعي جا صوبائي اسيمبلي تڪ
تڪ ميمبر جماعت
پي ايس-4 ڪشمور-1 عبدالرؤف کوسو پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز
پي ايس-5 ڪشمور-2 غلام عابد پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز
پي ايس-6 ڪشمور-3 محبوب علي خان بجاراڻي پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز

پڻ ڏسو

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
  1. 1 2 3 4 5 6 "Introduction – District & Sessions Court Kashmore @ Kandhkot" (انگريزي ۾). ضلعي ۽ سيشن عدالت ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ. 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  2. 1 2 3 "Four new districts created in Sindh". Business Recorder (انگريزي ۾). 14 December 2004. 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 "Table 1: Area, Population by Sex, Sex Ratio, Population Density, Urban Population, Household Size and Annual Growth Rate, Census-2023, Sindh" (PDF) (انگريزي ۾). پاڪستان شماريات بيورو. 2023. 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  4. 1 2 3 "Literacy Rate, Enrolment and Out of School Population by Sex and Rural/Urban, Census-2023, Sindh" (PDF) (انگريزي ۾). پاڪستان شماريات بيورو. 2023. 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  5. 1 2 3 4 Organizational Capacity Assessment and Development of Capacity Enhancement Plan – District Kashmore (PDF) (Report) (انگريزي ۾). پراونشل ڊزاسٽر مئنيجمينٽ اٿارٽي، حڪومت سنڌ. 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  6. 1 2 3 "Notification of Councils of District Kashmore@Kandhkot" (PDF) (انگريزي ۾). لوڪل گورنمينٽ ۽ هائوسنگ ٽائون پلاننگ ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ. 27 April 2022. 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  7. 1 2 3 4 5 "Guddu Barrage Region" (انگريزي ۾). آبپاشي کاتو، حڪومت سنڌ. 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  8. ↑ "List of Dehs in Sindh" (PDF). سنڌ زمين (انگريزي ۾). بورڊ آف روينيو، حڪومت سنڌ. 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  9. ↑ "Population by Administrative Units 1951–1998" (PDF). پاڪستان شماريات بيورو. 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  10. ↑ "Table 5: Population by Selected Age Group, Sex and Rural/Urban, Census-2023" (PDF) (انگريزي ۾). پاڪستان شماريات بيورو. 2023. 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  11. 1 2 "Table 11: Population by Mother Tongue, Sex and Rural/Urban, Census-2023" (PDF) (انگريزي ۾). پاڪستان شماريات بيورو. 2023. 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  12. 1 2 "Table 9: Population by Sex, Religion and Rural/Urban, Census-2023" (PDF) (انگريزي ۾). پاڪستان شماريات بيورو. 2023. 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  13. ↑ "Census of India, 1941 – Volume XII, Sind Province" (PDF) (انگريزي ۾). 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  14. 1 2 "Sindh – Kashmore-Kandhkot". Pakistan Almanac (انگريزي ۾). 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  15. 1 2 "Kandhkot Gas Field" (انگريزي ۾). پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ. 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  16. ↑ "PPL signs Gas Sales Agreement for Kandhkot" (انگريزي ۾). پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ. 24 October 2017. 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  17. ↑ "Chachar Gas Field" (انگريزي ۾). پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ. 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  18. 1 2 "Kashmore Heritage Sites" (انگريزي ۾). اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ. 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  19. ↑ "File:Ancient bungalow.jpg" (انگريزي ۾). وڪيميڊيا ڪامنز. 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  20. ↑ "Assembly Members Directory – District Kashmore" (انگريزي ۾). سنڌ صوبائي اسيمبلي. 15 September 2026 تي حاصل ڪيل.

ڪتابيات

[سنواريو]
  • 1998 District Census Report of Jacobabad. Census Publication (انگريزي ۾). جلد 17. اسلام آباد: Population Census Organization, Statistics Division, Government of Pakistan. 1999.
  • Pakistan Emergency Situational Analysis: District Kashmore (Report) (انگريزي ۾). ReliefWeb. July 2014.

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=ڪشمور_ضلعو&oldid=412390" تان ورتل