چاڪياڻي
چاڪياڻي سنڌ جي قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جي شهدادڪوٽ تعلقي ۾ واقع هڪ ڳوٺ ۽ يونين ڪائونسل آهي. اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان جي موجوده مڪاني حڪومت واري رڪارڊ ۾ هن کي يونين ڪائونسل نمبر 4، چاڪياڻي طور درج ڪيو ويو آهي.[1]
چاڪياڻي رتوديرو–شهدادڪوٽ واري ايم-8 موٽر وي جي ويجهو واقع آهي. سنڌ حڪومت جي 2023ع واري ٻوڏ کانپوءِ روڊ بحالي منصوبي ۾ رتوديرو–شهدادڪوٽ موٽر وي (ايم-8) کان ڳوٺ چاڪياڻي تائين روڊ کي الڳ بحالي منصوبي طور درج ڪيو ويو آهي.[2]

نالو ۽ انتظامي حيثيت
[سنواريو]سرڪاري انگريزي رڪارڊ ۾ ڳوٺ جي نالي جون Chakyani ۽ Chakiani ٻئي صورتون ملن ٿيون. سنڌ تعليم کاتي ۽ موجوده مڪاني حڪومت واري رڪارڊ ۾ Chakyani جو استعمال وڌيڪ عام آهي.[1][3]
پراڻن مڪاني ۽ تعليمي رڪارڊن ۾ چاڪياڻي کي مختلف يونين ڪائونسل حدن سان ڳنڍيو ويو آهي. مثال طور 2015ع جي سنڌ تعليم کاتي جي معياري امتحاني رڪارڊ ۾ چاڪياڻي، پير نبي شاهه، دريا خان مستوئي ۽ صوبدار مستوئي جا اسڪول اعتبار خان چانڊيو يونين ڪائونسل هيٺ درج هئا.[4]
موجوده اليڪشن ڪميشن جي حدبنديءَ ۾ چاڪياڻي پاڻ الڳ يونين ڪائونسل نمبر 4 آهي.[1] تنهنڪري پراڻن مضمونن ۾ استعمال ٿيل يو سي 3 چاڪياڻي کي موجوده انتظامي نمبر طور لکڻ درست نه آهي.
جاگرافي
[سنواريو]چاڪياڻي اتر اولهه سنڌ جي هموار زرعي ميداني پٽيءَ ۾ واقع آهي. کليل جاگرافيائي ڊيٽا موجب ڳوٺ جو مرڪزي مقام تقريباً 27°50′07″ اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ 67°58′46″ اوڀر ڊگهائي ڦاڪ تي آهي، جڏهن ته سمنڊ جي سطح کان اوچائي لڳ ڀڳ 49 ميٽر آهي.[5]
چاڪياڻي جي ڀرپاسي ۾ صوبدار خان مستوئي، دريا خان مستوئي، پير نبي شاهه، انگهه ۽ ٻيون ننڍيون آباديون واقع آهن.[5]
صوبدار خان مستوئي چاڪياڻي جي اتر اولهه طرف لڳ ڀڳ هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ فاصلي تي واقع آهي، جڏهن ته دريا خان مستوئي لڳ ڀڳ اڍائي ڪلوميٽر اتر اولهه طرف آهي.[6][7]
آمدرفت
[سنواريو]چاڪياڻي جي موجوده علائقائي اهميت جو هڪ سبب ايم-8 موٽر وي سان ان جو روڊ رابطو آهي. نيشنل هاءِ وي اٿارٽي جي رڪارڊ موجب ايم-8، گوادر–رتوديرو روڊ منصوبي جو حصو آهي ۽ خضدار–شهدادڪوٽ سيڪشن ان جي اهم حصن مان آهي.[8]
سنڌ فلڊ ايمرجنسي ريهيبليٽيشن پروجيڪٽ جي سرڪاري نقشن ۾ چاڪياڻي کي رتوديرو–شهددادڪوٽ موٽر وي واري پٽيءَ سان ڳنڍيل ڏيکاريو ويو آهي ۽ ايم-8 کان ڳوٺ چاڪياڻي تائين لنڪ روڊ جي بحالي کي 2022ع جي ٻوڏ کانپوءِ ترقياتي منصوبن ۾ شامل ڪيو ويو.[2]

آبادي ۽ وسنديون
[سنواريو]چاڪياڻي يونين ڪائونسل جي موجوده مڪمل آباديءَ جو الڳ تصديق ٿيل انگ پاڪستان شماريات بيورو جي عام آن لائين ضلعي جدولن ۾ صاف صورت ۾ موجود نه آهي؛ تنهنڪري غيرسرڪاري اندازن کي Infobox ۾ شامل نه ڪيو ويو آهي.
سنڌ حڪومت جي ڳوٺن ۽ ترقياتي رڪارڊن مان چاڪياڻي ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ هي آباديون سڃاڻپ ۾ اچن ٿيون:
- چاڪياڻي
- دريا خان مستوئي
- صوبدار خان مستوئي
- پير نبي شاهه
- امير بخش ڏنگر
- دلاور خان بروهي
- انگهه
- مٺو خان مستوئي
- ٻين ننڍين ڳوٺاڻين آبادين
2013ع جي قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جي ڳوٺن واري ڊائريڪٽري ۾ دلاور خان بروهي، صوبدار مستوئي، امير بخش ڏنگر ۽ پير نبي شاهه سميت ڪيترن ڳوٺن جا نالا درج آهن.[9]
مقامي حڪومت
[سنواريو]چاڪياڻي سنڌ جي ڳوٺاڻي مڪاني حڪومت جي نظام تحت يونين ڪائونسل آهي. موجوده اليڪشن ڪميشن جي رڪارڊ ۾ اها يونين ڪائونسل نمبر 4 طور شامل آهي.[1]
يونين ڪائونسل جي ذميوارين ۾ مقامي شهري رڪارڊ، ڄمڻ ۽ وفات جي رجسٽريشن، نڪاح ۽ شاديءَ جا انتظامي رڪارڊ ۽ مقامي ترقياتي معاملن ۾ سهڪار شامل آهن.
2015ع جي مڪاني چونڊن بابت پراڻي نتيجن واري رڪارڊ موجب چاڪياڻي واري يونين ڪائونسل مان مشتاق احمد مستوئي، عرف پهلوان خان، چيئرمين ۽ مجتبى حسين واڍو وائيس چيئرمين طور چونڊيا ويا هئا، جڏهن ته صاحب علي شاهه ضلعي ڪائونسل لاءِ ميمبر چونڊيو ويو هو.[10]
موجوده مڪاني حدبندي 2015ع واري حدبنديءَ کان مختلف آهي، تنهنڪري پراڻا يونين ڪائونسل نمبر ۽ موجوده نمبر هڪجهڙا نه سمجهڻ گهرجن.[1]
تعليم
[سنواريو]چاڪياڻي ۽ ڀرپاسي ۾ سرڪاري پرائمري ۽ ثانوي تعليم جون سهولتون موجود آهن.
سنڌ اسڪول ايجوڪيشن ۽ لٽريسي کاتي جي موجوده رڪارڊ ۾ گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول چاڪياڻي سيمس ڪوڊ 427030136 سان شهدادڪوٽ تعلقي ۽ چاڪياڻي يونين ڪائونسل هيٺ درج آهي.[11]
2025–26ع جي سنڌ حڪومت جي بجيٽ ۾ پڻ گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول چاڪياڻي لاءِ الڳ آپريٽنگ، فرنيچر، راندين ۽ مرمت جي بجيٽ درج آهي.[12]
ساڳئي بجيٽ ۾ گورنمينٽ گرلز پرائمري اسڪول چاڪياڻي پڻ الڳ اسڪولي اسڪيم طور درج آهي.[12]
سنڌ تعليم کاتي جي اسڪول ڊائريڪٽريءَ ۾ چاڪياڻي ۽ ڀرپاسي لاءِ هي اسڪول پڻ درج آهن:[13]
- گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول چاڪياڻي
- گورنمينٽ گرلز پرائمري اسڪول چاڪياڻي
- گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول پير نبي شاهه
- گورنمينٽ گرلز پرائمري اسڪول پير نبي شاهه
- گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول حاجي دريا خان مستوئي
- گورنمينٽ گرلز پرائمري اسڪول دريا خان مستوئي
- گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول صوبدار مستوئي
- گورنمينٽ گرلز پرائمري اسڪول صوبدار مستوئي
سنڌ تعليم کاتي جي استاد مقرري واري رڪارڊ ۾ گورنمينٽ بوائز هاءِ اسڪول چاڪياڻي پڻ شهدادڪوٽ تعلقي ۾ موجود ثانوي ادارو طور درج آهي، جنهن جو سيمس ڪوڊ 427030220 آهي.[14]
ان ڪري پراڻي مسودي جو اهو بيان ته چاڪياڻي ۾ سيڪنڊري تعليم جو ڪو بندوبست ناهي هاڻي درست نه آهي.
صحت
[سنواريو]چاڪياڻي ۾ بنيادي صحت يونٽ چاڪياڻي موجود آهي. سنڌ حڪومت جي نيشنل هيلٿ سپورٽ پروگرام جي 2025ع ۽ 2026ع واري صحت سهولتن جي سرڪاري فهرست ۾ ان کي بي ايڇ يو چاڪياڻي، ڪوڊ 234043، پي پي ايڇ آءِ جي انتظام هيٺ درج ڪيو ويو آهي.[15][16]
2026ع واري فهرست ۾ بي ايڇ يو چاڪياڻي کي شهدادڪوٽ تعلقي جي اعتبار خان واري صحت انتظامي اڪائي هيٺ درج ڪيو ويو آهي.[16]
اهڙيءَ طرح چاڪياڻي ۾ پرائمري صحت جي سرڪاري سهولت موجود آهي؛ پراڻي مضمون ۾ صحت جي مڪمل کوٽ وارو بيان هاڻي درست نه رهيو آهي.
پيئڻ جو پاڻي
[سنواريو]چاڪياڻي لاءِ سرڪاري پاڻي فراهمي اسڪيم پڻ موجود آهي. سنڌ فلڊ ايمرجنسي ريهيبليٽيشن پروجيڪٽ جي 2024ع واري ضلعي رپورٽ ۾ چاڪياڻي واٽر سپلاءِ اسڪيم شهدادڪوٽ تعلقي جي پاڻي فراهمي منصوبن ۾ شامل آهي.[17]
رپورٽ ۾ اسڪيم لاءِ بنيادي آبادي 4,000 ڄاڻائي وئي آهي ۽ مستقبل جي منصوبابنديءَ لاءِ 6,390 ماڻهن تائين آباديءَ جو ڪاٿو ڏنو ويو آهي؛ اهي انگ پاڻي فراهمي اسڪيم جي خدمت واري آبادي آهن، يونين ڪائونسل جي سرڪاري آدمشماري نه آهن.[17]
انهيءَ ڪري ”پيئڻ لاءِ رڳو جر جو پاڻي ميسر آهي“ وارو پراڻو مطلق بيان هاڻي مناسب نه آهي؛ البت پاڻي جي فراهمي، زميني پاڻي ۽ آبپاشيءَ جي کوٽ علائقي جا اهم مسئلا رهيا آهن.
زراعت ۽ معيشت
[سنواريو]چاڪياڻي جي معيشت وڏي حد تائين زراعت ۽ ان سان لاڳاپيل سرگرمين تي دارومدار رکي ٿي. علائقي ۾ خاص طور چانور جي پوک اهم آهي، جڏهن ته ڪڻڪ، چارا ۽ مختلف موسمي فصل پڻ پوکيا وڃن ٿا.
2021ع ۾ ڊان قمبر شهدادڪوٽ ضلعي ۾ آبپاشيءَ جي پاڻي جي شديد کوٽ بابت رپورٽ ڪندي خاص طور رتوديرو–خضدار موٽر وي ڀرسان چاڪياڻي ڳوٺ جي آبادگارن جو ذڪر ڪيو. رپورٽ موجب پاڻي جي اڻپوري ۽ غيربرابر ورڇ سبب سارين جون نرسريون ۽ نوان پوکيل ٻوٽا متاثر ٿي رهيا هئا.[18]
رپورٽ ۾ چاڪياڻي جي هڪ آبادگار ۽ اڳوڻي ضلعي صحت آفيسر ڊاڪٽر عبدالوهاب واڍي جي حوالي سان پڻ فصلن تي پاڻي جي کوٽ جي اثرن جو ذڪر ڪيو ويو آهي.[18]
چاڪياڻي جي ڀرپاسي جا رهاڪو زراعت کان سواءِ مال پالڻ، ننڍي واپار، ٽرانسپورٽ ۽ سرڪاري يا خانگي ملازمتن سان پڻ لاڳاپيل آهن.
ترقياتي ڪم
[سنواريو]سنڌ حڪومت جي پبلڪ هيلٿ انجنيئرنگ ڊويزن جي 2015ع واري سرڪاري ٽينڊر رڪارڊ ۾ ڳوٺ دريا خان مستوئي، تعلقو شهدادڪوٽ ۾ سيمينٽ ڪنڪريٽ نالين ۽ بلاڪن جي تعمير لاءِ ترقياتي اسڪيم درج آهي.[19]
2022ع جي ٻوڏ کان پوءِ سنڌ حڪومت چاڪياڻي کي ايم-8 سان ڳنڍيندڙ روڊ جي بحالي پڻ ضلعي جي اهم روڊ منصوبن ۾ شامل ڪئي.[2]
| شعبو | سهولت / منصوبو | سرڪاري حيثيت |
|---|---|---|
| تعليم | گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول چاڪياڻي | فعال[11] |
| تعليم | گورنمينٽ گرلز پرائمري اسڪول چاڪياڻي | فعال[13] |
| تعليم | گورنمينٽ بوائز هاءِ اسڪول چاڪياڻي | ثانوي اسڪول[14] |
| صحت | بنيادي صحت يونٽ چاڪياڻي | پي پي ايڇ آءِ جي انتظام هيٺ[16] |
| پاڻي | چاڪياڻي پاڻي فراهمي اسڪيم | سرڪاري اسڪيم[17] |
| روڊ | ايم-8 کان چاڪياڻي لنڪ روڊ | ٻوڏ کانپوءِ بحالي منصوبو[2] |
پير نبي شاهه ۽ تاريخي ورثو
[سنواريو]چاڪياڻي جي ڏکڻ طرف پير نبي شاهه نالي پراڻي آبادي ۽ درگاهه واقع آهي. هڪ جديد آثار قديمه واري مطالعي ۾ پير سيد نور مُلا نبي شاهه جي درگاهه کي ديهه ڪاريو صوبدار، تعلقو شهدادڪوٽ ۾ واقع ڄاڻايو ويو آهي. ان مطالعي موجب چاڪياڻي ان درگاهه کان تقريباً 3 ڪلوميٽر اتر طرف واقع آهي.[20]
مطالعي ۾ درگاهه جي عمارت کي چورس بنياد، لڳ ڀڳ 8.70 ميٽر ڊيگهه ۽ ويڪر ۽ تقريباً 12 ميٽر اوچائي واري اڏاوت طور دستاويز ڪيو ويو آهي.[20]

سماج ۽ ٻولي
[سنواريو]چاڪياڻي ۽ ڀرپاسي ۾ واڍا، مستوئي، بروهي، سيد، سومرا ۽ ٻين سنڌي ۽ بلوچ برادرين سان تعلق رکندڙ ماڻهو رهن ٿا. جديد سرڪاري آدمشماري ذات يا قبيلي موجب يونين ڪائونسل سطح جا انگ جاري نٿي ڪري، تنهنڪري انهن برادرين جو صحيح عددي تناسب بيان نٿو ڪري سگهجي.
سنڌ حڪومت جي ٻوڏ بحالي منصوبي جي سماجي جائزي ۾ شهدادڪوٽ واري منصوبي جي علائقي ۾ سنڌي ۽ بلوچي کي مقامي آباديءَ جون اهم ٻوليون ڄاڻايو ويو آهي؛ روزمره رابطي ۽ تعليم ۾ سنڌي غالب آهي.[2]
يورپي يونين جي غذائيت پروگرام جي مقامي ڪميونٽي ڊائريڪٽري ۾ پڻ چاڪياڻي کي شهدادڪوٽ تعلقي جي مقامي ڳوٺاڻي تنظيم ۽ نگهبان نالي مقامي سپورٽ تنظيم سان ڳنڍيل ڏيکاريو ويو آهي.[21]
ڀرپاسي جون آباديون
[سنواريو]| آبادي | چاڪياڻي سان لاڳاپو | حوالو |
|---|---|---|
| صوبدار خان مستوئي | بلڪل ڀرسان اتر اولهه طرف | [6] |
| دريا خان مستوئي | لڳ ڀڳ 2.5 ڪلوميٽر اتر اولهه | [7] |
| پير نبي شاهه | ڏکڻ طرف، تقريباً 3 ڪلوميٽر | [20] |
| انگهه | اوڀر ۽ اتر اوڀر واري علائقي ۾ | [5] |
تصويرون
[سنواريو]وڪيميڊيا ڪامنز تي چاڪياڻي ڳوٺ جي سڌي تصديق ٿيل تصوير هن وقت دستياب نظر نه آئي. مضمون لاءِ هي لاڳاپيل آزاد تصويرون استعمال ڪري سگهجن ٿيون:
- شهدادڪوٽ تعلقي جو نقشو
- سنڌ ۾ قمبر شهدادڪوٽ ضلعو
- ايم-8 موٽر وي جو هڪ منظر
- ايم-8 موٽر وي جو نشان
پڻ ڏسو
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]- 1 2 3 4 5 "قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جي مڪاني حڪومت وارين خالي سيٽن بابت نوٽيفڪيشن" (PDF). اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 3 4 5 "قمبر شهدادڪوٽ ضلعي ۾ برسات ۽ ٻوڏ کان متاثر روڊن جي بحاليءَ جو ماحولياتي ۽ سماجي انتظامي منصوبو" (PDF). سنڌ حڪومت، سنڌ فلڊ ايمرجنسي ريهيبليٽيشن پروجيڪٽ. October 2023. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "قمبر شهدادڪوٽ ضلعي ۾ پرائمري اسڪولن ۽ استادن جو رڪارڊ" (PDF). سنڌ اسڪول ايجوڪيشن ۽ لٽريسي کاتو. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "معياري امتحانن جو شيڊول، ضلعو قمبر شهدادڪوٽ" (PDF). ريفارم سپورٽ يونٽ، سنڌ تعليم کاتو. 2015. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 3 "چاڪياڻي جو نقشو ۽ جاگرافيائي مقام". ميپ ڪارٽا. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 "صوبدار خان مستوئي جو مقام". ميپ ڪارٽا. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 "دريا خان مستوئي جو مقام". ميپ ڪارٽا. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "گوادر–رتوديرو روڊ منصوبي جي خضدار–شهدادڪوٽ سيڪشن بابت نيشنل هاءِ وي اٿارٽي جو رڪارڊ" (PDF). نيشنل هاءِ وي اٿارٽي. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جي ڳوٺن جي ڊائريڪٽري". 2013. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ سنڌ مڪاني حڪومت چونڊون 2015ع جا نتيجا, اصل نسخو مان 12 August 2020 تي محفوظ ڪيل, 22 April 2020 تي حاصل ڪيل
{{citation}}: Unknown parameter|dead-url=ignored (|url-status=suggested) (مدد) - 1 2 "سنڌ جي سرڪاري اسڪولن لاءِ راندين جي سامان واري اسڪول فهرست" (PDF). سنڌ اسڪول ايجوڪيشن ۽ لٽريسي کاتو. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 "پرائمري تعليم، ضلعو قمبر شهدادڪوٽ، بجيٽ 2025–26ع" (PDF). ناڻي کاتو، سنڌ حڪومت. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 "ضلعي ۽ تعلقي موجب سرڪاري اسڪولن جي ڊائريڪٽري، قمبر شهدادڪوٽ" (PDF). ريفارم سپورٽ يونٽ، سنڌ تعليم کاتو. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 "قمبر شهدادڪوٽ ضلعي ۾ جونيئر ايليمينٽري اسڪول استادن جون خالي جايون" (PDF). سنڌ اسڪول ايجوڪيشن ۽ لٽريسي کاتو. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "سنڌ جي 15 ضلعن ۾ بنيادي صحت مرڪزن ۽ رورل هيلٿ سينٽرن جي فهرست" (PDF). نيشنل هيلٿ سپورٽ پروگرام، سنڌ حڪومت. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 3 "سنڌ جي صحت سهولتن جي تازه ڪاري ٿيل فهرست" (PDF). نيشنل هيلٿ سپورٽ پروگرام، سنڌ حڪومت. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 3 "قمبر شهدادڪوٽ ضلعي بابت ماحولياتي ۽ سماجي اسڪريننگ رپورٽ" (PDF). سنڌ فلڊ ايمرجنسي ريهيبليٽيشن پروجيڪٽ، سنڌ حڪومت. May 2024. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 "قمبر شهدادڪوٽ ۾ بدانتظامي ۽ سياسي مداخلت سبب پاڻيءَ جي کوٽ". ڊان. 28 August 2021. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "ڳوٺ دريا خان مستوئي ۾ نالين ۽ سيمنٽ بلاڪن جي تعمير" (PDF). سنڌ پبلڪ پروڪيورمينٽ ريگيوليٽري اٿارٽي. 2015. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 3 شاهه, سيد شاڪر علي (2022). لاڙڪاڻي جي وڃايل عظمت: قمبر شهدادڪوٽ ضلعي سميت (PDF). ص. 102. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل. [مئل ڳنڍڻو]
- ↑ "سنڌ ۾ ڪميونٽي لائيو اسٽاڪ ۽ غذائيت ورڪرن جي ڊائريڪٽري" (PDF). رورل سپورٽ پروگرامز نيٽ ورڪ. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
ٻاهريان ڳنڍڻا
[سنواريو]- اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان آرڪائيو ڪيا ويا 2024-05-08 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
- سنڌ اسڪول ايجوڪيشن ۽ لٽريسي کاتو آرڪائيو ڪيا ويا 2026-06-15 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
- سنڌ نيشنل هيلٿ سپورٽ پروگرام
- سنڌ فلڊ ايمرجنسي ريهيبليٽيشن پروجيڪٽ
- مضمون with short description
- Short description with empty Wikidata description
- Pages using gadget WikiMiniAtlas
- Pages using infobox settlement with bad settlement type
- Coordinates not on Wikidata
- CS1 errors: unsupported parameter
- حوالن وارا ڳنڍڻا نه لڌا سمورن مضمونن ۾
- Articles with dead external links from September 2026
- Articles with invalid date parameter in template
- مستقل نه لڌل حوالن وارا مضمون
- شهدادڪوٽ تعلقو
- قمبر شهدادڪوٽ ضلعو
- قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون يونين ڪائونسلون
- سنڌ جون يونين ڪائونسلون
- سنڌ جا ڳوٺ