محمد ابراهيم جويو

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Jump to navigation ڳولا ڏانهن هلو

محمد ابراهيم جويو
معلومات شخصيت
ڄم 13 آگسٽ 1915  خاصيت جي حالت تبديل ڪريو تاريخ ڄم (P569) وڪي ڊيٽا تي
دادو ضلعو  خاصيت جي حالت تبديل ڪريو مقام ڄم (P19) وڪي ڊيٽا تي
موت 9 نومبر 2017 (102 سال)  خاصيت جي حالت تبديل ڪريو تاريخ موت (P570) وڪي ڊيٽا تي
حيدرآباد سنڌ  خاصيت جي حالت تبديل ڪريو مقام موت (P20) وڪي ڊيٽا تي
مدفن سنڌ يونيورسٽي  خاصيت جي حالت تبديل ڪريو مقام دفن (P119) وڪي ڊيٽا تي
شھريت Flag of Pakistan.svg پاڪستان  خاصيت جي حالت تبديل ڪريو شهريت (P27) وڪي ڊيٽا تي
عملی زندگی
مادر علمي سنڌ مدرسته الاسلام  خاصيت جي حالت تبديل ڪريو مادر علمي (P69) وڪي ڊيٽا تي
پيشو ليکڪ،فلسفي  خاصيت جي حالت تبديل ڪريو پيشو (P106) وڪي ڊيٽا تي
ڪم جي ٻولي سنڌي ٻولي،اردو،انگريزي ٻولي  خاصيت جي حالت تبديل ڪريو languages spoken, written or signed (P1412) وڪي ڊيٽا تي
اعزازات

ﻣﺤﻤﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺟﻮﻳﻮ (انگريزي ٻولي: Muhammad Ibrahim Joyo) 13 ﺁگسٽ 1915ع ﺗﻲ ﺍڳوڻي ﺿﻠﻌﻲ ﺩﺍﺩﻭﺀَ ‏(۽ ﻫﺎڻوڪي ڄاﻣﺸﻮﺭﻱ‏) ﺟﻲ ڳوٺ ﺁﺑﺎﺩ ۾ ﻫڪ ﻫﺎﺭﻱﺀَ ﺟﻲ ﮔﻬﺮ ۾ ﭘﻴﺪﺍ ٿيو. ٽن ﺳﺎﻟﻦ ﺟﻮ ﻫﻮ تہ ﺳﻨﺪﺱ ﻭﺍﻟﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺧﺎﻥ ﺟﻮﻳﻮ، ﭘﻬﺮﻳﻦ ﻣﻬﺎڀاﺭﻱ ﺟﻨﮓ ﺑﻌﺪ پکڙﻳﻞ ﻭڏﻱﺀَ ﺑﻴﻤﺎﺭﻱﺀَ ۾ ﻻڏﺍڻو ڪﺮﻱ ﻭﻳﻮ. ﻣﺤﻤﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺟﻮﻳﻲ ﺟﻮ ننڍپڻ ﻏﺮﺑﺖ ۾ ﮔﺬﺭﻳﻮ، ﭘﺮ ﻫﻤﺖ نہ ﻫﺎﺭﻳﻨﺪﻱ، ﭘﺮﺍﺋﻤﺮﻱﺀَ ﺟﺎ ﭼﺎﺭ ﺩﺭﺟﺎ ڳوٺ ۾ پڙﻫﻲ، 1927ع ۾ ﺍﻱ.ﻭﻱ ﺍسڪﻮﻝ، ﺳَﻦ ۾ ﺩﺍﺧﻞ ٿيو، ﺟﺘﻲ ﺟﻲ.ﺍﻳﻢ. ﺳﻴﺪ ﺟﻲ ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﻴﻦ ﺳﺎﻥ ٽي ﺩﺭﺟﺎ ﺍﻧﮕﺮﻳﺰﻱ پڙﻫﻲ، 1930ﻉ ۾ سنڌ ﻣﺪﺭﺳﺔ ﺍﻻﺳﻼﻡ ڪﺮﺍﭼﻲﺀَ ۾ ﺩﺍﺧﻼ ﻭﺭﺗﺎﺋﻴﻦ. ﺟﺘﻲ ﭼﻮٿين ﮐﺎﻥ ﺳﺘﻴﻦ ﺩﺭﺟﻲ ﺗﺎﺋﻴﻦ پڙھيو، ﺍﻥ ﺯﻣﺎﻧﻲ ۾ ﺳﺘﻮﻥ ﺩﺭﺟﻮ مئٽرڪ ﺷﻤﺎﺭ ٿيندﻭ ﻫﻮ، ﻫﻦ 1934ع ۾ مئٽرڪ ﺟﻲ ﺍﻣﺘﺤﺎﻥ ۾ سنڌ ﻣﺪﺭﺳﺔ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﻣﺎﻥ ٻي ﭘﻮﺯﻳﺸﻦ ﻣﺎڻي ۽ 20 ﺭﭘﻴﺎ ﻣﺎﻫﻮﺍﺭ ﺍسڪﺎﻟﺮﺷﭗ ﺣﺎﺻﻞ ڪﻴﺎئين. سنڌ ﻣﺪﺭﺳﻲ ۾ ﺍﻥ ﻭﻗﺖ ﻋﻼﻣﻪ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺩﺍﺋﻮﺩ ﭘﻮٽو ﭘﺮﻧﺴﭙﺎﻝ ﻫﻮ ۽ ﺟﻮﻳﻮ ﺻﺎﺣﺐ ﺳﻨﺪﺱ ﻻﺋﻖ ﺷﺎﮔﺮﺩﻥ ۾ ﻧﻤﺎﻳﺎﻥ ﻫﻮ. ﺟﻮﻳﻲ ﺻﺎﺣﺐ 1938ﻉ ۾ ڊﻱ.ﺟﻲ سنڌ ڪﺎﻟﻴﺞ ﻣﺎﻥ ﺑﻲ.ﺍﻱ ﺟﻲ ڊﮔﺮﻱ ﺣﺎﺻﻞ ڪﺌﻲ ۽ ﮐﻴﺲ ڪﺎﻟﻴﺞ ۾ ڊﺍڪٽر ﮔﺮﺑﺨﺸﺎڻي، ڀيرﻭﻣﻞ ﻣﻬﺮﭼﻨﺪ ﺁڏﻭﺍڻي ۽ ﻣﻨﮕﻬﺎﺭﺍﻡ ملڪﺎڻيﺀَ جهڙن ﺍﺳﺘﺎﺩﻥ ﺟﻲ ﺻﺤﺒﺖ ۽ ﻣﺤﺒﺖ ﺣﺎﺻﻞ ﺭﻫﻲ. 1940ﻉ ۾ سن ﻣﺪﺭﺳﻲ ﻃﺮﻓﺎﻥ ﺑﻲ. ٽي ڪﺮڻ ﻻﺀِ ﺑﻤﺒﺌﻲﺀَ ﺟﻲ ﺍﻳﺲ. ٽي ڪﺎﻟﻴﺞ پڙحڻ ﻭﻳﻮ، ﺟﺘﺎﻥ ﻣﻮٽندﻱ ﺋﻲ ﮐﻴﺲ 1941ﻉ ۾ سنڌ ﻣﺪﺭﺳﻲ ۾ ’ﺍسسٽنٽ ﻣﺎسٽر‘ ﻣﻘﺮﺭ ڪﻴﻮ ﻭﻳﻮ.

حالات زندگي[سنواريو]

ﻧﺎﻣﻴﺎﺭﻭ ﻋﺎﻟﻢ، ﺍﺩﻳﺐ ۽ ڏﺍﻫﻮ ﻣﺤﻤﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺟﻮﻳﻮ 13 ﺁگسٽ 1915ع ﺗﻲ ﺍڳوڻي ﺿﻠﻌﻲ ﺩﺍﺩﻭﺀَ ‏(۽ ﻫﺎڻوڪي ڄاﻣﺸﻮﺭﻱ‏) ﺟﻲ ڳوٺ ﺁﺑﺎﺩ ۾ ﻫڪ ﻫﺎﺭﻱﺀَ ﺟﻲ ﮔﻬﺮ ۾ ﭘﻴﺪﺍ ٿيو.

ملازمتي، سياسي ۽ ادبي خدمتون[سنواريو]

ﻣﺤﻤﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺟﻮﻳﻲ ﺯﻧﺪﮔﻲﺀَ ﺟﻮ ﭘﻬﺮﻳﻮﻥ سنڌﻱ ﻣﻀﻤﻮﻥ ” پڃرﻱ ﺟﺎ ﭘﮑﻲ “ 14 ﺳﺎﻟﻦ ﺟﻲ ﻋﻤﺮ ۾ ﻟﮑﻴﻮ، ﺳﻨﺪﺱ ﺍﻧﮕﺮﻳﺰﻱ ۾ ﭘﻬﺮﻳﻮﻥ ﻣﻀﻤﻮﻥ Democracy in School Administration ﺳﺎﻝ 1946ع ۾ سنڌ ﻣﺪﺭﺳﻲ ﺟﻲ ﻣﺌﮕﺰﻳﻦ ’ ڪﺮﺍنيڪﻞ ‘ ۾ ڇپيو. ﺳﺎﺋﻴﻦ ﺟﻲ. ﺍﻳﻢ. ﺳﻴﺪ ﺳﻨﺪﺱ ﭘﻬﺮﻳﻮﻥ ﺗﻌﻠﻴﻤﻲ ﻣﺪﺩﮔﺎﺭ ﻫﻮ. ﻫُﻮ ٻن مفڪﺮﻥ ﺳﺎﺋﻴﻦ ﺟﻲ ﺍﻳﻢ ﺳﻴﺪ ۽ ﺍﻳﻢ. ﺍﻳﻦ ﺭﺍﺀِ ﮐﺎﻥ گهڻو ﻣﺘﺎﺛﺮ ﻫﻮ، ۽ ﭘﻬﺮﻳﻦ ﭘﺎﺭٽي - ﺟﻨﻬﻦ ۾ ﺷﻤﻮﻟﻴﺖ ڪﻴﺎﺋﻴﻦ، ﺍﻫﺎ ﻫﺌﻲ ﺍﻳﻢ. ﺍﻳﻦ. ﺭﺍﺀِ ﺟﻲ ‘ Radical Democratic Party.’ ﻫُﻦ ﺍﻳﻢ. ﺍﻳﻦ ﺭﺍﺀِ ﺟﻲ ڪﺘﺎﺏ ‘ Historical Role of ’Islam ﺟﻮ سنڌﻱ ﺗﺮﺟﻤﻮ ﺍﺳﻼﻡ ﺟﻮ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ڪﺎﺭﻧﺎﻣﻮ ‘ ﺟﻲ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺳﺎﻥ ڪﻴﻮ. ﻋﻠﻤﻲ ﺯﻧﺪﮔﻲﺀَ ۾ ﺟﻮﻳﻲ ﺻﺎﺣﺐ سنڌ ﺩﻭﺳﺘﻲﺀَ ﺟﻲ ﺭﺍﻫﻪ ۾ ﺳﺮڪﺎﺭ ﺟﺎ ﻋﺘﺎﺏ ۽ ﻧﺎﺭﺍﺿﮕﻴﻮﻥ ﺑﻪ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ڪﻴﻮﻥ. 1947ع ۾ سنڌ ﻣﺪﺭﺳﻲ ۾ پڙﻫﺎئڻ ﺩﺅﺭﺍﻥ ﻫﻦ ﻫڪ ڪﺘﺎﺏ ’ سڌ ﺑﭽﺎﻳﻮ - کنڊ ﺑﭽﺎﻳﻮ ‘ Save Sindh, Save the Continent from Feudal Lords, Capitalists and their Communalists ﻟﮑﻴﻮ، ﺟﻨﻬﻦ ﺟﻲ ڏﻭﻫﻪ ۾ سنڌ ﻣﺪﺭﺳﻲ ﺑﻮﺭڊ ﺟﻲ ﺻﺪﺭ ۽ ‏(تڏﻫﻮڪﻲ ﻭﺯﻳﺮ ﺗﻌﻠﻴﻢ‏) ﺳﻨﺪﺱ ﻣﻼﺯﻣﺖ ﺧﺘﻢ ڪﺮڻ ﺟﻮ حڪمناﻣﻮ ﺟﺎﺭﻱ ڪﻴﻮ ﻫﻮ. ﺟﻮﻳﻲ ﺻﺎﺣﺐ ﺟﻲ ﺍﻫﻠﻴﺖ ﮐﻲ مڃيندﻱ، ﭠٽي ﻣﻴﻮﻧﺴﭙﺎلٽيﺀَ ﺟﻲ ﭼﻴﺌﺮﻣﺌِﻦ ﻣﻮليڏﻧﻲ ﻋﺒﺎﺳﻲﺀَ ﮐﻴﺲ ﻣﻴﻮﻧﺴﭙﻞ ﻫﺎﺀِ ﺍسڪﻮل ٺٽي ﺟﻮ هيڊ ﻣﺎﺳﺘﺮ ٿيڻ ﺟﻲ ﺁڇ ڪﺌﻲ، ﺟﺘﻲ ٽن ﺳﺎﻟﻦ ﺗﺎﺋﻴﻦ 200 ﺭﭘﻴﺎ ﭘﮕﻬﺎﺭ ﺗﻲ پڙﻫﺎﻳﺎﺋﻴﻦ. ﺑﻌﺪ ۾ ﺍﻫﻮ ﺍسڪﻮﻝ ﺑﻪ ﺳﺮڪﺎﺭﻱ ﺗﺤﻮﻳﻞ ۾ ﻭﺭﺗﻮ ﻭﻳﻮ، ﺟﺘﺎﻥ ﺑﺪﻟﻲ ٿي ٽيچرﺱ ٽرﻳﻨﻨﮓ ڪﺎﻟﻴﺞ ﻓﺎﺭ ﻣﺌﻦ، ﺣﻴﺪﺭﺁﺑﺎﺩ ۾ ﺍسسٽنٽ ﻣﺎسٽر ﻃﻮﺭ ﻓﺮﺽ نڀاﻳﺎﺋﻴﻦ. 1951ﻉ ۾ سنڌ پبلڪ ﺳﺮﻭﺱ ڪﻤﻴﺸﻦ ﺟﻲ ﭼﻮنڊ ﺳﺎﻥ ڪﻼﺱ ﭔﺌﻴﻦ ﮔﺰيزيٽڊ ﺁﻓﻴﺴﺮ ﻃﻮﺭ ” ﻫﺎﺀِ ﭘﺎﻭﺭ ﺍﻳﮕﺰيڪٽو ڪﺎميٽي ﻓﺎﺭ سنڌﻱ لٽرﻳﭽﺮ “ ﺟﻮ سيڪﺮيٽرﻱ ﻣﻘﺮﺭ ٿيو. 1954ﻉ ۾ ﻫﺎﺀِ ﭘﺎﻭﺭ ڪميٽيﺀَ ﮐﻲ ’ سنڌﻱ ﺍﺩﺑﻲ ﺑﻮﺭڊ ‘ ﺟﻲ ﻧﺎﻟﻲ ﺳﺎﻥ ﻧﺌﻴﻦ ﺳﺮ تشڪﻴﻞ ڏﻧﻮ ﻭﻳﻮ، جتي 1961ع ﺗﺎﺋﻴﻦ سيڪﺮيٽرﻱﺀَ ﻃﻮﺭ ﺟﺎﻧﻔﺸﺎﻧﻲﺀَ ﺳﺎﻥ ڪﻢ ڪﻴﺎئين ﺍﻥ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺟﻮﻳﻮ ﺻﺎﺣﺐ ‏(1955-56ع) ٻہ ﺳﺎﻝ ﺑﻮﺭڊ ﺟﻲ ٽماﻫﻲ ’ﻣﻬﺮﺍڻ‘ ﺟﻮ ﺍيڊيٽر ﺑﻪ ﺭﻫﻴﻮ، ﺟﻨﻬﻦ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻫُﻦ ﺟﺪﻳﺪ ﺍﺩﺏ ﺟﻲ ﻭڏﻱ ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ڪﺌﻲ ۽ ’ ﻣﻬﺮﺍڻ ‘ ﺟﻮ ﺍﻫﻮ ﺩﺅﺭ ﻳﺎﺩﮔﺎﺭ ﻟﻴﮑﻴﻮ ڃي ٿو. 1963ع ﮐﺎﻥ 1967ع ﺗﺎﺋﻴﻦ ﻫُﻮ ﺁﻓﻴﺴﺮ ﺁﻥ ﺍﺳﭙﻴﺸﻞ ڊﻳﻮٽي ﭘﺎڪﺴﺘﺎﻥ ٽيڪسٽ بڪ ﺑﻮﺭڊ ﻻﻫﻮﺭ، ڪﺮﺍﭼﻲ، ڪﻮئيٽا ۽ ﺣﻴﺪﺭﺁﺑﺎﺩ ۾ ﺭﻫﻴﻮ، ﺍﻥ ﻋﺮﺻﻲ ۾ ﭘﻨﺞ ﺳﺎﻝ ﺍﻋﺰﺍﺯﻱ ﻃﺮﺡ سنڌﻱ ﺍﺩﺑﻲ ﺑﻮﺭڊ ﺟﻮ سيڪﺮيٽرﻱ پڻ ﺭﻫﻴﻮ. ﺟﻮﻻﺀِ 1967ﻉ ۾ ﺟﻮﻳﻲ ﺻﺎﺣﺐ ﻫڪ ﻣﻀﻤﻮﻥ ﻟﮑﻲ ’ ﺳﻠﻴﻢ ﺍﺣﻤﺪ ‘ ﺟﻲ ﻓﺮﺿﻲ ﻧﺎﻟﻲ ﺳﺎﻥ ڇپاﻳﻮ، ﺟﻨﻬﻦ ﺟﻮ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻫﻮ: ’ ﺍﻭلھ ﭘﺎڪﺴﺘﺎﻥ ۾ ٻوﻟﻴﻦ ﺟﻮ ﻣﺴﺌﻠﻮ.‘ ﺟﻨﻬﻦ ﺗﺎﻥ ﻧﺎﺭﺍﺽ ٿي ﺳﺮڪﺎﺭ ﮐﻴﺲ ﮔﻮﺭنمينٽ ﻫﺎﺀِ ﺍسڪﻮﻝ جيڪﺐ ﺁﺑﺎﺩ ۾ هيڊ ﻣﺎﺳﺘﺮ ﻃﻮﺭ ﺑﺪﻟﻲ ڪﺮﻱ ڇڏﻳﻮ. ﺍﻫﺎ ﺳﺮڪﺎﺭﻱ ﻧﺎﺭﺍﺿﮕﻲ ﭘﻮﺀِ ﺑﻪ ٿڌﻱ ﻧﻪ ٿي ۽ ﮐﻴﺲ 1968ع ۾ ﮔﻮﺭنمينٽ ٽرﻳﻨﻨﮓ ﺍسڪﻮﻝ ڪﻮﻫﺎٽ ﺟﻮ ﭘﺮﻧﺴﭙﺎﻝ ڪﺮﻱ ﻣﻮڪﻠﻴﻮ ﻭﻳﻮ. جتي لڳ ڀڳ ٻه ﺳﺎﻝ ﮐﻦ ﺭﻫﻴﻮ. ﻧﻮﻣﺒﺮ 1969ع ۾ ﻭﻥ ﻳﻮنٽ ﺟﻲ ﺧﺎﺗﻤﻲ ﺟﻲ ﺍﻋﻼﻥ ﺑﻌﺪ ﻫُﻮ سنڌ ۾ ﺭجسٽرﺍﺭ ڊﭘﺎﺭٽمينٽل ﺍﻳﮕﺰﺋﻤﻨﻴﺸﻦ، ڊﺍﺋﺮيڪٽوﺭيٽ ﺁﻑ ﺍيڊﻳﻮڪﻴﺸﻦ ﻣﻘﺮﺭ ٿي ﺣﻴﺪﺭﺁﺑﺎﺩ ۾ ﺁﻳﻮ. ﭘﻮﺀِ 1971ع ۾ سنڌ ٽيڪسٽ ﺑﻮﺭڊ ﺟﻮ ﻣﻴﻤﺒﺮ ﺑﻪ ٿيو. ﻫﻦ ڪﻴﺘﺮﺍﺋﻲ ﻧﺼﺎﺑﻲ ڪﺘﺎﺏ بہ ﻟﮑﻴﺎ. 1972ﻉ ۾ ڊپٽي ڊﺍﺋﺮيڪٽر، ﺑﻴﻮﺭﻭ ﺁﻑ ڪﺮيڪﻴﻮﻟﻢ ﺍئنڊ ﺍيڪٽينشن ﺳﺮﻭﺳﺰ سنڌ، ﺣﻴﺪﺭﺁﺑﺎﺩ ﻣﻘﺮﺭ ٿيو، ﺟﺘﺎﻥ ﺁﻓﻴﺴﺮ ﺁﻥ ﺍﺳﭙﻴﺸﻞ ڊﻳﻮٽي ۽ ﺑﻌﺪ ۾ سيڪﺮيٽرﻱ سنڌ ٽيڪسٽ بڪ ﺑﻮﺭڊ ﻣﻘﺮﺭ ٿيو ۽ 12 ﺁگسٽ 1973ع ﺗﻲ ﺭٽاﺋﺮ ڪﻴﺎﺋﻴﻦ. ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺟﻮﻳﻲ ﺟﻮ سنڌﻱ ﺍﺩﺑﻲ ﺳﻨﮕﺖ ﺳﺎﻥ بہ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﮐﺎﻥ ٺي ﻭﺍﺳﻄﻮ ﺭﻫﻴﻮ ۽ 1954-56ع ﻭﺍﺭﻱ ﺩﺅﺭ ۾ سنڌﻱ ﺍﺩﺏ ۽ ﺍﺩﺑﻲ ﺳﻨﮕﺖ ﺟﻲ ’ﻧﺌﻴﻦ ﺟﺎڳرﺗﺎ‘ ‏(Renaissance) ﺟﻮ ﺍﻫﻢ ﺍڳوﺍڻ ﺭﻫﻴﻮ. ﻫُﻮ ﺍڄ ﺑﻪ سنڌﻱ ﺍﺩﺑﻲ ﺳﻨﮕﺖ ﺣﻴﺪﺭﺁﺑﺎﺩ ﺷﺎﺥ ﺟﻲ ڪﺎﺭﻭﺑﺎﺭﻱ ڪﺎميٽيﺀَ ﺟﻮ ﻣﻴﻤﺒﺮ ﺁﻫﻲ.

1973ع ڌﺍﺭﻱ ﻫُﻦ ڪجھ سياڻن ﺍﺩﻳﺒﻦ ﺳﺎﻥ گڏﺟﻲ ”سنڌﻱ ﺍﺩﻳﺒﻦ ﺟﻲ سهڪﺎﺭﻱ ﺳﻨﮕﺖ“ ﻧﺎﻟﻲ ﺍﺩﺍﺭﻱ ﺟﻮ ﺑﻨﻴﺎﺩ ﻭڌﻭ، ﭘﺎڻ ﺍﻥ ﺟﻮ ﺻﺪﺭ ٿيو ۽ ﺍﻥ ﺋﻲ پليٽ ﻓﺎﺭﻡ ﺗﺎﻥ چاليھ ﮐﻦ ڪﺘﺎﺏ ﭼﭙﺎﺋﻲ پڌﺭﺍ ڪﻴﺎﺋﻴﻦ. 1973ﻉ ۾ ”سنڌ ﻓﺮيبڊﺱ ﺳﺮڪﻞ“ ﻗﺎﺋﻢ ڪﺮﻱ، ﺍﻥ ﻃﺮﻓﺎﻥ 20 ڪﺘﺎﺏ ﺷﺎﻳﻊ ڪﺮﺍﻳﺎﺋﻴﻦ. ﺳﺮﻭنٽس ﺁﻑ سنڌ ﺳﻮﺳﺎئٽيﺀَ ﺟﻮ 1982ﻉ ﮐﺎﻥ ﻭﺍﺋﻴﺲ ﭘﺮﻳﺰيڊنٽ ﺭﻫﻨﺪﻭ ﺍﭼﻲ. ﭘﻨﻬﻨﺠﻲ ﺩﻭﺳﺖ، ﻧﺎﻣﻴﺎﺭﻱ ليکڪ ﺳﺮﺍﺝ ﺍﻟﺤﻖ ميمڻ ﺟﻲ ﺗﺤﺮڪ ۽ ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲﺀَ ۾ ’سنڌ ﺍيڊﻳﻮڪﻴﺸﻦ ٽرسٽ‘ ﺟﻮ ﺑﻨﻴﺎﺩ ﺭﮐﻴﺎﺋﻴﻦ، ﭘﺎڻ ﺍﻥ ﺟﻮ ﻭﺍﺋﻴﺲ ﭼﻴﺌﺮﻣﻴﻦ ۽ ﻣﺌﻨﻴﺠﻨﮓ ٽرسٽي ﺁﻫﻲ. سنڌ ﺍيڊﻳﻮڪﻴﺸﻦ ٽرسٽ ﻭﺍﺭﻱ ﻋﺎﻟﻴﺸﺎﻥ ﻋﻤﺎﺭﺕ ﺳﺮﺍﺝ ﺻﺎﺣﺐ ٽرسٽ ﮐﻲ ﺳﻮﻧﭙﻲ ﻋﻠﻢ ۽ ﻗﻠﻢ ﺩﻭﺳﺘﻲﺀَ ﺟﻮ ﺛﺒﻮﺕ ڏﻧﻮ. ﻫﻦ ٽرسٽ ﺟﻲ ﺫﺭﻳﻌﻲ ليڪﭽﺮﻥ ﺟﻮ ﺳﻠﺴﻠﻮ ﻫﻼﻳﻮ، ﺟﻦ ۾ ﺍﻫﻢ ﺍﺩﻳﺒﻦ ۽ ﺩﺍﻧﺸﻮﺭﻥ ليڪﭽﺮ ڏﻧﺎ ﺟﻦ ﮐﻲ ڇپاﺋﻲ پڌﺭﻭ ڪﻴﺎﺋﻴﻦ. ﺟﻮﻳﻮ ﺻﺎﺣﺐ 1997ﻉ ﮐﺎﻥ 2002ﻉ ﺗﺎﺋﻴﻦ سنڌﻱ ﺍﺩﺑﻲ ﺑﻮﺭڊ ﺟﻮ ﭼﻴﺌﺮﻣﺌﻦ ﺭﻫﻴﻮ ۽ 1998ع ﮐﺎﻥ ﻫﻴﻞ ﺗﺎﺋﻴﻦ، ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺮﺣﻠﻦ ۾ سنڌﻱ ﻟﺌﻨﮕﺌﻴﺞ ﺍٿاﺭٽيﺀَ ﺟﻲ ﺑﻮﺭڊ ﺁﻑ ﮔﻮﺭﻧﺮﺱ، ﻣﺎﻟﻲ ڪﺎميٽي، پبليڪﻴﺸﻦ ڪﺎميٽيﺀَ ۽ ﺍﺩﺑﻲ ﺗﺤﻘﻴﻘﻲ ڪﺎميٽيﺀَ ﺟﻲ ﻣﻴﻤﺒﺮ ﻃﻮﺭ ﺑﻪ ﺫﻣﻴﻮﺍﺭﻳُﻮﻥ نڀاﺋﻴﻨﺪﻭ ﺍﭼﻲ ۽ ﺍٿاﺭٽيﺀَ ﺟﻲ ﺍسڪﻴﻤﻦ ۾ ﻣﺪﺩﮔﺎﺭ ﺭﻫﻴﻮ ﺁﻫﻲ. جڏﻫﻦ 1998ع ۾ ﺷﻴﺦ ﺍﻳﺎﺯ ﻓﺎﺋﻮنڊﻳﺸﻦ ﺟﻮ ﻗﻴﺎﻡ ﻋﻤﻞ ۾ ﺁﻳﻮ ﺗﻪ ﮐﻴﺲ ﺍﻥ ﺟﻮ ﭼﻴﺌﺮﻣﺌﻦ ﻣﻘﺮﺭ ڪﻴﻮ ﻭﻳﻮ. ﻓﺎﺋﻮنڊﻳﺸﻦ ﻃﺮﻓﺎﻥ ﻫﻦ ﻭﻗﺖ ﺗﺎﺋﻴﻦ ڇهه ڪﺘﺎﺏ ڇپاﺋﻲ پڌﺭﺍ ڪﻴﺎ ﻭﻳﺎ ﺁﻫﻦ. ﺍﻥ ﮐﺎﻥ ﻋﻼﻭﻩ ﭘﺎڻ ﺷﻴﺦ ﺍﻳﺎﺯ ﭼﻴﺌﺮ، ﺷﺎﻫﻪ ﻋﺒﺪﺍﻟﻠﻄﻴﻒ ﻳﻮﻧﻴﻮﺭسٽي ﺧﻴﺮﭘﻮﺭ ﺟﻲ ﺻﻼحڪﺎﺭ ﺑﻮﺭڊ ﺟﻮ بہ 2000ع ﮐﺎﻥ ﻣﻴﻤﺒﺮ ﺭﻫﻴﻮ ﺁﻫﻲ. ﺍﻥ ﮐﺎﻥ ﺳﻮﺍﺀِ ٿياﺳﺎفيڪﻞ ﺳﻮﺳﺎئٽي، ﺣﻴﺪﺭﺁﺑﺎﺩ ﺟﻮ ﻭﺍﺋﻴﺲ ﭘﺮﻳﺰيڊنٽ پڻ ﺁﻫﻲ.

بطور ليکڪ[سنواريو]

ﺟﻮﻳﻲ ﺻﺎﺣﺐ، سنڌ ﺟﻲ ﻣﻬﺎﻥ ﺷﺎﻋﺮ ﺷﻴﺦ ﺍﻳﺎﺯ ﺟﻲ ڪﻴﺘﺮﻥ ڪﺘﺎﺑﻦ ﺟﺎ ﻣﻬﺎڳ ﻟﮑﻴﺎ. ﻭيجهڙﺍﺋﻲﺀَ ۾ سنڌ ﺛﻘﺎﻓﺖ ۽ ﺳﻴﺎﺣﺖ ﮐﺎﺗﻲ ﭘﺎﺭﺍﻥ ڇپجندڙ ﺷﻴﺦ ﺍﻳﺎﺯ ﺟﻲ ﺳﻤﻮﺭﻱ ﺷﺎﻋﺮﻱﺀَ ۽ ﻧﺜﺮ ﺟﻲ 22 ﺟﺎﻣﻊ ﺟُﻠﺪﻥ ﺟﻲ ﺳﺮﺑﺮﺍﻫﻲ پڻ ﺟﻮﻳﻲ ﺻﺎﺣﺐ ﮐﻲ ڏﻧﻲ ﻭﺋﻲ ﺁﻫﻲ، ﺟﻨﻬﻦ ڪﺎميٽيﺀَ ﺟﻮ سيڪﺮيٽرﻱ ﺗﺎﺝ ﺟﻮﻳﻮ ﺁﻫﻲ. سنڌ ٻوﻟﻲﺀَ ﺟﻲ بڻ ﺑﻨﻴﺎﺩ ﺑﺎﺑﺖ ﻧﺎﻣﻴﺎﺭﻱ ﺍﺩﻳﺐ ﺳﺮﺍﺝ ﺟﻲ ﻟﮑﻴﻞ ﺍﻫﻢ ڪﺘﺎﺏ سنڌﻱ ٻوﻟﻲ 1964ع ﺟﻲ ﻣﻬﺎڳ لکڻ ﺳﺎﻥ گڏ ﺟﻮﻳﻲ ﺻﺎﺣﺐ ﺳﻮﻳﻦ ﻧﻮﺟﻮﺍﻥ ﺍﺩﻳﺒﻦ ۽ ﺷﺎﻋﺮﻥ ﺟﻲ ڪﺘﺎﺑﻦ ﺗﻲ ﺑﻪ ﻣﻬﺎڳ ﻟﮑﻴﺎ ﺁﻫﻦ ۽ سنڌ ۾ ”ﻣﻬﺎڳ ﻧﻮﻳﺴﻲﺀَ“ ﺟﻲ ﻓﻦ ﺟﻮ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻟﻴﮑﻴﻮ ﻭڃي ٿو. ﻫﻦ ﺩﻧﻴﺎ ﺟﻲ ڪﻼسيڪﻲ ﺍﺩﺏ ﻣﺎﻥ ﺧﺎﺹ ڪﺮﻱ فڪﺮﻱ، ﻧﻈﺮﻳﺎﺗﻲ ۽ ﻓﻠﺴﻔﻴﺎڻي ﻧﻮﻋﻴﺖ ﺟﺎ ڪﻴﺘﺮﺍ ڪﺘﺎﺏ ﺗﺮﺟﻤﻮ ڪﺮﻱ، سنڌ ﻣﺎڻهن ﺟﻲ فڪﺮﻱ ﻏﺮﺑﺖ ﺟﻮ ﺧﺎﺗﻤﻮ ﺁڻڻ ۾ ﻭڏﻭ ڪﺮﺩﺍﺭ ﺍﺩﺍ ڪﻴﻮ ﺁﻫﻲ.

ﻣﺤﻤﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺟﻮﻳﻲ ﺟﻲ ڇپيل ﻃﺒﻌﺰﺍﺩ ۽ ﺗﺮﺟﻤﻮ ڪﻴﻞ ڪﺘﺎﺑﻦ ﻣﺎﻥ ڪجھ ﺍﻫﻢ ڪﺘﺎﺑﻦ ﺟﻮ ﺗﻔﺼﻴﻞ ﻫﻦ ﺭﻳﺖ ﺁﻫﻲ : ‏

  1. ﺍﺳﻼﻡ ﺟﻮ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ڪﺎﺭﻧﺎﻣﻮ: ﺍﻳﻢ. ﺍﻳﻦ. ﺭﺍﺀِ ﺟﻲ ڪﺘﺎﺏ ﺟﻮ ﺗﺮﺟﻤﻮ 1945ع
  2. Save Sindh, Save the Continent 1947ع
  3. ﺍﻳﻤﻴﻠﻲ ﻋﺮﻑ ﺗﻌﻠﻴﻢ: ﺟﻲ. ﺟﻲ ﺭﻭﺳﻲ ﺟﻲ ڪﺘﺎﺏ ﺟﻮ ﺗﺮﺟﻤﻮ 1969ع
  4. ‏ٻاﺭﻥ ﺟﻲ ﺗﻌﻠﻴﻢ: ﭘﻠﻴﻮ ٽاﺭﭺ ﺟﻲ ڪﺘﺎﺏ ﺟﻮ ﺗﺮﺟﻤﻮ ‏ 1972ع
  5. ﻭﺣﺸﻲ ﺟﻴﻮﺕ ﺟﺎ ﻧِﺸﺎﻥ: ‘ﻫﺎﻭَﺭڊ ﻣﻮﺋﺮ ﺟﻲ ڪﺘﺎﺏ‘ Savage Survivals ’ ﺟﻮ ﺗﺮﺟﻤﻮ، 1976ع
  6. سنڌﻱ ﺯﺑﺎﻥ ﺟﻲ ﺑﻨﻴﺎﺩﻱ ﻟﻐﺖ: ﻭڌﺍﻳﻞ ﺑﻨﻴﺎﺩﻱ ﻟﻐﺖ ۽ ڪﺎﺭﻭﺑﺎﺭﻱ ﺑﻨﻴﺎﺩﻱ ﻟﻐﺖ، ﺳﺎٿين ﺳﺎﻥ گڏﺟﻲ ﺗﻴﺎﺭ ڪﻴﻞ : 1976ﻉ
  7. ’فڪﺮ ﺟﻲ ﺁﺯﺍﺩﻱ: ﺍسٽيفن ﺯﻭﻳﮓ ﺟﻲ ڪﺘﺎﺏ‘ The Right to Heresy ’ ﺟﻮ ﺗﺮﺟﻤﻮ، ﺟﻮﻥ 1977ع
  8. ﮔﻠﻴﻠﻮ: ﺑﺮﻧﺎلٽ ﺑﺮﻳﺨﺖ ﺟﻲ ڊﺭﺍﻣﻲ Life of Gallileo ’ ﺟﻮ ﺗﺮﺟﻤﻮ 1977ع
  9. ﺷﺎﻫﻪ ﺳﭽﻞ ﺳﺎﻣﻲ 1850-1689 هڪ ﻣﻄﺎﻟﻌﻮ 1978ع
  10. ٻاﺭﻥ ﺟﻮ ﻣﺴﻴﺢ: ﺍينڊ ﺑﻼئٽن ﺟﻲ ڪﺘﺎﺏ Children’s Life of Christ ﺟﻮ ﺗﺮﺟﻤﻮ 1980ع
  11. ﻣﺎڻهوﺀَ ﺟﻮ ﭜﺎﮖ: ﻧﺎٽڪ، ﻟﻮڪ ڪﻬﺎڻيوﻥ، ﺷﺎﻋﺮﻱ ﻭﻏﻴﺮﻩ 1980ع
  12. ﻋﻮﺭﺗﺎﺯﺍﺩ ﻋﻮﺭﺗﻦ ﺟﻲ ﺗﺤﺮيڪ ﺁﺯﺍﺩﻱ: ﺗﺮﺗﻴﺐ ۽ ﺗﺮﺟﻤﻮ 1983ع
  13. ﻓﻠﺴﻔﻲ ﺟﻮ ﺍﺑﺘﺪﺍﺋﻲ ڪﻮﺭﺱ: ﺟﺎﺭﺝ ﭘﻮﻟﻴﺰﺭ ﺟﻲ ڪﺘﺎﺏ ﺟﻮ ﺗﺮﺟﻤﻮ 1984ع
  14. ﻋﻠﻢ ﺗﺪﺭﻳﺲ ﻣﻈﻠﻮﻣﻦ ﻻﺀ: ﭘﺎﺋﻠﻮ ﻓﺮﺍﺭﻱ ﺟﻲ ڪﺘﺎﺏ Pedagogy of the Oppressed ’ ﺟﻮ ﺗﺮﺟﻤﻮ 1984ع
  15. مهڪﺮﻱﺀَ ﺟﺎ ﻣﻀﻤﻮﻥ: ﺗﺮﺗﻴﺐ، ﺗﺮﺟﻤﻮ ۽ ﭘﻴﺶ ﻟﻔﻆ ‏1983ﻉ ‏
  16. ﺍﺳﺎﻥ ﺟﻲ ٻوﻟﻲ ﺍﺳﺎﻥ ﺟﻲ ﺗﻌﻠﻴﻢ: ﺗﺮﺗﻴﺐ ‏1985ع
  17. ﻓﺮﻳﻨﭻ ﺍﻧﻘﻼﺏ: ﺍﻳﻤﻴﻞ ﺍﻳﺮڪﻤﻦ ﺍﻟﻴﮕﺰﺍنڊﺭ ﭼﻴﺘﺮﻳﺎﻥ ﺟﻲ ڪﺘﺎﺏ ﺟﻮ ﺗﺮﺟﻤﻮ 1990ع
  18. ﻣُﭟِ ﻣُﭟ ﻣﻮﺗﻴﻦ ﺟﻲ: ﻫﻔﺘﻴﻮﺍﺭ ﻫﺪﺍﻳﺖ، ﺣﻴﺪﺭﺁﺑﺎﺩ ۾ ڇپيل ﻣﻮﺍﺩ ﻣﺎﻥ ﭼﻮنڊ 1992ع
  19. ﻫﻮﺀَ ﺟﺎ ٽمڪﻲ ﺑﺎهڙﻱ ﭘﻬﺮﻳﻮﻥ ﺟﻠﺪ : ﻣﻀﻤﻮﻥ ۽ ﺗﺮﺟﻤﺎ ‏1995ع
  20. ﺍﺩﺏ ٻوﻟﻲ ﺗﻌﻠﻴﻢ: ﻫُﻮﺀَ ﺟﺎ ٽمڪﻲ ﺑﺎهڙﻱ ﺟﻠﺪ ٻيون ‏1998ع
  21. ﺧﻂ ٻن ﺍﺩﻳﺒﻦ ﺟﺎ: ﻋﺒﺪﺍﻟﻘﺎﺩﺭ ﺟﻮڻيجي ۽ ﻣﺤﻤﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺟﻮﻳﻲ ﺟﺎ ﺧﻂ 1999ع
  22. ڳاﻟﻬﻴﻮﻥ ڪﺘﺎﺑﻦ ﺟﻮﻥ ڇاپو ﭘﻬﺮﻳﻮﻥ 2002ع
  23. ﺧﻂ ٻن ﺍُﺳﺘﺎﺩﻥ ﺟﺎ: ﻣﺤﻤﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺟﻮﻳﻮ ۽ ﻏﻼﻡ ﻋﻠﻲ ﭼﻨﺎ 2003ع
  24. ڳالهيون ڪﺘﺎﺑﻦ ﺟﻮﻥ ڇاپ ٻيونو 2003ع
  25. ‏ﺧﻂ ﺩﻭﺳﺘﻦ ﺟﺎ ﺟﻠﺪ ﭘﻬﺮﻳﻮﻥ :ﭘﻴﺎﺭ، ﻧﺒﺎﺭُ، ﺍﭤﺎﻫﻪُ ﺍﺑﻦ ﺣﻴﺎﺕ ﭘﻨﻬﻮﺭ ۽ ﻣﺤﻤﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺟﻮﻳﻲ ﺟﺎ ﺧﻂ 2008ع
  26. Sindh Betrayed: Her Right to Redemption; Essays and Articles, Letters 1942-2003 2006

ﺍﻥ ﮐﺎﻥ ﺳﻮﺍﺀِ سنڌﻱﺀَ ۽ ﺍﻧﮕﺮﻳﺰﻱﺀَ ۾ ٻوﻟﻴﻦ ﺟﻲ ﻣﺴﺌﻠﻲ، ﻭﻥ ﻳﻮﻧٽ ﺟﻲ ﺧﺎﺗﻤﻲ ۽ ڪﺮﺍﭼﻲﺀَ ﺟﻲ ﻋﻠﻴﺤﺪﮔﻲﺀَ ﺟﻲ ﻣﺴﺌﻠﻲ، ﺍﺳﺘﺎﺩﻥ، ڪﺮيڪﻴﻮﻟﻢ، ﻧﺼﺎﺏ، ﺍﺩﺏ، ﺳﻴﺎﺳﺖ، ﺷﺎﻫﻪ ﻟﻄﻴﻒ، سنڌﻱ ﺳﻤﺎﺝ، ﭼﻮنڊﻥ ﺟﻲ ڌﺍﺭ ﺳﺮﺷﺘﻲ ۽ ﺷﺨﺼﻴﺘﻦ ﺗﻲ ﺧﺎڪﺎ ۽ ٻين ﻣﻮﺿﻮﻋﻦ ﺗﻲ ﺳﻮﻳﻦ ﻣﻀﻤﻮﻥ، ڪﺘﺎﺑﭽﺎ ۽ ﭘﺘﺮﺍ ﻟﮑﻴﻞ ۽ ڇپيل اٿس ﺟﻦ ﺟﻲ ﺫﺭﻳﻌﻲ ﻫﻦ سنڌ ﺟﻲ ٽن پيڙﻫﻴﻦ ﺟﻲ ﺫﻫﻨﻲ ﺗﺮﺑﻴﺖ ڪﺌﻲ ﺁﻫﻲ.

ذاتي زندگي ۽ مڃتا[سنواريو]

ﺟﻮﻳﻲ ﺻﺎﺣﺐ ﮐﻲ ﭼﺌﻦ پٽن ۽ ٻن ﻧﻴﺎڻين ﺟﻮ ﺍﻭﻻﺩ ٿيو، ﺟﻦ ﻣﺎﻥ ﻧﻴﻠﻮﻓﺮ ﺟﻮﻳﻮ ڪﻬﺎڻيڪﺎﺭ ﻫﺌﻲ. ﻣﺌﻲ 2009ع ۾ سنڌ ﺛﻘﺎﻓﺖ ۽ ﺳﻴﺎﺣﺖ ﮐﺎﺗﻲ حڪﻮﻣﺖ سنڌ ﭘﺎﺭﺍﻥ ﭘﻬﺮﻳﻮﻥ ڀيرﻭ ﻣﺤﻤﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺟﻮﻳﻲ ﺟﻲ مڃتا ۾ هڪ ﺗﻘﺮﻳﺐ ﺍنڊﺱ ﻫﻮٽل ﺣﻴﺪﺭﺁﺑﺎﺩ ۾ ﻣﻨﻌﻘﺪ ڪﺌﻲ ﻭﺋﻲ، ﺟﻨﻬﻦ ۾ ﺛﻘﺎﻓﺖ ۽ ﺳﻴﺎﺣﺖ ﺟﻲ ﺻﻮﺑﺎﺋﻲ ﻭﺯﻳﺮ، ﻣﺤﺘﺮمہ ﺳﺴﺌﻲ ﭘﻠﻴﺠﻮ، سنڌ ﺍﺳﻴﻤﺒﻠﻲﺀَ ﺟﻲ ﺍسپيڪﺮ ﻧﺜﺎﺭ ﺍﺣﻤﺪ کهڙﻱ ﺳﻤﻴﺖ ﺟﻮﻳﻲ ﺻﺎﺣﺐ ﺟﻲ ﺷﺎﮔﺮﺩﻥ، ﻣﺪﺍﺣﻦ ۽ ﺍﺩﻳﺒﻦ ﻭڏﻱ ﺍﻧﮓ ۾ ﺷﺮڪﺖ ڪﺌﻲ. ﺍﻥ ﻣﻮﻗﻌﻲ ﺗﻲ ﺟﻮﻳﻲ ﺻﺎﺣﺐ ﮐﻲ سنڌ ﺟﻲ ﺳﻤﻮﺭﻥ ﺍﺩﺑﻲ، ﻋﻠﻤﻲ ﺍﺩﺍﺭﻥ ۽ ﻳﻮﻧﻴﻮﺭسٽين ﭘﺎﺭﺍﻥ ﺍﻭﺍﺭڊ، شيلڊُﻭﻥ ۽ ﮔﻠﻦ ﺟﺎ ﺗﺤﻔﺎ ڏﺋﻲ، ﺳﻨﺪﺱ ﺧﺪﻣﺘﻦ ﺟﻮ ﺍﻋﺘﺮﺍﻑ ڪﻴﻮ ﻭﻳﻮ. ﺟڏﻫﻦ تہ سنڌ ﻣﻴﻮﺯﻳﻢ، ﺣﻴﺪﺭﺁﺑﺎﺩ ۾ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺟﻮﻳﻮ ڪﺎﺭﻧﺮ پڻ ﻗﺎﺋﻢ ڪﻴﻮ ﻭﻳﻮ.[1] پنهنجي 100 سالگرھ 13آگسٽ 2015ع تي ملهايائين.

وفات[سنواريو]

محمد ابراهيم جويو 9 نومبر 2017ع تي 102 سال جي عمر ۾ حيدرآباد، پاڪستان ۾ وفات ڪري ويو۔ کيس سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو ۾ علامہ آءِ آءِ قاضي جي مزار جي احاطي ۾ دفنايو ويو.[2]

حوالا[سنواريو]

  1. ابراهيم جويو : (Sindhianaسنڌيانا)
  2. سنڌي ٻولي جي معروف دانشور محمد ابراهيم جويو وفات ڪري ويو، صفحو آخر، روزاني ايڪسپريس ڪراچي، 10 نومبر 2017ع