آفريڪا

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Jump to navigation Jump to search

  • نالو: آفريڪا
  • پکيڙ: 30،370،000 چورس ڪلوميٽر

11،730،000 چورس ميل

  • درجو: ٻيو وڏو کنڊ ايشيا کان پوءِ
  • آبادي: 1،250،080،510 (ٻيو نمبر)
  • ملڪ: 54 آزاد ملڪ (2 تڪراري)
  • لاڳاپيل خطا: ٻاهريان 3

مائيوٽ رييونين سينٽ هيلينا اسنشن ۽ ٽرسٽن ڊا چونها اندريان 4 ڪينري ٻيٽ سيوٽا مڊيريا مليلا

آفريڪا (Africa) ايراضي جي لحاظ سان زمين جو ٻيو وڏو کنڊ آهي.

دلڪش نظارن، گھاٽن جھنگن، وسيع ريگستانن ۽ گھاٽين وادين جي سرزمين  جتي اڄ 54 ملڪ آهن جن جا رهاڪو ڪيتريون ئي ٻوليون ڳالهائن ٿا. 

آفريڪا جا اتر ۽ ڏکڻ وارا حصا تمام خشڪ ۽ گرم آهن جن جو گھڻو حصو ريگستان آهن.

کنڊ جي اولهہ ۾ نائجر درياهہ وهي ٿو جيڪو وسيع گپڙاٽيل ڊيلٽا ٺاهيندو اوقيانوس وڏي سمنڊ ۾ ڪري ٿو. هن جي اوڀر ۾ ڪانگو درياهہ آفيڪا جي گھاٽن جھنگن مان گذري ٿو. کنڊ جي اوڀر واري حصي ۾ عظيم وادي شق ۽ ايٿوپيا جا مٿاهان ميدان آهن. 

مصنوعي سياري مان ورتل آفريڪا جي خلائي تصوير

صحارا جو ريگستان اتر آفريڪا جي گھڻي حصي تي پکڙيل دنيا جو سڀ کان وڏو ريگستان آهي. کنڊ جي ٻين وڏن ريگستانن ۾ نميب ۽ ڪالاهاري شامل آهن.

صحارا جي ريگستان جي ڏکڻ ۾ ريگستاني ۽ جھنگلي علائقا ڇڏي ڪري باقي سڄي کنڊ ۾ گاهه جا وڏا ميدان آهن جن کي سوانا چيو وڃي ٿو. اهي ميدان هاٿي سميت ٻين مشهور جانورن جو گھر آهن.

هتي بارشن جي ڪري گھاٽا جھنگ آهن. هتان جي موسم گرم ۽ گھم سان ڀريل آهي.

نئين آبادي جي دور ۾ آفريڪا جا مختلف ملڪن جو نقشو، مختلف رنگ مختلف قبضو ڪندڙ قوتن کي ظاهر ڪري رهيو آهي جن جي نشاندهي ٿيل آهي.

1960ع جي ڏهاڪي تائين آفيڪا جو گھڻو حصو مختلف يورپي ملڪن جي قبضي ۾ هيو ۽ ڊگھي غلامي کان پوء 1980ع جي ڏهاڪي ۾ تقريبن سڀني ملڪن کي آزادي ملي ملي وئي پر انهن جا وسيلا نئين آبادي جي دور ۾ هڙپ ڪيا ويا ان ڪري اقتصادي ۽ معاشي طور تي هي اڄ تائين مضبوط نه ٿي سگھيا آهن ۽ غربت ۾ ڦاٿل آهن. وڏي پيماني تي جهالت جي ڪري نسلي ۽ قومي تعصب به آفريڪي عوام جي دل ۾ پاڙون مضبوط ڪيون جن جي ڪري خوفناڪ جنگيون ٿيون جن ۾ لکين ماڻهو موت جو شڪار ٿيا.

آفريڪا جا 15 ملڪ اهڙا آهن جن جون سرحدون سمنڊ سان نه ٿيون ملن جنهن جي ڪري تجارت ۽ مواصلات جا رابطا محدود آهن.

آفريڪا جي گھڻي آبادي ڳوٺن ۾ رهي ٿي پر ڪجھ وڏا شهر به آهن جن  ۾ قاهره قابل ذڪر آهي، جنهن جي آبادي 65 لک آهي ۽ هي کند جو سڀ کان وڏو شهر آهي. اتر ۽ اوڀر جي گھڻن ملڪ جو مذهب اسلام آهي ۽ دنيا جي ٻين اسلامي ملڪن سان عالمي اسلامي ڀائيچاري جي گھاٽي رشتي ۾ ڳنڍيل آهن.

ايراضي جي لحاظ سان دنيا جو ٻيو وڏو کنڊ هئڻ باوجود آفريڪا جي آبادي گھڻي نه آهي  خاص ڪري ريگستاني علائقن ۾ آبادي نه هجڻ جي برابر آهي. گھڻي آبادي پاڻي جي ذخيرن ۽ زرخيز علائقن ۾ آهي. آفريڪا ۾ پيدائش جي شرح تمام گھڻي آهي جنهن جي ڪري آبادي ۾ تيزي سان اضافو ٿي رهيو آهي.

آفريڪا جي اڪثريت جو طرزِ زندگي تمام سادو آهي. ڪافڳ ملڪن ۾ تعليم عام ڪرڻ جي منصوبن تحت خواندگي ۽ صحت کي بهتر بڻائڻ جي ڪوشش ڪئي پئي وڃي.

آفريڪا معدني وسيلن سان ڀريل آهي ۽ نئين آبادي واري دور ۾ هن دولت ئي آفريڪا کي ڊگھي غلامي ۾ وجھي ڇڏيو. هتي ملندڙ معدنيات ۾ تيل، سون، ٽامو، ۽ هيرو خاص ڪري ذڪر جوڳو آهي جيڪو دنيا ۾ سڀ کان گھڻو هتان ڪڍيو وڃي ٿو. هتي ڪيتن ئي ملڪن ۾ کاڻن جو ڪم اهم صنعت آهي.

کند جي ڏاکڻين علائقن خصوصاّّ ڏکڻ آفريڪا ۾ سڀ کان گھڻيون کاڻون آهن، جتان هيرو، سون، يورينيم ۽ ٽامو ڪڍيو وڃي ٿو. ٽامي جا سڀ کان گھڻا ذخيرا جمهوريه ڪانگو ۽ زيمبيا ۾ ملن ٿا. تيل الجزائر، انگولا، مصر، ليبيا ۽ نائجيريا ۾ نڪري ٿو.

آفريڪا ۾ مختلف قسمن جي ماحول ۾ مختلف فصل به ٿين ٿا. ڪجھ علائقن ۾ رٻڙ ۽ ڪيلو اهم پوک آهن. ڪجھ علائقا چانهه ۽ ڪافي جي پوک ڪري مشهور آهن جن ۾ ڪينيا قابل ذڪر آهي.

آفريڪا ۾ گھڻيون صنعتون خام مال تي انحصار ڪن ٿيون. ڪجھ آفريڪي ملڪن جي صنعت هڪ ئي فصل يا معدني وسيلي تي منحصر آهي پر ڪافي شهرن ۾ مختلف صنعتون قائم ڪيون پيون وڃن. اتر آفريڪا جي ملڪن، نائجيريا ۽ ڏکڻ آفريڪا ۾ سڀ کان گھڻيون صنعتون آهن. کنڊ ۾ سڀ کان گھڻو تيل اتر آفريڪا جا مسلمان ملڪ ۽ اولهه ۾ اوقيانوس وڏي سمنڊ سان گڏ گڏ واقع هيٺين ملڪن مان ڪڍيو وڃي ٿو.

افريڪا دنيا جو گرم ترين کنڊ آهي جتي صحارا ريگستان ۾ 122 ڊگري فارن هائيٽ تائين گرمي پد ريڪارڊ ڪيو ويو آهي. اتر جا ساحلي علائقا تمام گرم ۽ خشڪ آهن ۽ بارشون تمام گھٽ ٿينديون آهن. ساحلي علائقن کان ڏکن طرف صحارا ريگستان بيابانن ۽ تيز خشڪ هوائن جو علاقو آهي.

زمين جي معيار مطابق آفريڪا ۾ مختلف قسمن جي زراعت ٿئي ٿي. جابلو علائقا جيئن روانڊا، يوگينڊا ۽ ڪينيا ۾ چانهه پوکي وڃي ٿي. اتر ۾ جتي پاڻي گھڻو نه آهي غذائي جنسون مقامي ماڻهن جي غذائي ضرورتن کي پورو ڪرڻ لاء پوکيون وڃن ٿيون. جڏهن ته ميوا، خارڪون ۽ زيتون ٻاهريان گھرايا وڃن ٿا. اولهه آفريڪا ۾ منڱ ڦريون، ڪوڪو ۽ ڪافي پوکي وڃي ٿي.

ملڪ[سنواريو]

الجزيہ

ايگولا

بنين

بوسٽوانا

بُرقينا فاسو

برونڊي

ڪيمرون

ڪيپ وردي

Member states of the African Union

تعارف[سنواريو]

معني ۽ مطلب[سنواريو]

Statue representing Africa at Palazzo Ferreria, in Valletta, Malta

تاريخ[سنواريو]

Lucy, an Australopithecus afarensis skeleton discovered 24 November 1974 in the Awash Valley of Ethiopia's Afar Depression


African horseman of Baguirmi in full padded armour suit
The intricate 9th-century bronzes from Igbo-Ukwu, in Nigeria displayed a level of technical accomplishment that was notably more advanced than European bronze casting of the same period.[1]


Ruins of Great Zimbabwe (flourished eleventh to fifteenth centuries)
1803 Cedid Atlas, showing the Africa from the perspective of the Ottoman Empire. The Ottomans controlled much of Northern Africa between the 14th and 19th centuries, and had vassal arrangements with a number of Saharan states.

Mansa Musa

تھذيب[سنواريو]

Colossal statues of Ramesses II at Abu Simbel, Egypt, date from around 1400 BC.

جاگرافي[سنواريو]

Satellite photo of Africa. The Sahara Desert in the north can be clearly seen.
A composite satellite image of Africa (centre) with North America (left) and Eurasia (right), to scale

موسم[سنواريو]

Africa map of Köppen climate classification

ثقافت[سنواريو]

ٻوليون[سنواريو]

بيٺڪون[سنواريو]

The Mahdist War was a colonial war fought between the Mahdist Sudanese and the British forces.
Areas of Africa under the sovereignty or influence of the colonial powers in 1913, along with modern borders.      Belgium      Germany      Spain      France      United Kingdom      Italy      Portugal      independent

غلامن جو واپار[سنواريو]

Arab–Swahili slave traders and their captives along the Ruvuma River (in today's Tanzania and Mozambique) as witnessed by David Livingstone
Slave being inspected, from Captain Canot; or, Twenty Years of an African Slaver

حيواني زندگي[سنواريو]

وڻ ٽڻ[سنواريو]

کاڌا[سنواريو]

ماحوليات[سنواريو]

Tropical beach in Trou-aux-Biches, Mauritius

سياست[سنواريو]

Mobutu Sese Seko, Zaire's longtime dictator, embezzled over $5 billion from his country.
South African paratroops on a raid in Angola during the South African Border War

Cold War

معاشيات[سنواريو]

Map of the African Economic Community.      CEN-SAD      COMESA      EAC      ECCAS      ECOWAS      IGAD      SADC      UMA
Satellite image of city lights in Africa showing the lack of modern development on the continent during the mid-1990s.

آدمشماري[سنواريو]

Woman from Benin


San Bushman man from Botswana
Beja bedouins from Northeast Africa

ٻوليون[سنواريو]

Map showing the traditional language families represented in Africa:      Afroasiatic (Semitic-Hamitic)      Austronesian (Malay-Polynesian)      Indo-European      Khoisan Niger-Congo:      Bantu      Central and Eastern Sudanese      Central Bantoid      Eastern Bantoid      Guinean      Mande      Western Bantoid Nilo-Saharan:      Kanuri      Nilotic      Songhai

رانديون[سنواريو]

مذھب[سنواريو]

[2] it is located in Kairouan, Tunisia]]

|

Vodun altar in Abomey, Benin

|

|

A map showing religious distribution in Africa
|}

موسيقي ۽ رقص[سنواريو]

A musician from South Africa

علائقا[سنواريو]

اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسو List of regions of Africa ۽ List of sovereign states and dependent territories in Africa
سانچو:Africa Labelled Map

The countries in this table are categorized according to the scheme for geographic subregions used by the United Nations, and data included are per sources in cross-referenced articles. Where they differ, provisos are clearly indicated.

Regions of Africa:      Northern Africa      Western Africa      Central Africa      Eastern Africa      Southern Africa
 
 
Physical map of Africa
Political map of Africa
Arms Flag Name of region[3] and
territory, with flag
Area
(km²)
Population[4] Year Density
(per km²)
Capital
Northern Africa
سانچو:Coat of arms الجزائر Algeria 2,381,740 34,178,188 2009 14 Algiers
سانچو:Coat of arms سانچو:Country data Canary Islands Canary Islands (Spain)[5] 7,492 2,118,519 2010 226 Las Palmas de Gran Canaria,
Santa Cruz de Tenerife
سانچو:Coat of arms سانچو:Country data Ceuta Ceuta (Spain)[6] 20 71,505 2001 3,575
سانچو:Coat of arms style="text-alig

حوالا[سنواريو]

  1. Honour, Hugh; Fleming, John (2005). A world history of art (7th ed.). London: Laurence King. ISBN 9781856694513. 
  2. Kng, Hans (2006). Hans Kung, Tracing the Way : Spiritual Dimensions of the World Religions. Continuum International Publishing Group. p. 248. ISBN 978-0-8264-9423-8. https://books.google.com/books?id=sm0BfUKwct0C&pg=PA248. Retrieved 4 October 2014. 
  3. Continental regions as per UN categorizations/map.
  4. "IDB: Countries Ranked by Population". 28 November 1999. Archived from the original Check |url= value (help) on 28 November 1999.  Invalid |dead-url=bot: unknown (help)
  5. The Spanish Canary Islands, of which Las Palmas de Gran Canaria are Santa Cruz de Tenerife are co-capitals, are often considered part of Northern Africa due to their relative proximity to Morocco and Western Sahara; population and area figures are for 2001.
  6. The Spanish exclave of Ceuta is surrounded on land by Morocco in Northern Africa; population and area figures are for 2001.