مواد ڏانھن هلو

نميبيا

ڳنڍڻن کي سنواريو
کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
ريپبلڪ آف نميبيا

Flag of نميبيا
{{{coat_alt}}}
جھنڊو نِسبتي نشان
شُعار: '"اتحاد، آزادي، انصاف"
ترانو: "نميبيا، بهادرن جي سرزمين"
آفريڪن يونين (ھلڪو نيرو) ۾ نميبيا جو مقام (تيز نيرو)
آفريڪن يونين (ھلڪو نيرو) ۾ نميبيا جو مقام (تيز نيرو)
گادي جو هنڌ ونڊھوئڪ
22°34′S 17°5′E / 22.567°S 17.083°E / -22.567; 17.083
دفتري ٻوليون انگريزي
تسلیم ٿيل قومي ٻولي
تسلیم ٿيل مقامي  ٻوليون
نسلي گروھ (2014)
  • 49.5% اووامبو ماڻهو
  • 9.2% ڪوانگو ماڻھو
  • 8.0%نميبيا جا گھڻ نسلي گڊرا ماڻھو
    – (باسٽر ماڻھن سميت)
  • 7.0% ھيريرو ماڻھو
  • 7.0% ڊامارا ماڻھو
  • 7.0% نميبيائي گورا
  • 4.7% ناما ماڻھو
  • 3.5% لوزي ماڻھو (ڪيپريويئن)
  • 3.0% سان ماڻھو
  • 0.6% ٽسوانا ماڻھو
  • 0.5% باقي ٻيا
مقامي آبادي نميبيائي - نميبيئن
حڪومت وحداني غالب پارٽي وارو نيم صدارتي جمهوريه
• صدر
 نيتومبو نندي اينڊيٽوا
• نائب صدر
 لوسيا وٽبوئي
• وزيراعظم
 ايليا اينگوري
• نائب وزيراعظم
 عهدو خالي
• چيف جسٽس
 پيٽر شيووٽ
مقننه پارليامينٽ
قومي ڪائونسل
قومي اسيمبلي
ڏکڻ آفريڪا کان آزادي
• آئين
 9 فيبروري 1990ع
• آزادي
 21 مارچ 1990ع
پکيڙ
• جملي
 825٬615 km2 (318٬772 sq mi) (34هون)
• پاڻي (%)
 negligible
آبادي
• 2017ع اندازو
 26,06,971[9] (136هون)
• 2025ع جي مردم شماري مردم شماري
 30,22,401
•  گھاٽائي
 3.7 /km2 (9.6 /sq mi) (235هون)
جِي ڊي پي (مساوي قوت خريد ) 2025ع جو تخمينو لڳ ڀڳ
• ڪل
 37.73 بلين آمريڪي ڊالر (145هون)
• في سيڪڙو
 12,370 آمريڪي ڊالر[10] (117هون)
جِي. ڊي. پي  (رڳو نالي ۾ ) 2025ع جو تخمينو لڳ ڀڳ
• ڪل
 14.21 بلين آمريڪي ڊالر[10]

نميبيا (انگريزي: Namibia) (Listeni/nəˈmɪbiə/، /næˈ-/)، [11][12] جنھن جو سرڪاري نالو ريپبلڪ آف نميبيا آهي آفريڪا کنڊ جي ڏکڻ ۾ واقع ھڪ ملڪ آھي جنھن جون سرحدون اولھ ۾ ايٽلانٽڪ سمنڊ سان، اتر ۾ زيمبيا ۽ انگولا سان، اوڀر ۾ بوٽسوانا سان ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ سائوٿ آفريڪا سان ملن ٿيون. زمبابوي سان ھن ملڪ جي سرحد صرف 200 ميٽر لڳي ٿي جتي ٻنهي کي زيمبيزي ندي ٻنھي کي ھڪٻئي کان ڌار ڪري ٿي. ھي ملڪ 21 مارچ 1990 ۾ آزادي جي جنگ جي نتيجي ۾ سائوٿ آفريڪا کان آزاد ٿيو ھو. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شھر ونڊھوئڪ آهي.

نميبيا، سرڪاري طور تي نميبيا جمهوريه، ڏاکڻي آفريڪا جي اولهه ڪناري تي هڪ ملڪ آهي.[13] ان جون سرحدون اولهه ۾ ايٽلانٽڪ سمنڊ, اتر ۾ انگولا ۽ زامبيا, اوڀر ۾ بوٽسوانا ۽ ڏکڻ ۾ ڏکڻ آفريڪا. اتر اوڀر ۾، ڪازونگولا، زامبيا جي ويجهو زمبيزي نديءَ سان هڪ چوٿون پوائنٽ جي ويجهو، زمبابوي 200 ميٽر (660 فوٽ) کان گهٽ فاصلي تي واقع آهي. [14] نميبيا جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر ونڊهوڪ آهي.

نميبيا صحارا رڻپٽ کان ھيٺ آفريڪا جو سڀ کان وڌيڪَ خشڪ ترين ملڪ آھي. [15] ۽ پراگيتاريڪ دور کان وٺي خوئي، سان، دمارا ۽ ناما ماڻهن طرفان آباد ڪيو ويو آهي. چوڏھين صدي عيسويءَ جي آس پاس لڏپلاڻ ڪندڙ بنتو ماڻهو بنتو جي توسيع جي حصي طور لڏي آيا. 1600 کان اووامبو ماڻهو بادشاهتون, جهڙوڪ اونڊونگا ۽ اوڪوانياما قائم ڪيون.[16]

1884 ۾ جرمن سلطنت اڪثر علائقي تي حڪمراني قائم ڪئي. جرمن ڏکڻ اولهه آفريڪا جي نالي سان مشهور ڪالوني ٺاهي. 1904 ۽ 1908 جي وچ ۾ جرمن فوجن هيرو ۽ ناما جي خلاف هڪ سزا واري مهم هلائي. جيڪا 20 صدي جي پهرين نسل ڪشي ۾ وڌي وئي. پهرين عالمي جنگ دوران 1915 ۾ ڏکڻ آفريقي فوجن جي شڪست سان, جرمن حڪمراني ختم ٿي وئي. 2021 ۾ جرمن ۽ نميبيا جي سفارتڪارن, جرمن نوآبادياتي دور جي ظلمن کي تسليم ڪندي, هڪ "مفاهمت جو معاهدو" ٺاهيو.[17] 1920 ۾ جنگ جي خاتمي کان پوءِ, ليگ آف نيشنز ڏکڻ آفريڪا کي ڪالوني جي انتظاميه جو حڪم ڏنو. 1948 کان نيشنل پارٽي اقتدار ۾ اچڻ سان ڏکڻ آفريڪا ان وقت ڏکڻ اولهه آفريڪا جي نالي سان ان ۾ شامل هو, مشهور نسل پرستي لاڳو ڪئي.

20 صدي جي آخر ۾ بغاوتون ۽ سياسي نمائندگي جا مطالبا نتيجي ۾ گڏيل قومن 1966 ۾ علائقي تي سڌي طرح ذميواري سنڀالي. پر ڏکڻ آفريڪا 1973 تائين ڊي فيڪٽو حڪمراني برقرار رکي. ان سال گڏيل قومن ڏکڻ اولهه آفريڪا پيپلز آرگنائيزيشن (SWAPO) کي نميبيا جي ماڻهن جي سرڪاري نمائندي طور تسليم ڪيو.

نميبيا 21 مارچ 1990 تي ڏکڻ آفريڪا کان آزادي حاصل ڪئي. ڏکڻ آفريڪا جي سرحد جنگ کان پوءِ. تاهم. والوس بي ۽ پينگوئن ٻيٽ 1994 تائين ڏکڻ آفريڪا جي ڪنٽرول هيٺ رهيا.

نميبيا هڪ مستحڪم پارلياماني جمهوريت آهي. زراعت، سياحت ۽ کان کني جي صنعت, جنهن ۾ جواهر هيرا، يورينيم، سون، چاندي ۽ بنيادي ڌاتو جي کان کني شامل آهي, ان جي معيشت جو بنياد بڻجن ٿا. جڏهن ته پيداواري شعبو نسبتاً ننڍو آهي. ان جي آزادي کان وٺي اهم GDP واڌ جي باوجود ملڪ ۾ غربت ۽ عدم مساوات اهم رهي ٿي.[18] آبادي جو %40.9 گھڻ-طرفي غربت کان متاثر آهي [19] ۽ 4,00,000 کان وڌيڪ ماڻهو غير رسمي گهرن ۾ رهن ٿا.[20] ملڪ ۾ آمدني جي تفاوت, 2015 ۾ 59.1 جي گني ڪوفيشيٽ سان, دنيا جي بلند ترين ملڪن مان هڪ آهي.[21]

3.1 ملين ماڻهن جي آبادي سان, نميبيا دنيا جي سڀ کان گهٽ آبادي وارن ملڪن مان هڪ آهي. سرد جنگ جي خاتمي کان وٺي, جرمني، انگولا ۽ زمبابوي کان قابل ذڪر لڏپلاڻ کي راغب ڪيو آهي. [22]

نميبيا گڏيل قومن جي اداري جو رڪن ھجڻ سان گڏ ڏکڻ آفريڪن ڊولپمينٽ ڪميٽي (SADC)، آفريڪن يونين ۽ دولت مشترڪه ۾ پڻ شامل آهي.



حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ "Communal Land Reform Act, Afrikaans", Government of Namibia, اصل کان 25 February 2016 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 18 February 2016۔
  2. ↑ "Communal Land Reform Act, German", Government of Namibia., حاصل ڪيل 18 February 2016۔[مئل ڳنڍڻو]
  3. ↑ "Communal Land Reform Act, Khoekhoegowab", Government of Namibia, اصل کان 25 February 2016 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 18 February 2016۔
  4. ↑ "Communal Land Reform Act, Otjiherero", Government of Namibia, حاصل ڪيل 18 February 2016۔[مئل ڳنڍڻو]
  5. ↑ "Communal Land Reform Act, Oshiwambo", Government of Namibia, اصل کان 1 March 2016 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 18 February 2016۔
  6. ↑ "Communal Land Reform Act, Rukwangali", Government of Namibia, اصل کان 25 February 2016 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 18 February 2016۔
  7. ↑ "Communal Land Reform Act, Setswana", Government of Namibia, اصل کان 25 February 2016 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 18 February 2016۔
  8. ↑ "Communal Land Reform Act, Lozi", Government of Namibia, اصل کان 25 February 2016 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 18 February 2016۔
  9. ↑ "CountryMeters – Namibia population", CountryMeters, حاصل ڪيل 7 February 2018۔
  10. 1 2 حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named imfna
  11. ↑ Wells, John C. (2008), Longman Pronunciation Dictionary (3rd ڇاپو), Longman, آئي ايس بي اين 978-1405881180۔
  12. ↑ Roach, Peter (2011), Cambridge English Pronouncing Dictionary (18th ڇاپو), Cambridge: Cambridge University Press, آئي ايس بي اين 978-0521152532۔
  13. ↑ "Namibia", sahistory.org.za, 4 March 2025۔
  14. ↑ "Namibias Geography", info-namibia.com, 4 March 2025۔
  15. ↑ Peter Shadbolt (24 October 2012), "Namibia country profile: moving on from a difficult past", CNN, اصل کان 20 February 2020 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 3 June 2018۔
  16. ↑ Williams, Frieda-Nela (1991). Precolonial Communities of Southwestern Africa: A history of Owambo Kingdoms 1600-1920. National Archives of Namibia. https://www.namibiadigitalrepository.com/files/original/e98ba4fc1c8f59083fee9dc64a32083e.pdf. Retrieved 2024-03-07.
  17. ↑ Rogers, Thomas (2023-03-09). "The Long Shadow of German Colonialism" (en ۾). The New York Review of Books 70 (4). ISSN 0028-7504. https://www.nybooks.com/articles/2023/03/09/the-long-shadow-of-german-colonialism-thomas-rogers/.
  18. ↑ "World Bank Open Data", World Bank Open Data, اصل کان 3 April 2024 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 3 April 2024۔
  19. ↑ "Multidimensional Poverty Index 2023", United Nations Development Programme Human Development Reports, 2023, اصل کان 13 March 2024 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 3 April 2024۔
  20. ↑ "Namibia's ghetto life: Half million live in shacks countrywide – The Namibian", 12 March 2021, اصل کان 12 March 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 3 April 2024۔
  21. ↑ "World Bank Open Data", World Bank Open Data, اصل کان 3 April 2024 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 3 April 2024۔
  22. ↑ "Migration to Namibia 1990-2017", Worldmapper (انگريزي ٻولي ۾), حاصل ڪيل 20 جنوري 2025۔
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=نميبيا&oldid=339525" تان ورتل