تنزانيا

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Jump to navigation ڳولا ڏانهن هلو
Flag of تنزانيا
Coat of arms of تنزانيا
جهنڊو قومي نشان
نشان: "Uhuru na Umoja" (Swahili)
"آزادي ۽ اتحاد"
Location of تنزانيا
Location of تنزانيا
گادي جو هنڌ ڊوڊوما(ڊي جيوري)
سڀ کان وڏو شهر دارالسلام
دفتري ٻوليون ڪابہ نہ
قومي زبان سواحلي ٻولي [1]
ٻيون ٻوليون انگريزي
مذهب (2010 تخمينو )[2]
(نوٽ: زينزيبار ۾ تقريبن مسلمان رھن ٿا.)
مقامي آبادي تنزانين يا تنزانيائي
حڪومت وحداني غلبي واري جماعت صدارتي، سوشلسٽريپبلڪ[3][4][5]
• صدر
جان ميگوفولي
سميعہ سولوحو
قاسم مجالوا
جاب اين دوگائي
ابراھيم حمث جمعا
قانون ساز ادارو نيشنل اسيمبلي
خودمختياري يونائيٽيڊ ڪنگڊم کان ورتائين

9 ڊسمبر

1961
10 ڊسمبر 1963
• انضمام

26 اپريل

1964
• موجوده آئين

25 آپريل

1977
پکيڙ
• جملي
947٬303 km2 (365٬756 sq mi) (31st)
• آبي (%)
6.4
آبادي
• 2012 مردم شماري
44,928,923
•  گھاٽائي
47.5 /km2 (123.0 /sq mi)
جي ڊي پي (مساوي قوت خريد) 2018 اندازو
• ڪل
$176.465 ارب ڊالر [7]]])
• في سيڪڙو
$3,456[7]
جي. ڊي. پي  (رڳو نالي ۾ ) 2018 اندازو
• ڪل
$56.664 ارب ڊالر [7]
• في سيڪڙو
$1,100[7]{{{GDP_nominal_per_capita_rank}}}]])
جيني (2012) 37.8[8]
وچولو
ايڇ ڊي آء (2017) Increase2.svg 0.538[9]
ڪمتر · 154th
ڪرنسي تنزانيئن شلنگ (TZS)
معياري وقت EAT (متناسق عالمی وقت+3)
ڊرائيونگ جو پاسو کاٻو پاسو
ڊائلنگ ڪوڊ +255[note 1]
آیزو 3166 رمز TZ
انٽرنيٽ ڊومين .tz
  1. Revised to $41.33 billion[10]

تنزانيا, تنزانيہ، تنزانيه(انگريزي: Tanzania) /ˌtænzəˈnə/ [11] سرڪاري نالو يونائيٽيڊ ريپبلڪ آف تنزانيا ھڪ اوڀر آفريڪا جو ملڪ آهي جيڪو آفريڪاجي وڏين ڍنڍن واري علائقي ۾ شامل آھي.ان جي سرحد اتر ۾ يوگنڊا، اتر اوڀر م ڪينيا، اوڀر ۾ ھندي وڏو سمنڊ، ڏکڻ ۾ موزمبيق ۽ ملاوي، ڏکڻ اولھ ۾ زيمبيا ۽ اولھ ۾ روانڊا ، برونڊي ۽ ڊيموڪرٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو واقع آھن. ھن جي اتر اوڀر ۾ آفريڪا جو سڀ کان وڏو جبل مائونٽ ڪليمنجارو واقع آهي.

ھڪ ھاٿي مائونٽ ڪليمنجارو وٽان گذرندي
نگورنوگورو ڪريٽر دنيا جو وڏو خاموش ٻرندڙ جبل آھي

تاريخ[سنواريو]

تاريخ کان آڳاٽي زماني ۾ ايٿوپيا کان ڏکڻ ڪوش واريون (انگريزي: South Cushitic) ٻوليون ڳالھائيندڙ تنزانيا لڏي آيا ھئا. اوڀر ڪوش وارا ماڻهو 2000 کان 4000 سال اڳ ترڪانا ڍنڊ جي اتر ۾ آيا. اھڙي طرح سوڊان مان بہ تنزانيا طرف ماڻھن جي ھجرت ٿي ۽ تنزانيا ۾ آبادي جي شروعات ٿي وئي.

جاگرافي[سنواريو]

Map of Tanzania
دنيا جي نقشي ۾ تنزانيا جو مقام


تنزانيا جي جاگرافيائي بيهڪ6 00 S, 35 00 E آھي. ڪل پکيڙ 947,300 چورس ڪلوميٽر اٿس جنھن مان 885,800 چورس ڪلوميٽر خشڪي ۽ 61,500 چورس ڪلوميٽر پاڻي اٿس. ھن لڪير جي پکيڙ ۾ مافيا، پيمبا، ۽ زينزيبار جا ٻيٽ پڻ شامل آهن . پکيڙ ۾ ھي ملڪ دنيا ۾ 32 نمبر تي آهي. ھن ملڪ جون خشڪي واريون سرحدون 4,161 ڪلوميٽر آھن جيڪي 8 ملڪن سان ملن ٿيون. ان مان 589 ڪلوميٽر برونڊي سان ، 479 ڊيموڪرٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو سان، 775 ڪلوميٽر ڪينيا سان، 512 ڪلوميٽر ملاوي سان، 840 ڪلوميٽر موزمبيق سان، 222 ڪلوميٽر روانڊا سان، 391 ڪلوميٽر يوگنڊا سان ۽ 353 ڪلوميٽر زيمبيا سان ملن ٿيون. ملڪ جي بحري سرحد 1424 ڪلوميٽر آهي ۽ سرحد اندر بحري علائقي جي دعویٰ 12 ناٽيڪل ميل ، ۽ مخصوص معاشي زون 200 ناٽيڪل ميل اٿس.ملڪ جي سراسري بلندي 1018 ميٽر ۽ سڀ کان بلند ترين مقام ڪليمنجارو آھي جنھن جي بلندي 5895 ميٽر آھي جيڪو پوري آفريڪا کنڊ جو بلند ترين مقام آھي[12].

اسپائس ٻيٽ (زينزيبار)

آبهوا[سنواريو]

ساحلي علائقن ۾ ٽراپيڪل ۽ مٿاھين ميداني علائقن ۾ ٽيمپريٽ ھوندي آھي[12].

معدنيات ۽ قدرتي وسيلا[سنواريو]

ھتي جي وسيلن ۾ ھائڊرو پاور، ٽين، فاسفيٽ، ڪچو لوھ، ڪوئلو، ھيرا، جواھر، سون، قدرتي گئس ۽ نڪل شامل آهن[12].

زراعت[سنواريو]

ٽڪويو ۾ چانھ جي پوک

ھن ملڪ جي زرعي زمين 43.7 سيڪڙو آھي جنھن مان پوکي لائق ان جو 14.3 سيڪڙو آهي، مستقل پوک 2.3 سيڪڙو، مستقل چراگاھون 27.1 سيڪڙو ۽ ٻيلا 37.3 سيڪڙو تي واقع آھن[12].

تنزانيائي ماڻهو[سنواريو]

دارالسلام ۾ ڪارياڪو مارڪيٽ ۾ تنزانيائي ماڻهو

ھن ملڪ جي آبادي 53,950,935 آھي ۽ آبادي ۾ ھي دنيا جو 26 وڏو ملڪ آهي. ھتان جي ماڻھن کي تنزانيئن چوندا آهن ۽ سنڌي ۾ کين تنزانيائي چئبو آهي. ملڪ جي آبادي جو 99 سيڪڙو آفريڪي آھن جن مان 95 سيڪڙو بانٽو نسل جي 130 کان وڌيڪَ قبيلن سان تعلق رکندڙ آھن. ھڪ سيڪڙو آبادي ۾ ايشيائي، عرب ۽ يورپي شامل آهن. ھتان جي ٻولي ڪسواحلي يا سواحلي آھي جيڪا ھتان جي سرڪاري ٻولي آھي ۽ بانٽو نسل وارن جي مادري ٻولي آهي. انگريزي بہ ھتان جي سرڪاري ٻولي آھي. زينزيبار ۾ سڀ کان وڌيڪَ عربي ڳالھائي ويندي آھي. ھتان جا 61.4 سيڪڙو ماڻهو عيسائي، 35.2 سيڪڙو مسلمان، 1.8 سيڪڙو لوڪ مذھب سان تعلق رکندڙ آھن[12].

نالو[سنواريو]

ملڪ ريپبلڪ آف تنزانيه يا جمھوريہ تنزانيا آھي. ملڪ جو نالو ٻن لفظن جي پھرين اکرن کي ملائي ٺاھيو ويو. اھي لفظ آھن : ٽانگانيڪا ۽ زانزبار جيڪي ٻہ رياستون ھيون جن جي 1964 ۾ انضمام سان اھو نالو ان تي رکيو ويو[12].

بينڪ آف تنزانيا جا جاڙا ٽاور

سياسي نظام[سنواريو]

ھتان جو سياسي نظام صدارتي ۽ جمھوري آھي. حڪومت جي گادي ڊوڊوما شھر ۾ آھي جتي پارليامينٽ واقع آهي پر ملڪ جو انتظامي گاديءَ جو هنڌ دارالسلام آھي.ملڪ جي انتظامي ورھاست ريجن جي نالي ٿيل آهي . ملڪ ۾ ڪل 31 ريجن آھن جن جا نالا آھن؛ اروشا، دارالسلام، ڊوڊوما، گيئٽا، ارنگا، ڪاغيرا، ڪاسڪازيني پيمبا (اتر)، ڪاسڪازيني انگوجا ( اتر زينزيبار)، ڪاٽاوي، ڪيگوما، ڪليمنجارو، ڪوسيني پيمبا (ڏکڻ پيمبا)، ڪوسيني انگوجا (ڏکڻ يا وچ زينزيبار)، لنڊي، مانيارا، مارا، مبييا، مجني مغربي (مغربي زينزيبار)، موروگورو، مٽوارا، موانزا، نجومبي، پواني (ساحل)، رڪوا، رووما، شنيانگا، سمي يو، سنگيدا، سانگوي، ٽيبورا ۽ ٽانگا.

تنزانيه جا ريجن

ھتان جو قانوني نظام انگريزي ڪامن لا وارو آھي. بين الاقوامي قانون ۾ ھي ملڪ بين الاقوامي عدالت جي اختيار کي تسليم ڪندڙ آھي.ھتي ووٽ جو حق 18 سالن جي عمر ۾ حاصل ٿيندو آهي[12].

حوالا[سنواريو]

  1. "Tanzania". Ethnologue. SL International. 
  2. CIA World Factbook 2010. Retrieved 23 May 2017.
  3. David Lawrence (2009). Tanzania: The Land, Its People and Contemporary Life. Intercontinental Books. p. 146. ISBN 978-9987-9308-3-8. https://books.google.com/books?id=qVDYbCfaPuQC&pg=PA146. 
  4. "About the United Republic of Tanzania". Permanent Representative of Tanzania to the United Nations. Archived from the original on 19 February 2011. Retrieved 31 January 2015. 
  5. سانچو:Cite constitution
  6. حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named BFF
  7. 7.0 7.1 7.2 7.3 Tanzania. IMF.org
  8. "GINI Index". The World Bank. Retrieved 14 October 2014. 
  9. "2018 Human Development Report". United Nations Development Programme. 2018. Retrieved 14 September 2018. 
  10. "UPDATE 2-Tanzania's GDP expands by 32 pct after rebasing – officials". Reuters. Reuters. 19 December 2014. https://af.reuters.com/article/tanzaniaNews/idAFL6N0U312N20141219?sp=true. Retrieved 19 December 2014. 
  11. "Tanzania | Define Tanzania at Dictionary.com". Dictionary.reference.com. Retrieved 19 February 2014. <br/ {{IPA-sw|tanzaˈni.a|} /tænˈzeɪniə/
  12. 12.0 12.1 12.2 12.3 12.4 12.5 12.6 [1]سي آء اي فيڪٽس بڪ
  1. +007 from Kenya and Uganda.