خرطوم

خرطوم
Khartoum
خرطوم; Khartoum الخرطوم
	گادي وارو شھر
	Seal
	Seal
	Nickname: "ٽڪنڊي وارو گادي جو شھر"
	جاگرافي بيهڪ: 15°36′N 32°30′E / 15.6°N 32.5°E
Country	سوڊان
State	Khartoum
Area
• گادي وارو شھر	1,010 ڪ.م2 (390 ميل2)

خرطوم (Khartoum) سوڊان جي راڄڌاني آهي. اهو ان جاءِ تي واقع آهي جتي اچو ء نیرو نیل دریاھ ملن ٿا. اچو نیل درياهه يوگنڊا مان سفر ڪري ٿو، جڏهن ته نیرو نیل دریاھہ ايٿوپيا مان سفر ڪري ٿو، جتي اهو نيل درياء بڻجي ٿو ۽ پوءِ مصر مان وهي ميڊيٽرينين سمنڊ ۾ وڃي ٿو.هن شهر جي آبادي 20 لک کان مٿي آهي، اهو ملڪ جو ٻيو نمبر وڏو شهر آهي، پر اتر خرطوم (خرطوم البحري) ۽ ام درمان جي ڀرپاسي وارن مضافات جي گڏ, خرطوم ميٽروپوليٽن علائقي جي آبادي 6,344,348 آهي, جيڪو سوڊان ۾ سڀ کان وڏو ميٽروپوليٽن علائقو آهي.

خرطوم وائيٽ نيل جي سنگم تي واقع آهي - وڪٽوريا ڍنڍ کان اتر ۾ وهندو آهي - ۽ نيلو نيل، ايٿوپيا ۾ ڍنڍ تانا کان اولهه طرف وهندو آهي. نيل جي انهن ٻن حصن ۾ ورهايل، خرطوم ميٽروپوليٽن ايريا هڪ ٽي طرفي شهر آهي جيڪو خرطوم مناسب تي مشتمل آهي ۽ اتر ۾ خرطوم البحري ۽ ام درمان اولهه ڏانهن پلن سان ڳنڍيل آهي. اها جاءِ جتي ٻه نيل ملن ٿا، ان کي المقرن (سنڌي:سنگم؛ انگريزي: "The Confluence") چيو وڃي ٿو. خرطوم جو بنياد 1821ع ۾ قديم شهر سوبا جي اتر ۾ پيو. 1882ع ۾ برطانوي سلطنت مصري حڪومت تي قبضو ڪري ورتو، سوڊان جو انتظام مصرين جي هٿن ۾ ڇڏي ويو. مهدي جنگ شروع ٿيڻ تي، انگريزن سوڊان مان اينگلو-مصري فوجن کي ڪڍڻ جي ڪوشش ڪئي پر 1884ع ۾ خرطوم جي محاصري جي نتيجي ۾ مهدي فوج شهر تي قبضو ڪيو ۽ دفاعي اينگلو-مصري فوجن جو قتل عام ڪيو. 1898ع ۾ ان تي برطانوي فوجن پاران ٻيهر قبضو ڪيو ويو، ۽ 1956ع تائين اينگلو-مصري سوڊان جي حڪومت جو سيٽ رهيو.^[3] 1956 ۾، شهر کي آزاد سوڊان جي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو. 1973ع ۾ خرطوم ۾ سعودي سفارتخاني تي حملي دوران ٽي يرغمالي مارجي ويا هئا. 2008 ۾، انصاف ۽ برابري واري تحريڪ شهر ۾ جنگ ۾ مصروف سوڊاني هٿياربند فوجن سان دارفور ۾ جنگ جي حصي طور. خرطوم قتل عام 2019 ۾ سوڊاني انقلاب دوران ٿيو. هن شهر 2023 سوڊان جي هٿياربند فوجن ۽ ريپڊ سپورٽ فورسز (RSF) جي وچ ۾ ويڙهه دوران وسيع ويڙهه ڏٺو، خرطوم انٽرنيشنل ايئرپورٽ ۽ ٻين نازڪ ماڳن کي متاثر ڪيو.^[4]

خرطوم اتر آفريڪا ۾ هڪ اقتصادي ۽ واپاري مرڪز آهي، جيڪو پورٽ سوڊان ۽ ايل-عبيد کان ريل لائينن سان گڏ آهي. اهو خرطوم انٽرنيشنل ايئرپورٽ پاران نئين خرطوم انٽرنيشنل ايئرپورٽ جي تعمير هيٺ آهي. خرطوم ۽ ان جي ميٽروپوليٽن علائقي ۾ ڪيترائي قومي ۽ ثقافتي ادارا آهن، جن ۾ سوڊان جو نيشنل ميوزيم، خليفا هائوس ميوزيم، خرطوم يونيورسٽي، ۽ سوڊان يونيورسٽي آف سائنس ۽ ٽيڪنالاجي شامل آهن.

حوالا

↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named watlas
↑ "Sudan: States, Major Cities, Towns & Agglomeration - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information", www.citypopulation.de, اصل کان 12 April 2020 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 11 September 2021۔
↑ "Khartoum | Location, Facts, & History", Encyclopedia Britannica (ٻولي ۾ انگريزي), اصل کان 26 June 2015 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 28 اپريل 2020۔
↑ Leiro, Roberto (15 اپريل 2023), "Sudan's RSF Clashes with Army in Khartoum Airport", Airways (ٻولي ۾ en-US), اصل کان 16 April 2023 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 16 اپريل 2023۔

[watlas-1] حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named watlas

[2] "Sudan: States, Major Cities, Towns & Agglomeration - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information", www.citypopulation.de, اصل کان 12 April 2020 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 11 September 2021۔

[3] "Khartoum | Location, Facts, & History", Encyclopedia Britannica (ٻولي ۾ انگريزي), اصل کان 26 June 2015 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 28 اپريل 2020۔

[4] Leiro, Roberto (15 اپريل 2023), "Sudan's RSF Clashes with Army in Khartoum Airport", Airways (ٻولي ۾ en-US), اصل کان 16 April 2023 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 16 اپريل 2023۔

[1]

[2]

[3]

[4]