گھانا

گھانا
Ghana
گھانا; Ghana; جمهوريه گھانا
جھنڊو	نِسبتي نشان
	شُعار: '"آزادي ۽ انصاف"
	ترانو: "God Bless Our Homeland Ghana"
گادي جو هنڌ	اکرا; 05°33′18″N 00°11′33″W / 5.55500°N 0.19250°W
سڀ کان وڏو شهر	راڄڌاني
دفتري ٻوليون	انگريزي
تسلیم ٿيل قومي ٻولي	انگريزي
نسلي گروھ (2021 جي مردم شماري)	* اڪان: %45 مول-ڊاگبون: %18.5; ايوها: %12.8; گا-ادنگبي: %7.1; گرما: %6.4; گوان: %3.2; گرونسي: %2.7; ماندي: %2.0; ٻيا/اڻڄاڻايل: %1.6;
مذهب (2021 census)	عيسائيت: %71.3 اسلام: %19.9; روايتي عقيدن: %3.2; ڪوبه مذهب ناهي: %1.1; ٻيا / اڻ ڄاڻايل: %4.5;
مقامي آبادي	گھاناين
حڪومت	گڏيل صدارتي جمهوريه
• صدر	نانا اکوفو-اڊو
• نائب صدر	محمدو باووميا
• پارليامينٽ جو اسپيڪر	البان باگبن
• چيف جسٽس	گرتروڊ اسمال (Gertrude Tokornoo)
مقننه	پارليامينٽ
آزادي (برطانيه)
• دولت مشترڪه جو علائقو	6 مارچ 1957
• جمهوريا	1 جولاءِ 1960
پکيڙ
• جملي	[اوزا تبديل: invalid number] (80th)
• پاڻي (%)	4.61 (11,000 km2; 4,247 mi2)
آبادي
• 2023 اندازو	34,237,620 (48th)
• گھاٽائي	101.5 /km2 (262.9 /sq mi) (66th)
جِي ڊي پي (مساوي قوت خريد )	2023 لڳ ڀڳ
• ڪل	$227.189 billion (68th)
• في سيڪڙو	$6,905 (136th)
جِي. ڊي. پي (رڳو نالي ۾ )	2023 لڳ ڀڳ
• ڪل	$76.628 billion (89th)

گھانا (Ghana)، سرڪاري طور تي گھانا جي جمهوريه، اولهه آفريڪا ۾ ھڪڙو ملڪ آھي. اهو ڏکڻ ۾ گني جي نار سان گڏ ايٽلانٽڪ سمنڊ، اولهه ۾ آئيوري ڪوسٽ، اتر ۾ برڪينا فاسو ۽ اوڀر ۾ ٽوگو سان هڪ سرحد شيئر ڪري ٿو. گھانا 2,39,567 چورس ڪلوميٽر (92,497 چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل آھي، مختلف قسم جي بايومز تي پکڙيل آھي جيڪي ساحلي سوانا کان وٺي اڀرندڙ برساتي ٻيلن تائين آھن. 32 ملين کان وڌيڪ رهاڪن سان، گھانا اولهه آفريڪا ۾ ٻيو نمبر سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ملڪ آهي. راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏو شهر اڪرا آهي؛ ٻين اهم شهرن ۾ ڪوماسي، تاملي ۽ سيڪنڊي-تاڪريڊي شامل آهن.

گھانا ۾ ظاھر ٿيڻ واريون ابتدائي سلطنتون اتر ۾ ڊگبون جي بادشاھت ۽ ڏکڻ ۾ بونو رياست ھئي، جنھن ۾ بونو رياست 11 صدي عيسويءَ دوران علائقي ۾ موجود ھئي. ^[6] اشنتي سلطنت ۽ ڏکڻ ۾ ٻيون اڪان سلطنتون صدين کان اڀريون. ^[7] 15 صدي عيسويء جي شروعات ۾، پورچوگيز سلطنت، ٻين يورپي طاقتن جي پٺيان، واپار جي حقن لاء علائقي ۾ مقابلو ڪيو، جيستائين انگريزن آخرڪار 19 صدي تائين ساحل تي ڪنٽرول قائم ڪيو. نوآبادياتي مزاحمت جي هڪ صدي کان پوءِ، ملڪ جون موجوده سرحدون شڪل اختيار ڪيون، جن ۾ چار الڳ برطانوي نوآبادياتي علائقا شامل آهن: گولڊ ڪوسٽ، اشنٽي، اترين علائقا، ۽ برطانوي ٽوگولينڊ. اهي گڏيل قومن جي دولت مشترڪه ۾ هڪ آزاد راڄ طور متحد هئا. 6 مارچ 1957 تي، گھانا سب سهارا آفريڪا ۾ پهريون ملڪ بڻجي ويو جنھن خودمختياري حاصل ڪئي.^[8]^[9]^[10].^[11]

گھانا لساني ۽ مذهبي گروهن سان گڏ هڪ گهڻ نسلي ملڪ آهي؛ ^[12] جڏهن ته اڪان (Akan) سڀ کان وڏو نسلي گروهه آهن. گھڻا گھانا عيسائي آھن (70٪)؛ لڳ ڀڳ پنجون حصو (20%) مسلمان آهن. ڏهين حصو (10٪) روايتي عقيدن تي عمل ڪن ٿا يا ڪنهن به مذهب جي رپورٽ نٿا ڪن.^[13] گھانا هڪ متحد آئيني جمهوريت آهي جنهن جي اڳواڻي هڪ صدر آهي جيڪو رياست جو سربراهه ۽ حڪومت جو سربراهه آهي. ^[14] آفريڪا ۾ سياسي استحڪام لاءِ، گھانا 2012 جي ابراھيم انڊيڪس آف آفريڪا گورننس ۾ ستين نمبر تي ۽ 2012 جي نازڪ رياستن جي انڊيڪس ۾ پنجين نمبر تي آھي. اهو 1993 کان وٺي براعظم تي هڪ آزاد ۽ مستحڪم حڪومتن مان هڪ آهي، ۽ اهو صحت جي سار سنڀار، اقتصادي ترقي، ۽ انساني ترقي ۾ نسبتا سٺو ڪم ڪري ٿو, انهي ڪري ته اهو اولهه آفريڪا ۽ آفريڪا ۾ هڪ اهم اثر آهي,^[11]^[15].^[16]

گھانا بين الاقوامي معاملن ۾ انتهائي ضم ٿي ويو آهي، غير الائنڊ موومينٽ ۽ افريقي يونين جو هڪ باني ميمبر ۽ مغربي آفريقي رياستن جي اقتصادي ڪميونٽي، گروپ-24 ۽ قومن جي دولت مشترڪه جو ميمبر آهي.^[17]

نالو

تاريخ

جاگرافي

سياست ۽ حڪومت

آباديات

معيشت

ثقافت

پڻ ڏسو

باب:آفريڪا

آفريڪا ۾ اسلام

ٻاهريان ڳنڍڻا

گھانا بابت وڌيڪ ڏسو وڪيپيڊيا جي ڀينر رٿائن ۾:
	معني ڏسو وِڪِشنري تي
	تصويرون ۽ وڊيو ڏسو وڪي ڪامنز تي
	تربيتي مواد ڏسو وڪي ورسٽي تي
	نيوز اسٽوريز وڪي نيوز تان
	چَوِڻيون Quotations وڪي ڪوٽ تان
	سورس ٽيڪسٽس وڪي سورس تان
	درسي ڪتاب وڪي ڪتاب تان

حوالا

↑ "Language and Religion", Ghana Embassy, اصل کان 1 March 2017 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 8 January 2017, "English is the official language of Ghana and is universally used in schools in addition to nine other local languages. The most widely spoken local languages are Dagbanli, Ewe, Ga and Twi."
↑ "Ghana – 2010 Population and Housing Census", Government of Ghana, 2010, اصل کان 25 September 2013 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 1 June 2013۔
1 2 "2021 PHC General Report Vol 3C, Background Characteristics", Ghana Statistical Service, اصل کان 27 ڊسمبر 2021 تي آرڪائيو ٿيل۔
↑ سانچو:Cite CIA World Factbook
1 2 3 "World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Ghana)", IMF.org, International Monetary Fund, 10 October 2023, حاصل ڪيل 14 October 2023۔
↑ Meyerowitz, Eva L. R. (1975). The Early History of the Akan States of Ghana. Red Candle Press. ISBN 9780608390352. https://books.google.com/books?id=F3lyAAAAMAAJ.
↑ "Asante Kingdom", Afrika-Studiecentrum, Leiden, 15 June 2002, اصل کان 12 July 2014 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 8 June 2014۔
↑ سانچو:Cite video
↑ "First For Sub-Saharan Africa", BBC, اصل کان 1 November 2011 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 29 February 2012۔
↑ "Exploring Africa – Decolonization", Exploring Africa - Michigan State University, اصل کان 2 June 2013 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 29 February 2012۔
1 2 Ateku, Abdul-Jalilu (7 مارچ 2017), "Ghana is 60: An African success story with tough challenges ahead", The Conversation, اصل کان Jun 29, 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 27 June 2021۔
↑ "2020 Population Projection by Sex, 2010–2020", Ghana Statistical Service, اصل کان 24 April 2018 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 2 May 2018۔
↑ "2020 Population Projection by Sex, 2010–2020", Ghana Statistical Service, اصل کان 24 April 2018 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 2 May 2018۔
↑ "2020 Population Projection by Sex, 2010–2020", Ghana Statistical Service, اصل کان 24 April 2018 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 2 May 2018۔
↑ "Ghana's Economy Expected to Recover Its Potential By 2025, says World Bank Report", World Bank (ٻولي ۾ انگريزي), حاصل ڪيل 19 ڊسمبر 2023۔
↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named South America and West Africa
↑ "Ghana-US relations", United States Department of State, 13 February 2013, اصل کان 5 April 2013 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 1 June 2013۔

[The_Ghanaian_Government_states_that_English_is_the_official_language-1] "Language and Religion", Ghana Embassy, اصل کان 1 March 2017 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 8 January 2017, "English is the official language of Ghana and is universally used in schools in addition to nine other local languages. The most widely spoken local languages are Dagbanli, Ewe, Ga and Twi."

[Ghana_–_2010_Population_and_Housing_Census-2] "Ghana – 2010 Population and Housing Census", Government of Ghana, 2010, اصل کان 25 September 2013 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 1 June 2013۔

[statsghana1-3] 1 2 "2021 PHC General Report Vol 3C, Background Characteristics", Ghana Statistical Service, اصل کان 27 ڊسمبر 2021 تي آرڪائيو ٿيل۔

[4] سانچو:Cite CIA World Factbook

[IMFWEO.GH-5] 1 2 3 "World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Ghana)", IMF.org, International Monetary Fund, 10 October 2023, حاصل ڪيل 14 October 2023۔

[6] Meyerowitz, Eva L. R. (1975). The Early History of the Akan States of Ghana. Red Candle Press. ISBN 9780608390352. https://books.google.com/books?id=F3lyAAAAMAAJ.

[7] "Asante Kingdom", Afrika-Studiecentrum, Leiden, 15 June 2002, اصل کان 12 July 2014 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 8 June 2014۔

[Universal_Newsreel-8] سانچو:Cite video

[First_For_Sub-Saharan_Africa-9] "First For Sub-Saharan Africa", BBC, اصل کان 1 November 2011 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 29 February 2012۔

[Exploring_Africa_–_Decolinization-10] "Exploring Africa – Decolonization", Exploring Africa - Michigan State University, اصل کان 2 June 2013 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 29 February 2012۔

[Ateku-11] 1 2 Ateku, Abdul-Jalilu (7 مارچ 2017), "Ghana is 60: An African success story with tough challenges ahead", The Conversation, اصل کان Jun 29, 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 27 June 2021۔

[popest2-12] "2020 Population Projection by Sex, 2010–2020", Ghana Statistical Service, اصل کان 24 April 2018 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 2 May 2018۔

[popest3-13] "2020 Population Projection by Sex, 2010–2020", Ghana Statistical Service, اصل کان 24 April 2018 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 2 May 2018۔

[popest4-14] "2020 Population Projection by Sex, 2010–2020", Ghana Statistical Service, اصل کان 24 April 2018 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 2 May 2018۔

[15] "Ghana's Economy Expected to Recover Its Potential By 2025, says World Bank Report", World Bank (ٻولي ۾ انگريزي), حاصل ڪيل 19 ڊسمبر 2023۔

[South_America_and_West_Africa-16] حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named South America and West Africa

[17] "Ghana-US relations", United States Department of State, 13 February 2013, اصل کان 5 April 2013 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 1 June 2013۔

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]