گونڊوانا

هي مضمون the supercontinent بابت آهي. the region in India لاءِ، Gondwana (India) ڏسو. other uses لاءِ، گونڊوانا (disambiguation) ڏسو.

گونڊوانا (Gondwana) هڪ ​​وڏو زميني علائقو هو، جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن سپر کنڊُ سڏيو ويندو هو. گونڊوانا جي باقيات اڄ جي کنڊُ واري علائقي جو ٻه ٽيون حصو آهن، جن ۾ ڏکڻ آمريڪا، آفريڪا، انٽارڪٽيڪا، آسٽريليا، زيلينڊيا، عربستان، ۽ هندستاني برصغير ​​شامل آهن. هن وقت ٻيو همعصر سپر کنڊُ لوریشيا هو، ٻنهي پينگيا (Pangea) کي ٽوڙي ڇڏيو هو.

گونڊوانا ڪيترن ئي ڪراٽون (ڌرتيءَ جي ڪرسٽ جا وڏا مستحڪم بلاڪ) جي واڌ سان ٺهيو، 510 ملين ورهيه اڳ کان اوڀر آفريڪا جي اوروجني سان شروع ٿيو، اوڀر آفريڪا سان انڊيا ۽ مڊگاسڪر جو ٽڪراءُ، ۽ 180 ملين ورهيه اڳ ۾ اوورليپنگ برازيلينو ۽ ڪونگا اوروجني سان ختم ٿيو. ڏکڻ آمريڪا جو آفريڪا سان ٽڪراءُ، ۽ آسٽريليا ۽ انٽارڪٽيڪا جو ترتيب سان اضافو تیو. آخرڪار، گونڊوانا پیلیوزوئڪ دور (Palaeozoic Era) جي براعظمي ڪرسٽ جو سڀ کان وڏو ٽڪرو بڻجي ويو، جيڪو 10,00,00,000 چورس ڪلوميٽر (3,90,00,000 چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهي، جيڪو ڌرتيءَ جي مٿاڇري جو اٽڪل پنجون حصو آهي. اهو ڪاربونيفيرس دوران يوراميڪا سان ملي ڪري پينگيا ٺاهي. اهو ٽراسڪ جي دور ۾ اتر پينجيا (لوراشيا) کان الڳ ٿيڻ شروع ڪيو، ۽ ابتدائي جراسڪ (تقريبن 180 ملين سال اڳ) دوران ٽڪرا ٽڪرا ٿيڻ شروع ڪيو. بريڪ اپ جا آخري مرحلو، جنهن ۾ ڏکڻ آمريڪا کان انٽارڪٽيڪا جو الڳ ٿيڻ (ڊريڪ گذرگاھہ جو ٺهڻ) ۽ آسٽريليا شامل آهن، پيليگين (تقريبن 35 ملين سال اڳ کان) دوران ٿيو. گونڊوانا کي قديم ترين وصف موجب سپر براعظم نه سمجهيو ويو، ڇو ته بالٽيڪا، لارينٽيا ۽ سائبيريا جي زميني ماڳن کي ان کان ڌار ڪيو ويو هو.ساڳئي نالي جي هندستاني علائقي کان ان کي مختلف ڪرڻ لاء، عام طور تي گونڊوانالينڊ پڻ سڏيو ويندو آهي.

علائقا جيڪي گونڊوانا جو حصو هئا انهن ۾ گلن ۽ حياتياتی عناصر شامل هئا جيڪي اڄ ڏينهن تائين برقرار آهن.

نالو

گونڊوانا جي کنڊُ جو نالو آسٽريائي سائنسدان ايڊوارڊ سوس، ساڳئي نالي جي وچ هندستان ۾ علائقي جي نالي تي رکيو، جيڪو سنسڪرت مان نڪتل آهي، مطلب آهي "گونڊن جو ٻيلو". نالو اڳي ئي ارضياتي حوالي سان استعمال ڪيو ويو هو، پهرين ايچ. بي. ميڊليڪوٽ سال 1872ع ۾، جنهن مان گونڊوانا جي سلاد جا سلسلا (پرميان ٽراياسڪ) پڻ بيان ڪيا ويا آهن. ڪجهه سائنسدانن ”گونڊوانالينڊ“ جي اصطلاح کي ترجيح ڏني آهي ته جيئن خطي ۽ کنڊُ جي وچ ۾ واضح فرق پيدا ٿئي.

گونڊوانا پانگيا جي حصي طور

دير سان پيليوزوئڪ کان ابتدائي میسو زوئڪ دور:

پڻ ڏسو

• کنڊ

• لوریشيا

• پينگيا

ٻاهريان ڳنڍڻا

• Houseman, Greg. "Animation of the dispersal of Gondwanaland". University of Leeds. 21 October 2008 تي حاصل ڪيل.
• Barend Köbben; Colin Reeves; Maarten de Wit. "Interactive animation of the breakup of Gondwana". ITC, University of Twente. 16 October 2017 تي حاصل ڪيل.
• Graphical subjects dealing with Tectonics and Paleontology
• Gondwana Reconstruction and Dispersion
• The Gondwana Map Project آرڪائيو ڪيا ويا 20 September 2019 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
• van Hinsbergen, Douwe J.J.; Torsvik, Trond H.; Schmid, Stefan M.; Maţenco, Liviu C.; Maffione, Marco; Vissers, Reinoud L.M.; Gürer, Derya; Spakman, Wim (September 2019). "Orogenic architecture of the Mediterranean region and kinematic reconstruction of its tectonic evolution since the Triassic". Gondwana Research 81: 79–229. doi:10.1016/j.gr.2019.07.009. Bibcode: 2020GondR..81...79V.