مواد ڏانھن هلو

گيانا

ڳنڍڻن کي سنواريو
کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
ڪوآپريٽو ريپبلڪ آف گيانا
Co-operative Republic of Guyana

Flag of گيانا
{{{coat_alt}}}
جھنڊو نِسبتي نشان
شُعار: '"هڪ قوم، هڪ قوم، هڪ قسمت"
مڪانيت  گيانا  (سائو)نقشو South America  (grey) ڏکڻ آمريڪا (گري)
مڪانيت  گيانا  (سائو)

نقشو South America  (grey)

ڏکڻ آمريڪا (گري)
گادي جو هنڌجارج ٽائون
6°48′21″N 58°9′3″W / 6.80583°N 58.15083°W / 6.80583; -58.15083
سڀ کان وڏو شهرگادي جو شھر
دفتري ٻوليونانگريزي
تسلیم ٿيل مقامي  ٻوليون10 مقامي ٻوليون
  • اکوائيو
  • ماڪوشي
  • وائي وائي
  • آراواڪ (لوڪونو)
  • پٽامونا
  • واراو
  • ڪاريب
  • واپشانا
  • پيمون (آريڪونا)
  • موايانا
ڏيهي ٻوليگيانيز ڪريول
ٻيون ٻوليون5 ٻوليون
  • گياني هندستاني
  • پرتگالي
  • ڊچ ٻولي
  • اندلسي
  • چيني
نسلي گروھ (2012ع)
  • 39.8% هندي
  • 29.3% آفريقي
  • 19.9% گهڻ نسلي
  • 10.5% مقامي
  • 0.3% يورپي
  • 0.2% چيني
مذهب (2020ع)• 54.2% هندومت
مقامي آباديگياني
حڪومتايگزيڪيوٽو پريزيڊنسيءَ سان گڏيل پارلياماني جمهوريه [lower-alpha 1]
• صدر
عرفان علي
• پهريون نائب صدر ۽ وزيراعظم
مارڪ فلپس
• ٻيو نائب صدر
ڀرت جگديو
• قومي اسيمبلي جو اسپيڪر
منظور نادر
• چيف جسٽس
روڪساني جارج ولٽ شائر
مقننه قومي اسيمبلي
قیام
• ڊچ ڪنٽرول
1667–1815
• برطانوي گيانا
1831–1966
• گيانا جي طور تي برطانيه کان آزادي
26 مئي 1966ع
• جمهوريت
23 فيبروري 1970ع
• چاگوراماس جي معاهدي ۾ CARICOM ۾ شامل ٿيو
1 آگسٽ 1973ع
• موجوده آئين
6 آڪٽوبر 1980ع
پکيڙ
• جملي
214,969[2][3][4] km2 (83,000 sq mi) (83rd)
• پاڻي (%)
8.4 8,17,607. (166). 3.502 / چورس ڪلوميٽر (9.1 / چورس ميل). (239). 63.822
آبادي
• 2024ع اندازو
817,607[5] (166ھون)
•  گھاٽائي
3.502/km2 (9.1/sq mi) (239ھون)
جِي ڊي پي (مساوي قوت خريد )2024ع لڳ ڀڳ
• ڪل
63.822 بلين آمريڪي ڊالر[6] (115ھون)
• في سيڪڙو
80,137 آمريڪي ڊالر[6] (10ھون)
جِي. ڊي. پي  (رڳو نالي ۾ )2024ع لڳ ڀڳ
• ڪل
21.178 بلين آمريڪي ڊالر[6] (124ھون)
• في سيڪڙو
 $26,592[6] (42ھون)
جِينِي (2007ع)positive decrease 44.6[7]
وچولو
ايڇ ڊي آء (2022) 0.742[8]
اعلیٰ · 95ھون
ڪرنسيگياني ڊالر (GYD)
معياري وقتAST (متناسق عالمي وقت-4)
تاریخ جو نمونوdd-mm-yyyy
ڊرائيونگ جو پاسوleft
ڊائلنگ ڪوڊ+592
انٽرنيٽ ڊومين.gy

گيانا (Guyana)،[9] سرڪاري طور تي ڪوآپريٽو ريپبلڪ آف گيانا،[10] ڏکڻ آمريڪا جي اترين ڪناري تي هڪ خود مختيار رياست آهي. هن جون سرحدون وينزويلا، سرينام ۽ برازيل سان ملن ٿيون. گيانا هڪ ​​ڏيهي لفظ آهي جنهن جي معنيٰ آهي ”ڪيترن ئي پاڻيءَ جي سرزمين“.[11] جارج ٽائون گيانا جي گاديءَ جو هنڌ آهي ۽ ملڪ جو سڀ کان وڏو شهر پڻ آهي. گيانا جي سرحد اتر ۾ ائٽلانٽڪ سمنڊ، ڏکڻ ۽ ڏکڻ اولهه ۾ برازيل، اولهه ۾ وينزويلا ۽ اوڀر ۾ سورينام سان لڳل آهي. 2,14,969 چورس ڪلوميٽر (83,000 اسڪوائر ميل) جي زميني ايراضيءَ سان، گيانا يوراگوئي ۽ سورينام کان پوءِ ڏکڻ آمريڪا جي مکيه زمين ۾ ايراضيءَ جي لحاظ کان ٽيون نمبر ننڍي خود مختيار رياست آهي[12] ۽ ڏکڻ آمريڪا ۾ ٻيون گھٽ آبادي واري خودمختيار رياست آهي. ملڪ جي سرڪاري ٻولي انگريزي آهي، جيتوڻيڪ آبادي جو وڏو حصو انگريزي ۽ ڏيهي ٻولين ۾ ٻه لساني آهي.

گيانا ڏکڻ آمريڪا جي تاريخي سرزمين برطانوي ويسٽ انڊيز جو حصو آهي. اهو پڻ ڌرتيء تي گهٽ ۾ گهٽ گنجان آباد ملڪن مان هڪ آهي. هن ۾ قدرتي رهائش جو هڪ وسيع قسم ۽ تمام اعلي جيوتياتي تنوع آهي. ملڪ ايمازون برساتي جنگل جو هڪ حصو پڻ ميزبان آهي، دنيا ۾ سڀ کان وڏو طوفان برساتي جنگل. "گياناس" جي نالي سان سڃاتل علائقو ايمازون نديءَ جي اتر ۾ وڏي شيلڊ لينڊ ماس ۽ اورينوڪو نديءَ جي اوڀر تي مشتمل آهي جنهن کي "ڪيترن ئي پاڻين جي سرزمين" طور سڃاتو وڃي ٿو. گيانا ۾ نو ديهي قبيلا رهن ٿا: وائي وائي، ميڪوشي، پاتامونا، لوڪونو، ڪلينا، واپيشانا، پيمون، اڪاويو ۽ وارائو. تاريخي طور تي لوڪونو ۽ ڪلينا قبيلن جي تسلط ۾، گيانا 18ھين صدي جي آخر ۾ برطانوي قبضي هيٺ اچڻ کان اڳ ڊچ طرفان نوآبادي هئي. اهو 1950ع تائين گهڻو ڪري پوکي واري طرز جي معيشت سان برطانوي گيانا جي طور تي سنڀاليو ويو. هن سال 1966ع ۾ آزادي حاصل ڪئي ۽ سرڪاري طور تي 1970ع ۾ گڏيل قومن جي دولت مشترڪه جي اندر هڪ جمهوريه بڻجي وئي. برطانوي راڄ جو ورثو ملڪ جي سياسي انتظاميه، لسانيات ۽ متنوع آبادي ۾ ظاهر ٿئي ٿو، جنهن ۾ هندستاني، آفريڪي، انديشي، چيني، پرتگالي، ٻيا يورپي ۽ مختلف ڪثير نسلي گروپ شامل آهن.

گيانا واحد سرزمين ڏکڻ آمريڪي قوم آهي جنهن ۾ انگريزي سرڪاري ٻولي آهي. جڏهن ته، آبادي جي اڪثريت گيانيز ڪريول ڳالهائي ٿي، هڪ انگريزيءَ تي ٻڌل ڪريول ٻولي، پهرين ٻولي طور. گيانا اينگلوفون ڪيريبين جو حصو آهي. اهو سرزمين ڪيريبين علائقي جو حصو آهي جيڪو مضبوط ثقافتي، تاريخي، ۽ سياسي لاڳاپن کي ٻين ڪيريبين ملڪن سان برقرار رکي ٿو ۽ گڏوگڏ ڪيريبين ڪميونٽي (CARICOM) جي هيڊ ڪوارٽر طور ڪم ڪري رهيو آهي. 2008 ۾، ملڪ ڏکڻ آمريڪي قومن جي يونين ۾ باني ميمبر طور شامل ٿيو.

سال 2017ع ۾، گيانا جي آبادي جو 41 سيڪڙو غربت جي لڪير کان هيٺ رهندو هو.[13] گيانا جي معيشت سال 2015ع ۾ خام تيل جي دريافت ۽ 2019ع ۾ ڪمرشل ڊرلنگ کان وٺي تبديليءَ کان گذري رهي آهي، ان جي معيشت جيڪا 2020ع ۾ 49 سيڪڙو تائين وڌي، ان کي بنا ڪنهن حساب سان، هن وقت دنيا جي تيز ترين وڌندڙ معيشت آهي. جيئن چيو وڃي ٿو ته تيل جي ذخيرن ۾ 11 بلين بيرل آهي،[14] ملڪ 2025ع تائين دنيا ۾ سڀ کان وڏو في کس تيل پيدا ڪندڙ ملڪن مان هڪ بڻجي ويندو.[15] گيانا جي ساحل کان سال 2017ع کان وٺي 11 بلين بيرل تيل جي ذخيرن جي دريافت 1970ع کان وٺي عالمي تيل جي ذخيرن ۾ سڀ کان وڏو اضافو آهي.[16] گيانا هاڻي آمريڪا، ڪئناڊا ۽ بهاماس کان پوءِ آمريڪا ۾ چوٿين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ جي ڊي پي في ماڻهو آهي ۽ سال 2015ع کان انساني ترقي جي انڊيڪس جي درجه بندي ۾ سڀ کان وڌيڪ بهتري وارن ملڪن مان هڪ آهي. سال 2023ع ۾ ورلڊ بينڪ مطابق، تمام وڏي غربت اڃا تائين موجود آهي ۽ ملڪ کي پنهنجي ترقي جي جوڙجڪ کي منظم ڪرڻ ۾ اهم خطرن کي منهن ڏئي ٿو.[17]

نالو

[سنواريو]

ٻاھريان ڳنڍڻا

[سنواريو]

سانچو:Guyana topics


5°00′N 58°45′W / 5°N 58.75°W / 5; -58.75

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ Constitution (2012). "CONSTITUTION OF THE CO-OPERATIVE REPUBLIC OF GUYANA ACT" (PDF). Parliament of Guyana. Archived (PDF) from the original on 11 December 2023. Retrieved 21 March 2024.
  2. ↑ "Guyana". Central Intelligence Agency. 17 February 2024. Archived from the original on 7 January 2021. Retrieved 23 January 2021 – via CIA.gov.
  3. ↑ "Guyana – Dictionary definition and pronunciation – Yahoo! Education". Education.yahoo.com. Archived from the original on 29 October 2013. Retrieved 30 March 2014.)
  4. ↑ "Guyana country profile". BBC News. October 2012. https://www.bbc.com/news/world-latin-america-19546909.
  5. ↑ "Guyana Population (2024) – Worldometer". www.worldometers.info. Archived from the original on 5 February 2009. Retrieved 25 October 2022.
  6. 1 2 3 4 "Report for Selected Countries and Subjects: April 2024". imf.org. International Monetary Fund. Archived from the original on 28 June 2024. Retrieved 27 June 2024.
  7. ↑ "Gini Index coefficient". CIA World Factbook. Archived from the original on 17 July 2021. Retrieved 4 August 2021.
  8. ↑ "Human Development Report 2023/24" (PDF) (in انگريزي). United Nations Development Programme. 13 March 2024. Archived (PDF) from the original on 13 March 2024. Retrieved 13 March 2024.
  9. ↑ Wells, John C. (1990). Longman pronunciation dictionary. Harlow, England: Longman. ISBN 978-0-582-05383-0. entry "Guyana"
  10. ↑ "Independent States in the World". state.gov. Archived from the original on 9 June 2010. Retrieved 24 June 2017.
  11. ↑ "Georgetown: In the Land of Many Waters". U.S. Department of State. Archived from the original on 29 February 2024. Retrieved 2024-02-28.
  12. ↑ "Guyana". 13 February 2024. Archived from the original on 7 January 2021. Retrieved 23 January 2021.
  13. ↑ "" Guyana no recuerda a Walter Rodney " – Le Monde diplomatique en español". mondiplo.com. Archived from the original on 25 September 2020. Retrieved 10 October 2020.
  14. ↑ Valle, Sabrina (26 April 2022). "Exxon makes three new oil discoveries in Guyana and boosts reserves". Reuters. https://www.reuters.com/business/energy/exxon-makes-three-new-discoveries-guyana-increases-oil-reserves-2022-04-26/.
  15. ↑ Bajpai, Prableen (16 October 2020). "The Five Fastest Growing Economies In The World". NASDAQ. Archived from the original on 7 December 2022. Retrieved 30 December 2022.
  16. ↑ Blackmon, David. "Why The Oil Bonanza Offshore Guyana Has Global Implications". https://www.forbes.com/sites/davidblackmon/2022/06/07/why-oil-developments-offshore-guyana-have-global-implications/.
  17. ↑ "Macro Poverty Outlook for Guyana : April 2023". World Bank (in انگريزي). Archived from the original on 2 December 2023. Retrieved 2023-11-27.
  1. ↑ The president is constitutionally obligated to dissolve parliament after a successful no-confidence motion against the government (article 106(6)) and new elections are called within 3 months (article 61).[1]
حوالي جي چڪ: "lower-alpha" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ <ref> آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ <references group="lower-alpha"/> نہ مليو
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=گيانا&oldid=359557" تان ورتل