گيانا

ڪوآپريٽو ريپبلڪ آف گيانا
Co-operative Republic of Guyana
ڪوآپريٽو ريپبلڪ آف گيانا; Co-operative Republic of Guyana;
جھنڊو	نِسبتي نشان
	شُعار: '"هڪ قوم، هڪ قوم، هڪ قسمت"
	ترانو: " گيانا جي پياري زمين، ميدانن ۽ ندين جي";
	مڪانيت گيانا (سائو) نقشو South America (grey) ڏکڻ آمريڪا (گري)
گادي جو هنڌ	جارج ٽائون; 6°48′21″N 58°9′3″W / 6.80583°N 58.15083°W
سڀ کان وڏو شهر	گادي جو شھر
دفتري ٻوليون	انگريزي
تسلیم ٿيل مقامي ٻوليون	10 مقامي ٻوليون اکوائيو; ماڪوشي; وائي وائي; آراواڪ (لوڪونو); پٽامونا; واراو; ڪاريب; واپشانا; پيمون (آريڪونا); موايانا;
ڏيهي ٻولي	گيانيز ڪريول
ٻيون ٻوليون	5 ٻوليون گياني هندستاني; پرتگالي; ڊچ ٻولي; اندلسي; چيني;
نسلي گروھ (2012ع)	39.8% هندي; 29.3% آفريقي; 19.9% گهڻ نسلي; 10.5% مقامي; 0.3% يورپي; 0.2% چيني;
مذهب (2020ع)	• 54.2% هندومت 31.0% عيسائيت; 7.5% اسلام; 4.2% ڪوبه مذهب ناهي; 3.1% ٻيا;
مقامي آبادي	گياني
حڪومت	ايگزيڪيوٽو پريزيڊنسيءَ سان گڏيل پارلياماني جمهوريه
• صدر	عرفان علي
• پهريون نائب صدر ۽ وزيراعظم	مارڪ فلپس
• ٻيو نائب صدر	ڀرت جگديو
• قومي اسيمبلي جو اسپيڪر	منظور نادر
• چيف جسٽس	روڪساني جارج ولٽ شائر
مقننه	قومي اسيمبلي
قیام
• ڊچ ڪنٽرول	1667–1815
• برطانوي گيانا	1831–1966
• گيانا جي طور تي برطانيه کان آزادي	26 مئي 1966ع
• جمهوريت	23 فيبروري 1970ع
• چاگوراماس جي معاهدي ۾ CARICOM ۾ شامل ٿيو	1 آگسٽ 1973ع
• موجوده آئين	6 آڪٽوبر 1980ع
پکيڙ
• جملي	214,969 چورس ڪلوميٽر (83,000 چورس ميل) (83rd)
• پاڻي (%)	8.4 8,17,607. (166). 3.502 / چورس ڪلوميٽر (9.1 / چورس ميل). (239). 63.822
آبادي
• 2024ع اندازو	817,607 (166ھون)
• گھاٽائي	3.502/km2 (9.1/sq mi) (239ھون)
جِي ڊي پي (مساوي قوت خريد )	2024ع لڳ ڀڳ
• ڪل	63.822 بلين آمريڪي ڊالر (115ھون)
• في سيڪڙو	80,137 آمريڪي ڊالر (10ھون)
جِي. ڊي. پي (رڳو نالي ۾ )	2024ع لڳ ڀڳ
• ڪل	21.178 بلين آمريڪي ڊالر (124ھون)
• في سيڪڙو	$26,592 (42ھون)
جِينِي (2007ع)	44.6; وچولو
ايڇ ڊي آء (2022)	0.742; اعلیٰ · 95ھون
ڪرنسي	گياني ڊالر (GYD)
معياري وقت	AST (متناسق عالمي وقت-4)
تاریخ جو نمونو	dd-mm-yyyy
ڊرائيونگ جو پاسو	left
ڊائلنگ ڪوڊ	+592
انٽرنيٽ ڊومين	.gy

گيانا (Guyana)،^[9] سرڪاري طور تي ڪوآپريٽو ريپبلڪ آف گيانا،^[10] ڏکڻ آمريڪا جي اترين ڪناري تي هڪ خود مختيار رياست آهي. هن جون سرحدون وينزويلا، سرينام ۽ برازيل سان ملن ٿيون. گيانا هڪ ڏيهي لفظ آهي جنهن جي معنيٰ آهي ”ڪيترن ئي پاڻيءَ جي سرزمين“.^[11] جارج ٽائون گيانا جي گاديءَ جو هنڌ آهي ۽ ملڪ جو سڀ کان وڏو شهر پڻ آهي. گيانا جي سرحد اتر ۾ ائٽلانٽڪ سمنڊ، ڏکڻ ۽ ڏکڻ اولهه ۾ برازيل، اولهه ۾ وينزويلا ۽ اوڀر ۾ سورينام سان لڳل آهي. 2,14,969 چورس ڪلوميٽر (83,000 اسڪوائر ميل) جي زميني ايراضيءَ سان، گيانا يوراگوئي ۽ سورينام کان پوءِ ڏکڻ آمريڪا جي مکيه زمين ۾ ايراضيءَ جي لحاظ کان ٽيون نمبر ننڍي خود مختيار رياست آهي^[12] ۽ ڏکڻ آمريڪا ۾ ٻيون گھٽ آبادي واري خودمختيار رياست آهي. ملڪ جي سرڪاري ٻولي انگريزي آهي، جيتوڻيڪ آبادي جو وڏو حصو انگريزي ۽ ڏيهي ٻولين ۾ ٻه لساني آهي.

گيانا ڏکڻ آمريڪا جي تاريخي سرزمين برطانوي ويسٽ انڊيز جو حصو آهي. اهو پڻ ڌرتيء تي گهٽ ۾ گهٽ گنجان آباد ملڪن مان هڪ آهي. هن ۾ قدرتي رهائش جو هڪ وسيع قسم ۽ تمام اعلي جيوتياتي تنوع آهي. ملڪ ايمازون برساتي جنگل جو هڪ حصو پڻ ميزبان آهي، دنيا ۾ سڀ کان وڏو طوفان برساتي جنگل. "گياناس" جي نالي سان سڃاتل علائقو ايمازون نديءَ جي اتر ۾ وڏي شيلڊ لينڊ ماس ۽ اورينوڪو نديءَ جي اوڀر تي مشتمل آهي جنهن کي "ڪيترن ئي پاڻين جي سرزمين" طور سڃاتو وڃي ٿو. گيانا ۾ نو ديهي قبيلا رهن ٿا: وائي وائي، ميڪوشي، پاتامونا، لوڪونو، ڪلينا، واپيشانا، پيمون، اڪاويو ۽ وارائو. تاريخي طور تي لوڪونو ۽ ڪلينا قبيلن جي تسلط ۾، گيانا 18ھين صدي جي آخر ۾ برطانوي قبضي هيٺ اچڻ کان اڳ ڊچ طرفان نوآبادي هئي. اهو 1950ع تائين گهڻو ڪري پوکي واري طرز جي معيشت سان برطانوي گيانا جي طور تي سنڀاليو ويو. هن سال 1966ع ۾ آزادي حاصل ڪئي ۽ سرڪاري طور تي 1970ع ۾ گڏيل قومن جي دولت مشترڪه جي اندر هڪ جمهوريه بڻجي وئي. برطانوي راڄ جو ورثو ملڪ جي سياسي انتظاميه، لسانيات ۽ متنوع آبادي ۾ ظاهر ٿئي ٿو، جنهن ۾ هندستاني، آفريڪي، انديشي، چيني، پرتگالي، ٻيا يورپي ۽ مختلف ڪثير نسلي گروپ شامل آهن.

گيانا واحد سرزمين ڏکڻ آمريڪي قوم آهي جنهن ۾ انگريزي سرڪاري ٻولي آهي. جڏهن ته، آبادي جي اڪثريت گيانيز ڪريول ڳالهائي ٿي، هڪ انگريزيءَ تي ٻڌل ڪريول ٻولي، پهرين ٻولي طور. گيانا اينگلوفون ڪيريبين جو حصو آهي. اهو سرزمين ڪيريبين علائقي جو حصو آهي جيڪو مضبوط ثقافتي، تاريخي، ۽ سياسي لاڳاپن کي ٻين ڪيريبين ملڪن سان برقرار رکي ٿو ۽ گڏوگڏ ڪيريبين ڪميونٽي (CARICOM) جي هيڊ ڪوارٽر طور ڪم ڪري رهيو آهي. 2008 ۾، ملڪ ڏکڻ آمريڪي قومن جي يونين ۾ باني ميمبر طور شامل ٿيو.

سال 2017ع ۾، گيانا جي آبادي جو 41 سيڪڙو غربت جي لڪير کان هيٺ رهندو هو.^[13] گيانا جي معيشت سال 2015ع ۾ خام تيل جي دريافت ۽ 2019ع ۾ ڪمرشل ڊرلنگ کان وٺي تبديليءَ کان گذري رهي آهي، ان جي معيشت جيڪا 2020ع ۾ 49 سيڪڙو تائين وڌي، ان کي بنا ڪنهن حساب سان، هن وقت دنيا جي تيز ترين وڌندڙ معيشت آهي. جيئن چيو وڃي ٿو ته تيل جي ذخيرن ۾ 11 بلين بيرل آهي،^[14] ملڪ 2025ع تائين دنيا ۾ سڀ کان وڏو في کس تيل پيدا ڪندڙ ملڪن مان هڪ بڻجي ويندو.^[15] گيانا جي ساحل کان سال 2017ع کان وٺي 11 بلين بيرل تيل جي ذخيرن جي دريافت 1970ع کان وٺي عالمي تيل جي ذخيرن ۾ سڀ کان وڏو اضافو آهي.^[16] گيانا هاڻي آمريڪا، ڪئناڊا ۽ بهاماس کان پوءِ آمريڪا ۾ چوٿين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ جي ڊي پي في ماڻهو آهي ۽ سال 2015ع کان انساني ترقي جي انڊيڪس جي درجه بندي ۾ سڀ کان وڌيڪ بهتري وارن ملڪن مان هڪ آهي. سال 2023ع ۾ ورلڊ بينڪ مطابق، تمام وڏي غربت اڃا تائين موجود آهي ۽ ملڪ کي پنهنجي ترقي جي جوڙجڪ کي منظم ڪرڻ ۾ اهم خطرن کي منهن ڏئي ٿو.^[17]

نالو

ٻاھريان ڳنڍڻا

وڌيڪ ڄاڻ حاصل ڪريو Guyana بابت وڪيپيڊيا جي ساٿي منصوبن تي
	وصفون وڪي لغت تان
	ميڊيا وڪيميڊيا العام تان
	خبري ڪهاڻيون وڪي خبرون تان
	قول وڪي قول تان
	ماخذي متن وڪي ماخذ تان
	درسي ڪتاب وڪي بُڪس تان
	سفر بابت رهنمائي وڪي سفر تان
	سکيا جا وسيلا وڪيورسٽي تان

Office of the President, Republic of Guyana (official website).
Parliament of the Cooperative Republic of Guyana آرڪائيو ڪيا ويا 2018-01-16 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. (official website).
وڪيميڊيا اٽلس آف Guyana
سانچو:Osmrelation-inline
Guyana آرڪائيو ڪيا ويا 2021-01-07 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.. The World Factbook. Central Intelligence Agency.
Country Profile from the BBC News.
Guyana from the Encyclopædia Britannica.
Guyana at UCB Libraries GovPubs.
گيانا at Curlie
The State of the World's Midwifery, Guyana Country Profile آرڪائيو ڪيا ويا 15 August 2021 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين..
Key Development Forecasts for Guyana from International Futures.

سانچو:Guyana topics

5°00′N 58°45′W / 5°N 58.75°W / 5; -58.75

حوالا

↑ Constitution (2012). "CONSTITUTION OF THE CO-OPERATIVE REPUBLIC OF GUYANA ACT" (PDF). Parliament of Guyana. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 11 December 2023 تي محفوظ ڪيل. 21 March 2024 تي حاصل ڪيل.
↑ "Guyana". Central Intelligence Agency. 17 February 2024. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 7 January 2021 تي محفوظ ڪيل. 23 January 2021 تي حاصل ڪيل – CIA.gov وسيلي.
↑ "Guyana – Dictionary definition and pronunciation – Yahoo! Education". Education.yahoo.com. اصل نسخو مان 29 October 2013 تي محفوظ ڪيل. 30 March 2014 تي حاصل ڪيل.)
↑ "Guyana country profile". BBC News. October 2012. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 21 June 2022 تي محفوظ ڪيل. 30 March 2024 تي حاصل ڪيل.
↑ "Guyana Population (2024) – Worldometer". www.worldometers.info. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 5 February 2009 تي محفوظ ڪيل. 25 October 2022 تي حاصل ڪيل.
1 2 3 4 "Report for Selected Countries and Subjects: April 2024". imf.org. International Monetary Fund. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 28 June 2024 تي محفوظ ڪيل. 27 June 2024 تي حاصل ڪيل.
↑ "Gini Index coefficient". CIA World Factbook. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 17 July 2021 تي محفوظ ڪيل. 4 August 2021 تي حاصل ڪيل.
↑ "Human Development Report 2023/24" (PDF) (انگريزي ۾). United Nations Development Programme. 13 March 2024. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 13 March 2024 تي محفوظ ڪيل. 13 March 2024 تي حاصل ڪيل.
↑ Wells, John C. (1990). Longman pronunciation dictionary. Harlow, England: Longman. ISBN 978-0-582-05383-0. entry "Guyana"
↑ "Independent States in the World". state.gov. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 9 June 2010 تي محفوظ ڪيل. 24 June 2017 تي حاصل ڪيل.
↑ "Georgetown: In the Land of Many Waters". U.S. Department of State. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 February 2024 تي محفوظ ڪيل. 2024-02-28 تي حاصل ڪيل.
↑ "Guyana". 13 February 2024. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 7 January 2021 تي محفوظ ڪيل. 23 January 2021 تي حاصل ڪيل.
↑ "" Guyana no recuerda a Walter Rodney " – Le Monde diplomatique en español". mondiplo.com. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 25 September 2020 تي محفوظ ڪيل. 10 October 2020 تي حاصل ڪيل.
↑ Valle, Sabrina (26 April 2022). "Exxon makes three new oil discoveries in Guyana and boosts reserves". Reuters. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 25 December 2022 تي محفوظ ڪيل. 2 November 2022 تي حاصل ڪيل – www.reuters.com وسيلي.
↑ Bajpai, Prableen (16 October 2020). "The Five Fastest Growing Economies In The World". NASDAQ. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 7 December 2022 تي محفوظ ڪيل. 30 December 2022 تي حاصل ڪيل.
↑ Blackmon, David. "Why The Oil Bonanza Offshore Guyana Has Global Implications". Forbes. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2 November 2022 تي محفوظ ڪيل. 2 November 2022 تي حاصل ڪيل.
↑ "Macro Poverty Outlook for Guyana : April 2023". World Bank (انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2 December 2023 تي محفوظ ڪيل. 2023-11-27 تي حاصل ڪيل.

↑ The president is constitutionally obligated to dissolve parliament after a successful no-confidence motion against the government (article 106(6)) and new elections are called within 3 months (article 61).^[1]

حوالي جي چڪ: "lower-alpha" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ <ref> آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ <references group="lower-alpha"/> نہ مليو

[1] Constitution (2012). "CONSTITUTION OF THE CO-OPERATIVE REPUBLIC OF GUYANA ACT" (PDF). Parliament of Guyana. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 11 December 2023 تي محفوظ ڪيل. 21 March 2024 تي حاصل ڪيل.

[3] "Guyana". Central Intelligence Agency. 17 February 2024. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 7 January 2021 تي محفوظ ڪيل. 23 January 2021 تي حاصل ڪيل – CIA.gov وسيلي.

[AH-4] "Guyana – Dictionary definition and pronunciation – Yahoo! Education". Education.yahoo.com. اصل نسخو مان 29 October 2013 تي محفوظ ڪيل. 30 March 2014 تي حاصل ڪيل.)

[5] "Guyana country profile". BBC News. October 2012. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 21 June 2022 تي محفوظ ڪيل. 30 March 2024 تي حاصل ڪيل.

[6] "Guyana Population (2024) – Worldometer". www.worldometers.info. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 5 February 2009 تي محفوظ ڪيل. 25 October 2022 تي حاصل ڪيل.

[IMFWEO.GY-7] 1 2 3 4 "Report for Selected Countries and Subjects: April 2024". imf.org. International Monetary Fund. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 28 June 2024 تي محفوظ ڪيل. 27 June 2024 تي حاصل ڪيل.

[wb-gini-8] "Gini Index coefficient". CIA World Factbook. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 17 July 2021 تي محفوظ ڪيل. 4 August 2021 تي حاصل ڪيل.

[UNHDR-9] "Human Development Report 2023/24" (PDF) (انگريزي ۾). United Nations Development Programme. 13 March 2024. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 13 March 2024 تي محفوظ ڪيل. 13 March 2024 تي حاصل ڪيل.

[10] Wells, John C. (1990). Longman pronunciation dictionary. Harlow, England: Longman. ISBN 978-0-582-05383-0. entry "Guyana"

[ISW2-11] "Independent States in the World". state.gov. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 9 June 2010 تي محفوظ ڪيل. 24 June 2017 تي حاصل ڪيل.

[Many_waters2-12] "Georgetown: In the Land of Many Waters". U.S. Department of State. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 February 2024 تي محفوظ ڪيل. 2024-02-28 تي حاصل ڪيل.

[13] "Guyana". 13 February 2024. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 7 January 2021 تي محفوظ ڪيل. 23 January 2021 تي حاصل ڪيل.

[14] "" Guyana no recuerda a Walter Rodney " – Le Monde diplomatique en español". mondiplo.com. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 25 September 2020 تي محفوظ ڪيل. 10 October 2020 تي حاصل ڪيل.

[15] Valle, Sabrina (26 April 2022). "Exxon makes three new oil discoveries in Guyana and boosts reserves". Reuters. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 25 December 2022 تي محفوظ ڪيل. 2 November 2022 تي حاصل ڪيل – www.reuters.com وسيلي.

[16] Bajpai, Prableen (16 October 2020). "The Five Fastest Growing Economies In The World". NASDAQ. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 7 December 2022 تي محفوظ ڪيل. 30 December 2022 تي حاصل ڪيل.

[17] Blackmon, David. "Why The Oil Bonanza Offshore Guyana Has Global Implications". Forbes. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2 November 2022 تي محفوظ ڪيل. 2 November 2022 تي حاصل ڪيل.

[18] "Macro Poverty Outlook for Guyana : April 2023". World Bank (انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2 December 2023 تي محفوظ ڪيل. 2023-11-27 تي حاصل ڪيل.

[2] The president is constitutionally obligated to dissolve parliament after a successful no-confidence motion against the government (article 106(6)) and new elections are called within 3 months (article 61).^[1]

[lower-alpha 1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[1]