برونائي

برونائي، دارالسلام Negara Brunei Darussalam (Rumi script) نڬارا بروني دارالسلام (Jawi script)
جھنڊو قومي نشان
شُعار: ' الدائمون المحسنون بالهدى Sentiasa membuat kebajikan dengan petunjuk Allah "Always in service with God's guidance"
ترانو:  Allah Peliharakan Sultan "God Bless the Sultan"
مڪانيت  برونائي  (سائو رنگ) نقشو آسيان  (تيز خاڪي)  –  [Legend]
گادي جو هنڌ	بندر سري بيگاوان 4°53.417′N 114°56.533′E
سڀ کان وڏو شهر	بندر سيري بيگاوان
دفتري ٻوليون	ملائي
مڃيل ٻوليون	انگريزي
ٻيون ٻوليون ۽ مقامي لھجا	برونائي ملائي ٻولي ملائي ٻولي ٽوٽانگ ٻولي ڪيداين ٻولي بلائت ٻولي چيني ٻولي (ھوڪائين, ھاڪا چيني ٻولي,اسٽينڊرڊ چيني ٻولي ۽ ڪينٽوني) اصل مقامي ماڻھن جون ٻوليون موروت دوسون ٻولي برونئي بسايا ٻولي
سرڪاري اسڪرپٽ	ملائي الف ب جاوي الف ب
نسلي گروھ (2016)	65.7% ملائي ماڻهو 10.3% چيني ماڻھو 24% ٻيا
مذهب	سني اسلام
مقامي آبادي	برونائي
حڪومت	وحداني اسلامي بادشاھت
• سلطان	حسن البولقيه
• تاجدار شھزادو	المتعدي بالله
• اسپيڪر	عبدالرحمان محمد طيب
• برونائي جو سرڪاري مفتي	عبدالعزيز جنيد
مقننه	نيشنل ليجسليٽو ڪائونسل
برونائي جو قيام
• سلطنت جو قيام	c.1368
• برونائي ايمپائر	15th – 19th صدي
• برطانوي ڪالوني	1888
•  يونائيٽيڊ ڪنگڊم کان آزادي ورتائين	1 جنوري 1984
• آسيان جو اعلان	7 January 1984
پکيڙ
• جملي	5٬765 km2 (2٬226 sq mi) (164th)
• پاڻي (%)	8.6
آبادي
• Jul 2015 اندازو	417,200 (175th)
•  گھاٽائي	72.11 /km2 (186.8 /sq mi) (134th)
جِي ڊي پي (مساوي قوت خريد )	2018 لڳ ڀڳ
• ڪل	$33.376 billion (116th)
• في سيڪڙو	$77,699 (5th)
جِي. ڊي. پي  (رڳو نالي ۾ )	2018 لڳ ڀڳ
• ڪل	$13.002 billion (111th)

برونائي(انگريزي: Brunei) ⁱ/bruːˈnaɪ/ BROO-nyبرونئي (انگريزي ٻولي: Brunei), هن ملڪ جو سرڪاري نالو ’نگارا برونئي دارالسلام (State of Brunei Darus-Salam) آهي، جنهن جو پراڻو نالو پوزنڊي هو. هن جي اتر ۾ ڏکڻ ۾ چيني سمنڊ ۽ باقي ٽن طرفن اوڀر ڏکڻ ۽ اولھ کان هن کي ملائيشيا جي اڀرندين رياست سراواڪ گهيري رکيو آهي. برونئي ٻيٽ بورينو جي اتر اولھ ڪناري تي آهي، هن جي اوڀر کان اتر- اولھ طرف ڊيگھ 71 ميل (114 ڪلوميٽر) اتر کان ڏکڻ اولھ طرف ويڪر 56 ميل آهي. رياست سراواڪ جي هڪ پٽي وچ مان هن کي ڪٽيندي اهڙيءَ ريت گذري ٿي، جو برونئي ٻن حصن ۾ ورهائجي وڃي ٿو. الهنديون حصو ڪجهه وڏو آهي، ملڪ جي 80 سيڪڙو ايراضي ٻيلن سان ڍڪيل آهي. برونئي خط استوا کان صرف 5 ڊگريون اتر ۾ آهي. راڄڌاني جو نالو بندر سري بيگاوان آهي.

تاريخ

پهرين صدي عيسويءَ کان برونئي جي رهواسين جا هندستاني واپارين سان لاڳاپا هئا. ان وقت هن علائقي جو پورو نالو پوزنڊي هو. ڇهين صدي عيسويءَ ۾ هن جا چين سان لاڳاپا وڌيا. 1200ع ۾ برونئي جي پهرئين سلطان بولقيه هن علائقي تي پنهنجي حڪمراني قائم ڪئي. برونئي جي هڪ سلطان 1425ع ۾ سڀ کان اول اسلام قبوليو ۽ پنهنجو نالو محمد رکيو. اهو پنجون حڪمران هو، هن جي دور ۾ سلطان برڪت نالي عرب مبلغ برونئي آيو، جنهن جي ڪوششن سان هن خطي ۾ اسلام جو نور پکيڙيو. 1511ع ۾ جڏهن ملاڪا تي پورچوگيزن پنهنجو تسلط قائم ڪيو ته برونئي ڏکڻ اوڀر ايشيا جي هڪ وڏي طاقتور مسلم رياست ٿي چڪو هو. 1847ع ۾ انگريزن لابوان جو ٻيٽ حاصل ڪري ورتو. 1888ع ۾ برطانيا برونئي ۽ سراواڪ جو ڪنٽرول پاڻ سنڀالي ورتو. 1962ع ۾ برونئي ۾ پهريون عام چونڊون ٿيون. 1 جنوري 1984ع تي اسلامي دنيا جي امير ترين رياست برونئي دارالسلام پنهنجي آزاديءَ جو اعلان ڪيو. 21 سيپٽمبر 1994ع تي برونئيءَ کي ايشيا جو آزاد واپاري علائقو قرار ڏنو ويو ۽ ساڳئي تاريخ 21 سيپٽمبر 1984ع تي برونئي گڏيل قومن جي اداري (U.N.O) جو ميمبر ٿيو.

جاگرافي

برونئي جي ڪل پکيڙ 5765 چورس ڪلوميٽر (2225 چورس ميل) ۽ آبادي 4 لک آهي، برونئيءَ جي گاديءَ جو هنڌ بندر سري بيگاوان آهي، هتي جي موسم گرم ۽ خوشگوار آهي ۽ گرمي پد 320 جي ويجهو رهندو آهي. هوا ۾ گهم هوندي آهي ۽ مينهن گهڻا پوندا آهن.

برونئي جي مکيه زرعي پيداوار چانور، ڪيلا، ساوا مرچ، ڀاڄيون، گرم مصالحو ۽ ڪاٺ آهي، مکيه صنعتن ۾ پيٽرول ۽ پيٽروليم جون شيون، رٻڙ ۽ سياحت اچي وڃن ٿيون. هتان جي مکيه معدني پيداوار ۾ تيل ۽ قدرتي گئس شامل آهن, جن جي ڪري برونئي جو شمار دنيا جي امير ترين ملڪن ۾ ٿيندو آهي.