آمريڪا جون گڏيل رياستون

يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف آمريڪا
جھنڊو وڏي مھر
شُعار: ' "پنھنجو ڀروسو خدا تي آ" Other traditional mottos   "E pluribus unum" (Latin) (de facto) " ڪيترن مان ھڪ" "Annuit cœptis" (Latin) " ھن (خدا) ئي اسان جي مدد ڪئي آ" "Novus ordo seclorum" (Latin) "ھر دور جي نئين ابتدا "
ترانو: "چمڪندڙ تارن وارو بينر" March: "The Stars and Stripes Forever"
يونائٽيڊ اسٽيٽس جنھن ۾ الاسڪا ۽ ھوائي بہ شامل ڏيکاريل آهن
گڏيل آمريڪي رياستون ۽ انھن جا علائقا
گادي جو هنڌ	واشنگٽن ڊي سي
سڀ کان وڏو شهر	نيو يارڪ شھر 40°43′N 74°00′W
دفتري ٻوليون	وفاقي سطح تي ڪابہ سرڪاري ٻولي ناھي
قومي ٻولي	انگريزي ٻولي
نسلي گروھ	* 72.41%: گورا 12.61% : ڪارا 9.11%: گھڻ نسلي 4.75%: ايشيائي 1.12% : ريڊ انڊين
مقامي آبادي	آمريڪن يا آمريڪي
حڪومت	وفاقي صدارتي آئيني ريپبلڪ
• صدر	ڊونلڊ ٽرمپ
• نائب صدر	مائيڪ پينس
• اسپيڪر آف ھائوس آف ريپريزنٽيٽو	پائل ريئن
• چيف جسٽس	جان رابرٽس
مقننه	ڪانگريس
•  مٿيون ایوان	سينيٽ
• ھيٺيون ایوان	ھائوس آف ريپريزنٽيٽو
برطانيا کان آزادي
• آمريڪا جي آزادي جو پڌرنامو	4 جولاءِ، 1776ع
• ڪنفيڊريشن جو قيام	پھرين مارچ، 1781ع
• پيرس معاھدو (1783)	3 سيپٽمبر، 1783ع
• آمريڪا جو آئين	21 جون، 1788ع
• اتر مرينا ٻيٽ	24 مارچ، 1976ع
پکيڙ
• جملي پکيڙ	9٬857٬306 km2 (3٬805٬927 sq mi) (3rd/4th)
• پاڻي (%)	7.1
• خشڪي جي پکيڙ	91,58,022 چورس ڪلوميٽر 35,35,932 چورس ميل
آبادي
• 2016ع اندازو	322,369,319 (ٽيون)
• 2010ع مردم شماري	309,349,689 (ٽيون)
•  گھاٽائي	35 /km2 (90.6 /sq mi) (180هون)
جِي ڊي پي (مساوي قوت خريد )	2014ع لڳ ڀڳ
• ڪل	17.419 ٽريلين آمريڪي ڊالر (بيون)
• في سيڪڙو	54,629 آمريڪي ڊالر (10هون)
جِي. ڊي. پي  (رڳو نالي ۾ )	2014ع لڳ ڀڳ
• ڪل	17.419 ٽريلين آمريڪي ڊالر (پهريون)

آمريڪا جون گڏيل رياستون (انگريزي: United States of America) جنهن کي يونائيٽيڊ اسٽيٽس، يو ايس يا آمريڪا به چيو ويندو آهي، 50 رياستن تي مشتمل هڪ جمهوري ملڪ آهي. هي ملڪ اتر آمريڪا کنڊ ۾ واقع آهي. هتان جي گادي جو هنڌ واشنگٽن ڊي سي ۽ سڀ کان وڏو شهر نيويارڪ آهي. 50 مان 48 رياستون هڪ ئي هنڌ ڪئناڊا جي ڏکڻ ۽ ميڪسيڪو جي اتر ۾ واقع آهن، جڏهن ته هڪ رياست الاسڪا باقي ملڪ کان پري ڪئناڊا جي اولھه ۾ ۽ ٻي رياست هوائي باقي ملڪ جي اولھ ۾ پئسفڪ سمنڊ ۾ آهي. آمريڪا جي اتر-اولهه واري رياست واشنگٽن رياست آهي. آمريڪا جي ڪل آبادي 34 ڪروڙ آهي ۽ هي آبادي جي لحاظ کان دنيا جو ٽيون وڏو ملڪ آهي. هي ملڪ سال 1776ع ۾ قائم ٿيو. ناڻي ۽ فوجي طاقت جي لحاظ کان دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ طاقتور آهي.

بالڊ ايگل جيڪو 1782 کان وٺي آمريڪا جو قومي پکي آهي.

پيلو-انڊين 12,000 سال اڳ کان وڌيڪ بيرنگ زميني پل جي پار لڏي ويا. برطانوي نوآباديات 1607 ۾ ورجينيا ۾ تيرهن ڪالونين جي پهرين آبادي جو سبب بڻيو. ٽيڪس ۽ سياسي نمائندگي تي برطانوي تاج سان ٽڪراءَ آمريڪي انقلاب کي جنم ڏنو، ٻي ڪانٽينينٽل ڪانگريس 4 جولاءِ 1776ع تي آزاديءَ جو باضابطه اعلان ڪيو. انقلابي جنگ (1775-1783)، ملڪ اتر آمريڪا ۾ وڌندو رهيو. جيئن وڌيڪ رياستون داخل ڪيون ويون، غلاميءَ تي سيڪشنل ڊويزن آمريڪا جي ڪنفيڊرٽ رياستن جي علحدگيءَ جو سبب بڻيون، جن 1861-1865 آمريڪي گهرو ويڙهه دوران يونين جي باقي رياستن سان وڙهيو. يونين جي فتح ۽ تحفظ سان، غلامي کي قومي طور تي ختم ڪيو ويو. 1890ع تائين، آمريڪا پاڻ کي هڪ عظيم طاقت طور قائم ڪيو. ڊسمبر 1941ع ۾ پرل هاربر تي جاپان جي حملي کان پوءِ، آمريڪا ٻي عالمي جنگ ۾ داخل ٿيو. جنگ جي نتيجي ۾ آمريڪا ۽ سوويت يونين کي دنيا جي ٻن سپر پاورن جي طور تي ڇڏي ويو ۽ سرد جنگ جو سبب بڻيو، جنهن دوران ٻنهي ملڪن نظرياتي تسلط ۽ بين الاقوامي اثر رسوخ لاءِ جدوجهد ۾ مصروف ٿي ويا. سوويت يونين جي ٽٽڻ ۽ 1991ع ۾ سرد جنگ جي خاتمي کانپوءِ، آمريڪا دنيا جي واحد سپر پاور طور اڀري آيو. يو ايس جي قومي حڪومت هڪ صدارتي آئيني جمهوريه آهي ۽ لبرل جمهوريت ٽن الڳ شاخن سان: قانون ساز، انتظامي، ۽ عدالتي. هن ۾ هڪ ٻه رڪني قومي قانون سازي آهي جيڪا هائوس آف ريپريزنٽيٽوز تي مشتمل آهي، آبادي جي بنياد تي هيٺيون ايوان؛ ۽ سينيٽ، هر رياست جي برابر نمائندگي تي ٻڌل هڪ اپر ايوان. رياستن ۽ ڪيترن ئي علائقن کي انتهائي خودمختياري ڏني وئي آهي، هڪ سياسي ڪلچر سان جيڪو زور ڏئي ٿو آزادي، برابري قانون تحت، انفراديت، ۽ محدود حڪومت. دنيا جي سڀ کان وڌيڪ ترقي يافته ملڪن مان هڪ، آمريڪا 1890ع کان وٺي سڀ کان وڏي نامياتي GDP رکي ٿو ۽ 2023ع ۾ عالمي معيشت جو 15 سيڪڙو حصو رکي ٿو. او اي سي ڊي ملڪن جي وچ ۾ في ماڻهون جي سڀ کان وڌيڪ ڊسپوزيبل گهريلو آمدني. آمريڪا انساني حقن، اقتصادي مقابلي، پيداوار، جدت ۽ اعليٰ تعليم ۾ دنيا جي اعليٰ ترين ملڪن ۾ شمار ٿئي ٿو. ان جي سخت طاقت ۽ ثقافتي اثر عالمي پهچ آهي. يو ايس ورلڊ بئنڪ، آرگنائيزيشن آف آمريڪن اسٽيٽس، نيٽو ۽ گڏيل قومن جو باني ميمبر آهي، گڏوگڏ گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جو مستقل ميمبر آهي.

هن ملڪ جي گڏيل رياستن جو سرڪاري نالو “يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف آمريڪا” آهي.”-آمريڪا-“ نالو، هڪ اٽالين جهازي امريگو وسپوسي جي نالي تي رکيو ويو، جيڪو 1497ع ۾ هتي آيو هو. -آمريڪا- جي -اتر- ۾ ڪيناڊا، -اوڀر- ۾ ايٽلانٽڪ سمنڊ، ڏکڻ ۾ ميڪسيڪو ۽ ميڪسيڪو نار ۽ اولهه ۾ پيسفِڪ سمنڊ آهن. گڏيل رياستن تي ٻڌل -آمريڪا-، ڪيناڊا ۽ ميڪسيڪو جي وچ ۾ آهي. هن جي هڪ رياست هوائي ٻيٽ سان فرانسسڪو کان 3870 ڪلوميٽر (2400 ميل) ڏکڻ اولهه طرف آهي. اڀرندي ۽ الهندي وارن علائقن ۾ ڊگھا جابلو سلسلا آهن. -آمريڪا- جي ڪل پکيڙ 9،160،454 چورس ڪلوميٽر (3،535،935 چورس ميل) ۽ آبادي 28 ڪروڙ آهي، گاديءَ جو هنڌ واشنگٽن (Washington) ۽ سڀ کان مٿانهون هنڌ مائونٽ ميڪنلي (6194 ميٽر) آهي. هن ملڪ جي سرڪاري -ٻولي- -انگريزي- ۽ ڪرنسي يو -ايس- ڊالر آهي، جيڪا دنيا جي وڌيڪ هلندڙ ۽ اهم ڪرنسي آهي. -آمريڪا- جي موسم، مختلف علائقن جي آبهوا جي حوالي سان مختلف آهي. گھڻي قدر موسم -ٿڌي- ۽ خوشگوار رهندي آهي. -آمريڪا- جي زرعي پيداوار ۾ ڪپهه، ڪڻڪ، جؤ، مڪئي، پٽاٽا، سويابين، داليون، ميوا ۽ ڀاڄيون آهن. مکيه صنعتن ۾ جهاز سازي، هٿيار، ميزائيل وغيره، پيٽروليم جون شيون، ڀاڻ، لوهه، موٽر گاڏيون، سيمنٽ، ڪپڙو، اليڪٽرانڪ -اوزار-، ڪيميائي شيون، دوائون، ڪمپيوٽر، پلاسٽڪ شامل آهن ۽ مکيه معدنيات ۾ -تيل-، ڪوئلو، -ٽامو-، موليڊنيم، فاسفيٽ، يورينيم، باڪسائٽ، سون، لوهه، پارو، نقل، پوٽاش ۽ -ٽنگسٽن شامل آهن.

آمريڪا جو نالو

امیریگو وسپوچی جی خیالی تصویر

آمريڪا جو نالو اٽلي جي کوجنا ڪندڙ جھازران ۽ ڪارٽوگرافر (نقشن ٺاھڻ جو ماھر) اميريگو وسپوچي (Amerigo Vespucci) (جنم: 1454؛ وفات:1512) جي نالي مان نڪتل آهي. جيڪو لاطيني اچار ۾ آمريڪس سڏبو هو جنھن مان وري بدلجي آمريڪا ٿي ويو.

تاريخ

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو آمريڪا جي تاريخ

اصلي آمريڪي قومون

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو آمريڪا ۾ اصلي آمريڪي

هڪ قديم محل، جيڪو اناسازي قوم (Anasazi people) ٺهرايو هو، ميسا ويرڊي نيشنل پارڪ ۾؛ جيڪو يونيسڪو عالمي ورثو ماڳ آهي، ڪولوراڊو ۾

اهو سمجهيو وڃي ٿو ته متصل يونائيٽيڊ اسٽيٽس جا اصلي رهواسي، جن ۾ الاسڪا جا اصلي رهواسي به شامل آهن، ايشيا مان لڏي آيا. انهن جي آمد ٻارهن هزار سال اڳ کان به وڌيڪ پراڻي ٿي سگهي ٿي. ڪجهه قومن، مثال طور ڏکڻ اوڀر ۾ قبل-ڪولمبس دور جي مسيسيپيائي تهذيب، ترقي يافته زراعت، وڏي پيماني تي تعميرون، ۽ رياستي سطح جون برادرين قائم ڪيون. يورپين جي اچڻ کان پوءِ آمريڪا جي اصلي آبادي مختلف سببن ڪري گهٽجڻ لڳي—خاص طور بيمارين سبب، جهڙوڪ چيچڪ ۽ خسرو.

يورپي آبادگار

اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسو آمريڪا جون گڏيل رياستون, يورپين جي آمريڪا ۾ نوآبادڪاري ۽ تيرهين ڪالونيون

1000ع ۾ ليف ايرڪسن نالي هڪ مهم جُو يورپي جهازي اتر آمريڪا جي سامونڊي حدن ۾ اچي داخل ٿيو. 12 آڪٽوبر 1492ع ۾ ڪرسٽوفر ڪولمبس ائٽلانٽڪ وڏي سمنڊ ۾ طوفان جي وڪڙ ۾ اچي آمريڪي ڪناري تي پهتو ۽ سان سلويڊور San Slavador ٻيٽ تي لنگر انداز ٿيو. ڪيليفورنيا جنهن کي گولڊن اسٽيٽ به سڏيو ويندو آهي، تنهنجي ايل ڊوراڊو El Dorado علائقي ۾ سڀني کان پهرين پهچندڙ اسپيني ماڻهن هتي سون جي ڳولا ۾ پهتا. 1607ع ۾ ورجينا رياست جي جيمس ٽائونJames Town شهر ۾ انگريزن جي پهرين ڪالوني قائم ٿي ۽ انگريز سڀ کان پهرين هن شهر ۾ اچي آباد ٿيا. 1492ع ۾ اطالوي ڳولهائيندڙ ڪرسٽوفر ڪولمبس، جيڪو جينووا مان هو ۽ اسپيني تاج سان معاهدي تحت سفر ڪري رهيو هو، ڪيريبين جي ڪجهه ٻيٽن تي پهتو؛ اهڙيءَ طرح اصلي ماڻهن سان پهريون رابطو ٿيو. 2 اپريل 1513ع تي اسپيني فاتح خوان پونس ڊي ليئون اُن علائقي ۾ لٿو، جنهن کي هن "لا فلوريڊا" چيو—هي اها پهرين دستاويزي يورپي آمد هئي جيڪا پوءِ آمريڪا جي مکيه زمين (mainland) جو حصو بڻجي. ان علائقي ۾ اسپيني آبادين کان پوءِ اڄ جي ڏکڻ اولهه آمريڪا ۾ پڻ آبادگيون ٿيون، جيڪي ميڪسيڪو جي رستي هزارين ماڻهن کي پاڻ ڏانهن ڇڪينديون رهيون. فرانسيسي چرمن جي واپار ڪندڙن نيو فرانس جا اڳرائي چوڪيون گريٽ ليڪس جي چوڌاري قائم ڪيون؛ فرانس پوءِ اتر آمريڪا جي اندرئين وڏن حصن تي دعويٰ ڪئي، جيڪا ميڪسيڪو جي نار تائين پکڙيل هئي. ڪامياب انگريزي آبادين مان پهريون ورجينيا ڪالوني هئي، جيمس ٽائون ۾ 1607ع ۾؛ ۽ پلگرمن جي پلائيمٿ ڪالوني 1620ع ۾ قائم ٿي. 1628ع ۾ ميساچوسيٽس بي ڪالوني جي چارٽر سان لڏپلاڻ جي لهر اُٿي؛ 1634ع تائين نيو انگلينڊ ۾ لڳ ڀڳ 10,000 پيورٽن آباد ٿي چڪا هئا. 1610ع جي آخرين ڏهاڪن کان آمريڪي انقلاب تائين، لڳ ڀڳ 50,000 سزا يافته ماڻهو برطانيا جي آمريڪي ڪالونين ڏانهن موڪليا ويا. 1614ع کان ڊچ ماڻهن هڊسن درياهه جي هيٺئين حصي وٽ آبادگيون ڪيون، جن ۾ نيو ايمسٽرڊم به شامل هو، جيڪو مئن هيٽن ٻيٽو تي هو.

آزادي ۽ واڌارو

اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسو آمريڪي انقلاب, آمريڪي آزادي جي جنگ ۽ مينيفيسٽ ڊيسٽني

ڊڪليئريشن آف انڊپنڏنس ( خودمختياري جو اعلان) جو جان ٽرمبول پاران ٺاھيل پينٽنگ

1760ع واري ڏهاڪي ۽ 1770ع جي شروعاتي سالن ۾ بغاوت واري دور دوران آمريڪي ڪالونين ۽ برطانيا جي وچ ۾ ڇڪتاڻ وڌي وئي، جنهن جو نتيجو آمريڪي آزادي جي جنگ جي صورت ۾ نڪتو، جيڪا 1775ع کان 1781ع تائين وڙهي وئي. 14 جون 1775ع تي ڪنٽينينٽل ڪانگريس، جيڪا فلاڊيلفيا ۾ گڏجاڻي هئي، ڪنٽينينٽل آرمي قائم ڪئي، جنهن جي قيادت جارج واشنگٽن ڪئي. ڪانگريس چيو ته "سڀ ماڻهو برابر پيدا ڪيا ويا آهن" ۽ اهي "ڪجهه قدرتي حقن" سان ڄمندا آهن؛ ۽ 4 جولاءِ 1776ع تي اعلانِ آزادي منظور ڪيو، جيڪو گهڻو ڪري ٿامس جيفرسن لکيو. اهو ڏينهن هاڻي هر سال آمريڪا جو آزادي جو ڏينهن طور ملهايو وڃي ٿو. اھڙي طرح 4 -اپريل- 1789ع تي آمريڪا جو آئين نافذ ٿيو. 1777ع ۾ آرٽيڪلز آف ڪنفيڊريشن هڪ ڪمزور وفاقي حڪومت قائم ڪئي، جيڪا 1789ع تائين هلي. 30 -اپريل- 1789ع تي جارج واشنگٽن آمريڪا جو پهريون صدر ٿيو. مراڪش دنيا جو پهريون ملڪ هو جنهن آمريڪا جي آزادي کي تسليم ڪيو (يعني آمريڪي واپاري ٻيڙين کي ملڪ ۾ اچڻ جي اجازت ڏني).

برطانيا جي شڪست کان پوءِ، جنهن ۾ آمريڪي فوجن کي فرانسين جي مدد حاصل هئي، برطانيا يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي آزادي تسليم ڪئي ۽ رياستن جي حاڪميت کي مسيسيپي درياهه تائين اولهه واري زمين تي مڃيو. 1787ع ۾ هڪ آئيني ڪنوينشن اُنهن ماڻهن پاران منظم ڪيو ويو جيڪي وڌيڪ مضبوط قومي حڪومت قائم ڪرڻ چاهيندا هئا، جنهن وٽ ٽيڪس لاڳو ڪرڻ جا اختيار هجن. آمريڪي آئين 1788ع ۾ منظور ٿيو، ۽ نئين جمهوريه جو پهريون سينيٽ ۽ هائوس آف رپريزينٽيٽيوز ۽ صدر (جارج واشنگٽن) 1789ع ۾ عهدن تي آيا. بل آف رائيٽس، جيڪو وفاقي حڪومت کي ذاتي آزاديئن تي پابندي کان روڪيندو ۽ ڪيترن قانوني تحفظن جي تصديق ڪندو هو، 1791ع ۾ منظور ڪيو ويو. غلامي بابت رويا بدلجي رهيا هئا؛ آئين جي هڪ شق آفريقي غلامن جي واپار کي رڳو 1808ع تائين تحفظ ڏنو. اترين رياستن 1780ع کان 1804ع جي وچ ۾ غلامي کي مستقل طور ختم ڪيو، جنهن سان ڏکڻ جون غلام رياستون "ان مخصوص اداري" (peculiar institution) جون محافظ بڻجي ويون. 1800ع جي لڳ ڀڳ شروع ٿيندڙ ٻيو عظيم جاڳرتا (Second Great Awakening) ايونجيليڪل تحريڪ کي مختلف سماجي اصلاحي تحريڪن، جن ۾ غلامي خاتمو تحريڪ (abolitionism) به شامل هئي، جي پٺڀرائي ڪندڙ قوت بڻايو.

زميني خريداريون تاريخ موجب

اولهه طرف وڌڻ جي آمريڪين جي تيز خواهش سبب انڊين جنگون جي ڊگهي سلسلي ۽ اهڙي پاليسي جنم ورتو جنهن تحت اصلي ماڻهن کي سندن زمينن مان هٽايو ويو. 1803ع ۾ صدر ٿامس جيفرسن دوران فرانس کان خريد ڪيل زمين، يعني لوزيانا خريداري، ملڪ جي ايراضي لڳ ڀڳ ٻيڻي ڪري ڇڏي. مختلف شڪايتن سبب برطانيا خلاف اعلان ڪيل 1812ع جي جنگ، جيڪا برابري تي ختم ٿي، آمريڪي قوم پرستي کي وڌيڪ مضبوط ڪيو. فلوريڊا ۾ آمريڪي فوجي چڙهاين جي هڪ سلسلي کان پوءِ اسپين ان کي ۽ نارِ ساحل جا ڪجهه علائقا 1819ع ۾ ڇڏي ڏنا. يونائيٽيڊ اسٽيٽس 1845ع ۾ ريپبلڪ آف ٽيڪساس تي قبضو ڪيو. انهيءَ دور ۾ مينيفيسٽ ڊيسٽني جو خيال مشهور ٿيو. 1846ع ۾ برطانيا سان اورگن معاھدي جي نتيجي ۾ اڄ جي آمريڪي اتر-اولهه تي آمريڪا جو ڪنٽرول قائم ٿيو. ميڪسيڪو–آمريڪا جنگ ۾ آمريڪا جي فتح 1848ع ۾ [[ميڪسيڪو جي واڳ (Mexican Cession)|ميڪسيڪو طرفان ڪيليفورنيا ۽ اڄ جي آمريڪي ڏکڻ اولهه جو وڏو حصو ڏيڻ]] جو سبب بڻي. 1848–49ع جي ڪيليفورنيا سون جي رش اولهه طرف لڏپلاڻ کي وڌيڪ هٿي ڏني. نون ريلوي رستن آبادگارن لاءِ لڏپلاڻ آسان ڪئي ۽ اصلي آمريڪين سان تڪرار وڌايا. اڌ صدي ۾ 40 ملين تائين آمريڪي بائيسن (ڀينسا) چمڙي ۽ گوشت لاءِ ۽ ريلوي جي واڌ کي آسان ڪرڻ لاءِ ماريا ويا. ڀينسن جي تباهي، جيڪي پلينز انڊينز لاءِ قيمتي هئا، ڪيترين اصلي ثقافتن جي هميشه لاءِ ختم ٿيڻ جو سبب بڻي.

گهرو جنگ ۽ صنعتي دور

پڻ ڏسو: آمريڪي گهرو جنگ, ريڪنسٽرڪشن دور, ۽ اسپين–آمريڪا جنگ

برطانيا جون آمريڪي ڪالونيون 1776 ۾ برطانيا کان الڳ ٿي ويون ۽ انھن کي 1783 ۾ پيرس واري معاھدي ذريعي يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف آمريڪا جي نالي سان ھڪ نئين قوم جي سڃاڻپ ملي. گڏيل رياستن ۾ پھرين 13 رياستون ھيون ۽ 19 کان 20 صدي دوران ٻيون 37 رياستون بہ ان ۾ شامل ٿي ويون. 30 مارچ 1867ع تي روس الاسڪا جي رياست 7 ملين ڊالرن عيوض آمريڪا کي وڪڻي ڇڏي. آمريڪا جي تاريخ ۾ ھڪ ڏکيو دور گهرو ويڙهه وارو ھيو. 1861ع کان 1865ع تائين آمريڪا گھرو جنگ ۾ مبتلا رهيو، ڇو ته ڏاکڻين رياستن جي ڪارن غلامن آزادي پئي گهري. آمريڪي صدر ابراهام لنڪن غلاميءَ جو خاتمو آندو

گهرو ويڙهه دوران گيٽس برگ واري لڙائي (Battle of Gettysburg) جي مصور ٿيوئر ڊي ٿلسٽرپ پاران ٺاھيل پينٽنگ

جنھن ۾ اتر وارين رياستن جي يونين ۽ ڏکڻ وارين رياستن جي ڪنفيڊريشن جي وچ ۾ جنگ ھلي جيڪا اتر وارين رياستن کٽي ھئي.

گيٽسبرگ جي جنگ، ڪرئير ۽ آئيِوز جو لٿوگراف، ت. 1863

غلام رياستن ۽ آزاد رياستن جي وچ ۾ ڇڪتاڻ وڌندي وئي—هن تڪرار ۾ رياستن جا حق ۽ رياستي بمقابله وفاقي حڪومت جو رشتو، ۽ نون رياستن ۾ غلامي جي پکيڙ بابت تشدد وارا ٽڪراءَ شامل هئا. ابراهيم لنڪن، جيڪو غلامي مخالف ريپبلڪن پارٽي جو اميدوار هو، 1860ع ۾ صدر چونڊيو ويو. هن جي عهدو سنڀالڻ کان اڳ، ست غلام رياستن عليحدگي جو اعلان ڪيو ۽ ڪنفيڊريٽ اسٽيٽس آف آمريڪا ٺاهيائون. فورٽ سمٽر تي ڪنفيڊريٽ حملي سان آمريڪي گهرو جنگ شروع ٿي ۽ چار وڌيڪ غلام رياستون به ڪنفيڊريسي ۾ شامل ٿي ويون. لنڪن جي آزادگي جو اعلان (Emancipation Proclamation) يونين کي غلامي ختم ڪرڻ سان پابند ڪيو. 1865ع ۾ يونين جي فتح کان پوءِ، آمريڪي آئين ۾ ٽن ترميمن تقريبن چار ملين آفريقي-آمريڪي ماڻهن لاءِ آزادي کي يقيني بڻايو—جيڪي غلام رهيا هئا، انهن کي شهريت ڏني، ۽ انهن کي ووٽ ڏيڻ جا حق ڏنا. جنگ ۽ ان جي نتيجي ۾ وفاقي طاقت ۾ وڏي واڌ ٿي.

پراڻو سي ايس اي ڊالر

ابراهيم لنڪن گهرو جنگ دوران صدر هو.

جنگ کان پوءِ ابراهيم لنڪن جي قتل کان پوءِ ريڪنسٽرڪشن دور آيو، جنهن ۾ ڏکڻين رياستن کي واپس آڻڻ ۽ ٻيهر تعمير ڪرڻ لاءِ پاليسيون جوڙيون ويون، ساڳئي وقت تازو آزاد ٿيل غلامن جا حق محفوظ ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي وئي. 1876ع جي آمريڪي صدارتي چونڊ جي تڪراري نتيجي کي 1877ع جو سمجھوتو حل ڪرڻ کان پوءِ هي دور ختم ٿيو، ۽ پوءِ جم ڪرو قانونن ڪيترن آفريقي-آمريڪين تي منفي اثر وجهڻ شروع ڪيو. اتر ۾ شهرڪاري ۽ ڏاکڻي يورپ ۽ اوڀر يورپ مان لڏپلاڻ جي اڳ ڪڏهن نه ڏٺل لهر سبب ملڪ جي صنعتيت تيزي سان وڌي. 1929ع تائين جاري رهندڙ هن لڏپلاڻ مزدوري فراهم ڪئي ۽ آمريڪي ثقافت کي بدلائي ڇڏيو. وڌيڪ ٽيڪس تحفظات، قومي ڍانچي (انفراسٽرڪچر) جي تعمير، ۽ نون بينڪن قانونن پڻ واڌ کي هٿي ڏني. 1867ع ۾ روس کان الاسڪا خريداري سان ملڪ جي مکيه زمين جي واڌ مڪمل ٿي.

نيويارڪ سٽي ۾آزادي جو مجسمو جيڪو 1886 ۾ آمريڪا جيڪو آمريڪا جي نشان طور سڃاتو وڃي ٿو پر ان سان آمريڪي جمھوريت، آزادي ۽ موقعي جي بہ سڃاڻپ طور مشھور آھي

1890ع جو وائونڊڊ ني قتلِ عام انڊين جنگن جو آخري وڏو هٿياربند ٽڪراءُ هو. 1893ع ۾ پئسفڪ جي اصلي بادشاهت، يعني هوائي بادشاهت، آمريڪي رهواسين جي اڳواڻي ۾ هڪ ڳجهي ۽ ڪامياب منصوبي سان ختم ڪئي وئي. يونائيٽيڊ اسٽيٽس 1898ع ۾ انهيءَ ٻيٽاڻي سلسلي تي قبضو ڪيو. ساڳئي سال اسپين–آمريڪا جنگ ۾ فتح ثابت ڪيو ته آمريڪا هڪ عالمي طاقت آهي، ۽ انهيءَ سان پورٽو ريڪو، گوام، ۽ فلپائين شامل ٿيا. فلپائين پنجاهه سال پوءِ آزاد ٿيو. پورٽو ريڪو ۽ گوام اڄ به آمريڪا جا علائقا آهن. 17 ڊسمبر 1903ع تي -آمريڪا- جي رائيٽ برادران (ولبرٽ رائيٽ ۽ آرويل رائيٽ) هڪ ننڍي هوائي جهاز ۾، جيڪو مشين سان هلندو هو، اتر ڪيرولينا جي ڪٽيهاڪ ميدانن تان پهرئين اڏام ڪئي، ٻئي ڀائر جهاز ۾ موجود هئا. 1906ع ۾ آمريڪي صدر روز ويلٽ کي پهريون ڀيرو امن جو نوبل انعام مليو.

پهريون عالمي جنگ، وڏي ڪساد بازاري، ۽ ٻي عالمي جنگ

1936ع ۾ ڊسٽ بائول دوران سائوٿ ڊڪوٽا ۾ هڪ ڇڏيل فارم

پهريون عالمي جنگ 1914ع ۾ يورپ ۾ شروع ٿي. يونائيٽيڊ اسٽيٽس پاڻ کي غيرجانبدار چيو ۽ شروع ۾ جنگ ۾ شامل نه ٿيو. پوءِ، ڪيترن شهرين—خاص طور آئرلينڊ ۽ جرمني مان—جي مخالفت باوجود، آمريڪين برطانيا ۽ فرانس جي مدد ڪئي. 6 اپريل 1917ع ۾ آمريڪا اتحادي ڌر ۾ شامل ٿيو ۽ مرڪزي طاقتون شڪست ڏيڻ ۾ مدد ڪئي. جنگ کان پوءِ ڪيترائي آمريڪي يورپ ۾ ملوث رهڻ نٿا چاهيندا هئا. آمريڪي سينيٽ ورسائس جو معاھدو (1919) منظور نه ڪيو. يونائيٽيڊ اسٽيٽس ليگ آف نيشنز کان ٻاهر رهيو. ملڪ وڌيڪ اڪيلائيت پسندي طرف ويو. 1920ع ۾ عورتن جي حقن جي تحريڪ هڪ آئيني ترميم جي منظوري حاصل ڪئي، جنهن عورتن کي ووٽ ڏيڻ جو حق ڏنو. 1920ع واري ڏهاڪي جو وڏو حصو ملڪ لاءِ ترقي ۽ خوشحالي جو زمانو هو؛ ادائيگين جي توازن ۾ اڻ برابري گهٽجندي وئي ۽ صنعتي فارمن مان فائدو ٿيو. هن دور کي روئرنگ ٽوئنٽيز چيو وڃي ٿو، جيڪو 1929ع وال اسٽريٽ ڪريش سان ختم ٿيو، ۽ انهيءَ واقعي وڏي ڪساد بازاري کي جنم ڏنو. آمريڪا جي تاريخ جو ٻيو ڏکيو دور 1930 واري ڏھاڪي جو معاشي بحران آھي جنھن ۾ آمريڪا جي مزدورن جو چوٿون حصو نوڪريون ختم ٿي وڃڻ جي ڪري بي روزگار ٿي ويو.

1929 کان پوءِ ٿيندڙ معاشي گھوٽالي جي ڪري ماڻھو وال اسٽريٽ ۾ گڏ ٿيندي

1932ع ۾ صدر چونڊجڻ کان پوءِ فرينڪلِن ڊي روزويلٽ نيو ڊيل جي صورت ۾ جواب ڏنو، هي پاليسين جو سلسلو هو جنهن معاشي معاملن ۾ حڪومت جي مداخلت وڌائي. 1920ع کان 1933ع تائين شراب تي پابندي لاڳو رهي. 1930ع واري ڏهاڪي جو ڊسٽ بائول ڪيترين غريب هارين واريون برادرين تباھ ڪري ڇڏيو ۽ اولهه واري ساحل ڏانهن نئين لڏپلاڻ کي وڌايو. 13 -اپريل- 1935ع تي دنيا جي پهرئين ايئر سروس جي شروعات ڪيائين.

يونائيٽيڊ اسٽيٽس آرمي جا سپاهي 6 جون 1944ع تي اوماها بيچ (فرانس) تي لهڻ لاءِ تيار، نارمنڊي جي جنگ دوران، ٻي عالمي جنگ ۾

يونائيٽيڊ اسٽيٽس، ٻي عالمي جنگ جي شروعاتي مرحلن ۾ سرڪاري طور غيرجانبدار هو، پر مارچ 1941ع ۾ لينڊ-ليز پروگرام ذريعي اتحادي ڌر کي سامان فراهم ڪرڻ شروع ڪيو. 7 ڊسمبر 1941ع تي پرل هاربر تي جاپاني حملي کان پوءِ ملڪ ايڪسيز خلاف اتحادي جنگ ۾ شامل ٿي ويو. ٻي عالمي جنگ سرمائي ۽ روزگار مهيا ڪري معيشت کي هٿي ڏني، جنهن سبب ڪيترين عورتن لاءِ مزدوري منڊي ۾ داخل ٿيڻ جا در کليا. وڏين جنگ ڪندڙ قومن مان يونائيٽيڊ اسٽيٽس ئي اهو ملڪ هو جيڪو جنگ مان وڌيڪ مالا مال ٿيو. برٽِن ووڊز ۽ يالٽا ڪانفرنس واريون ڳالهيون هڪ نئين بين الاقوامي نظام جوڙڻ جو سبب بڻيون، جنهن ۾ ملڪ ۽ سوويت يونين عالمي معاملن جي مرڪز ۾ اچي ويا. 1945ع ۾، جڏهن يورپ ۾ ٻي عالمي جنگ جو خاتمو ٿيو، سان فرانسسڪو ۾ ٿيل هڪ بين الاقوامي گڏجاڻي گڏيل قومن جي چارٽر جو مسودو تيار ڪيو، جيڪو جنگ کان پوءِ نافذ ٿيو. مئن هيٽن منصوبي تحت پهريون ايٽمي هٿيار تيار ڪرڻ کان پوءِ حڪومت اهو هٿيار 1945ع جي آگسٽ ۾ جاپاني شهرن هيروشيما ۽ ناگاساڪي تي استعمال ڪرڻ جو فيصلو ڪيو. جاپان 2 سيپٽمبر تي هٿيار وڌا، ۽ جنگ ختم ٿي وئي.

ٿڌي جنگ ۽ شهري حقن جو دور

پڻ ڏسو: ٿڌي جنگ, ميڪ ڪارٿيزم, شهري حقن جي تحريڪ, ويتنام جنگ, ۽ واٽرگيٽ اسڪينڊل

مارٽن لُوٿر ڪنگ، جونيئر 1963ع ۾ پنهنجي دنيا ۾ مشهور "I Have a Dream" تقرير ڪندي

آپريشن ڪراس روڊس جي حصي طور "بيڪر" ڌماڪو، بيڪني اٽول، مائيڪرونيشيا ۾، 1946ع

ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، يونائيٽيڊ اسٽيٽس ۽ سوويت يونين ٿڌي جنگ شروع ڪئي. اهو ان ڪري ٿيو جو ٻنهي جو خيال هو ته سندن پنهنجو حڪومتي نظام ئي سڀ کان بهتر آهي. يونائيٽيڊ اسٽيٽس کي نيٽو جي حمايت حاصل هئي، ۽ سوويت يونين کي وارسا پيڪٽ جي حمايت هئي. هنن ڪڏهن به هڪ ٻئي سان سڌي طرح جنگ نه ڪئي، پر ڪيترين پروڪسي جنگين ۾ حصو ورتو. ڪورين جنگ ۾ يونائيٽيڊ اسٽيٽس ڏکڻ ڪوريا جي مدد لاءِ سپاهي موڪليا. هنن چيني سپاهين سان وڙهيو جيڪي ڪميونسٽ اتر ڪوريا جي مدد ڪري رهيا هئا. 1960ع واري ڏهاڪي ۾ ڪيوبي ميزائل بحران تقريبن ٻنهي ملڪن وچ ۾ هڪ حقيقي جنگ جو سبب بڻجي ويو. پر سوويتن اتفاق ڪيو ته هو پنهنجا ميزائل ڪيوبا مان ڪڍي وٺندا جيڪڏهن يونائيٽيڊ اسٽيٽس انهن تي حملو نه ڪري. ٿڌي جنگ سبب ڪيترائي آمريڪي ڊڄي رهيا هئا ته ڪميونسٽ جاسوس يونائيٽيڊ اسٽيٽس تي قبضو ڪري وٺندا. هن مان ٻي ريڊ اسڪيئر شروع ٿي، ۽ سوين ماڻهن کي ان ڪري گرفتار ڪيو ويو جو اهي ڪميونسٽ هئا. پوءِ، سپريم ڪورٽ جي ڪيترن ئي فيصلن ڪميونسٽن کي گرفتار ڪرڻ کي غيرقانوني ڪيو، ڇو ته اهو اظهارِ راءِ جي آزادي آهي. 1957ع ۾ سوويت يونين اسپٽنڪ 1 نالي هڪ سيٽلائيٽ خلاءِ ۾ موڪليو. پوءِ اهي پهريان هئا جن انسانن کي خلاءِ ۾ موڪليو. ان سبب صدر جان ايف. ڪينيڊي چاهيو ته چنڊ تي هڪ ماڻهو موڪليو وڃي. هن سان خلائي مقابلو شروع ٿيو. 5 مئي 1961ع تي ايلن بي شيپرڊ پهرئين آمريڪي خلاباز جي حيثيت سان خلا ۾ اڏام ڪئي ۽ يونائيٽيڊ اسٽيٽس اپولو پروگرام شروع ڪيو، جيڪو خلاءِ بابت هڪ منصوبو هو. 1969ع ۾ يونائيٽيڊ اسٽيٽس اپولو 11 لانچ ڪيو، ۽ اهو پهريون ملڪ بڻيو جنهن ماڻهن کي چنڊ تي موڪليو. 1950ع ۽ 1960ع جي ڏهاڪن دوران يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي معيشت تمام گهڻي وڌي، ۽ آمريڪن وٽ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ سراسري آمدني هئي. ان ڪري ڪيترائي ماڻهو وڏن شهرن ۽ مضافات ڏانهن لڏي ويا، ۽ وڌيڪ ٻار پيدا ڪيا. ملڪ انٽر اسٽيٽ هاءِ وي سسٽم تعمير ڪيو، جنهن سان سفر ۽ ملڪ جي اندر شيون کڻڻ-آڻڻ آسان ٿيو. 1959ع ۾ الاسڪا ۽ هوائي يو.ايس. رياستون بڻيا. هن دور ۾ يونائيٽيڊ اسٽيٽس ۾ ڪيترين سماجي تحريڪن جنم ورتو. شهري حقن جي تحريڪ جو مقصد افريقي-آمريڪن کي وڌيڪ حق ڏيڻ هو. ان جي اڳواڻي روزا پارڪس، مارٽن لُوٿر ڪنگ، جونيئر ۽ مالڪم ايڪس جهڙن ماڻهن ڪئي. اها تحريڪ تمام ڪامياب رهي، ۽ ڪيترن قانونن ٺهڻ ۾ مددگار ثابت ٿي جيڪي افريقي-آمريڪن کي تحفظ ڏيندا هئا، جهڙوڪ شهري حقن جو قانون 1964ع ۽ 1968ع. جان ايف. ڪينيڊي کي 1963ع ۾ قتل ڪيو ويو، ۽ لنڊن بي. جانسن صدر بڻيو. جانسن يونائيٽيڊ اسٽيٽس جا سپاهي ويتنام جنگ ڏانهن موڪليا، ۽ ڪيترن ماڻهن کي اهو پسند نه آيو. هن سان 1960ع واري ڏهاڪي جي ڪائونٽرڪلچر تحريڪ شروع ٿي. ڪائونٽرڪلچر ۾ ڪيترائي لاڙا شامل هئا، جهڙوڪ ڪاري قوم پرستي، امن، ۽ عورتن لاءِ وڌيڪ حق. 1969ع ۾ نيو يارڪ ۾ اسٽون وال فسادن کي هم جنس پرستن جي حقن واري تحريڪ جي شروعات سمجهيو وڃي ٿو.

1974ع ۾ رچرڊ نِڪسن پهريون صدر بڻيو جنهن استعيفا ڏني. اهو واٽرگيٽ اسڪينڊل سبب ٿيو، جتي ماڻهن ڊيموڪريٽڪ هيڊڪوارٽر ۾ گهڙي گهڻي معلومات هٿ ڪئي ته جيئن نِڪسن جي مدد ٿي سگهي. يوم ڪِپور جنگ دوران يونائيٽيڊ اسٽيٽس اسرائيل جي مدد ڪئي. ان سبب اوپيڪ جي ملڪن يونائيٽيڊ اسٽيٽس کي پنهنجو تيل وڪڻڻ کان روڪيو. هن سان 1973ع واروظ تيل بحران شروع ٿيو. 1970ع واري ڏهاڪي ۾ ملڪ جي معيشت کي جمود (Stagnation) جو مسئلو پيش آيو، جيڪو تڏهن ٿيندو آهي جڏهن قيمتون وڌن پر پيداواري عمل نه وڌي. جڏهن رونالڊ ريگن 1980ع ۾ چونڊيو ويو، ته هن گهٽ ٽيڪسن ۽ معيشت تي گهٽ سرڪاري ڪنٽرول سان ان کي روڪڻ جي ڪوشش ڪئي. انهن تبديلين کي ريگن اڪنامڪس چيو ويندو هو. ٿڌي جنگ 1991ع ۾ ختم ٿي. اهو سوويت يونين جي ٽٽڻ سبب ٿيو. سوويت يونين نه رهڻ بعد، يونائيٽيڊ اسٽيٽس دنيا جي سڀ کان وڏي سپر پاور بڻجي ويو.

. 22 نومبر 1963ع تي صدر جان ايف ڪينيڊيءَ کي قتل ڪيو ويو. 1968ع ۾ ڪارن جي حقن لاءِ آواز اٿاريندڙ اڳواڻ مارٽن لوٿرڪنگ کي قتل ڪيو ويو. 20 -جولاءِ- 1969ع تي آمريڪي خلائي جهاز اپولو II وسيلي خلاباز نيل آمسٽرانگ، ايڊون ايلڊرن ۽ مائيڪل ڪولينز چنڊ تي لٿا، جنهن کي سڄي دنيا جي عوام ٽي ويءَ تي سڌو سنئون ڏٺو. پھرين ۽ ٻين جنگ عظيم جي فتح ۽ 1991 ۾ سرد جنگ جي خاتمي آمريڪا کي ھڪ سپر پاور بڻائي ڇڏيو.آمريڪي معيشت ۽ ٽيڪنالاجي۾ بي حد اضافو ٿيو آھي. ھن وقت آمريڪا دنيا جي سڀ کان وڏي معيشت آھي. 26 فيبروري 1991ع تي -آمريڪا- ڪويت کي عراق جي قبضي مان ڇڏايو. 07 نومبر 2000ع جي صدارتي چونڊن ۾ جارج واڪر بش صدر چونڊجي آيو. 11 سيپٽمبر 2001ع تي ٻه مسافرن سان ڀريل جهاز ورلڊ ٽريڊ سينٽر ۽ آمريڪي وزارت دفاع جي آفيس پينٽاگون سان ٽڪرائجي ويا ۽ ورلڊ ٽريڊ سينٽر جا ٻئي ٽاور پٽ اچي پيا. -

ورلڊ ٽريڊ سينٽر 11 سيپٽمبر 2001 ۾ القاعده جي دھشتگرد حملي دوران

ون ورلڊ سينٽر جي نئين ٺاھيل بلڊنگ

آمريڪا- -ان- دهشت گرديءَ جو ذميوار اسامه بن لادن کي قرار ڏنو، جيڪو -افغانستان- ۾ طالبان جو مهمان هو. انهيءَ الزام هيٺ -افغانستان- تي حملو ڪري طالبان جي حڪومت جو خاتمو آندو ويو. اها لڙائي اڃا به -جاري- آهي، 2003ع جي سياري ۾ -آمريڪا- عراق تي حملو ڪري صدام حسين کي گرفتار ڪري، کيس عدالت ذريعي ڦاهي ڏياري. عراق ۾ هينئر به نيٽو فورسز ويڙهاڪن کي منهن ڏيئي رهي آهي. -آمريڪا- 51 رياستن جو وفاق آهي، -جتي- صدارتي طرز جي حڪومت قائم آهي. صدر رياست جو مملڪتي اڳواڻ سربراهه (هيڊ آف اسٽيٽ)، حڪومت جو اڳواڻ، سڀني آئيني ۽ انتظامي اختيارن جو مالڪ ۽ هٿياربند فوجن جو سپريم ڪمانڊر آهي. صدر عوام جي ووٽن سان چئن سالن لاءِ چونڊبو آهي. ڪابينا ۽ رياستي گورنرن جي چونڊ صدر پاڻ ڪندو آهي. هن وقت آمريڪا جو صدر ڊونالڊ ٽرمپ آهي آمريڪا جو اڳوڻو صدر بارڪ حسين اوباما ھو جيڪو -تاريخ- جو پهريون سربراهه ھيو، جنهن جو تعلق ڪاري نسل سان ھيو. هن کي 2009ع جو امن جو نوبل -انعام- به مليو . -آمريڪا- جي آزاديءَ جو ڏهاڙو 04 -جولاءِ- 1776ع آهي، ۽ کيس گڏيل قومن جي اداري (UNO) جي ميمبرشپ 24 -آڪٽوبر- 1945ع کان حاصل آهي.

جديد تاريخ

پڻ ڏسو: سيپٽمبر 11 حملا, افغانستان جي جنگ (2001–2021), عراق جنگ, ۽ عظيم كساد بازاري

9/11 تي ورلڊ ٽريڊ سينٽر جي جڙواں ٽاورن کي باهه لڳل ڏيک

صدر جارج ايچ. ڊبليو. بُش جي دور ۾ ملڪ عالمي سطح تي هڪ غالب ڪردار اختيار ڪيو، جيئن خليج جنگ (1991ع) ۾. جديد آمريڪي تاريخ ۾ سڀ کان ڊگهي معاشي توسيع، مارچ 1991ع کان مارچ 2001ع تائين، بل ڪلنٽن جي صدارت ۽ ڊاٽ-ڪام ببل دوران جاري رهي. هڪ شهري دعويٰ ۽ مونيڪا ليوِنسڪي سان لاڳاپيل جنسي اسڪينڊل سبب 1998ع ۾ هن جو مواخزو(Impeachment) ٿيو، پر پوءِ به هن پنهنجي مدّت پوري ڪئي. 2000ع جي آمريڪي صدارتي چونڊ آمريڪي تاريخ جي سڀ کان سخت مقابلي وارين چونڊن مان هڪ هئي؛ ان جو فيصلو آمريڪي سپريم ڪورٽ ڪيو: جارج ڊبليو. بُش، جارج ايچ. ڊبليو. بُش جو پٽ، صدر بڻيو، جيتوڻيڪ هن پنهنجي مخالف ايل گور کان گهٽ ووٽ حاصل ڪيا هئا.

11 سيپٽمبر 2001ع تي القاعده گروپ جي دهشتگردن نيو يارڪ سٽي ۾ ورلڊ ٽريڊ سينٽر جي جڙواں ٽاورن تي حملو ڪيو (جيڪي تباهه ٿي ويا) ۽ واشنگٽن ڊي.سي. ويجهو پينٽاگون تي پڻ، انهن حملن جي هڪ سلسلي ۾ تقريبن ٽي هزار ماڻهو مارجي ويا. جواب ۾، بُش انتظاميا "دھشتگردي خلاف جنگ" شروع ڪئي. 2001ع جي آخر ۾ آمريڪي فوجن افغانستان تي حملو ڪيو، طالبان حڪومت کي هٽايو ۽ القاعده جا ٽريننگ ڪيمپ تباهه ڪيا. طالبان باغي پوءِ به گوريلا جنگ وڙهندا رهيا. 2002ع ۾ بُش عراق ۾ رجيم چينج بابت بحث شروع ڪيو. نيٽو جي حمايت کان سواءِ ۽ گڏيل قومن جي واضح حڪم کان سواءِ، بُش ڪجهہ حڪومتن جو اتحاد ترتيب ڏئي حملي جي شروعات ڪئي. اتحاد واري فوجن 2003ع ۾ جلدي عراق تي حملو ڪيو ۽ صدام حسين جي حڪومت ختم ڪئي. ايندڙ سال بُش ٻيهر چونڊيو ويو ۽ امريڪا جي 2004 واري صدارتي چونڊ ۾ سڀ کان وڌيڪ ووٽ وٺندڙ صدر بڻيو.

2005ع ۾ هورڪين ڪيٽرينا، جيڪو آخرڪار قومي تاريخ جي سڀ کان موتمار قدرتي آفتن مان هڪ بڻيو، خليج واري ساحلي پٽي تي شديد تباهي آندي: نيو اورلينز شهر جو وڏو حصو تباهه ٿي ويو، ۽ 1833 ماڻهو مارجي ويا.

4 نومبر 2008ع تي، عالمي معاشي منداهه دوران، باراڪ اوباما صدر چونڊيو ويو، جيڪو پهريون افريقي-آمريڪي هو جيڪو هن عهدي تي پهتو. مئي 2011ع ۾ آمريڪي اسپيشل فورسز اسامه بن لادن کي پاڪستان ۾ لڪل حالت ۾ مارڻ ۾ ڪامياب ٿيون. ايندڙ سال باراڪ اوباما ٻيهر چونڊيو ويو. پنهنجي ٻئي دور ۾ هن اسلامڪ اسٽيٽ خلاف جنگ جي اڳواڻي ڪئي ۽ ڪيوبا سان سفارتي لاڳاپا بحال ڪيا. 8 نومبر 2016ع تي ريپبلڪن پارٽي جي اڳواڻ ڊونلڊ ٽرمپ اڳوڻي فرسٽ ليڊي هِلري ڪلنٽن کي شڪست ڏئي صدر چونڊيو ويو. 12 جون 2016ع تي اورلينڊو ۾ هم جنس پرستن جي ڊسڪو پلس تي ٿيل قتلِ عام (51 ڄڻا فوت) ۽ 1 آڪٽوبر 2017ع تي لاس ويگاس ۾ ٿيل فائرنگ (60 ڄڻا فوت) کي 9/11 کان پوءِ ملڪ ۾ سڀ کان وڏا قتلِ عام قرار ڏنو وڃي ٿو. مئي 2020ع جي آخر ۾ جارج فلوئڊ جي قتل کان پوءِ سڄي دنيا ۾ ڪيترائي احتجاج ٿيا، جن ۾ نسلي انصاف جو مطالبو ڪيو ويو. 6 جنوري 2021ع تي واشنگٽن ڊي.سي. ۾ آمريڪي ڪيپيٽل تي هڪ فساد ۽ آمريڪي ڪانگريس خلاف تشدد واري حملي دوران چڙهائي ڪئي وئي.

جاگرافي ۽ ماحول

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو آمريڪا جي جاگرافي

آمريڪا جي گڏيل رياستن جي سيٽلائيٽ ذريعي نڪتل تصوير جنھن ۾ ان جي پسگردائي پڻ ڏيکاريل آهي

ھي ملڪ اتر کان ڏکڻ ۾ ڪيناڊا ۽ ميڪسيڪو ۽ اوڀر کان اولھ ائٽلانٽڪ سمنڊ ۽ پيسفڪ سمنڊ جي وچ ۾ واقع آهي. ھن ملڪ جو جاگرافيائي محل وقوع 38 00 N, 97 00 W آھي.ملڪ جي ايراضي 9,833,517 چورس ڪلوميٽر جن مان 9,147,593 چورس ڪلوميٽر خشڪي 685,924 چورس ڪلوميٽر پاڻي آھي. ھن ملڪ ۾ 50 رياستون ۽ ھڪ وفاقي ٽيريٽري جنھن جو نالو ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا آهي جنھن ۾ وفاقي گاديءَ جو هنڌ واشنگٽن واقع آهي. ھي دنيا جو پکيڙ ۾ چوٿون وڏو ملڪ آهي.ھن جي زمين واري سرحد جملي 12,048 ڪلوميٽر آهي جنھن مان ڪيناڊا سان اتر واري پاسي 8,893 ڪ.م. ۽ الاسڪا واري پاسي کان ڪيناڊا سان 2,477 ڪ.م. اٿس باقي ميڪسيڪو سان زميني سرحد 3,155 ڪ.م. آهي.ھن ملڪ جي گوانٽانامو بي ۾ فوجي اڏي واري زمين ڪيوبا جو حصو آهي ۽ اھا ڪيوبا کان ليز تي ورتل آھي ان جي زميني سرحد 28.5 ڪ.م. آهي. ھن ملڪ جي ساحلي سرحد 19,924 ڪ. م. آھي ۽ ان جي سرحدي حد سمنڊ طرف 12 ناٽيڪل ميل آھي. ملڪ جو ساحلي معاشي زون سمنڊ طرف 200 ناٽيڪل ميل آھي.آمريڪا جي سمند جي سطح کان سراسري بلندي 720 ميٽر آھي. ان جو سڀ کان اونھو مقام موت جي وادي (Death Valley)آھي جيڪا سمند جي سطح کان 86 ميٽر اونھي آھي. سڀ کان اوچو مقام مائونٽ ميڪ ڪنلي(McKinley) ۾ ڊينالي(Denali) آهي جيڪو 6,190 ميٽر اوچو آهي.قدرتي وسيلن ۾ ھتي ڪوئلو ،ٽامو، شيھو، موليبيڊنيم، فاسفيٽ، يورينيم، باڪسائيٽ، سون، لوھ، پارو، نڪل، پوٽاش، چاندي , ٽنگسٽن، جست، پيٽرول عمارتي ڪاٺ جي دولت سان ڀريل آهي. دنيا م ڪوئلي جا سڀ کان گھڻا ذخيرا ھن ملڪ اھن جيڪي 491 ارب ٽن آھن جيڪي سڄي دنيا جي ڪوئلي جو 27 سيڪڙو آھن. </ref>

متصل يونائيٽيڊ اسٽيٽس جو زميني ايرادو 2٬959٬064 چورس ميل (7٬663٬941 km²) آهي. الاسڪا، جيڪو ڪينيڊا جي ذريعي متصل يونائيٽيڊ اسٽيٽس کان ڌار آهي، 663٬268 چورس ميل (1٬717٬856 km²) سان سڀ کان وڏي رياست آهي. هوائي، جيڪو اتر آمريڪا جي ڏکڻ اولھ ۾ پئسفڪ سمنڊ جي وچ ۾ هڪ ٻيٽاڻي سلسلو آهي، 10٬931 چورس ميل (28٬311 km²) ايراضي رکي ٿو. يونائيٽيڊ اسٽيٽس ڪل ايراضي (زمين ۽ پاڻي) جي لحاظ کان دنيا جو چوٿون وڏو ملڪ آهي، جيڪو روس، ڪينيڊا ۽ چين کان پوءِ اچي ٿو؛ ڪڏهن ڪڏهن ڳڻپ چين ۽ ڀارت وچ ۾ تڪراري ٻن علائقن ۽ آمريڪا جي ماپ جي طريقي تي دارومدار رکي ٿي. اندازا 3٬676٬486 چورس ميل (9٬522٬055 km²) کان 3٬717٬813 چورس ميل (9٬629٬091 km²) ۽ 3٬794٬101 چورس ميل (9٬826٬676 km²) تائين آهن. رڳو زميني ايراضي موجب آمريڪا روس ۽ چين کان پوءِ ٽيون وڏو ملڪ آهي، ۽ ڪينيڊا کان ٿورو اڳتي آهي.

گنجو عقاب، جيڪو 1782ع کان يونائيٽيڊ اسٽيٽس جو قومي پکي آهي

اٽلانٽڪ سمنڊ جي ساحلي ميدان اندرئين طرف وڌندي پن ڇڻ وڻن جي ٻيلن ۽ پائيڊمونٽ جي لهرن جهڙن ٽڪرن ۾ تبديل ٿي وڃي ٿي. اپاليچين جبل اوڀر ساحلي علائقي کي گريٽ ليڪس ۽ مڊ ويسٽ جي گاهن وارن ميدانن کان ڌار ڪن ٿا. مسيسيپي درياهه–ميسوري درياهه جو نظام، جيڪو دنيا جو چوٿون ڊگهو درياهي نظام آهي، ملڪ جي دل مان اتر کان ڏکڻ طرف وهندو آهي. گريٽ پلينز جي سڌي ۽ زرخيز پريئري اولهه طرف پکڙجي ٿي، جنهن کي ڏکڻ اوڀر ۾ هاءِ لينڊ علائقو ٽوڙي ٿو. راڪي جبل، جيڪي گريٽ پلينز جي اولهه ڪناري تي آهن، اتر کان ڏکڻ تائين پکڙيل آهن ۽ ڪولوراڊو ۾ 14,000 فُٽ (4,300 ميٽر) کان وڌيڪ اوچائيون حاصل ڪن ٿا. ان کان اولهه پٿريلو گريٽ بيسن ۽ ريگستان آهن، جهڙوڪ چيهوهوا ۽ موهاوي ريگستان. سيرا نيواڊا ۽ ڪيسڪيڊ جبلن جو سلسلو پئسفڪ ساحل جي ويجهو آهن، ۽ ٻئي سلسلا 14,000 فُٽ کان وڌيڪ اوچائيون رکن ٿا. الاسڪا جبلن جو سلسلو گهڻي الاسڪا مان گذري ٿو ۽ ان ۾ ڊينالي شامل آهي، جيڪو سمنڊ جي سطح کان 20,310 فُٽ (6,190 ميٽر) اوچو آهي ۽ يونائيٽيڊ اسٽيٽس ۽ اتر آمريڪا جو سڀ کان اوچو جبل آهي. حقيقت ۾ ڊينالي بنياد کان چوٽي تائين دنيا جو سڀ کان اوچو زميني جبل آهي، جنهن جي اوچائي لڳ ڀڳ 18,000 فُٽ (5,490 ميٽر) آهي، جيڪا مائونٽ ايورسٽ کان لڳ ڀڳ 4,000 فُٽ (1,220 ميٽر) وڌيڪ آهي (ايورسٽ بنياد کان چوٽي تائين لڳ ڀڳ 14,000 فُٽ آهي).

يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي قدرتي ماحول کي شڪل ڏيڻ وارا ٻه وڏا عنصر آهن. پهريون ارضياتي (جيالاجيڪل) عنصر آهي، جيڪو زميني بناوٽ، پاڻيءَ جي وهڪرن (ڊرينج)، ۽ معدني وسيلن جي بنيادي نمونن جو تعين ڪري ٿو ۽ ڪجهه حد تائين مٽيءَ تي به اثرانداز ٿئي ٿو. ٻيو فضائي (ايٽماسفيرڪ) عنصر آهي، جيڪو نه رڳو آبهوا ۽ موسم کي طئي ڪري ٿو، پر وڏي حد تائين مٽي، ٻوٽن ۽ جانورن جي ورڇ تي به اثر وجهي ٿو. جيتوڻيڪ اهي ٻئي عنصر مڪمل طور هڪ ٻئي کان الڳ ناهن، پر هر هڪ نقشي تي اهڙا بلڪل مختلف نمونا پيدا ڪري ٿو، جو عملي طور تي اهي ٻه الڳ جغرافيائون نظر اچن ٿيون. اينڊريو جيڪسن بابت چيو وڃي ٿو ته هن اهو چيو هو ته “يونائيٽيڊ اسٽيٽس اصل ۾ الگهيني جبلن کان شروع ٿئي ٿي”، جنهن جو مطلب اهو هو ته جبلن جي اولهه طرف، وڏي اندروني هيٺاهين علائقي (Interior Lowlands) جي الڳٿل ۽ آزاديءَ واري فضا ۾ ئي ماڻهو آخرڪار پراڻي دنيا (يورپ) جي اثرن کان نجات حاصل ڪري سگهيا. اهو بحث جوڳو سوال آهي ته ڇا هي هيٺاهيون ميدان ملڪ جو ثقافتي مرڪز آهن يا نه، پر ان ۾ ڪو شڪ ناهي ته اهي ملڪ جو ارضياتي مرڪز آهن، ۽ ڪيترن ئي پهلوئن کان جغرافيائي مرڪز پڻ آهن. هي انتهائي وسيع علائقو هڪ قديم، گهڻو حد تائين ڪٽيل ۽ گهسريل پليٽ فارم تي ٻڌل آهي، جيڪو پيچيده بلوري (crystalline) پٿرن مان ٺهيل آهي. اهي پٿر گذريل 600 ملين سالن کان وڌيڪ عرصي تائين وڏي پيماني جي جبل ٺاهڻ واري عمل (orogenic activity) کان گهڻو ڪري محفوظ رهيا آهن. وچ ڪئناڊا جي وڏي حصي ۾ اهي پري ڪيمبرين پٿر زمين جي سطح تي ظاهر آهن ۽ براعظم جو سڀ کان وڏو جغرافيائي علائقو ٺاهين ٿا، جنهن کي ڪئناڊين شيلڊ سڏيو وڃي ٿو، جيڪو برفاني عمل سبب سخت ۽ ڪٽيل نظر اچي ٿو. يونائيٽيڊ اسٽيٽس ۾ هن بلوري پليٽ فارم جو وڏو حصو تلڇٽي پٿرن جي ڳري پرت هيٺ لڪل آهي. پر تمام اتر ۾، کليل ڪئناڊين شيلڊ ايتري حد تائين آمريڪا ۾ داخل ٿئي ٿي جو ٻه ننڍا پر نمايان زميني علائقا ٺهن ٿا: اتر نيو يارڪ جا سخت ۽ ڪڏهن ڪڏهن شاندار ايڊيرونڊيڪ جبل، ۽ اتر منيسوٽا، وسڪانسن ۽ مشيگن جو وڌيڪ سادو ۽ سنجيده سپيريئر اپلينڊ. جيئن شيلڊ جي ٻين حصن ۾، هتي به برفاني دور دوران مٽي ختم ٿي وئي، مٿاڇري تي وڏا پٿر ۽ ٻيو ملبو پکڙجي ويو، ۽ برف کان اڳ وارا پاڻي نيڪال جا نظام ختم ٿي ويا. انهن علائقن ۾ زراعت جون گهڻيون ڪوششون ناڪام ٿيون، پر اتر واري موسم، قدرتي ويرانگي، صاف ڍنڍن ۽ تيز وهندڙ ندين جي ميلاپ انهن علائقن کي سڄو سال ٻاهرين تفريحي سرگرمين لاءِ اهم مرڪز بڻايو آهي. سپيريئر اپلينڊ جي معدني دولت افسانوي حيثيت رکي ٿي. هتي لوھ زمين جي سطح جي ويجهو ملي ٿو ۽ اپر گريٽ ليڪس جي گهري پاڻي وارن بندرگاهن جي قريب آهي. لوھ ڍنڍ سپيريئر جي اتر ۽ ڏکڻ ٻنهي طرفن کان ڪڍيو وڃي ٿو، پر سڀ کان مشهور منيسوٽا جي ميسابي رينج جا وڏا ذخيرا آهن، جيڪي سئو سالن کان وڌيڪ عرصي تائين دنيا جي امير ترين ذخيري مان رهيا ۽ آمريڪا جي صنعتي طاقت بڻجڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. ذخيرا گهٽجڻ جي باوجود، منيسوٽا ۽ مشيگن جون کاڻيون اڃا تائين ملڪ جي لوھ جو وڏو حصو ۽ دنيا جي فراهمي جو به نمايان سيڪڙو پيدا ڪن ٿيون. ايڊيرونڊيڪ جبلن ۽ سپيريئر اپلينڊ جي ڏکڻ ۾ بلوري ۽ تلڇٽي پٿرن جي وچ واري حد موجود آهي، جتي اوچتو سڀ ڪجھ بدلجي وڃي ٿو. هن تلڇٽي علائقي جو مرڪز—يونائيٽيڊ اسٽيٽس جو دل—وڏي مرڪزي هيٺاهين زمين (Central Lowland) آهي، جيڪا نيو يارڪ کان وچ ٽيڪساس تائين لڳ ڀڳ 1,500 ميل (2,400 ڪلوميٽر) پکڙيل آهي ۽ اتر طرف وڌيڪ 1,000 ميل تائين ڪئناڊا جي ساسڪچي وان صوبي تائين وڃي ٿي. ڪجهه ماڻهن کي هي منظرنامو سادو لڳي سگهي ٿو، ڇو ته 2,000 فوٽ (600 ميٽر) کان وڌيڪ اوچائي گهٽ ڏسڻ ۾ اچي ٿي ۽ انتهائي اوکو علائقو تقريبن ناياب آهي. بهرحال، منظرناما گهڻو متنوع آهن، جنهن جو وڏو سبب برفاني عمل آهي، جنهن سڌي يا اڻ سڌي طرح هن ذيلي علائقي جي گهڻي حصي کي متاثر ڪيو. ميزوري–اوهايو درياهه واري لڪير جي اتر ۾، برفاني دور دوران براعظمي برف جي اڳتي وڌڻ ۽ واپس وڃڻ سبب پٿرن، واري، ڪنڪري، گاد ۽ مٽيءَ جو هڪ پيچيده نقشو ٺهي پيو، گڏوگڏ ڍنڍن ۽ پاڻي نيڪال جي رستن جو به، جن مان ڪجهه ڇڏيل آهن ۽ ڪجهه اڃا تائين استعمال ۾ آهن. مرڪزي هيٺاهين علائقي جو ڏکڻ حصو بلڪل مختلف آهي، جتي گهڻو ڪري لوس (هوا سان جمع ٿيل گاد) موجود آهي، جنهن اڳ ۾ ئي گهٽ اوچائي واري زمين کي وڌيڪ هموار ڪري ڇڏيو آهي. ٻين هنڌن تي، خاص طور وڏن درياهن جي ويجهو، برف کان پوءِ وهنندڙ ندين لوس کي گول ٽڪرين ۾ تراشيو آهي، جن کي ڏسندڙن سمنڊ جي لهرن سان تشبيهه ڏني آهي. سڀ کان اهم ڳالهه اها آهي ته لوس انتهائي زرخيز مٽي پيدا ڪري ٿي. جيئن ميسابي لوھ آمريڪا جي صنعتي دولت جو بنياد هو، تيئن ملڪ جي زرعي خوشحالي مڊ ويسٽ جي لوس مٽيءَ ۾ جڙيل آهي. مرڪزي هيٺاهين زمين هڪ وڏي ٿانوَ وانگر آهي، جيڪا سڀني پاسن کان آهستي آهستي اوچن علائقن ڏانهن وڌي ٿي. ڏکڻ ۽ اوڀر طرف زمين ٽن وڏن پليٽائن ڏانهن آهستي آهستي مٿي ٿي وڃي ٿي. برفاني عمل جي حد کان ٻاهر، ڏکڻ ۾، تلڇٽي پٿر ٻن وڏن اوڀارن ۾ مٿي کنيل آهن، جن جي وچ ۾ مسيسيپي درياهه جي وڏي وادي موجود آهي. اوزارڪ پليٽو درياهه جي اولهه ۾ واقع آهي ۽ ڏکڻ ميزوري ۽ اتر آرڪنساس جي گهڻي حصي تي پکڙيل آهي؛ جڏهن ته اوڀر ۾ اندروني هيٺاهين پليٽو مرڪزي ڪينٽڪي ۽ ٽينيسي تي حاوي آهن. ٻن تقريبن گول ۽ زرخيز چونا پٿر وارن علائقن—ٽينيسي جو نيشفيل بيسن ۽ ڪينٽڪي جو بليوگراس علائقو—کان سواءِ، انهن پليٽن جو گهڻو حصو وارياسي پٿرن تي ٻڌل آهي، جيڪي ندين ذريعي گهڻو ڪٽيل آهن. اڪثر هنڌن تي مقامي اوچائي ڪيترن سؤ فوٽن تائين پهچي ٿي، ۽ سياحن کي تنگ ندين جي وادين سان گڏ وڪريل رستن تي سفر ڪرڻو پوي ٿو. هتي جي مٽي گهٽ معيار واري آهي ۽ معدني وسيلا به محدود آهن. مرڪزي هيٺاهين زمين کان اوڀر طرف، ايپيليچين پليٽو—ڪٽيل اوچن علائقن جي هڪ تنگ پٽي—اوزارڪ پليٽو ۽ اندروني هيٺاهين پليٽن سان گهڻو مشابهت رکي ٿي، خاص طور تي تيز ڍلوانن، خراب مٽي ۽ مستقل غربت جي لحاظ کان. عام طور تي، ايپيليچين پليٽو کي ايپيليچين جبلن جو ذيلي علائقو سمجهيو وڃي ٿو، جزوي طور جغرافيائي جڳهه ۽ جزوي طور ارضياتي بناوٽ جي بنياد تي. ٻين پليٽن جي ابتڙ، جتي پٿر مٿي کنيل آهن، هتي پٿر هڪ ڊگهي ٿانوَ جهڙي ڍانچي ۾ آهن، جنهن ۾ بٽومينس ڪوئلو ڪٽائي کان محفوظ رهيو آهي. هي ايپيليچين ڪوئلو—ميسابي لوھ وانگر، جنهن سان گڏجي اهو آمريڪي صنعت کي سهارو ڏئي ٿو—غير معمولي اهميت رکي ٿو. اهو وسيع، ٿلهو ۽ زمين جي سطح جي ويجهو آهي، جنهن ڏهاڪن تائين اتر اوڀر جي اسٽيل ملن جي ڀٽين کي ٻاريو آهي ۽ لوئر گريٽ ليڪس جي ڪنارن تي ڳري صنعت جي وڏي مرڪز کي سمجهڻ ۾ مدد ڏئي ٿو.

درياهه ۽ آبي نظام

آمريڪا جي درياهن مان سڀ کان اهم مسيسيپي درياهه آهي، جيڪو پنهنجي وڏين شاخن—اوهايو درياهه ۽ ميسوري درياهه—سميت وچ آمريڪا (midcontinent) جو وڏو حصو نيڪال ڪري ٿو. مسيسيپي درياهه منياپولس تائين ٻيڙين لاءِ قابلِ آمدرفت آهي، جيڪو خليجِ ميڪسيڪو کان هوائي رستي لڳ ڀڳ 1٬200 ميل (1٬900 ڪلوميٽر) پري آهي. گريٽ ليڪس–سينٽ لارنس درياهه نظام سان گڏجي، هي درياهه دنيا جو سڀ کان وڏو اندرين آبي رستن جو نيٽ ورڪ ٺاهي ٿو. مسيسيپي جون اوڀر واريون شاخون، خاص طور تي اوهايو ۽ ٽينيسي درياهه، به ڊگهي مفاصلي تائين آمدرفت لاءِ موزون آهن. ان جي ابتڙ، اولهه کان ايندڙ گريٽ پلينز جون ڪيتريون ئي شاخون موسمي نوعيت جون آهن ۽ واريءَ جي ٻيٽن (sandbars) سبب واپاري آمدرفت لاءِ موزون ناهن. مثال طور، ميسوري درياهه—جيڪو مسيسيپي کان به ڊگهو آهي—ويهين صديءَ جي وچ تائين عملي طور نيويگيشن کان محروم هو، پر بندن، لاڪن ۽ کوٽائي (dredging) جي گڏيل انتظام کان پوءِ هن درياهه کي بارج ٽريفڪ لاءِ کوليو ويو. گريٽ ليڪس–سينٽ لارنس نظام وچ آمريڪا جي اندرين آبي رستن جو ٻيو وڏو حصو آهي، جيڪو شڪاگو وٽ واهن ۽ ايليناءِ درياهه ذريعي مسيسيپي–اوهايو نظام سان ڳنڍيل آهي. پنجئي گريٽ ليڪس (جن مان چار ڪيناڊا سان گڏيل آهن) دنيا جو سڀ کان وڏو تازو پاڻيءَ جو ڍنڍي نظام آهن، ۽ دنيا جي ڪنهن به ٻئي ڍنڍي نظام کان وڌيڪ سامان کڻن ٿا. نيويگيشن جون ٽي وڏيون رڪاوٽون—سينٽ ميري ريپيڊز (سولٽ سينٽ ميري وٽ)، نياگرا فالز، ۽ سينٽ لارنس جا ريپيڊز—لاڪن ذريعي ختم ڪيون ويون آهن. انهن لاڪن جي 27 فوٽ (8 ميٽر) کوٽائي سبب سامونڊي جهاز براعظم جي اندر 1٬300 ميل (2٬100 ڪلوميٽر) تائين داخل ٿي سگهن ٿا، يعني ڊلوٿ، منيسوٽا ۽ شڪاگو تائين. راڪي جبلن جي اولهه ۾ تقريبن سڀ درياهه خشڪي (aridity) جي سخت اثر هيٺ آهن. وچين جبلن واري علائقي (intermontane basins) جي ريگستانن ۽ اسٽيپ علائقن ۾، ٿورو گهڻو وهڪرو اڪثر اندروني ٿانون (interior basins) ۾ ئي ختم ٿي وڃي ٿو، جن مان رڳو هڪ، گريٽ سالٽ ليڪ، قابلِ ذڪر مقدار ۾ پاڻي رکي ٿي. ٿورن ساحلي وهڪرن کانسواءِ، رڳو ٽي وڏا درياهي نظام سمنڊ تائين پهچن ٿا: ڪولمبيا درياهه، ڪولوراڊو درياهه، ۽ سان جواڪين–سيڪريمنٽو درياهي نظام (ڪيليفورنيا جي مرڪزي وادي). اهي ٽيئي درياهي نظام ”غير ملڪي درياهه“ (exotic rivers) آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ اهي خشڪ علائقن مان ڊگهو فاصلو طئي ڪن ٿا جتان کين ٿورو پاڻي ملي ٿو. ڪولمبيا ۽ ڪولوراڊو ٻنهي شاندار گهرا درا (gorges) ٺاهيا آهن—پهريون ڪيسڪيڊ جبلن ۽ ڪولمبيا بيسن جي لاوا پٿرن مان، ۽ ٻيو ڪولوراڊو پليٽو جي رنگين پٿرن مان. اهي گهرا درا بند ٻڌڻ لاءِ موزون آهن. اڳ ۾ تيز وهندڙ ڪولمبيا درياهه هاڻي پرسڪون ڍنڍن جي هڪ ڏاڪڻ بڻجي ويو آهي، جنهن جو پاڻي اوڀر واشنگٽن جي خشڪ پليٽن کي آبپاشي ڏئي ٿو ۽ دنيا جي وڏن هائيڊرو اليڪٽرڪ نيٽ ورڪن مان هڪ کي توانائي فراهم ڪري ٿو. ڪولوراڊو درياهه تي ترقي نسبتاً گهٽ آهي، ۽ نون بندن بابت تجويزن کي انهن ماڻهن جي سخت مخالفت کي منهن ڏيڻو پيو آهي، جيڪي درياهه جي وادين جي شاندار قدرتي حسن کي محفوظ رکڻ چاهين ٿا. اوڀر آمريڪا جي ٽئين درياهي گروهه ۾ اهي درياهه شامل آهن، جيڪي ائٽلانٽڪ سمنڊ ۽ ميڪسيڪو جي نار سان لڳل ساحلي پٽي کي نيڪال ڪن ٿا. ريو گرينڊي کان سواءِ—جيڪو راڪي جبلن جي اولهه ۾ اڀري ٿو ۽ لڳ ڀڳ 1٬900 ميل (3٬050 ڪلوميٽر) ڦرندڙ رستي سان خليج تائين پهچي ٿو، گهٽ ئي ساحلي درياهه 300 ميل (480 ڪلوميٽر) کان ڊگها آهن، ۽ گهڻا تقريباً سڌي رستي سان سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪن ٿا. برفاني نيو انگلينڊ ۽ ڏکڻ اولهه ٽيڪساس جي خشڪ علائقن کانسواءِ، گهڻا وڏا ساحلي درياهه ڪجهه حد تائين ٻيڙين لاءِ قابلِ آمدرفت آهن.

موسم

ڪوپن واري آبهوا جي درجہ بندي

يونائيٽيڊ اسٽيٽس پنهنجي وڏي ايراضي ۽ جاگرافيائي تنوع سبب تقريبن سڀئي موسمي قسمن تي مشتمل آهي. 100هين ميرڊين جي اوڀر ۾ موسم اتر ۾ نمي وارو براعظمي موسم ۽ ڏکڻ ۾ نمي وارو ذيلي اڀرندي موسم تائين ڦهليل آهي. فلوريڊا جو ڏاکڻي ڇيڙو اڀرندي (ٽراپيڪل) آهي، ۽ هوائي پڻ اڀرندي آهي. 100هين ميرڊين کان اولهه گريٽ پلينز نيم خشڪ آهن. اولهه جا گهڻا جبل الپائن موسم رکن ٿا. گريٽ بيسن ۾ موسم خشڪ، ڏکڻ اولهه ۾ ريگستاني، ساحلي ڪيليفورنيا ۾ ميڊيٽرينين موسم، ۽ ساحلي اورگن، واشنگٽن ۽ ڏاکڻي الاسڪا ۾ سامونڊي موسم آهي. انتهائي موسم غير معمولي ناهي—ميڪسيڪو جي نار سان لڳندڙ رياستون طوفانن جو شڪار ٿين ٿيون، ۽ دنيا جا گهڻا ٽوڙنيڊو هن ملڪ ۾، خاص طور تي مڊ ويسٽ جي ٽوڙنيڊو ايلي ۾، واقع ٿين ٿا.

آبهوا انساني رهائش تي سڌي ۽ اڻ سڌي طرح اثرانداز ٿئي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ اها ٻوٽن، مٽي ۽ جهنگلي جيوت کي شڪل ڏئي ٿي. آمريڪا ۾ قدرتي ماحول کي تقريباً چار صدين جي يورپي آبادڪاري ۽ هزارين ورهين جي مقامي آمريڪي رهائش وڏي حد تائين تبديل ڪري ڇڏيو آهي. تنهن هوندي به، جتي به زمين ڇڏجي ٿي، اتي قدرتي حالتون تيزيءَ سان واپس اچن ٿيون ۽ مٽي، ٻوٽن ۽ آبهوا وچ ۾ نئون توازن پيدا ٿئي ٿو. ان سڀ جي باوجود، آمريڪا کي اڃا به مختلف حياتي-آبهوايي علائقن (bioclimatic regions) ۾ ورهائي سگهجي ٿو، جن مان هر هڪ مخصوص آبهوا، ممڪن قدرتي ٻوٽن ۽ مٽيءَ سان سڃاتو وڃي ٿو. آمريڪا جي آبهوا جو نمونو بنيادي طور هيٺين عنصرن تي ٻڌل آهي.

• وچ ويڪرائن (middle latitudes) ۾ ملڪ جي جغرافيائي حيثيت
• وڏي براعظمي خشڪي ۽ ڀرپاسي وارن سمنڊن سان لاڳاپو
• جبلن ۽ ميدانن جي مجموعي بناوت

آمريڪا جو وڏو حصو ڪينسر جي خطِ استوا ۽ 50° اتر ويڪر جي وچ ۾ واقع آهي، جنهن سبب هتي آبهوا سخت حد تائين متغير رهي ٿي. خشڪي سمنڊ جي ڀيٽ ۾ تيزيءَ سان گرم ۽ ٿڌي ٿئي ٿي، ان ڪري ملڪ جي اڪثر حصن ۾ **براعظمي آبهوا** غالب آهي، جنهن ۾ گرم اونهارا ۽ سخت سيارا شامل آهن. راڪي جبل ۽ خاص طور تي سيرا نيواڊا ۽ ڪيسڪيڊ جبل پئسفڪ سمنڊ جي نرم اثر کي اولهه واري ساحل تائين محدود ڪن ٿا، جڏهن⁠تہ انهن جبلن جي اوڀر پاسي **برساتي ڇانو (rain shadow)** سبب خشڪ ۽ نيم خشڪ حالتون پيدا ٿين ٿيون.

• 'cسيارو: سياري ۾ ٿڌي، سڪي ڪينيڊين هوا وچ آمريڪا تائين پکڙجي وڃي ٿي، جنهن سان سخت سردي ۽ طوفاني موسم پيدا ٿئي ٿي. اوڀر آمريڪا ۾ سياري جي برسات جو وڏو حصو هن موسم دوران ٿيندو آهي.
• اونهارو: اونهاري ۾ ميڪسيڪو جي نار مان گرم ۽ نميءَ واري هوا اتر طرف وڌي ٿي، جنهن سان ملڪ جي اوڀر حصي ۾ گرمي، نمي ۽ گجگوڙ سان گڏ برساتون ٿين ٿيون.
• بهار ۽ سرءُ: اهي موسمون مختصر پر عام طور خوشگوار هونديون آهن. سرءُ ۾ خاص طور اوڀر آمريڪا ۾ رنگين پنن ۽ معتدل موسم مشهور آهي.
• قدرتي آفتون: آمريڪا ۾ طوفان (hurricanes) خاص طور ائٽلانٽڪ ۽ خليجي ساحلن تي، جڏهن⁠تہ ٽورنيڊو خاص طور ميسيسيپي وادي ۾ عام آهن.

آمريڪا جا اهم حياتي-آبهوايي علائقا هي آهن:

• نمي وارو اوڀر (Humid East):

هي سڀ کان وڏو ۽ تاريخي طور اهم علائقو آهي، جتي يورپي آبادڪاري جي شروعات ٿي. هتي ڪافي برسات ۽ گرم اونهارا ٿين ٿا. ماضي ۾ هي علائقو گهڻو ڪري ٻيلا هو. هتي مکيه مٽيءَ جو قسم پيڊالفَر (pedalfer) آهي، جيڪا لوهه ۽ ايلومينيم سان مالا مال هوندي آهي.

• نمي وارو پئسفڪ ساحل;

واشنگٽن، اوريگن ۽ اتر ڪيليفورنيا تي مشتمل هي علائقو نرم سامونڊي آبهوا رکي ٿو. سيارا نمي وارا ۽ اونهارا ٿڌا ۽ خشڪ هوندا آهن. هتي دنيا جا ڪجهه وڏا سدابهار ٻيلا ملن ٿا، جيڪي ڪاٺ جي پيداوار لاءِ اهم آهن.

• خشڪ اولھ:

هي علائقو ملڪ جي وڏي حصي تي پکڙيل آهي ۽ برسات جي کوٽ سبب نيم خشڪ يا مڪمل ريگستاني حالتون رکي ٿو. هتي پاڻي سڀ کان اهم وسيلو آهي. نباتات ۾ ننڍا ٻوٽا، گھاس ۽ ريگستاني جهنگ شامل آهن، جڏهن⁠تہ مٽيون معدني لوڻن سان ڀرپور هونديون آهن.

• نمي–خشڪ عبوري علائقو:

هي علائقو راڪي جبلن جي اوڀر ۾ واقع آهي، جتي برسات سال بہ سال گهڻو بدلجي ٿي. هتي قدرتي طور گاهه جا ميدان (prairies) هئا، جيڪي انتهائي زرخيز مٽيءَ سبب آمريڪا جا اهم زرعي علائقا بڻيا.

• اولهه جا جبل:

ڪورڊيليئرا ۽ وچ جبلائي علائقن ۾ اوچائي ۽ رخ مطابق آبهوا تيزيءَ سان بدلجي ٿي. هيٺاهين وادين ۾ ريگستاني حالتون آهن، جڏهن⁠تہ مٿي وڃڻ سان ٻيلا، پوءِ ٽنڊرا ۽ آخرڪار برفاني چوٽيون ملن ٿيون.

حياتياتي نظام

آمريڪا جي حياتياتي نظام کي "ميگا ڊائورس" سمجهيو وڃي ٿو؛ متصل يونائيٽيڊ اسٽيٽس ۽ الاسڪا ۾ لڳ ڀڳ 17,000 قسمن جا رڳن وارا ٻوٽا ملن ٿا، جڏهن ته هوائي ۾ 1,800 کان وڌيڪ گلن وارا ٻوٽا آهن، جن مان ٿورا ئي مکيه براعظم تي ملن ٿا. يونائيٽيڊ اسٽيٽس ۾ 400 کان وڌيڪ مماليه، 750 پکي، ۽ 500 رينگڻ وارا ۽ ٻٻر حياتيون رکندڙ جاندار ملن ٿا. لڳ ڀڳ 91,000 قسمن جي جيتن جي سڃاڻپ ٿي چڪي آهي. 1973ع جو اينڊينجرڊ اسپيشيز ايڪٽ خطري هيٺ ۽ نابود ٿيڻ جي خطري واريون نسلون ۽ انهن جا رهائشي علائقا تحفظ ڏئي ٿو. انهن جي نگراني آمريڪا جي مڇي ۽ جهنگلي حياتي سروس ڪندي آهي. ملڪ ۾ 63 قومي پارڪ ۽ سوين ٻيا وفاقي طور سنڀاليل پارڪ، ٻيلن ۽ جهنگلي علائقا آهن. آمريڪي حڪومت ملڪ جي 28.8٪ زمين جي مالڪ آهي. ان مان گهڻو حصو تحفظ هيٺ آهي، پر ڪجهہ زمين تيل ۽ گيس کوٽائي، کني، ڪاٺ ڪٽائي يا مال چارڻ لاءِ ڪرائي تي ڏنل آهي. 2.4٪ زمين فوجي مقصدن لاءِ استعمال ٿئي ٿي. ڪيترائي جانور آمريڪا جا مقامي آهن، جهڙوڪ اوپوسم، ريڪون، پيوما ۽ ڀالو. خطري هيٺ آيل جانورن ۾ جيگوار، ڪيليفورنيا ڪنڊور ۽ فلوريڊا پينٿر شامل آهن. آمريڪا ۾ ننڍن وڻن ۽ جهڙين ٻوٽن جون ڪيترائي قسمن ملن ٿيون، جهڙوڪ هيڪ بيري (Celtis)، هاٿورن، سروس بيري، بليڪ بيري، جهنگلي چيري، ڊاگ ووڊ (Cornus canadensis) ۽ اسنو بيري. جهنگلي گل سڄي ملڪ ۾ ڦهلجي وڌن ٿا—ريگستانن ۽ جبلن ۾ به. انهن ۾ فارگيٽ-مي-ناٽ، جهنگلي ۽ بند جينشيانا، جيڪ-ان-دي-پلپٽ، ڪاري اکين واري سوسن، ڪولمبائن، ۽ ڊينڊيلين (Dandelion) شامل آهن، گڏوگڏ اسٽر (Aster)، آرڪيڊ، ليڊي سليپر (Cypripedioideae) ۽ جهنگلي گلاب جون ڪيترائي قسمن پڻ ملن ٿيون.

آمريڪا ۾ ٻوٽي جي حياتي کي عام طور هيٺين قسمن ۾ ورهايو وڃي ٿو:

• ٻيلا
• گاھ جا ميدان
• ريگستان
• الپائن ٽنڊرا

اهي قسم ملڪ جي مختلف آبهوايي ۽ جغرافيائي حالتن جي سڌي عڪاسي ڪن ٿا.

زميني بناوٽ

گڏيل براعظمي يونائيٽيڊ اسٽيٽس جو مرڪزي حصو هڪ وسيع اندروني هيٺاهون علائقو آهي، جيڪو اتر ۾ وچ ڪئناڊا جي قديم شيلڊ کان ڏکڻ ۾ خليجِ ميڪسيڪو تائين پکڙيل آهي. هن هيٺاهين علائقي جي اوڀر ۽ اولهه طرف زمين پهرين آهستي ۽ پوءِ اوچتو اوچائي اختيار ڪري ٿي، جتي جبلن جا سلسلا موجود آهن، جيڪي ان کي ٻنهي پاسن کان سمنڊ کان جدا ڪن ٿا. اهي ٻئي جبلائي نظام هڪ ٻئي کان گهڻو مختلف آهن. اوڀر ۾ واقع ايپيليچين جبل گهٽ اوچا، لڳ ڀڳ بنا وقفي جي، ۽ بنيادي طور ايٽلانٽڪ سمنڊ کان ڪافي اندروني پاسي واقع آهن. نيو يارڪ کان ميڪسيڪو جي سرحد تائين هڪ هيٺاهون ساحلي ميداني علائقو پکڙيل آهي، جيڪو دلدلي ۽ وڪريل ساحل سان سمنڊ ڏانهن منهن ڪري ٿو. هن ميداني علائقي جي هلڪي ڍلوان سطح سمنڊ جي هيٺان به پکڙيل آهي، جتي اها براعظمي شيلف ٺاهي ٿي؛ جيتوڻيڪ اهو حصو گهٽ اونهي سمنڊي پاڻي هيٺ ٻڏل آهي، پر ارضياتي لحاظ کان اهو ساحلي ميدان جهڙو ئي آهي. ڏکڻ طرف هي ساحلي ميدان وڌيڪ ويڪرو ٿي وڃي ٿو ۽ جارجيا ۽ الاباما ۾ اولهه طرف مڙندي ايپيليچين جبلن جي ڏکڻ ڪناري کي ختم ڪري ٿو ۽ اندروني هيٺاهين علائقي کي خليجِ ميڪسيڪو کان جدا ڪري ٿو. مرڪزي هيٺاهين علائقي جي اولهه ۾ طاقتور ڪورڊيليرا واقع آهي، جيڪا هڪ عالمي جبلائي نظام جو حصو آهي، جيڪو پئسفڪ سمنڊ جي طاس کي گهيرو ڪري ٿو. ڪورڊيليرا يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي لڳ ڀڳ ٽين حصي تي پکڙيل آهي، ۽ پنهنجي وڏي پيماني جي برابر اندروني تنوع رکي ٿي. ان جي اوڀرئين ڪناري تي راڪي جبل واقع آهن، جيڪي اوچا، متنوع، ۽ غير مسلسل جبلن جو سلسلو آهن، جيڪو نيو ميڪسيڪو کان ڪئناڊا جي سرحد تائين پکڙيل آهي. ڪورڊيليرا جي اولهه ڪناري تي پئسفڪ ساحلي جبلن جو هڪ سخت ۽ اوکو سلسلو آهي، جنهن سان گڏ اندروني واديون موجود آهن؛ هي سڄو علائقو بغير ڪنهن ساحلي ميدان جي سڌو سنئون سمنڊ مان شاندار نموني سان اڀري ٿو. راڪي جبلن ۽ پئسفڪ ساحلي جبلن جي وچ ۾ هڪ وسيع بين الجبلي علائقو موجود آهي، جنهن ۾ ٿانوَ جهڙا ميدان، پليٽو، ۽ الڳ الڳ جبلائي سلسلا شامل آهن. هي علائقو ايترو وڏو ۽ نمايان آهي، جو ان کي ڪورڊيليرا کان الڳ هڪ مخصوص علائقي طور سڃاتو وڃي ٿو. اهي علائقا—اندروني هيٺاهون ميدان ۽ انهن جون اوچيون ڪناريون، ايپيليچين جبلن جو نظام، ايٽلانٽڪ ساحلي ميدان، اولهه واري ڪورڊيليرا، ۽ اولهه جو بين الجبلي علائقو—ايترا مختلف آهن، جو انهن کي وڌيڪ ورهائڻ جي ضرورت آهي. ان ڪري انهن کي 24 وڏن ذيلي علائقن، يا صوبن، ۾ ورهايو وڃي ٿو.

آبادي ۽ ڊيموگرافي

جولائي 2017 ۾ ھن ملڪ جي آبادي 326,625,791 ھئي جنھن مطابق ھي ملڪ دنيا جو ٽيون نمبر وڏو ملڪ آهي.جستان جي ماڻهن کي آمريڪي يا امريڪن سڏيو ويندو آهي.ھتسم جا 72.4 سيڪڙو ماڻهو گورا، 12.6 سيڪڙو ڪارا، 4.8 سيڪڙو ايشيائي، 0.9 سيڪڙو ريڊ انڊين ۽ الاسڪا جا اصلي رھاڪو،0.2 سيڪڙو ھوائين ۽ٻياپئسفڪ ٻيٽن جا رھاڪو، ۽ باقي 6.2 سيڪڙو ٻيا.

آمريڪي رياستن ۾ غالب نسل
     جرمن      آمريڪي نسل       ميڪسيڪن      آئرش      آفريڪي      اطالوي      انگريز      جپاني      پورٽوريڪي

تاريخي آبادي
مردم شماري	Pop.		%±
1790	3,929,214		—
1800	5,308,483		35.1%
1810	7,239,881		36.4%
1820	9,638,453		33.1%
1830	12,866,020		33.5%
1840	17,069,453		32.7%
1850	23,191,876		35.9%
1860	31,443,321		35.6%
1870	38,558,371		22.6%
1880	50,189,209		30.2%
1890	62,979,766		25.5%
1900	76,212,168		21%
1910	92,228,496		21%
1920	106,021,537		15%
1930	123,202,624		16.2%
1940	132,164,569		7.3%
1950	151,325,798		14.5%
1960	179,323,175		18.5%
1970	203,211,926		13.3%
1980	226,545,805		11.5%
1990	248,709,873		9.8%
2000	281,421,906		13.2%
2010	308,745,538		9.7%
2017 (اندازو)	325,719,178		5.5%
1610–1780 آبادي جي ڊيٽا. ان ۾ آمريڪا جا 1860ع تائين وارا اصل مقامي رھاڪو شامل ناھن

يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف آمريڪا ۾ ڪيترن ئي مختلف نسلن ۽ نسلي پسمنظرن جا ماڻهو رهن ٿا. آمريڪا جي تقريباً 80٪ آبادي يورپ مان آيل مهاجرن جي اولاد تي مشتمل آهي. ڪيترائي ماڻهو جرمني، انگلينڊ، اسڪاٽلينڊ، آئرلينڊ، آفريڪا ۽ اٽلي سان لاڳاپيل نسلن مان آهن. يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي 13٪ آبادي افريقي-آمريڪي آهي، جن مان گهڻا افريقي غلامن جي اولاد آهن، جيڪي زبردستي آمريڪا آندا ويا هئا. افريقي-آمريڪي گهڻو ڪري ڏکڻيون آمريڪا ۾ مرڪوز آهن. ايشيائي-آمريڪي آمريڪا جي آبادي جو لڳ ڀڳ 5٪ آهن، پر اولهه ڪناري تي انهن جو تناسب وڌيڪ آهي. مثال طور، ڪيليفورنيا ۾ ايشيائي-آمريڪي رياست جي آبادي جو تقريباً 13٪ آهن. هسپانوي-آمريڪي يا لاطيني نسل جا ماڻهو قومي آبادي جو لڳ ڀڳ 15٪ آهن. ميڪسيڪي سڀ کان وڏو هسپانوي قومي گروهه آهن، جن کان پوءِ پورٽو ريڪن، ڪيوبن، السلواڊورين ۽ ڊومينيڪن اچن ٿا. اصل واسي، جن کي مقامي آمريڪي، آمريڪي انڊين، اميرينڊيئن ۽ انيوٽ (اسڪيمو) چيو وڃي ٿو، آبادي جو تمام ننڍو حصو آهن. آمريڪا ۾ 574 وفاقي طور تسليم ٿيل مقامي آمريڪي قبيلہ موجود آهن. يونائيٽيڊ اسٽيٽس ۾ 11٪ آبادي پرڏيهي ڄاول آهي، جڏهن ته 18٪ ماڻهو گهر ۾ انگريزي کان سواءِ ٻيو ڪو ٻولي ڳالهائين ٿا. 25 ورهين ۽ ان کان مٿي عمر وارن مان 80٪ هاءِ اسڪول مان فارغ آهن، جڏهن ته 25٪ وٽ بيچلر ڊگري يا ان کان مٿي تعليم موجود آهي. 2000ع واري مردم شماري ۾ ماڻهن پنهنجي نسلي اصل بابت خود رپورٽ ڏني. ان موجب، 43 ملين جرمن-آمريڪي، 30.5 ملين آئرش-آمريڪي، 24.9 ملين افريقي-آمريڪي، 24.5 ملين انگريز-آمريڪي، ۽ 18.4 ملين ميڪسيڪي-آمريڪي هئا. يونائيٽيڊ اسٽيٽس دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مهاجرن کي قبول ڪندڙ ملڪ آهي. ملڪ ۾ هجرت جو وڏو سبب آمريڪي خواب آهي. گهڻا مهاجر ميڪسيڪو، چين، ڀارت، فلپائن ۽ ايل سلواڊور مان اچن ٿا.

پئسو

يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي سماجي ڍانچو ۾ وڏو فرق آهي، جنهن جو مطلب اهو آهي ته ڪجهہ آمريڪي ٻين جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻو امير آهن. هڪ آمريڪي جي سراسري (ميڊين) آمدني 2002ع ۾ سالياني $37,000 هئي. تنهن هوندي به، سڀ کان امير 1٪ آمريڪين وٽ ايتري دولت آهي، جيتري غريب ترين 90٪ وٽ گڏيل طور موجود آهي. 2000ع ۾، 51٪ گهراڻن وٽ ڪمپيوٽر موجود هو ۽ 41٪ وٽ انٽرنيٽ تائين رسائي هئي؛ هي انگ 2004ع ۾ وڌي 75٪ ٿي ويو. 2002ع ۾ 67.9٪ آمريڪي خاندان پنهنجا گهر مالڪي ۾ رکندا هئا. آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 200 ملين گاڏيون آهن، يعني هر ٽن ماڻهن لاءِ ٻه گاڏيون. قومي قرض $21,000,000,000,000 (ايڪيهه ٽريلين ڊالر) کان به وڌي چڪو آهي.

مذهب

يونائيٽيڊ اسٽيٽس ۾ ڪيترن ئي مختلف مذهبن جا پيروڪار رهن ٿا. شماريات موجب، سڀ کان وڏو مذهب عيسائيت آهي، جنهن ۾ ڪيٿولڪ ۽ پروٽيسٽنٽ شامل آهن. ٻين مذهبن ۾ هندومت، اسلام، يهوديت، يونيٽيرين يونيورسلزم، وڪا، ڊروڊري، بهائي مذهب، ريئلزم، زرتشتي مذهب، تائوازم ۽ جيني مذهب شامل آهن. اهي مذهب جيڪي آمريڪا ۾ ئي وجود ۾ آيا، تن ۾ ايڪانڪار، شيطاني مذهب ۽ سائنٽالاجي شامل آهن. مقامي آمريڪي مذهبن ۾ مختلف اينيميستي عقيدا شامل آهن. يونائيٽيڊ اسٽيٽس مغربي دنيا جي سڀ کان وڌيڪ مذهبي ملڪن مان هڪ آهي، ۽ گهڻا آمريڪي خدا تي ايمان رکن ٿا. بهرحال، عيسائين جو تناسب گهٽيو آهي: 1990ع ۾ 86.2٪ پاڻ کي عيسائي چوندا هئا، جڏهن ته 2007ع ۾ اهو انگ 78.4٪ رهيو. ٻين ۾ يهوديت (2.3٪)، اسلام (0.8٪)، ٻڌ ڌرم (0.7٪)، هندومت (0.4٪) ۽ يونيٽيرين يونيورسلزم (0.3٪) شامل آهن. جيڪي پاڻ کي غير مذهبي چون ٿا، انهن جو تناسب 16.1٪ آهي. خدا يا ديوتائن جي وجود بابت شڪ نوجوانن ۾ وڌيڪ ڏٺو وڃي ٿو. غير مذهبي آبادي ۾ ديئسٽ، هيومنيسٽ، اگناسٽڪ ۽ ملحد شامل آهن. سي آي اي جي رپورٽ مطابق ھتان جي 46.5 سيڪڙو آبادي پروٽيسٽنٽ آھي، رومن ڪيٿولڪ ھتي 20.8 سيڪڙو ،يھودي 1.9 سيڪڙو، مورمن (Mormon)1.6 سيڪڙو، ٻيا عيسائي 0.9 سيڪڙو، 0.9 سيڪڙو مسلمان، 0.8 سيڪڙو يھوا جا شاھد، 0.7سيڪڙو ٻڌ، 0.7 سيڪڙو ھندو، ۽ 1.8 سيڪڙو ٻيا مذھب ۽ 22.8 سيڪڙو لامذھب آھن 2017 ۾ ھن ملڪ جي آبادي جي واڌ جي شرح 0.81 سيڪڙو ھئي. 2018 ۾ ھن ملڪ جي شھري آبادي ملڪ جي آبادي جو 82.3 سيڪڙو ھئي.واشينگٽن جي آبادي 2015 ۾ 4.955 ملين ھئي.

ٻولي

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو آمريڪا جون ٻوليون

انگريزي ٻولي (آمريڪي انگريزي) عملي طور قومي ٻولي آهي. وفاقي سطح تي ڪا به سرڪاري ٻولي مقرر ناهي، پر ڪجهه قانون (جهڙوڪ آمريڪي شهريت جا شرط) انگريزي کي معياري بڻائين ٿا. 2010ع ۾، لڳ ڀڳ 230 ملين ماڻهو (پنجن ورهين کان مٿي عمر جا 80٪) گهر ۾ رڳو انگريزي ڳالهائيندا هئا. اسپيني ٻولي، جيڪا 12٪ آبادي گهر ۾ ڳالهائي ٿي، ٻي سڀ کان عام ٻولي آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ سيکاري ويندڙ ٻي ٻولي پڻ آهي. ڪجهہ آمريڪي انگريزي کي سرڪاري ٻولي بڻائڻ جي حمايت ڪن ٿا، جيئن گهٽ ۾ گهٽ 28 رياستن ۾ آهي. هوائي ۽ انگريزي ٻئي رياستي قانون تحت هوائي ۾ سرڪاري ٻوليون آهن. جيتوڻيڪ نيو ميڪسيڪو وٽ سرڪاري ٻولي ناهي، پر اتي انگريزي ۽ اسپيني ٻنهي جي استعمال بابت قانون موجود آهن، جيئن لوئيزيانا ۾ انگريزي ۽ فرينچ بابت آهي. ڪيترن ئي علائقن ۾، خاص طور وڏي غير انگريزي ڳالهائيندڙ آبادي وارن هنڌن تي، سرڪاري دستاويز ۽ ووٽنگ ڄاڻ مختلف ٻولين ۾ فراهم ڪئي وڃي ٿي. ڪيترن ٻيٽائي علائقن ۾، مقامي ٻولين کي انگريزي سان گڏ سرڪاري حيثيت حاصل آهي: ساموائي ٻولي ۽ چامورو ٻولي آمريڪي ساموا ۽ گوام ۾؛ ڪاروليني ٻولي ۽ چامورو اتر ميريانا ٻيٽن ۾؛ جڏهن ته اسپيني پورٽو ريڪو ۾ سرڪاري ٻولي آهي ۽ اتي انگريزي کان وڌيڪ ڳالهائي وڃي ٿي. يونائيٽيڊ اسٽيٽس جون ڪيترين ئي مقامي آمريڪي ٻوليون خطري ۾ آهن.

انگريزي ڳالهائيندڙن جو تعداد ھن ملڪ ۾ 79 سيڪڙو آھي، اسپيني 13 سيڪڙو، انڊو يورپين ٻوليون ڳالھائيندڙ 3.7 سيڪڙو ، ايشيا ۽ پيسفڪ جون ٻوليون ڳالھائيندڙ 3.4 سيڪڙو، باقي ٻيون ٻوليون ڳالھائيندڙ 1 سيڪڙو. آمريڪا جي وفاق جي ڪابہ سرڪاري ٻولي ناھي پر انگريزي 50 مان 32 رياستن جي سرڪاري ٻولي بڻجي وئي آھي. ھوائين بہ ھوائي رياست جي سرڪاري ٻولي آھي.

تعليم

اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسو آمريڪا ۾ تعليم, آمريڪا ۾ تعليمي حاصلات ۽ آمريڪا ۾ اعليٰ تعليم

گهڻين رياستن ۾، ٻارن لاءِ اسڪول وڃڻ لازمي آهي، عام طور ڇهن يا ستن ورهين جي عمر کان (ڪنڊرگارٽن يا پهرين جماعت) وٺي ارڙهن ورهين تائين (عام طور ٻارهين جماعت، هاءِ اسڪول جي پڄاڻي). ڪجهہ رياستون شاگردن کي سورهن يا سترهن ورهين ۾ اسڪول ڇڏڻ جي اجازت ڏين ٿيون. لڳ ڀڳ 12٪ ٻار مذهبي يا غير مذهبي خانگي اسڪولن ۾ پڙهن ٿا، جڏهن ته ٿورو وڌيڪ 2٪ ٻار گهر ۾ تعليم حاصل ڪن ٿا.

حڪومت ۽ سياست

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو آمريڪا جي وفاقي حڪومت

يونائيٽيڊ اسٽيٽس دنيا جي سڀ کان پراڻي زنده رهندڙ وفاقي اتحاد (فيدرېشن) مان آهي. هي هڪ آئيني جمهوريه ۽ نمائندي جمهوريت آهي، "جتي اڪثريت جو راڄ کي اقليتي حقن جي حفاظت سان توازن ڏنو ويندو آهي، جيڪي قانون ذريعي محفوظ ڪيا وڃن ٿا." حڪومت يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي آئين مان نڪتل چيڪس اينڊ بيلنسز (اختيارن جي ورهاست ۽ توازن) واري نظام وسيلي هلي ٿي. آئين ملڪ جو بنيادي قانوني دستاويز آهي. حڪومت جون ٽي شاخون آهن: انتظامي شاخ، قانون ساز شاخ، ۽ عدالتي شاخ. رياستي حڪومتون ۽ وفاقي حڪومت گهڻو ڪري ساڳئي نموني ڪم ڪن ٿيون. هر رياست وٽ پنهنجي انتظامي، قانون ساز، ۽ عدالتي شاخون ٿين ٿيون. رياستي حڪومت جي انتظامي شاخ جي اڳواڻي صدر بدران گورنر ڪندو آهي.

انتظامي شاخ

انتظامي شاخ حڪومت جو اهو حصو آهي جيڪو قانون تي عمل ڪرائي ٿو. يو.ايس. اليڪٽورل ڪاليج جا ميمبر صدر چونڊين ٿا، جيڪو انتظامي شاخ جو اڳواڻ هجڻ سان گڏوگڏ مسلح فوجن جو به سربراهه هوندو آهي. صدر ڪانگريس پاران منظور ڪيل بل کي ويٽو ڪري سگهي ٿو، ته جيئن اهو قانون نه بڻجي. صدر ماڻهن کي قانون جي پابندي ڪرائڻ لاءِ "ايگزيڪيوٽو آرڊر" (انتظامي حڪم) پڻ جاري ڪري سگهي ٿو. صدر ڪيترن ئي کاتن جو ذميوار هوندو آهي، جيڪي حڪومت جي روزمره وارن ڪيترن ئي عملن کي سنڀالين ٿا. مثال طور، واپار وارو شعبو واپار بابت ضابطا ٺاهيندو آهي. صدر انهن کاتن جي سربراهن کي چونڊيندو آهي ۽ وفاقي ججن لاءِ نامزدگيون (نومينيشن) به ڪندو آهي. پر قانون ساز شاخ جي حصي طور آمريڪي سينيٽ کي صدر جي چونڊيل ماڻهن بابت منظوري ڏيڻي پوندي آهي. صدر ٻه 4-سالا مدتون پوريون ڪري سگهي ٿو.

قانون ساز شاخ

قانون ساز شاخ قانون ٺاهيندي آهي. قانون ساز شاخ کي آمريڪي ڪانگريس سڏيو وڃي ٿو. ڪانگريس ٻن "ايوانن" ۾ ورهايل آهي. هڪ ايوان آمريڪي ايوانِ نمائندگان (هائوس آف ريپريزنٽيٽِوز) آهي. نمائندا رياستن اندر مقرر علائقن مان ووٽرن پاران چونڊيا وڃن ٿا. ڪنهن رياست وٽ ڪيترا نمائندا هوندا، اهو ان ڳالهه تي دارومدار رکي ٿو ته اتي ڪيترا ماڻهو رهن ٿا. نمائندا ٻه-سالا مدتون رکن ٿا. اڄ ڪلھ ڪُل نمائندا 435 آهن. ايوانِ نمائندگان جو اڳواڻ هائوس جو اسپيڪر آهي. ٻيو ايوان آمريڪي سينيٽ آهي. سينيٽ ۾ هر رياست کي برابر نمائندگي ملي ٿي، يعني هر رياست جا ٻه سينيٽر. ڇو ته رياستون 50 آهن، تنهن ڪري سينيٽر 100 آهن. صدر جا معاهدا يا عملدارن جون مقرريون سينيٽ جي منظوري کان پوءِ ئي لاڳو ٿين ٿيون. سينيٽر ڇهن سالن جي مدي لاءِ چونڊيا وڃن ٿا. آمريڪا جو نائب صدر سينيٽ جو صدر هوندو آهي. عملي طور نائب صدر اڪثر سينيٽ ۾ موجود نه هوندو آهي، ۽ هڪ سينيٽر کي پرو ٽيمپوري (عارضي) صدر طور ڪم ڪرڻو پوندو آهي. نمائندا ۽ سينيٽر پنهنجن پنهنجن ايوانن ۾ قانونن جون تجويزون پيش ڪن ٿا، جن کي "بل" چيو وڃي ٿو. بل تي سڄي ايوان طرفان فوراً ووٽ ٿي سگهي ٿو يا پهرين ننڍڙي گروهه وٽ وڃي سگهي ٿو، جنهن کي ڪميٽي چيو وڃي ٿو، جيڪا بل بابت سفارش ڪري سگهي ٿي ته ان تي پوري ايوان ۾ ووٽ ڪرايو وڃي. جيڪڏهن هڪ ايوان بل منظور ڪري ڇڏي، ته پوءِ اهو ٻئي ايوان ڏانهن موڪليو وڃي ٿو؛ جيڪڏهن ٻئي ايوان به ان کي منظور ڪن، ته پوءِ اهو صدر ڏانهن موڪليو وڃي ٿو، جيڪو يا ته بل تي صحيح ڪري ان کي قانون بڻائي يا ان کي ويٽو ڪري. جيڪڏهن صدر بل کي ويٽو ڪري، ته اهو واپس ڪانگريس ڏانهن وڃي ٿو. جيڪڏهن ڪانگريس ٻيهر ووٽ ڪري ۽ گهٽ ۾ گهٽ ٻه-ٽهائي اڪثريت سان بل منظور ڪري، ته پوءِ اهو بل قانون بڻجي وڃي ٿو ۽ صدر ان کي ويٽو نٿو ڪري سگهي. آمريڪي وفاقيت جي نظام هيٺ، ڪانگريس سڌي طرح اهڙا قانون نٿي ٺاهي سگهي جيڪي سڌو سنئون رياستن کي ڪنٽرول ڪن؛ ان جي بدران ڪانگريس وفاقي فنڊن جي واعدي يا خاص حالتن جهڙوڪ قومي ايمرجنسين جي ذريعي رياستن کي همٿائي سگهي ٿي ته اهي وفاقي قانون جي پيروي ڪن. هي نظام هڪ ئي وقت پيچيده به آهي ۽ منفرد به.

گاديءَ جو هنڌ
جتي ڪانگريس واقع آهي
کاٻي پاسي سينيٽ ۽ساڄي پاسي ھائوس آف ريپريزنٽيٽو

وائيٽ ھائوس: آمريڪا جي صدر جو گھر ۽ آفيس

سپريم ڪورٽ بلڊنگ

عدالتي شاخ

عدالتي شاخ حڪومت جو اهو حصو آهي جيڪو قانون جي معنى (تشريح) ڪندو آهي. عدالتي شاخ آمريڪي سپريم ڪورٽ ۽ ڪيترين ئي هيٺين عدالتن تي مشتمل آهي. جيڪڏهن سپريم ڪورٽ فيصلو ڪري ته ڪو قانون آئين موجب جائز ناهي، ته ان قانون کي رد/منسوخ قرار ڏنو ۽ اهو پوءِ جائز قانون نه رهندو آهي. سپريم ڪورٽ نَو ججن تي مشتمل آهي، جن کي جسٽس چيو وڃي ٿو. انهن کي صدر نامزد ڪري ٿو ۽ سينيٽ تصديق (ڪنفرم) ڪري ٿي. انهن جسٽسن مان هڪ، جنهن کي آمريڪي سپريم ڪورٽ جو چيف جسٽس چيو وڃي ٿو، عدالت جي سربراهي ڪندو آهي. سپريم ڪورٽ جو جسٽس پنهنجي موت يا استعيفا ڏيڻ تائين عهدو رکي ٿو. جڏهن ائين ٿئي، ته صدر نئين شخص کي نامزد ڪري ٿو ته جيئن خالي جاءِ ڀري سگهجي. جيڪڏهن سينيٽ ان چونڊ سان متفق ٿئي، ته اهو شخص جسٽس بڻجي وڃي ٿو. جيڪڏهن سينيٽ صدر جي چونڊ سان متفق نه ٿئي، ته پوءِ صدر کي ٻيو شخص نامزد ڪرڻو پوندو. مشهور عدالتي ڪيس، جهڙوڪ ماربري بنام ميڊيسن (1803ع)، هن ڳالهه کي مضبوط طور قائم ڪري چڪا آهن ته سپريم ڪورٽ حتمي تشريح ڪندڙ آهي يونائيٽيڊ اسٽيٽس آئين جو، ۽ ان وٽ اهو اختيار آهي ته ڪنهن به اهڙي قانون کي رد ڪري جيڪو آئين سان ٽڪرسء ۾ اچي ٿو.

آمريڪا جي وفاق ۾ سڀني رياستن ۾ سواءِ ھڪ جي ڪامن لا سسٽم آھي. رڳو ھڪ رياست لئوزيانا ۾ نيپولينڪ سول ڪوڊ لاڳو آھي

سياسي نظام

پڻ ڏسو: آمريڪا جون رياستون ۽ آمريڪا جي سياست

آمريڪا جو سياسي نظام

آمريڪا (يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف امريڪا) 50 رياستن، 5 علائقن، ۽ هڪ وفاقي ضلعي (واشنگٽن ڊي سي) تي مشتمل آهي. رياستون پنهنجي حدن اندر موجود معاملن بابت قانون ٺاهي سگهن ٿيون، پر رڳو وفاقي قانون اهڙا هوندا آهن جيڪي هڪ کان وڌيڪ رياستن تي لاڳو ٿين يا ٻين ملڪن سان لاڳاپيل معاملن کي سنڀالين. ڪجهہ معاملن ۾، جيڪڏهن وفاقي حڪومت اهڙا قانون ٺاهي جيڪي رياستي قانونن کان مختلف هجن، ته ماڻهن کي وفاقي قانون تي عمل ڪرڻو پوندو آهي. هر رياست وٽ پنهنجو الڳ آئين هوندو آهي، جيڪو وفاقي (قومي) آئين کان مختلف هوندو آهي. اهي سڀ آئين وفاقي آئين جهڙا هوندا آهن، ڇو ته اهي بيان ڪن ٿا ته هر رياست جي حڪومت ڪيئن ترتيب ڏنل آهي، پر ڪجهہ آئين مخصوص قانونن بابت به ڳالهاين ٿا. وفاقي حڪومت ۽ گهڻيون رياستي حڪومتون ٻه وڏين سياسي پارٽين جي اثر هيٺ آهن: ريپبلڪن ۽ ڊيموڪريٽ. ڪيترين ئي ننڍين پارٽين پڻ وجود رکن ٿيون؛ انهن مان سڀ کان وڏيون لبيرٽيرين پارٽي ۽ گرين پارٽي آهن. ماڻهو انهن سياسي مهمن ۾ حصو وٺن ٿا جن کي هو پسند ڪن ٿا. اهي سياستدانن کي قائل ڪرڻ جي ڪوشش ڪن ٿا ته هو انهن جي مدد ڪن؛ هن عمل کي لابنگ چيو وڃي ٿو. سڀني آمريڪن کي اهي ڪم ڪرڻ جي اجازت آهي، پر ڪجهہ ماڻهو ٻين جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ پئسو خرچ ڪن ٿا يا ٻين طريقن سان سياست ۾ وڌيڪ اثر وجهن ٿا. ڪجهہ ماڻهن جو خيال آهي ته اهو مسئلو آهي، ۽ اهي ان کي تبديل ڪرڻ لاءِ نون ضابطن جي حمايت ڪن ٿا. آمريڪا جي وڏي ثقافتي، معاشي، ۽ فوجي اثر سبب، آمريڪا جي پرڏيهي پاليسي—يعني ٻين ملڪن سان لاڳاپا—آمريڪي سياست جو اهم موضوع آهي، ۽ ڪيترن ئي ٻين ملڪن جي سياست تي به اثرانداز ٿئي ٿو. 2026ع آمريڪي چونڊون نومبر ۾ ٿيڻيون آهن.

ڊونالڊ ٽرمپ، 2025ع کان آمريڪا جو صدر

جي ڊي وينس، 2025ع کان آمريڪا جو نائب صدر

آمريڪا جا انتظامي ۽ اختياري علائقا

وفاق ۽ رياستون

حڪومت جو قسم آئيني وفاقي ريپبلڪ آهي جنھن جو گاديءَ جو هنڌ واشنگٽن ڊي.سي. آهي جنھن جو محل وقوع 38 53 N, 77 02 W آھي.ملڪ جي وفاق ۾ 50 رياستون آھن جيڪي ڇھن ثائيم زونن ۾ اچن ٿيون.ام کان علاوه ھڪ ضلعو ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا آھي جيڪو انھن رياستن کان علاوه آھي جنھن ۾ واشنگٽن شھر واقع آهي.رياستن جا نالا ھيٺ ڏجن ٿا:

آمريڪا جي رياستن جو نقشو

ڪنهن به رياست تي ڪلڪ ڪريو ته ان بابت وڌيڪ ڄاڻ حاصل ڪريو.

حڪومت جو قسم آئيني وفاقي ريپبلڪ آهي جنھن جو گاديءَ جو هنڌ واشنگٽن ڊي.سي. آهي جنھن جو محل وقوع 38 53 N, 77 02 W آھي.ملڪ جي وفاق ۾ 50 رياستون آھن جيڪي ڇھن ثائيم زونن ۾ اچن ٿيون.ام کان علاوه ھڪ ضلعو ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا آھي جيڪو انھن رياستن کان علاوه آھي جنھن ۾ واشنگٽن شھر واقع آهي.رياستن جا نالا ھيٺ ڏجن ٿا:

نمبر	آمريڪا جون رياستون	گادي	نمبر	آمريڪا جون رياستون	گادي	نمبر	آمريڪا جون رياستون	گادي
1	الاباما	مونٽگمري	18	لوئزيانا	بيٽن روج	35	اوڪلاھاما	اوڪلاهوما سٽي
2	الاسڪا	جونو	19	مئن	آگسٽا	36	اوريگان	سيلم
3	ايرزونا	فينڪس	20	ميري لينڊ	اينّاپولس	37	پينسلوانيا	هارِسبرگ
4	ارڪنسا	لِٽل راڪ	21	مئسچوسٽس	بوسٽن	38	رھوڊ آئلينڊ	پروويڊنس
5	ڪيليفورنيا	سيڪرامينٽو	22	مشي گن	لانسنگ	39	سائوٿ ڪيرولينا	ڪولمبيا
6	ڪولراڊو	ڊينور	23	منيسوٽا	سينٽ پال	40	سائوٿ ڊڪوٽا	پيئر
7	ڪونيڪٽيڪٽ	هارٽفورڊ	24	مسيسيپي	جيڪسن	41	ٽنيسي	نيشويل
8	ڊيلويئر	ڊوور	25	مسوري	جيفرسن سٽي	42	ٽيڪساس	آسٽن
9	فلوريڊا	ٽالاھاسي	26	مونٽانا	هيلينا	43	يوٽا	سالٽ ليڪ سٽي
10	جارجيا	اٽلانٽا	27	نبراسڪا	لنڪن	44	ورمونٽ	مونٽپيليئر
11	ھوائي	هونولولو	28	نويڊا	ڪارسن سٽي	45	ورجينيا	رچمنڊ
12	آئيڊاھو	بوائزي	29	نيو ھئمپشائر	ڪانڪورڊ	46	واشنگٽن	اولمپيا
13	الينوائي	اسپرنگ فيلڊ	30	نيو جرسي	ٽرينٽن	47	ويسٽ ورجينيا	چارلسٽن
14	انڊيانا	انڊيانپولس	31	نيو ميڪسيڪو	سانتا في	48	وسڪانسن	ميڊيسن
15	آيووا	ڊي موائنز	32	نيو يارڪ	آلبني	49	ويومنگ	شايين
16	ڪنساس	ٽوپيڪا	33	نارٿ ڪيرولينا	ريلي	50	(—)	(—)
17	ڪنٽاڪي	فرينڪفورٽ	34	نارٿ ڊڪوٽا	بسمارڪ	—	—	—

آمريڪي اختيار وارا علائقا

آمريڪا جو معاشي زون وارو نقشو جنھن ۾ سامونڊي حد ۽ قبضي وارا علائقا ڏيکاريل آهن.

ھيٺين علائقن ۾ آمريڪي حڪومت جو اختيار آهي.

• امريڪن ساموا (American Samoa)
• بيڪر آئلينڊ (Baker Island)
• گئام (Guam)
• ھائو لينڊ آئلينڊ (Howland Island)
• جاروس آئلينڊ (Jarvis Island)
• جانسٽن ايٽول (Johnston Atoll)
• ناواسا آئلينڊ (Navassa Island)
• اتر ماريانا آئلينڊز (Northern Mariana Islands)
• پيلمائرا ايٽول (Palmyra Atoll)
• پورٽو ريڪو (Puerto Rico)
• ورجن آئلينڊز (Virgin Islands)
• ويڪ آئلينڊ (Wake Island)

آمريڪي رياستن جي قيام جي ٽائيم لائين

آمريڪي رياستن جي قيام جي ٽائيم لائين

پرڏيهي لاڳاپا ۽ فوج

اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسو آمريڪا جي پرڏيهي پاليسي ۽ آمريڪا جي فوج

برطانوي پرڏيهي سيڪريٽري وليئم هيگ ۽ آمريڪي پرڏيهي سيڪريٽري هيلري ڪلنٽن، مئي 2010ع

يونائيٽيڊ اسٽيٽس عالمي معيشت، سياست ۽ فوجي معاملن ۾ تمام گهڻو اثر رسوخ رکي ٿو. اهو گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جو مستقل رڪن آهي ۽ گڏيل قومن جو هيڊڪوارٽر نيو يارڪ شهر ۾ واقع آهي. اهو جي-7، G20، ۽ اقتصادي تعاون ۽ ترقي جي تنظيم (OECD) جو ميمبر پڻ آهي. لڳ ڀڳ سڀني ملڪن جون سفارتخانا واشنگٽن ڊي.سي. ۾ آهن، ۽ ڪيترن جا ملڪ جي مختلف شهرن ۾ قونصل خانا پڻ موجود آهن. اهڙي طرح، لڳ ڀڳ سڀئي ملڪ آمريڪي سفارتي مشنز جي ميزباني ڪن ٿا. بهرحال، ايران، اتر ڪوريا، ڀوٽان، ۽ تائيوان جا يونائيٽيڊ اسٽيٽس سان باضابطه سفارتي لاڳاپا ناهن. يونائيٽيڊ اسٽيٽس جو برطانيا سان “خاص لاڳاپو” آهي، ۽ ڪينيڊا، آسٽريليا، نيوزيلينڊ، جاپان، ڏکڻ ڪوريا، ۽ اسرائيل سان مضبوط لاڳاپا آهن.

يو ايس ايس ’’ابراهم لنڪن‘‘ هوائي جهاز کڻندڙ ٻيڙو

صدر ڪمانڊر اِن چيف طور آمريڪا جي هٿياربند فوج جو سربراهه هوندو آهي ۽ فوجي قيادت مقرر ڪندو آهي، جنهن ۾ آمريڪا جو دفاعي سيڪريٽري ۽ جوائنٽ چيفس آف اسٽاف شامل آهن. آمريڪا جو دفاع کاتو فوجي قوتن جو انتظام هلائي ٿو، جن ۾ آرمي، ميرين ڪورپس، نيوي ۽ هوائي فوج شامل آهن. آمريڪا جي ڪوسٽ گارڊ امن واري وقت ۾ آمريڪا جو هوم لينڊ سيڪيورٽي کاتو هلائي ٿو، ۽ جنگ جي وقت آمريڪا جي نيوي کاتي هيٺ اچي ٿي. 2008ع ۾ هٿياربند فوجن ۾ 1.4 ملين فعال ڊيوٽي اهلڪار هئا، جڏهن ته ريزروز ۽ آمريڪا جي نيشنل گارڊ ۾ به ڪيترائي لک اهلڪار هئا، جنهن سان گڏيل فوجي قوت 2.3 ملين تائين پهتي. دفاع کاتي ۾ لڳ ڀڳ 700,000 سول ملازم به هئا، ٺيڪيدارن کان سواءِ.

2011ع ۾ آمريڪا جو فوجي بجيٽ 700 ارب ڊالر کان وڌيڪ هو، جيڪو عالمي فوجي خرچ جو 41٪ هو ۽ ايندڙ 14 وڏن ملڪن جي گڏيل فوجي خرچ جي برابر هو. GDP جي 4.7٪ سان، اهو مٿين 15 فوجي خرچ ڪندڙ ملڪن ۾ ٻيو نمبر هو، سعودي عرب کان پوءِ. 2012ع ۾ CIA موجب GDP جي سيڪڙو طور آمريڪي دفاعي خرچ دنيا ۾ 23هين نمبر تي هئا. 2012ع لاءِ دفاع کاتي جو تجويز ڪيل بنيادي بجيٽ 553 ارب ڊالر هو، جيڪو 2011ع جي ڀيٽ ۾ 4.2٪ واڌ هو؛ ان کان علاوه عراق ۽ افغانستان ۾ فوجي مهمن لاءِ 118 ارب ڊالر اضافي تجويز ڪيا ويا. ڊسمبر 2011ع ۾ عراق ۾ خدمتون سرانجام ڏيندڙ آخري آمريڪي فوجي واپس موٽي آيا؛ عراق جنگ دوران 4,484 فوجي اهلڪار مارجي ويا. اپريل 2012ع تائين افغانستان ۾ لڳ ڀڳ 90,000 آمريڪي فوجي خدمتون سرانجام ڏئي رهيا هئا؛ ۽ 8 نومبر 2013ع تائين افغانستان جنگ دوران 2,285 فوجي مارجي چڪا هئا.

معيشت

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو آمريڪا جي معيشت

نيو يارڪ شهر، دنيا جي اهم ترين مالي مرڪزن مان هڪ

يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي سرمائيدار معيشت آهي. ملڪ وٽ قدرتي وسيلن جا وڏا ذخيرو موجود آهن، جن ۾ سون، ڪوئلو ۽ يورينيم جا ڪيترائي ذخيرا شامل آهن. زراعت جي ميدان ۾ به ملڪ اهم حيثيت رکي ٿو، ۽ اهو مڪئي (مايز), ڪڻڪ، کنڊ ۽ تمباکو جهڙين شين جي وڏن پيدا ڪندڙن مان آهي. رهائشي تعمير (هائوسنگ) يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي مجموعي قومي پيداوار (GDP) جو لڳ ڀڳ 15٪ حصو بڻجي ٿي. آمريڪا ۾ گاڏيون، هوائي جهاز ۽ اليڪٽرانڪس تيار ڪيا وڃن ٿا. لڳ ڀڳ ٽي چوٿون (3/4) آمريڪي خدمتي صنعت ۾ ڪم ڪن ٿا. ھن ملڪ جي معيشت دنيا جي سڀ کان وڏي ۽ طاقتور معيشت آھي جنھن جي في ڪس جي ڊي پي 59500 يو.ايس.ڊالر آھي. ھن ملڪ جون ڪمپنيون ڪمپيوٽر, دوائن، ايئرواسپيس ۽ فوجي سازوسامان جي ٽيڪنالاجي ۾ دنيا اندر ھراول آهن. فوجي ٽيڪنالاجي جي دنيا اندر اھميت گھٽجڻ ڪري پرچيزنگ پاور پئرٽي مطابق 2014 ۾ ھن جي معيشت 2014 ۾ ٻئي نمبر تي اچي وئي جو پھرين نمبر تي چين اچي ويو.آمريڪا جي معيشت اڌ کان وڌيڪ ٻاھران درآمد ڪيل تيل تي ھلي ٿي جنھن ڪري تيل جي قيمتن ۾ واڌ معيشت کي گھڻو متاثر ڪري ٿي. پرچيزنگ پاور پئرٽي يا قوت خريد جي ڀيٽ ۾ آمريڪا جي جي ڊي پي 2017 ۾ 19.36 ٽرلين جو ايس ڊالر ھئي.آفيشل ايڪسچينج ريٽ يا مٽاسٽا واري شرح مطابق بہ 19.36 ٽرلين يو.ايس.ڊالر ھئي. 2017 ۾ ملڪ جي مجموعي قومي بچت (Gross national saving) 17.5 سيڪڙو ھئي. ھن ملڪ جي زرعي پيداوار ۾ ڪڻڪ، مڪئي، ٻيا اناج، ميوا، وڏو گوشت، سوئر جو گوشت، سبزيون، ڪپھ، پولٽري، کير جون شيون، مڇي شامل آهن. آمريڪا جي صنعت پيداوار جي لحاظ کان دنيا جي ٻيون نمبر وڏي صنعت آھي. صنعتي پيداوار ۾ پيٽروليم واريون شيون، گاڏيون، ايئرواسپيس، ٽيلي ڪميونيڪيشن، ڪيميڪل , اليڪٽرانڪس، فوڊ پروسيسنگ، صارفن واريون شيون, عمارتي ڪاٺ وارو سامان، کاڻين واري صنعت شامل آهن . آمريڪا ۾ ڪم ڪندڙن يا مزدوري جي سگھ 2017 ۾ 160400000 مزدورن تي مشتمل ھئي ان سگھ م ان سال ھي ملڪ دنيا ۾ چوٿين نمبر تي ھيو. ان تعداد ۾ پيشي جي لحاظ کان 0.7 سيڪڙو فارمنگ، فشنگ ۽ فاريسٽري م، 20.3 سيڪڙو مينيوفيڪچرنگ، ٽرانسپورٽ، وغيره ۾ ، 37.3 سيڪڙو مينيجمينٽ، پيشورانہ ۽ فني شعبن ۾، 24.2 سيڪڙو وڪري ۽ آفيس ورڪ ۾،17.6 سيڪڙو ٻين خدمتن ۾ ان سگھ ۾ بي روزگار شامل ناھن. 2015 ۾ ملڪ جي 15.1 سيڪڙو آبادي غربت جي لڪير کان ھيٺ زندگي گذاريندڙ ھئي.

بجيٽ

ھن ملڪ جي 2017 واري بجيٽ ۾ ملڪ جي آمدني 3.336 ٽرلين ڊالر، خرچ 3.991 ٽرلين ڊالر ھيو. ملڪ جي 17.2 سيڪڙو آمدني ٽيڪس ۽ ٻين محصولن مان حاصل ٿي جيڪڏهنان ۾ سوشل سڪيورٽي وغيره کي بہ شامل ڪجي تہ پوءِ ٽيڪس ۽ محصولن جي آمدني 22 سيڪڙو ھئي.2017 ۾ بجيٽ جو خسارو 3.4 سيڪڙو ھيو.ملڪ جو 2017 ۾ ڪرنٽ اڪائونٽ بيلنس 462 بلين ڊالر ھيو . ملڪ جون برآمدات 1.576 ٽرلين ڊالر ۽ درامدات 2.352 ٽرلين ڊالر ھيون . پرڏيهي مٽاسٽا لاء ذخيرو ۽ سون 117.3 بلين ڊالر ھيو.

آمريڪا مجموعي گهريلو پيداوار (GDP) جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان وڏي معاشي طاقت آهي، ۽ تاريخي طور تي في فرد GDP ۾ پڻ دنيا جي مٿين ملڪن مان رهيو آهي. دنيا جي آبادي جو 5٪ کان گهٽ حصو هوندي به آمريڪا تقريباً دنيا جي معاشي پيداوار جو لڳ ڀڳ پنجون حصو پيدا ڪري ٿو. آمريڪي معيشت جي وڏي پيماني سبب عالمي واپار ۾ ان جو ڪردار انتهائي اهم آهي. آمريڪا جون برآمدات دنيا جي ڪُل برآمدات جو هڪ وڏو حصو آهن، ۽ آمريڪا سيڙپڪاري سرمائي (investment capital) جو پڻ اهم ذريعو آهي. آمريڪي ڪمپنين جي پرڏيهي سڌي سيڙپڪاري (FDI) ڪينيڊا، ميڪسيڪو، چين ۽ لاطيني آمريڪا، يورپ ۽ ايشيا جي ڪيترن ملڪن جي معاشي خوشحالي تي اثرانداز ٿئي ٿي. آمريڪا جي معيشت کي عام طور تي لچڪ (flexibility)، برداشت (resilience) ۽ جدت (innovation) سان سڃاتو وڃي ٿو. 21هين صدي جي شروعاتي ڏهاڪي ۾ معيشت ڪيترن وڏن جھٽن کي منهن ڏنو، جن ۾ ٽيڪنالاجي شيئرن جي ببل جو ٽٽڻ، ڪارپوريٽ اسڪينڊل، 2001ع جا 11 سيپٽمبر حملا، افغانستان ۽ عراق جون جنگيون، 2005ع ۾ هريڪين ڪترينا جي تباهي، ۽ گريٽ ريسيشَن شامل آهن (ڊسمبر 2007ع کان جون 2009ع)، جنهن جا ڪارڻ جزوي طور سب پرائم گروي قرضن سان لاڳاپيل مالي بحران هئا.

حڪومتي ڪردار ۽ ضابطه بندي

عام طور آمريڪي حڪومت ڪاروباري ادارن کي سڌي طرح هلائڻ ۾ محدود ڪردار ادا ڪري ٿي. ڪاروبار گهڻو ڪري آزاد آهن ته ملازم رکڻ يا برطرف ڪرڻ، ۽ آپريشن کولڻ يا بند ڪرڻ بابت فيصلا ڪن. ڪيترن ملڪن جي ڀيٽ ۾ نون پراڊڪٽن ۽ جدت کي گهٽ بيوروڪريٽڪ دير سان لاڳو ڪرڻ ممڪن آهي. بهرحال، حڪومت ضابطن وسيلي معيشت تي اثرانداز ٿئي ٿي. وفاقي ادارا مزدورن جي حفاظت ۽ ڪم جي حالتن، هوا ۽ پاڻي جي آلودگي، خوراڪ ۽ دوا جي حفاظت، ٽرانسپورٽ سيفٽي ۽ گاڏين جي فيول اڪانامي سميت ڪيترن شعبن جي نگراني ڪن ٿا. حڪومت سماجي ڀلائي جا پروگرام به هلائي ٿي، جن ۾:

• سوشل سيڪيورٽي (پينشن نظام، پگهارن تي ٽيڪسن وسيلي)
• طبي امداد (غريبن لاءِ)
• ميڊيڪيئر (وڏن عمر وارن لاءِ)

خانگي شعبي جي غلبي هوندي به ڪجهه سرڪاري ادارا/ادارا موجود آهن، جهڙوڪ:

• آمريڪي پوسٽل سروس
• نيوڪليئر ريگيوليٽري ڪميشن
• ايمٽرڪ ([[نيشنل ريلروڊ پسينجر ڪارپوريشن][)
• ٽينيسي ويلي اٿارٽي

حڪومت وڏي خريد ڪندڙ (purchaser) طور به مارڪيٽ تي اثر رکي ٿي، خاص طور دفاعي ۽ ايئرو اسپيس صنعتن ۾. ان کان علاوه، اينٽي ٽرسٽ قانونن وسيلي قيمتن تي ملي ڀڳت يا اجاري داري (monopoly) کي روڪڻ جي ڪوشش ڪئي وڃي ٿي.

معاشي ڪمزوريون ۽ چئلينج

اقتصادي جھٽن کي برداشت ڪرڻ جي صلاحيت هوندي به 21هين صدي جي شروعات ۾ ڪي ڪمزوريون نمايان ٿيون:

• دائمي واپاري خسارو ( برآمدات کان وڌيڪ)
• 1970ع واري ڏهاڪي کان ڪيترن گهراڻن جي آمدنيءَ جو عملي طور جمود
• قرضن جو وڌڻ ۽ آمدنيءَ جي اڻبرابريءَ ۾ واڌ
• توانائيءَ جي قيمتن ۾ واڌ سبب پيداوار، ٽرانسپورٽ ۽ رهائش جا خرچ وڌڻ
• آباديءَ جي عمر وڌڻ سان صحت ۽ پينشن خرچن تي بار
• وفاقي بجيٽ خساري سبب سماجي پروگرامن لاءِ محدود وسيلا

محصولات

وفاقي حڪومت جي تقريباً سموري آمدني ٽيڪسن مان اچي ٿي، ۽ وفاقي ٽيڪس آمدني مجموعي طور GDP جي لڳ ڀڳ پنجين حصي جي برابر بيان ڪئي وڃي ٿي. اهم ذريعا:

• ذاتي آمدني ٽيڪس (personal income tax) — سڀ کان وڏو حصو
• ڪارپوريٽ آمدني ٽيڪس (corporate income tax) — نسبتاً گهٽ حصو
• ايڪسائيز ڊيوٽيز (excise duties) — شراب، پيٽرول ۽ تمباڪو تي خاص زور
• پگهارن تي ٽيڪس (payroll taxes) — خاص طور ميڊيڪيئر ۽ سوشل سيڪيورٽي لاءِ
• اسٽيٽ ۽ گفٽ ٽيڪس — تمام ننڍو حصو

مزدور قوت

عظيم مالي بحران کان پوءِ بي روزگاري شرح ٻيهر تقريباً 5٪ جي روايتي سطح ڏانهن موٽي آئي. آمريڪا ۾:

• سروس سيڪٽر نوڪرين جو ٽي چوٿون کان وڌيڪ حصو رکي ٿو
• صنعت ۽ مينوفيڪچرنگ جو حصو هڪ پنجون کان گهٽ آهي

يونين سازيءَ ۾ وڏي گهٽتائي آئي: 1950ع واري ڏهاڪي ۾ تقريباً 36٪ مزدور يونين ۾ هئا، جڏهن⁠تہ 21هين صدي جي شروعات ۾ اهو تناسب 15٪ کان به گهٽ رهجي ويو (جن مان وڏي حصي جو تعلق سرڪاري ملازمن سان هو). مزدور تنظيمن جو زور هاڻي وڌيڪ سروس انڊسٽري ڏانهن ٿيو. وڏي يونينن مان هڪ نيشنل ايڊيوڪيشن اسوسيئيشن (NEA) استادن جي نمائندگي ڪري ٿي، ۽ 2005ع ۾ ڪجهه وڏين يونينن الڳ ٿي نئين اتحاد چينج ٽو ون (Change to Win) قائم ڪيو.

زراعت، ٻيلا ۽ مڇيگيري

زراعت، ٻيلن ۽ مڇيگيري گڏجي جي ڊي پي جو ننڍو حصو بڻجن ٿا، پر پيداوار انتهائي وڌيڪ آهي. زرعي پيداوار ۾ واڌ جا اهم سبب:

• ميڪينائيزيشن ۽ تجارتي فارمنگ ۾ تنظيمي تبديليون
• ڀاڻن، جراثيم ڪشن ۽ ٻوٽن مار دوا جي وڌندڙ استعمال
• آبپاشي سميت زرعي ٽيڪنيڪن ۾ بهتري

اهم فصلن ۾: مڪئي (maize)، سويا بين، ڪڻڪ، ڪپهه، انگور ۽ آلو شامل آهن. آمريڪا ڪاٺ (timber) جو پڻ وڏو پيدا ڪندڙ آهي؛ ڪٽيل وڻن جو وڏو حصو نرم ڪاٺ (softwoods) جهڙوڪ ڊگلس فر ۽ ڏاکڻي پائن تي مشتمل هوندو آهي، جڏهن⁠تہ اهم سخت ڪاٺ (hardwood) اوڪ آهي. ملڪ جي وڏو حصو زرعي استعمال (فارمنگ، چراگاهه ۽ رينج) لاءِ وقف آهي.

معدنيات ۽ توانائي

جي ڊي پي ۾ کاڻون (mining ۽ quarrying) جو حصو ننڍو آهي، پر آمريڪا ڪوئلو، پيٽروليم ۽ ڪجهه ڌاتن جو وڏو پيدا ڪندڙ آهي.

• يٽروليم ۽ [قدرتي گيس|گيس]]: الاسڪا، ڪيليفورنيا، خليجِ ميڪسيڪو، لوزيانا ۽ اوڪلاهوما اهم پيداوار وارا علائقا آهن. 1990ع کان پوءِ شيل گيس لاءِ افقي ڊرلنگ ۽ هائيڊرولڪ فريڪچرنگ (fracking) جي اهميت وڌي، خاص طور اوهايو، پنسلوانيا ۽ ويسٽ ورجينيا ۾.
• ڪوئلو: حاصل لائق ذخيرا خاص طور ايپيليشيئن جبلن ۽ وائيومنگ ۾ مرڪوز آهن. پنسلوانيا ملڪ جو اينٿراسائيٽ (anthracite) پيدا ڪندڙ نمايان علائقو آهي.
• **لوهي پٿر:** گهڻو ڪري مينيسوٽا ۽ مشيگن ۾.
• ٻيون ڌاتون: ٽامي جي پيداوار خاص طور ايريزونا، يوٽاه، مونٽانا، نيواڊا ۽ نيو ميڪسيڪو ۾ مرڪوز آهي. زنڪ (ٽينيسي، مِزوري، ائيڊاهو، نيو يارڪ) ۽ سِيسو (خاص طور مِزوري) پڻ اهم آهن. ٻيون پيدا ٿيندڙ ڌاتون: سون، چاندي، موليبدينم، مينگنيز، ٽنگسٽن، بوڪسائيٽ، يورينيم، وينڊيم ۽ نِڪل؛ غير ڌاتي معدنيات ۾ فاسفيٽ، پوٽاش، سلفر، پٿر ۽ ڪليز شامل آهن. آمريڪا توانائيءَ جو وڏو پيدا ڪندڙ آهي ۽ تاريخي طور وڏو صارف به رهيو آهي (21هين صدي جي شروعات ۾ چين اڳتي نڪري ويو). ڪجهه توانائي وسيلن، خاص طور پيٽروليم شين ۾، آمريڪا کي ٻين ملڪن تي دارومدار پڻ رهندو آهي.

صنعت (Manufacturing)

20هين صديءَ جي وچ کان پوءِ خدمتي شعبو (صحت، وندر، ماليات وغيره) سڀ کان تيزيءَ سان وڌيو آهي. ان جي باوجود، صنعت ۾ ملازمتون گهٽجڻ باوجود پيداوار ۾ واڌ سبب صنعت ۽ تعميراتي شعبي جي پيداوار GDP جو لڳ ڀڳ ڇهون حصو برقرار رهي آهي. اهم صنعتي شعبا هي آهن:

• آمدورفت جو سامان (گاڏيون، جهاز، خلائي سامان)
• ڪمپيوٽر، سافٽويئر ۽ ٽيليڪميونيڪيشن
• دواسازي ۽ بايوٽيڪنالاجي
• صحت جون خدمتون
• خوراڪ، ڪيميائي شيون
• برقي ۽ غير برقي مشينري
• توانائي ۽ انشورنس

مالياتي نظام

آمريڪا جو مالياتي نظام وفاقي ريزرو سسٽم جي نگراني هيٺ ڪم ڪري ٿو، جنهن ۾ 12 علائقائي وفاقي ريزرو بئنڪون شامل آهن. گورنرن جو بورڊ، جيڪو صدر طرفان مقرر ڪيو ويندو آهي، نظام جي نگراني ڪري ٿو. جيتوڻيڪ ڪمرشل بئنڪون ڪارپوريٽ فنانس جو اڌ کان گهٽ حصو مهيا ڪن ٿيون، پر ڪاروباري قرضن لاءِ سڀ کان وڏو سرمايو ذريعو آهن. 1970ع ۽ 1980ع وارن ڏهاڪن ۾ بئنڪنگ قانونن ۾ نرمي سبب بين رياستي توسيع ۽ وڏين بئنڪن جي ضم ٿيڻ سان قومي مالياتي ادارا وجود ۾ آيا. مالياتي خدمتون مهيا ڪندڙ ادارن ۾:

• ڪمرشل بئنڪون
• انشورنس ڪمپنيون
• سيڪيورٽي بروڪريج
• سرڪاري ڪريڊٽ ادارا (رهائش، زراعت، اعليٰ تعليم لاءِ)

نيو يارڪ شهر دنيا جي اهم ترين مالي مرڪزن مان آهي، جتي وڏيون اسٽاڪ ايڪسچينجز ڪم ڪن ٿيون. شڪاگو ۾ ڪموڊٽيز ۽ فيوچرز مارڪيٽون نمايان آهن.

عالمي واپار

بين الاقوامي واپار قومي معيشت لاءِ انتهائي اهم آهي. درآمدات ۽ برآمدات جو گڏيل قدر قومي پيداوار جو لڳ ڀڳ ٽيهه سيڪڙو آهي. اهم واپاري ساٿي:

• ڪيناڊا
• چين
• ميڪسيڪو
• جاپان
• جرمني
• برطانيا
• ڏکڻ ڪوريا

مکيه برآمدات ۾ مشينري، ڪيميائي شيون، گاڏيون، جهاز ۽ سائنسي سامان شامل آهن، جڏهن⁠تہ اهم درآمدات ۾ تيار ٿيل شيون، پيٽروليم، ايندھن ۽ مشينري شامل آهن.

سائنس ۽ ٽيڪنالاجي

سليڪون ويلي، ڪيليفورنيا ۾ واقع، دنيا جو سڀ کان وڏو ٽيڪنالاجي مرڪز آهي.

يونائيٽيڊ اسٽيٽس دنيا جي اڳواڻ سائنسي قوت سمجهي وڃي ٿي. هن ملڪ وٽ ٻين سڀني ملڪن جي ڀيٽ ۾ سڀ کان وڌيڪ نوبل انعام حاصل ڪندڙ موجود آهن. آمريڪا تحقيق ۽ ترقي تي دنيا جي ڪنهن به ملڪ کان وڌيڪ خرچ ڪري ٿو. اهو مصنوعي ذهانت جي ترقي ۾ پڻ اڳواڻ ملڪ آهي. آمريڪا جون نمايان ايجادون هي آهن: ٽيليفون، برقي ٽيليگراف، برقي بتي، سينيما، گراموفون، هوائي جهاز، انٽرنيٽ، ۽ ويڊيو گيم ڪنسول. جيتوڻيڪ آمريڪا موٽر ڪار ايجاد نه ڪئي، پر دنيا جي پهرين وڏي پيماني تي تيار ٿيندڙ ڪار آمريڪي هئي.

توانائي

آمريڪا جون بجلي جي ٽرانسميشن جون گرڊ اسٽيشنون جن جون 300٬000 km (190٬000 mi) 500 ڪمپنيون ھلائڻ ٿيون ۽نارٿ آمريڪن اليڪٽرڪ رلائبلٽي ڪارپوريشن انھن سڀني جي نگراني ڪندڙ آھي

ھن ملڪ جي 100 سيڪڙو آبادي بجلي سان مستفيد آھي.2015 ۾ ھن ملڪ جي بجلي جي پيداوار 4.088 کرب ڪلو واٽ ھئي.ان ڀيٽ سان ھي دنيا جو بجلي پيدا ڪندڙ ٻيون نمبر وڏو ملڪ ھيو. ساڳي سال بجلي جي کپت ھن ملڪ ۾ 3.911 کرب ڪلو واٽ ھئي. 2016 ۾ ھن ملڪ 9.695 ارب ڪلو واٽ بجلي برآمد ڪئي ۽ 80.66 ارب ڪلو واٽ بجلي درآمد ڪئي. ھن ملڪ جي بجلي جي پيداوار 2015 ۾ 70.6 سيڪڙو تيل تي ،9.2 سيڪڙو نيوڪليئر، 7.4 سيڪڙو ھائڊرل يا پاڻي واري توانائيءَ تي ۽ 10.7 سيڪڙو ٻي توانائي تي ٿيندي آهي.2016 ۾ ملڪ ۾ ڪچي تيل جي روزاني پيداوار 8.853 ملين بيرل جي ھئي.ڪچي تيل جي برآمد ساڳي سال روزانو 590900 بيرل ھئي ۽ درآمد روزانو 7.85 ملين بيرل ھئي. پاڻيءَ مان بجلي پيدا ڪرڻ جا وسيلا خاص طور پئسفڪ ساحل ۽ جبلستاني علائقن ۾ مرڪوز آهن، پر هائيڊرو اليڪٽرڪ توانائي ملڪ جي ڪُل بجلي پيداوار جو ڏهون حصو کان به گهٽ فراهم ڪري ٿي. ڪوئلي سان هلندڙ پاور پلانٽ ملڪ جي بجلي جو هڪ چوٿون کان وڌيڪ حصو پيدا ڪن ٿا، جڏهن⁠تہ ايٽمي بجلي لڳ ڀڳ پنجون حصو فراهم ڪري ٿي. قابلِ تجديد توانائي جا ذريعا (جهڙوڪ هوا، سج وغيره) مجموعي طور ڏهون کان پنجون حصي جي وچ ۾ حصو رکن ٿا.

مواصلات

ملڪ ۾ ٽيلیفون جا لڳل ڪنيڪشن 121.53 ملين آھن. جولاء، 2016ع جي صورتحال مطابق ملڪ 100 سيڪڙو آبادي انھن جو استعمال ڪندڙ آھي ۽ ان لحاظ کان ٻين ملڪن جي ڀيٽ ۾ ھي ملڪ ٽڪ ٽئين نمبر تي آهي. جولاء، 2016ع ۾ ملڪ ۾ موبائل فون جا 395.881 ملین ڪنيڪشن ھيا۽ ملڪ جي 100 سيڪڙو آبادي انھن کان مستفيد ھئي ۽ ان ڀيٽ ۾ ھي دنيا جو چوٿون نمبر وڏو ملڪ هيو. ملڪ جو فون جو مواصلاتي نظام جديد ترين ٽيڪنالاجيءَ وارو آھي جنھن ۾ فائبر آپٽڪ ڪيبل، مائڪرو ويو ريڊيو رلي(microwave radio relay)، ڪوايڪسل ڪيبل(coaxial cable) ۽ ڊوميسٽڪ سيٽلائيٽ سسٽم شامل آھن. ھن ملڪ جو انٽرنيشنل ڪنٽري ڪوڊ نمبر 1 آھي. ملڪ جو انٽرنيٽ ڪنٽري ڪوڊ .us آھي. جولاء،2016ع ۾ انٽرنيٽ جي استعمال ڪندڙن جو تعداد24,68,09,221 ھيو جيڪو ڪل آبادي جو 76.2 سيڪڙو ھيو ۽ ان ڀيٽ ۾ جي دنيا جو چوٿون وڏو ملڪ هيو.

ٽرانسپورٽ

بين الرياستي روڊن جو ڄار جنھن جي ڊيگھ جملي 46٬876 ميل (75٬440 km).

[[فائل:North America Passenger Trains.png|thumb|کاٻو|

ريلوي نظام {{nowrap| اندروني ملڪئ جو ريلوي نظام جو نقشو

]]

سال 2016ع ۾ سرڪاري ھوائي ٽرانسپورٽ ۾ ھن ملڪ جي رجسٽرڊ جھازن جو تعداد 92 آھي. غير سرڪاري ٽرانسپورٽ جو رجسٽرڊ تعداد 6817 آهي. ساليانو 798.23 ملين ماڻھو جھازن ۾ سفر ڪن ٿا. سال2013ع ۾ ملڪ ۾ ھوائي اڏن جو تعداد 13,513 ھيو ۽ ان ڀيٽ ۾ ھي ملڪ دنيا ۾ پھرين نمبر تي آهي. ملڪ ۾ پيوڊ رن وي(paved runway) وارا ايئر پورٽ 5,054 آھن. ان پيوڊ رن وي (unpaved runway) وارا ھوئي اڏا 8459 آھن. سال 2013ع ۾ ملڪ ۾ ھيلي ڪاپٽرن جا اڏا يا ھيلي پورٽ (Heliports) جو تعداد 5,287 آھي. ملڪ ۾ 2013ع ۾ قدرتي گيس جي پائيپن جي ڪل ڊيگھ 19,84,321 ڪلوميٽر ۽ پيٽرول جي پائيپ لائين جي ڊيگھ 2,40,711 ڪلوميٽر ھئي. ريلوي لائين جي ڊيگھ ساڳي سال 2,93,564.2 ڪلوميٽر ھئي.

ملڪ ۾ روڊن جي ڊيگھ 65,86,610 ڪلوميٽر جنھن ۾ پيوڊ روڊن (paved road) جي ڊيگھ 43,04,715 ڪلوميٽر، ايڪسپريس وي ۾ 76,334 ڪلوميٽر ۽ ان پيوڊ روڊن (unpaved roads) جا 2,81,895 ڪلوميٽر شامل آهن. روڊن جي ڊيگھ ۾ ھي ملڪ دنيا ۾ پھريون نمبر آھي. ملڪ جي واپاري بحري جهازن، ٻيڙن ۽ ٽينڪرن جو تعداد 3,611 آهي.

آمريڪا جي معاشي ۽ سماجي زندگيءَ ۾ آمدورفت انتهائي اهم ڪردار ادا ڪري ٿي. ملڪ جو وسيع آمدورفتي نيٽ ورڪ جغرافيائي فاصلي کي گهٽ ڪري سماجي ۽ معاشي لاڳاپن کي مضبوط ڪيو آهي، پر ساڳي وقت ٽرئفڪ، آلودگي ۽ پراڻن شهري علائقن جي زوال جا مسئلا پڻ پيدا ٿيا آهن. آمريڪا جو مرڪزي شاهراهي نظام ڊوائيٽ ڊي. آئيسنهاور انٽر اسٽيٽ هاءِ وي سسٽم آهي، جيڪو لڳ ڀڳ 45,000 ميلن تي مشتمل آهي ۽ 50,000 کان وڌيڪ آباديءَ وارن تقريباً سڀني شهرن کي ڳنڍي ٿو. گهڻا آمريڪي گهراڻا ذاتي گاڏيون استعمال ڪن ٿا. قابلِ جهازراني رستا خاص طور:

• مسيسيپي درياھ جو نظام
• عظيم ڍنڍون – سينٽ لارنس سسٽم
• خليجِ ميڪسيڪو جا ساحلي رستا

بارج ٽرانسپورٽ ملڪ جي گهريلو پاڻيءَ واري ٽريفڪ جو وڏو حصو کڻي ٿي، خاص طور پيٽروليم، ڪوئلو ۽ اناج. ريلويون بين شهري مال ٽرانسپورٽ جو لڳ ڀڳ ٽيون حصو سنڀالين ٿيون. مسافر ريلوي سروس 1970ع کان پوءِ سرڪاري اداري ايمٽرڪ حوالي ڪئي وئي، جيڪو هزارين ميلن تي پکڙيل نيٽ ورڪ هلائي ٿو. 20هين صديءَ جي وچ کان پوءِ هوائي آمدورفت ۾ تيز واڌ ٿي آهي، خاص طور 1978ع کان پوءِ ايئر لائن ڊيريگيوليشن کان پوءِ. آمريڪا ۾ هزارين عوامي ۽ نجي هوائي اڏي آهن، جن مان ڪجھه دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن ۾ شمار ٿين ٿا.

ملڪ جو دفاع

ملڪ ۾ دفاع جو خرچ 2012 ۾ جي.ڊي.پي.جو 4.24 سيڪڙو ھيو جيڪو 2016 ۾ گھٽجي 3.29 تي پھتو. 2016 ٻين ملڪن جي ڀيٽ ۾ آمريڪا دفاع جي خرچ ۾ 25 نمبر تي ھيو. ملڪ ۾ فوج يو ايس آرمي، يو ايس نيوي، يو ايس ايئر فورس۽ يو ايس ڪوسٽ گارڊ تي مشتمل آهي. ڪوسٽ گارڊ امن واري حالت ۾ ھوم لينڊ سڪيورٽي جي ماتحت ڪم ڪندا آهن ۽ جنگ جي حالت ۾ نيوي جي شعبي ۾ رپورٽ ڪندا آهن. فوج ۾ ڀرتي جي عمر 18 سال آهي پر جي والدين مرضي ڏيکارين تہ سترھن سال ۾ ڀرتي ٿي سگھي ٿي

صحت

نيو يارڪ-پريسبٽرين اسپتال، نيو يارڪ شهر ۾، جيڪا صحت جي سنڀال ۽ زندگيءَ جي سائنس جو اهم مرڪز آهي. تصوير ۾ ان جو ويل ڪارنيل ميڊيڪل سينٽر ڏيکاريل آهي.

آمريڪا ۾ صحت جي سنڀال (Healthcare in the United States) گهڻي حد تائين نجي شعبي جي صحت جي سهولتن وسيلي مهيا ڪئي ويندي آهي. ان جو خرچ سرڪاري پروگرامن، ضلعي سطح جي غريبن لاءِ صحت جي منصوبن، نجي انشورنس ۽ ذاتي ادائگين (out-of-pocket payments) ذريعي پورو ڪيو ويندو آهي. آمريڪا دنيا جو واحد ترقي يافته ملڪ آهي جتي سڀني لاءِ گڏيل صحت نظام (universal healthcare) موجود ناهي، ۽ آباديءَ جو هڪ اهم حصو آمريڪا ۾ صحت انشورنس کان محروم آهي. آمريڪا صحت جي شعبي تي دنيا جي ڪنهن به ملڪ کان وڌيڪ خرچ ڪري ٿو، سواءِ مطلق رقم جي لحاظ کان ۽ GDP جي سيڪڙو جي لحاظ کان پڻ. 2022ع ۾ آمريڪا پنهنجي مجموعي قومي پيداوار (GDP) جو لڳ ڀڳ 17.8٪ صحت جي سنڀال تي خرچ ڪيو، جڏهن⁠تہ ٻين اعليٰ آمدني وارن ملڪن جو سراسري خرچ لڳ ڀڳ 11.5٪ هو. صحت جي سهولتن تائين رسائي آباديءَ جي مختلف گروهن ۾ گهڻي مختلف آهي. بزرگ، معذور ۽ گهٽ آمدني وارا ماڻهو سرڪاري پروگرامن جهڙوڪ ميڊيڪيڊ ۽ ميڊي ڪئئر ذريعي نسبتاً وڌيڪ جامع سهولتون حاصل ڪن ٿا.

آمريڪا جو صحت جو نظام ڊگهي عرصي کان سياسي بحث جو موضوع رهيو آهي، خاص طور خرچن، انشورنس ڪوريج ۽ سهولتن جي معيار بابت. 2010ع ۾ منظور ڪيل افورڊبل ڪيئر ايڪٽ Affordable Care Act) (ACA)) اهڙن مسئلن کي حل ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، پر اڃا به ڪيترائي چئلينج موجود آهن. صحت تائين رسائي ۾ فرق آمدني، آمريڪا ۾ نسل ۽ صحت ۽ جاگرافيائي جڳهه جي بنياد تي ڏٺو وڃي ٿو. نجي انشورنس ماڊل آمريڪا ۾ غالب آهي، ۽ گهڻا ماڻهو روزگار سان لاڳاپيل انشورنس ذريعي ڪوريج حاصل ڪن ٿا. ان سان گڏ، اسپتالن ۽ انشورنس ڪمپنين جي قيمتن بابت شفافيت جو سوال پڻ وڏي بحث هيٺ آهي. انهن مسئلن جي باوجود، آمريڪا طبي جدت ۾ عالمي اڳواڻ آهي، نون دوائن ۽ طبي اوزارن جي تعداد ۽ آمدني ٻنهي لحاظ کان. COVID-19 وبا دوران، آمريڪا ويڪسين جي تيز ترين تياري ۽ ورڇ سان سائنسي ۽ ٽيڪنالاجي برتري جو مظاهرو ڪيو، جيتوڻيڪ مالي پائيداري بابت خدشا برقرار رهيا. 20هين صديءَ جي شروعات ۾ طبي ٽيڪنالاجي ۽ عوامي صحت تي زور سبب صحت جي نظام ۾ وڏيون تبديليون آيون. آمريڪن ميڊيڪل ايسوسيئيشن (AMA) طبي تعليم کي معياري بڻايو، جڏهن⁠تہ نوڪري سان لاڳاپيل انشورنس جديد صحت انشورنس نظام جي شروعات بڻجي. 1946ع ۾ ھل–برٽن ايڪٽ ذريعي اسپتالن جي تعمير لاءِ وفاقي فنڊ مهيا ڪيا ويا، ۽ 1965ع ۾ ميڊي ڪئئر ۽ طبي مدد قائم ڪيا ويا، جن بزرگن ۽ گهٽ آمدني وارن ماڻهن کي صحت ڪوريج فراهم ڪئي.

تعليم

آمريڪي پرائمري ۽ ثانوي تعليم (جنهن کي آمريڪا ۾ K-12 جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، "ڪندر گارٽن کان 12 هين گريڊ") غير مرڪزي آهي. اهو رياست، علائقائي، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ميونسپل حڪومتن طرفان هلايو ويندو آهي ۽ يو ايس ڊپارٽمينٽ آف ايجوڪيشن پاران منظم ڪيو ويندو آهي. عام طور تي، ٻارن کي پنجن يا ڇهن سالن جي عمر (ڪنڊرگارٽن يا فرسٽ گريڊ) کان وٺي اسڪول يا منظور ٿيل هوم اسڪول ۾ وڃڻ جي ضرورت آهي جيستائين اهي 18 سالن جي عمر ۾ نه ٿين. اهو اڪثر ڪري شاگردن کي 12 هين گريڊ ذريعي آڻيندو آهي، يو ايس هاءِ اسڪول جو آخري سال، پر ڪجهه رياستون ۽ علائقا انهن کي، 16 يا 17 سالن جي عمر ۾ اسڪول ڇڏڻ جي اجازت ڏين ٿا. آمريڪا دنيا جي ڪنهن به ملڪ جي ڀيٽ ۾ في شاگرد تعليم تي وڌيڪ خرچ ڪري ٿو 12,794 يو ايس ڊالر في سال في پبلڪ ايليمينٽري ۽ سيڪنڊري اسڪول جو شاگرد (سال 2016-2017ع ۾). آمريڪن جي عمر 25 ۽ ان کان وڌيڪ، 84.6 سيڪڙو هاء اسڪول مان گريجوئيشن ڪئي، 52.6 سيڪڙو ڪجهه ڪاليج ۾ شرڪت ڪئي، 27.2 سيڪڙو بيچلر جي ڊگري حاصل ڪئي ۽ 9.6 سيڪڙو گريجوئيٽ ڊگري حاصل ڪئي. يو ايس خواندگي جي شرح ويجھي آفاقي آھي. ڪنهن به ملڪ ۾ سڀ کان وڌيڪ نوبل انعام ماڻيندڙ ملڪ آهن، جن ۾ 411 (413 انعام کٽي چڪا آهن).

يو ايس ٽيٽيري يا اعليٰ تعليم عالمي شهرت حاصل ڪئي آهي. دنيا جون ڪيتريون ئي اعليٰ يونيورسٽيون، جيئن مختلف درجابندي جي تنظيمن طرفان درج ٿيل آهن، آمريڪا ۾ آهن، جن ۾ مٿين 25 مان 19 شامل آهن. آمريڪي اعليٰ تعليم رياستي يونيورسٽين جي نظام تي حاوي آهي، جيتوڻيڪ ملڪ جون ڪيتريون ئي خانگي يونيورسٽيون ۽ ڪاليج م سڀ آمريڪي شاگرد تقريبن 20 سيڪڙو داخلا وٺن ٿا. مقامي ڪميونٽي ڪاليج عام طور تي پيش ڪن ٿا ڪورس ورڪ ۽ ڊگري پروگرام جيڪي ڪاليج جي مطالعي جي پهرين ٻن سالن کي ڍڪيندا آهن. اهي اڪثر ڪري وڌيڪ کليل داخلا پاليسين، ننڍا تعليمي پروگرام، ۽ گهٽ ٽيوشن آهن. جيئن ته اعليٰ تعليم تي سرڪاري خرچن لاءِ، يو ايس او اي سي ڊي جي اوسط کان في شاگرد وڌيڪ خرچ ڪري ٿو ۽ آمريڪي گڏيل سرڪاري ۽ نجي خرچن ۾ سڀني قومن کان وڌيڪ خرچ ڪن ٿا. ڪاليج ۽ يونيورسٽيون جيڪي سڌي طرح وفاقي حڪومت طرفان فنڊ ڪيل آهن ٽيوشن چارج نه ڪندا آهن ۽ فوجي اهلڪارن ۽ سرڪاري ملازمن تائين محدود آهن، جن ۾ شامل آهن: يو ايس سروس اڪيڊميز، نيوي پوسٽ گريجوئيٽ اسڪول ۽ فوجي اسٽاف ڪاليج. شاگردن جي قرض جي معافي جي پروگرامن جي باوجود، شاگردن جي قرضن جو قرض گذريل ڏهاڪي ۾ 102٪ وڌي ويو آهي ۽ سال 2022ع تائين 1.7 ٽريلين ڊالرن کان وڌي ويو آهي.

ثقافت

آمريڪي مشهور ثقافت دنيا جي ڪيترن ئي حصن تائين پکڙيل آهي. ان جو گهڻو اثر خاص طور اولهه دنيا ۾ ڏسڻ ۾ اچي ٿو. آمريڪي موسيقي هر هنڌ ٻڌي وڃي ٿي، ۽ آمريڪي فلمون ۽ ٽيليويزن پروگرام دنيا جي اڪثر ملڪن ۾ ڏٺا وڃن ٿا.

وفاقي موڪلون

تاريخ	نالو	وضاحت
جنوري 1	نئون سال	سال جي شروعات جي خوشي
جنوري جو ٽيون سومر	مارٽن لوٿر ڪنگ جونيئر ڊي	ڊاڪٽر مارٽن لوٿر ڪنگ جونيئر، هڪ افريقي-آمريڪي شهري حق اڳواڻ، جي عزت ۾
فيبروري جو ٽيون سومر	صدرن جو ڏينهن	سڀني آمريڪي صدرن جي عزت، خاص طور جارج واشنگٽن ۽ ابراهام لنڪن
مئي جو آخري سومر	يادگار ڏينهن	فوجي خدمت دوران فوت ٿيل ماڻهن جي ياد ۾، ۽ اونهاري جي روايتي شروعات
جون 19	جون ٽينٿ	1865ع ۾ سڀني غلامن جي آزادي جي سڃاڻپ
جولاءِ 4	آمريڪا جو آزادي ڏينهن	اعلانِ آزادي جي ياد
سيپٽمبر جو پهريون سومر	مزدورن جو ڏينهن	مزدورن جي ڪاميابين جي مڃتا ۽ اونهاري جي روايتي پڄاڻي
آڪٽوبر جو ٻيون سومر	ڪولمبس ڊي يا مقامي ماڻهن جو ڏينهن	ڪولمبس ڊي ڪرسٽوفر ڪولمبس جي ياد ۾؛ مقامي ماڻهن جو ڏينهن آمريڪا جي اصل رهواسين جي عزت ۾
نومبر 11	ويٽرنز ڊي	فوجي خدمتون انجام ڏيندڙ سڀني ماڻهن جي عزت
نومبر جو چوٿون خميس	ٿينڪس گيونگ	سرءُ جي فصل جي خوشي ۽ موڪلن جي موسم جي شروعات
ڊسمبر 25	ڪرسمس	عيسى مسيح جي پيدائش جي ياد (غير-عيسائي ان کي سيارو جي موڪل طور ملهائين ٿا)

جهنڊو

آمريڪا جو جهنڊو

آمريڪي جهنڊو نيري پسمنظر تي 50 تارن ۽ 13 پٽين تي مشتمل آهي، جن مان ست ڳاڙهيون ۽ ڇهه اڇيون آهن. اهو بالڊ ايگل وانگر آمريڪا جي ڪيترن ئي نشانين مان هڪ آهي. 50 تارا 50 رياستن جي نمائندگي ڪن ٿا. ڳاڙهو رنگ همت، نيرو انصاف ۽ اڇو امن ۽ صفائي جي علامت آهي. 13 پٽيون اصل 13 ڪالونين جي نمائندگي ڪن ٿيون.

کاڌو

هيمبرگر آمريڪا جي مشهور کاڌن مان هڪ آهي. فاسٽ فوڊ سان گڏ آمريڪا ۾ ڪيترن علائقائي کاڌن جون روايتون آهن، جهڙوڪ ڏکڻ آمريڪا جو کاڌو. چيني، وچ اوڀر، جاپاني، اطالوي ۽ ميڪسيڪي کاڌن جا آمريڪي انداز پڻ موجود آهن. مقامي آمريڪي کاڌو آمريڪا جي اصل رهواسين سان لاڳاپيل آهي. ڪيترائي آمريڪي کاڌا دنيا جي مختلف ملڪن کان متاثر آهن؛ خاص طور مقامي آمريڪي، برطانوي، فرينچ، جرمن ۽ اسپيني اثر ڏسڻ ۾ اچن ٿا. سول فوڊ ڏکڻ آمريڪا جو روايتي افريقي-آمريڪي کاڌو آهي.

موسيقي

آمريڪا ۾ سڀ کان وڌيڪ مشهور صنفون راڪ اينڊ رول، پاپ، ڪنٽري، آر اينڊ بي ۽ هپ هاپ آهن. مقامي آمريڪي موسيقي ملڪ جي اصل موسيقي آهي. آمريڪي ڳائڻا جيڪي عالمي سپر اسٽار بڻيا، تن ۾ وِٽني هيوسٽن، مائيڪل جيڪسن، ايريانا گرانڊي ۽ مڊونا شامل آهن.

راندين

آمريڪي بيس بال راندين ۾ ڪڏهن ڪڏهن صدر پهريون بال اڇلائي ٿو.

مقامي آمريڪي ليڪراس راند يورپين جي اچڻ کان اڳ کيڏندا هئا. بيس بال آمريڪا جي قومي راند آهي، جڏهن ته آمريڪي فٽبال سڀ کان وڌيڪ مشهور راند آهي. باسڪيٽ بال پڻ تمام مشهور آهي، جنهن جي پنهنجي ليگ نيشنل باسڪيٽ بال ايسوسيئيشن(NBA) آهي.

وڊيو گيمز

يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي وڊيو گيم صنعت دنيا جي وڏين صنعتن مان هڪ آهي. وڊيو گيمز لاءِ اهو چين کان پوءِ ٻيو وڏو مارڪيٽ آهي. دنيا جون ڪيتريون وڏيون وڊيو گيم ڪمپنيون آمريڪا ۾ قائم آهن، جهڙوڪ ٽيڪ-ٽو انٽر ايڪٽو، اليڪٽرانڪ آرٽس، ايڪٽيويشن بلزرڊ ۽ ايڪس باڪس گيم اسٽوڊيوز.

ٻاهريان ڳنڍڻا

حڪومت

• Official U.S. Government Web Portal Gateway to governmental sites
• White House Official site of the President of the United States
• Senate Official site of the United States Senate
• House Official site of the United States House of Representatives
• [سانچو:SCOTUS URL Supreme Court] Official site of the Supreme Court of the United States
• Library oongress Official site of the Library of Congress

جائزو ۽ ڊيٽا

• Portrait of the United States Overview from the U.S. Information Agency
• United States. آرڪائيو ڪيا ويا 2018-12-25 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.. CIA World Factbook entry.
• United States Encyclopædia Britannica entry
• U.S. Census Housing and Economic Statistics Wide-ranging data from the U.S. Census Bureau
• State Fact Sheets Population, employment, income, and farm data from the U.S. Economic Research Service
• The 50 States of the U.S.A. Collected informational links for each state

تاريخ

• Historical documents Collected by the National Center for Public Policy Research
• U.S. National Mottos: History and Constitutionality. آرڪائيو ڪيا ويا 2006-12-12 at Archive-It. Analysis by the Ontario Consultants on Religious Tolerance.
• USA Collected links to historical data

نقشا

• وڪيميڊيا اٽلس آف the United States
• National Atlas of the United States Official maps from the U.S. Department of the Interior

ٻيا

• U.S. Citizenship and Immigration Services Official government site