ڪئناڊا

کليل ڄاڻ انسائيڪلوپيڊيا، وڪيپيڊيا مان
ڏانھن ٽپ ڏيو: رھنمائي, ڳولا


سنڌي: ڪئناڊا[سنواريو]

Canada's flag
گاديءَ جو هنڌ آٽووا
صوبا ڏهه صوبا ۽ 3 وفاقي ٽريٽيريون
کَنڊ اُتر آمريڪا
ڪُل پکيڙ 9.98 ملين ڪلوميٽرز
نظام وفاقي جمهوري نظام
ملڪ جي آئيني سربراهه راڻي ايلزيبٿ
حڪومت جو سربراهه وزير اعظم (جسٽن ٽروڊو)
ملڪ جو سرڪاري مذهب ڪو به نه.
معاشي نظام ترقي ڪيل سرمائيداراڻو نظام
ثقافت ملٽي ڪلچرل، لبرل، سيڪيولر (همه گريت پسند)
آبهوا ٿڌڙي، سياري جي موسم ۾ سخت سيءُ

ڪئناڊا اُتر آمريڪا جو هڪ ڏاڍو خوبصورت ملڪ آهي. ڪئناڊا جهڙو پاڻ قدرتي طور تي سهڻو ملڪ آهي تهڙا ئي خوبصورت، فراخدل، محنتي ۽ انسان دوست ان جا شهري آهن. جيڪي بنا ڪنهن رنگ، نسل، عقيدي، قوم ۽ ٻوليءَ جي فرق ڪرڻ جي انساني ڀلائي لاءِ پاڻ پتوڙيندا رهن ٿا. اهو ئي سبب آهي جو دنيا ۾ ڪٿي به انساني حقن جي خلاف ورزي ٿئي، ڪئناڊا جي حڪومت ۽ ڪئناڊا جا شهري گڏجي ان خلاف پنهنجي وس آهر آواز اُٿاريندا رهن ٿا ۽ انساني حقن جي انهن خلاف ورزين کي روڪرائڻ لاءِ پنهنجي حصي جو ڪرادر ادا ڪرڻ جي ڪوششون ڪندا رهن ٿا.
ڪئناڊا اُتر آمريڪا (نارٿ آمريڪا) کَنڊَ جو هڪ وڏو ۽ اهم ملڪ آهي. ان جا ڏهه صوبا ۽  ٽي وفاقي ٽريٽيريون (وفاقي علاقا) ، ايٽلانٽڪ وڏي سمنڊ کان وٺي سانتڪي سمنڊ (پيسيفڪ سمنڊ) تائين پکڙيل آهن. ڪئناڊا جي ڪُل پکيڙ 9.98 ملين ڪلوميٽرز (3.85 ملين ميلَ) آهي. ڪئناڊا ڪُل پکيڙ جي حساب سان دنيا جو ٻيون وڏو ملڪ ۽ زميني ايراضيءَ جي حساب سان دنيا جو چوٿون وڏو ملڪ آهي. ڪئناڊا جي سرحد يو ايس اي يعني آمريڪا سان ملي ٿي. ڪئناڊا جي گاديءَ جي هنڌ جو نالو آٽووا آهي ۽ ڪئناڊا جي سڀني کان وڏي ۾ وڏي شهر جو نالو ٽورانٽو آهي. انگريزي ۽ فرانسيسي ڪئناڊا جون سرڪاري قومي ٻوليون آهن. ڪئناڊا جي قومي تراني جو نالو ”او ڪئناڊا“ آهي.
ڪئناڊا جو نظام وفاقي جمهوري نظام آهي ۽ ڪئناڊا جي آئيني سربراهه راڻي ايلِزيبٿ آهي.
ڪئناڊا جي آبهوا ٿڌي آهي ۽ سياري ۾ سخت سيءُ پوندو آهي. ڪئناڊا ۾ فريش واٽر (مِٺي پاڻيءَ) جون تمام گهڻيون ۽ وڏيون ڍنڍون موجود آهن تنهن ڪري ڪئناڊا دنيا ۾ مٺي پاڻيءَ جا زخيرا رکندڙ ملڪن ۾ شمار ٿئي ٿو. ڪئناڊا تيل، کئس ۽ معدني زخيرن سان مالا مال ملڪ آهي.
ڪئناڊا ۾  وڏي تعداد ۾ آبارجينلز يا فرسٽ نيشنز يعني اصلوڪا رهاڪو به آباد آهن. جيڪي يورپينز جي ڪئناڊا اَچڻ کان به هزارين سالن کان پهرين ڪئناڊا ۾ آباد هئا.
ڪئناڊا جو ڪو به سرڪاري مذهب ناهي. ڪئناڊا هڪ سيڪيولر (همه گيريت) رکندڙ، ملٽي ڪلچرل  (گهڻ ثقافتي + گهڻ نسلي، گهڻ قومي ۽ هڪ کان وڌيڪ ٻوليون ڳالهائيندڙ) ملڪ آهي. جتي هر فرد کي پنهنجي مذهب، ڌرم، فرقي، مسلڪَ يا عقيدي تي عمل ڪرڻ ۽ ان موجب عبادت ڪرڻ جي مڪمل آزادي حاصل آهي. پر ڪنهن کي به پنهنجو مذهب، ڌرم، عقيدو يا نظريو ڪنهن ٻئي تي زوريءَ زبردستي مڙهڻ جي بلڪل به اجازت ناهي. ڪئناڊا ۾ انساني حقن، ٻارن جي حقن، عورتن جي حقن ۽ جانورن جي حقن جو تمام گهڻو احترام ڪيو وڃي ٿو ۽ ڪئناڊا جو آئين ۽ قانون ڪنهن سان به رنگ، نسل، عقيدي، قوم ۽ ٻوليءَ جي بنياد تي فرق نٿو ڪري. قانون جي نظر ۾ سڀ برابر آهن ۽ قانون سڀني سان ساڳي صلوڪ سان پيش اَچي ٿو. اهو ئي سبب آهي جو ڪئناڊا جا ڪيترائي اهڙا شهري آهن جن جو ڪو به مذهب ناهي يا ڪنهن به مذهب کي نٿا مڃين پر انهن کي به ڪئناڊا ۾ مڪمل تحفظ حاصل آهي. ساڳي نموني ڪئناڊا ۾ ٻن بالع فردن کي رزاڪاراڻي نموني، بنا ڪنهن زور زبرستيءَ جي هڪ ٻئي سان تعلق رکڻ جو حق حاصل آهي. پوءِ چاهي اهو تعلق مرد ۽ عورت جي وچم هجي، عورت ۽ عورت جي وچم هجي يا مرد ۽ مرد جي وچم هجي. ڪئناڊا ۾ گئي يا هم جنس پرست شادين جي به اجازت آهي. فرد جي آزادي جي اصول تحت ڪئناڊا ۾ ڪي به ٻه بالغ فرد پنهنجي رضا خوشيءَ سان بنا شادي ڪرڻ جي ڪامن لا پرٽنر طور تعلق قائم ڪري گڏ رهي سگهن ٿا ۽ ڪئناڊا جو قانون، ڪئناڊا جي هر شهري يا فرد کي زندگي گذارڻ جو پورو تحفظ ڏئي ٿو. ڪئناڊ جو حڪومتي نظام ڏاڍو ٽرانسپيرنٽ (صاف شفاف) طريقي سان ڪم ڪري ٿو. ڪئناڊا ۾ سڄو نظام ڪمپيوٽرائزڊ ۽ ڊيجيٽلائر ٿيل آهي. تنهنڪري آفيسن ۾ ڪٿي به ڪاغذن ۽ فائلن جا ڍير نظر نه ايندا. ڇو جو هر منسٽري، ڊپارٽمينٽ يا کاتو فزيڪلي طور موجود هئڻ سان گڏوگڏ ورچوئلي پڻ موجود آهي. تنهنڪري قدرتي آفت اچڻ جي باوجود به اهو نظام ڪم ڪندو رهي ٿو. مثال طور زلزلي، طوفان، ٻوڏ يا باهه سبب روينيو يا ريئل اسٽيٽ جو رڪارڊ جيڪڏهن تباهه به ٿي وڃي ته پوءِ به حڪومتي ڪم ڪار تي ڪو فرق نه پوندو، ڇو جو سڀئي رڪارڊ ورچوئلي مختلف ڪمپوٽر سرورنَ تي محفوط رکيل آهن ۽ اهي ڪمپيوٽر سرورَ به ڪنهن هڪ شهر ۾ نه پر ملڪ جي هڪٻئي کان پري مختلف ڏورانهن شهرن ۾ الڳ الڳ محفوظ نموني سان رکيل آهن. ائين ڪئناڊا جو نظام هر طريقي سان مظبوط ۽ محفوظ آهي. ڪئناڊا جي پوليس به ڏاڍي ايماندار، پروفيشنل ۽ تربيت ورتل پوليس آهي. جيڪا قانون تي عمل ڪرائڻ ڄاڻي ٿي. اهو ئي سبب آهي جو ڪئناڊا جو شمار دنيا جي پُر امن ملڪن ۾ ٿئي ٿو. ڪئناڊا ۾ ڪَرپشن نه هئڻ جي برابر آهي. اهو ئي سبب آهي جو جيڪڏهن ڪنهن جو ڪم صحيح ۽ قانون موجب آهي ته اهو ڪم گهر ويٺي رڳو فون ڪال ڪرڻ سان ئي ٿي وڃي ٿو ۽ ان ڪم لاءِ آفيسن جا ڌڪا کائڻ، کجل خوار ٿيڻ ۽ رشوتون ڏيڻ جي ضرورت نٿي پوي.
ڪئناڊا ۾ صحت ۽ تعليم جو نظام به ڏاڍو اعليٰ ۽ اُتم آهي. ڪئناڊا جا شهري نه رڳو پنهنجي حصي جو پورو ٽيڪس ايمانداريءِ سان ڏين ٿا ته  اتان جي حڪومت به ٽيڪسن مان حاصل ٿيل آمدني کي ذيان ڪرڻ بدرآن  وري واپس تعليم، صحت ۽ عوام جي ڀلائي وارن ڪم تي خرچ ڪري ٿي. جنهن جي ڪري ڪئناڊا جي تعليم ۽ صحت جو نظام دنيا جي بهترين نظامن ۾ شمار ٿئي ٿو.
[1]