لوھ

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Jump to navigation ڳولا ڏانهن هلو
Iron.jpg

سانچو:Infobox iron

لوھ,  00Xx
لوھ
{{{name}}} پيرئڊيڪل ٽيبل ۾
سانچو:!((Hydrogen|Hydrogenسانچو:))! سانچو:!((Helium|Heliumسانچو:))!
سانچو:!((Lithium|Lithiumسانچو:))! سانچو:!((Beryllium|Berylliumسانچو:))! سانچو:!((Boron|Boronسانچو:))! سانچو:!((Carbon|Carbonسانچو:))! سانچو:!((Nitrogen|Nitrogenسانچو:))! سانچو:!((Oxygen|Oxygenسانچو:))! سانچو:!((Fluorine|Fluorineسانچو:))! سانچو:!((Neon|Neonسانچو:))!
سانچو:!((Sodium|Sodiumسانچو:))! سانچو:!((Magnesium|Magnesiumسانچو:))! سانچو:!((Aluminium|Aluminiumسانچو:))! سانچو:!((Silicon|Siliconسانچو:))! سانچو:!((Phosphorus|Phosphorusسانچو:))! سانچو:!((Sulfur|Sulfurسانچو:))! سانچو:!((Chlorine|Chlorineسانچو:))! سانچو:!((Argon|Argonسانچو:))!
سانچو:!((Potassium|Potassiumسانچو:))! سانچو:!((Calcium|Calciumسانچو:))! سانچو:!((Scandium|Scandiumسانچو:))! {{Periodic table (32 columns,
micro)/elementcell|category=transition metal|number=22|name=Titanium|mark={{{symbol}}}|symbol=Ti}}
سانچو:!((Vanadium|Vanadiumسانچو:))! سانچو:!((Chromium|Chromiumسانچو:))! سانچو:!((Manganese|Manganeseسانچو:))! سانچو:!((Iron|Ironسانچو:))! سانچو:!((Cobalt|Cobaltسانچو:))! سانچو:!((Nickel|Nickelسانچو:))! سانچو:!((Copper|Copperسانچو:))! سانچو:!((Zinc|Zincسانچو:))! سانچو:!((Gallium|Galliumسانچو:))! سانچو:!((Germanium|Germaniumسانچو:))! سانچو:!((Arsenic|Arsenicسانچو:))! سانچو:!((Selenium|Seleniumسانچو:))! سانچو:!((Bromine|Bromineسانچو:))! سانچو:!((Krypton|Kryptonسانچو:))!
سانچو:!((Rubidium|Rubidiumسانچو:))! سانچو:!((Strontium|Strontiumسانچو:))! سانچو:!((Yttrium|Yttriumسانچو:))! سانچو:!((Zirconium|Zirconiumسانچو:))! سانچو:!((Niobium|Niobiumسانچو:))! سانچو:!((Molybdenum|Molybdenumسانچو:))! سانچو:!((Technetium|Technetiumسانچو:))! سانچو:!((Ruthenium|Rutheniumسانچو:))! سانچو:!((Palladium|Palladiumسانچو:))! سانچو:!((Silver|Silverسانچو:))! سانچو:!((Cadmium|Cadmiumسانچو:))! سانچو:!((Indium|Indiumسانچو:))! سانچو:!((Tin|Tinسانچو:))! سانچو:!((Antimony|Antimonyسانچو:))! سانچو:!((Tellurium|Telluriumسانچو:))! سانچو:!((Iodine|Iodineسانچو:))! سانچو:!((Xenon|Xenonسانچو:))!
سانچو:!((Caesium|Caesiumسانچو:))! سانچو:!((Barium|Bariumسانچو:))! سانچو:!((Lanthanum|Lanthanumسانچو:))! سانچو:!((Cerium|Ceriumسانچو:))! سانچو:!((Praseodymium|Praseodymiumسانچو:))! سانچو:!((Neodymium|Neodymiumسانچو:))! سانچو:!((Promethium|Promethiumسانچو:))! سانچو:!((Samarium|Samariumسانچو:))! سانچو:!((Europium|Europiumسانچو:))! سانچو:!((Gadolinium|Gadoliniumسانچو:))! سانچو:!((Terbium|Terbiumسانچو:))! سانچو:!((Dysprosium|Dysprosiumسانچو:))! سانچو:!((Holmium|Holmiumسانچو:))! سانچو:!((Erbium|Erbiumسانچو:))! سانچو:!((Thulium|Thuliumسانچو:))! سانچو:!((Ytterbium|Ytterbiumسانچو:))! سانچو:!((Lutetium|Lutetiumسانچو:))! سانچو:!((Hafnium|Hafniumسانچو:))! سانچو:!((Tantalum|Tantalumسانچو:))! سانچو:!((Tungsten|Tungstenسانچو:))! سانچو:!((Rhenium|Rheniumسانچو:))! سانچو:!((Osmium|Osmiumسانچو:))! سانچو:!((Iridium|Iridiumسانچو:))! سانچو:!((Platinum|Platinumسانچو:))! سانچو:!((Gold|Goldسانچو:))! سانچو:!((Mercury (element)|Mercury (element)سانچو:))! سانچو:!((Thallium|Thalliumسانچو:))! سانچو:!((Lead|Leadسانچو:))! سانچو:!((Bismuth|Bismuthسانچو:))! سانچو:!((Polonium|Poloniumسانچو:))! سانچو:!((Astatine|Astatineسانچو:))! سانچو:!((Radon|Radonسانچو:))!
سانچو:!((Francium|Franciumسانچو:))! سانچو:!((Radium|Radiumسانچو:))! سانچو:!((Actinium|Actiniumسانچو:))! سانچو:!((Thorium|Thoriumسانچو:))! سانچو:!((Protactinium|Protactiniumسانچو:))! سانچو:!((Uranium|Uraniumسانچو:))! سانچو:!((Neptunium|Neptuniumسانچو:))! سانچو:!((Plutonium|Plutoniumسانچو:))! style="border:none;padding:0;"
سانچو:!((Americium|Americiumسانچو:))!
سانچو:!((Curium|Curiumسانچو:))! سانچو:!((Berkelium|Berkeliumسانچو:))! سانچو:!((Californium|Californiumسانچو:))! سانچو:!((Einsteinium|Einsteiniumسانچو:))! سانچو:!((Fermium|Fermiumسانچو:))! سانچو:!((Mendelevium|Mendeleviumسانچو:))! سانچو:!((Nobelium|Nobeliumسانچو:))! سانچو:!((Lawrencium|Lawrenciumسانچو:))! سانچو:!((Rutherfordium|Rutherfordiumسانچو:))! سانچو:!((Dubnium|Dubniumسانچو:))! سانچو:!((Seaborgium|Seaborgiumسانچو:))! سانچو:!((Bohrium|Bohriumسانچو:))! سانچو:!((Hassium|Hassiumسانچو:))! سانچو:!((Meitnerium|Meitneriumسانچو:))! سانچو:!((Darmstadtium|Darmstadtiumسانچو:))! سانچو:!((Roentgenium|Roentgeniumسانچو:))! سانچو:!((Copernicium|Coperniciumسانچو:))! سانچو:!((Nihonium|Nihoniumسانچو:))! سانچو:!((Flerovium|Fleroviumسانچو:))! سانچو:!((Moscovium|Moscoviumسانچو:))! سانچو:!((Livermorium|Livermoriumسانچو:))! سانچو:!((Tennessine|Tennessineسانچو:))! سانچو:!((Oganesson|Oganessonسانچو:))!
{{{above}}}

{{{symbol}}}

{{{below}}}
{{{left}}} ← {{{name}}} → {{{right}}}
ايٽم جو نمبر (Z) {{{number}}}
گروپ group n/a
پيرئڊ period {{{period}}}
بلاڪ [[{{{block}}}-block]]
طبعي خاصيتون
فيز معياري گرمي۽ داٻ تي
ايٽمي خاصيتون
ٻيون خاصيتون
قدرتي وقوع
[[Isotope|Isoسانچو:Shytope]] [[Natural abundance|Abunسانچو:Shydance]] Half-life (t1/2) Decay mode [[Decay product|Proسانچو:Shyduct]]
| حوالا


لوه (پراڪرت)  (انگريزي: Iron) هڪ ڪيميائي عنصر آهي جنهن جي علامت Fe (لاطيني: ferrum) آهي. هن جو  جوهري نمبر 21 آهي.هي هڪ سستو ترين ڌاتو آهي. دنيا جي صنعتي انقلاب جو سبب ٻه معدنيات آهن لوه ۽ ڪوئلو۔ هن ٻنهي ڌاتن جي سبب لاتعداد مشينون تيار ڪيون ويون جنهن جي ڪري انسان تمام گھڻي ترقي ڪئي، اڄ شايد ئي ڪائي مشين هجي جنهن ۾ لوه شامل نه هجي۔

هي شيون فوٽان خارج ڪنديون آهن جن جو حرارتي پد ٻڙي يعني منفي 273 سينٽي گريڊ کان وڌيڪ آهي پر هي فوٽانز گھڻو ڪري انفرا ڳاڙهي توانائي جا حامل هوندا آهن ان لاءِ نظر ناهين ايندا جيئن جيئن لوھ جو پد وڌندو آهي ان مان گھڻي توانائيءَ جا فوٽانز بہ نڪرڻ شروع ٿي ويندا آهن جڏهن انھن فوٽونز جي توانائي ايتري وڌيڪ ٿي وڃي جو اسانجون اکيون ان فوٽونز جي سڃاڻپ ڪرڻ لڳن تہ اسانکي لوھ ڳاڙهو نظر ايندو آهي ڳاڙهي رنگ جي فوٽانز جي فريڪوئنسي انفرا ڳاڙهي کان وڌيڪ هوندي آهي ۽ ڳاڙهي رنگ جي فوٽانز کي اسانجون اکيون محسوس ڪري سگھن ٿيون جيڪڏهن لوھ کي گھڻو گرم ڪيو وڃي تہ فوٽانز جي توانائي وڌيڪ وڌي ويندي آهي جنھن جو نتيجو هي ٿيندو آهي تہ اسانکي گرم لوھ جو رنگ مٽيل نظر ايندو آهي گھڻو گرم لوھ نيرو نظر ايندو آهي ۽ انکان بہ وڌ گرم لوھ اڇو ڏيک ڏيندڙ هوندو آهي جيڪو برقرار رهندو آهي.

عمارتن ۾ لوھ جو استعمال[سنواريو]

لوھ جي گھٽ قوت جي امڪان سبب تعميراتي ڪم ۾ نقص جو انديشو رھي ٿو انھيءَ ڪري لوھھ ھميشه پاڪستان اسٽئنڊرڊ انسٽيٽيوٽ (P. S. I) جي منظور ٿيل ڪارخانن جو تيار ڪيل استعمال ڪجي. سريھ طور عام طرح سان مائيلڊ اسٽيل (Mild Stress) جون گول سيخون استعمال ڪيون وڃن جن جي گھٽ ۾ گھٽ بيلڊ اسٽريس (Yield Stress) ھڪ اسڪئاير انچ تي 36,000 پائونڊ (36,000 psi) ھئڻ گھرجي. وڏين گھڻ منزلھ جاين ۽ وڏن ھالن لاءِ زياده قوت وارا غير ھموار سريھ (High Tensile Deformed Bars) استعمال ڪيا وڃن ڇاڪاڻ تھ اھي وڌيڪ ڪفايت وارا رھن ٿا. اھڙين سيخن جي گھٽ ۾ گھٽ طاقت ھر اسڪئاير انچ تي ٦٠،٠٠٠ پائونڊ ٿيندي آھي. استعمال کان اڳ ۾ سريھ کي ڪٽ يا زنگ، ڏارن، ڦوٽ ۽ بي ڊولائتي ھئڻ کان پاڪ ھئڻ گھرجي. بازار ۾ اھڙو لوھھ بھ دستياب آھي، جو ھڪ ڪرو نھ آھي ۽ انھيءَ ۾ گھڻائي عيب آھن. اھڙي لوھھ جو استعمال نقصانڪار آھي. لوھھ جي ٻڌڻ لاءِ لوھھ جي 16 نمبر (16 SWG) جي سنھي تار استعمال ڪئي وڃي..[1]

حوالا[سنواريو]

  1. ڪتاب: عمارت سازي ؛ ليکڪ: ضياءين انصاري؛ ايڊيشن:1990؛ پبلشر: سنڌي ادبي بورڊ،ڄامشورو