عثمان بن عفان

کليل ڄاڻ انسائيڪلوپيڊيا، وڪيپيڊيا مان
(عثمان کان چوريل)
ڏانهن ٽپ ڏيو رهنمائي, ڳولا
عثمان
Uthman.png
دور عثماني ۾ اسلامي سلطنت
Mohammad adil-Rashidun-empire-at-its-peak-close.PNG
غني
(الله جي راه ۾ بي دريغ خرچ ڪرڻ وارو)
پورو نالو عثمان بن عفان
(عثمان بن عفان)
عهد 11 نومبر 644ء (23ھ) – 17 جولائي 656ء (35ھ)
پیدائش 576ء (47 ق‌ھ)
پيدائش جي جڳهه طائف، ، عرب
وفات 17 جولائي 656ء (35ھ) (عمر 76-77 سال)
وفات جي جڳهه مدينه منوره، حجاز، عرب
دفن ٿيڻ جي جڳهه جنت البقيع، مدينه منوره
پيشرو عمر بن خطاب
جانشين علي بن ابی طالب
والد عفان بن ابو العاص
والد ارويٰ بنت ڪريز
ڀيڻ آمنه
شريڪ حيات

۔ رقيه
۔ ام ڪلثوم
۔ نائله
۔ رمله بنت شيبه
۔ فاطمه بنت الوليد
۔ فاخته بنت غزوان
۔ ام البنين

۔ ام عمرو
پٽ ۔ عمرو
۔ عمر
۔ خالد
۔ ابان
۔ عبدالله الاصغر
وليد
۔ سعيد
۔ عبدالملڪ
ڌيئرون ۔ مريم
۔ ام عثمان
۔ عائشه
۔ ام عمرو
۔ ام ابان الڪبريٰ
۔ اروي
۔ ام خالد
۔ ام ابان الصغريٰ
ام أبان الصغري
آل غني
لَقَبَ ۔ غني ("آلله جي راه ۾ بي دريغ خرچ ڪرڻ وارو")
۔ ذوالنورين ("ٻن نورن وارو")

سانچو:عثمان عثمان بن عفان اموي قريشي (47 ق ھ - 35 ھ / 576ء - 656ء) اسلام جو ٽئون خليفو، داماد رسول، اور جامع القرآن هيو۔ عثمان غني سابقين اسلام ۾ شامل ۽ عشره مبشره مان هيو، ان جي ڪنيت ذو النورين آهي ڇو ته محمد صلي الله عليه وسلم جي ٻن صاحبزادين سان نڪاح ڪيو هيو، پهريان رقيه بنت محمد سان ڪيو، پوء ان جي وفات کان پوء ام ڪلثوم بنت محمد سان نڪاح ڪيو۔
عثمان غني پهريون صحابي آهي جنهن سرزمين حبشه جي هجرت ڪئي، پوء ٻيا صحابي به پاڻ جن جي پويان حبشه پهتا۔ پوء ٻين هجرت مدينه منوره جي طرف ڪئي۔ رسول اڪرم صلي الله عليه وسلم عثمان غني تي پورو اعتماد، ۽ ان جي فطري حياء و شرافت ۽ جيڪا انهن پنهنجي مال جي ذريعي اهل ايمان جي نصرت ڪئي هئي، ان جي انتهائي قدر ڪرندا هئا۔ رسول الله صلي الله عليه وسلم ٻين صحابن سان گڏ انهن کي به جنت ۽ شهادت جي موت جي خوش خبري ڏني۔
سنه 23 ھ (644ء) ۾ عمر بن خطاب جي شهادت کان پوء مشوري سان پاڻ جن کي خلافت جي ذميداري ڏني، جنهن کي انهن 644ء کان 656ء تائين انجام ڏنو۔[1] ان جي عهد خلافت ۾ جمع قرآن پورو ٿيو، مسجد حرام ۽ مسجد نبوي جي توسيع ٿي، ۽ قفقاز، خراسان، ڪرمان، سيستان، آفريقيه ۽ قبرص فتح ٿي سلطنت اسلامي ۾ شامل ٿيا۔ انهن اسلامي ملڪن جي ساحلن کي بيزنطينين جي حملن کان محفوظ رکڻ جي لاء اولين مسلم بحري فوج به ٺاهي هئي۔[1][2]

ان جي زمانهء خلافت ٻارنهن سالن جي عرصي تي محيط آهي، جنهن ۾ آخري ڇهه سال ڪجهه ناخوشگوار حادثا پيش آيا، جيڪي بالآخر ان جي شهادت تي منتج ٿيا۔[3] سانچو:فاصلسنه 35 ھ، 18 ذو الحج، بروز جمعو ٻياسي سالن جي عمر ۾ انهن کي انهن جي گهر ۾ قرآن ڪريم جي تلاوت جي دوران شهيد ڪيو ويو، ۽ مديني منور جي قبرستان جنت البقيع ۾ دفن ٿيو۔[4]

شروعاتي زندگي[سنواريو]

مضمونن جو سلسلو

اسلام
Istanbul, Hagia Sophia, Allah.jpg
اسلام جي تاريخ

عقيدا ۽ عمل

توحيد
شهادت
نمازروزو
حجزڪوات

اهم حستيون

محمد
ابوبڪر صدیقعمر فاروقعثمان غنيعلي حیدر
صحابہ
اهل البیت
ازواج مطھرات
ٻيا نبي

ڪتاب ۽ قانون

قرآنحدیثشريعت
قانوننڪلام
سـيـرت

مسلمان مڪتبه فڪر

سنيشـيعہصوفي

معاشرتي ۽ سياسي ڌڙا

اسلامياتفلسفو
فنسائنس
فن تعميرجڳھون
سال (ڪيلنڊر)موڪلون
عورت ۽ اسلاماڳواڻ
سياستجهادآزاد

پڻ ڏسندا

اسلامي اصطلاح
اسلام تي مضمونن جي فهرست

نسب[سنواريو]

عثمان غني جو نسب حسب هي آهي: «عثمان بن عفان بن ابو العاص بن اميه بن عبد شمس بن عبد مناف بن قصي بن قصي بن ڪلاب بن مره بن لعب بن ڪعب بن لوي بن غالب بن فهر بن فهر بن مالڪ بن مالک بن النضر بن ڪنانه (انهي جو لقب قريش هيو) بن ڪنانه بن خزيمه بن مدرڪه بن الياس بن مضر بن نزار بن معد بن معد بن عدنان»، عثمان غني جو نسب عبد مناف بن قصي کان پوء محمد صلي الله عليه وسلم جي نسب سان ملي ويندو آهي۔

والده: «اروي بنت ڪريز بن ربيعه بن حبيهب بن عبد شمس بن عبد مناف بن قصي بن ڪلاب بن مره بن ڪعب بن ڪعب بن لوي بن غالب بن فهر بن فهر بن مالڪ بن مالک بن النضر بن ڪنانه بن ڪنانه بن خزيمه بن مدرڪه بن الياس بن مضر بن نزار بن معد بن معد بن عدنان»، ان جي والده محمد صلي الله عليه وسلم جي ڦڦاٽ هئي، ۽ ان جي ناني جو نالو بيضا بنت عبدالمطلب هيو۔[5][6][7][8]

نشو و نما[سنواريو]

عثمان بن عفان جي پيدائش سنه 576ء ۾ عام الفيل کان ڇهه سال پوء[9] طائف ۾ ٿي،[9] تاهم هڪ قول مڪي ۾ پيدائش جو به آهي۔ هي قريش جي هڪ شاخ بنو اميه بن عبد شمس بن عبد مناف ۾ پيدا ٿيو، هي قبیلو قريش جي سردارن مان هيو۔ ان جو والد عفان ابو سفيان بن حرب جو سوٽ هيو۔ عثمان غني جي هڪ ڀيڻ هئي جنهن جو نالو آمنه بنت عفان هيو۔ عفان جي انتقال کان پوء ان جي والده عقبه بن ابي معيط سان نڪاح ڪيو، جنهن کان ٽي پٽ ۽ ڌيئرون پيدا ٿيون، وليد بن عقبه، خالد بن عقبه، عمارة بن عقبه ۽ ام ڪلثوم بنت عقبه، هي عثمان غني جا ماءُ شريڪ ڀاءُ ڀيڻ هيا۔[10] عثمان غني جي والده اروي بنت ڪريز اسلام قبول ڪيو هيو ۽ انهي جي دور خلافت ۾ وفات پاتئين،[11] جڏنهن ته ان جي والد عفان جو انتقال زمانه جاهليت ئي ۾ ٿي ويو هيو۔

پاڻ پهريان اسلام قبول ڪرڻ وارن ۾ شامل آهن۔ پاڻ هڪ خدا ترس ۽ غني انسان هيو۔ پاڻ فياض دلي سان دولت الله جي راه ۾ خرچ ڪرندا هئا۔ انهي بنا تي حضور اڪرم صلي الله عليه و آله وسلم جن پاڻ جن کي غني جو خطاب ڏنو۔

ذوالنورين[سنواريو]

ذوالنورين جو مطلب آهي ٻن نورن وارو۔ پاڻ جن کي ان لاء ذوالنورين چيو ويندو آهي ڇاڪاڻ رسول اڪرم صلي الله عليه و آله وسلم جي ٻه صاحبزاديون هڪ ٻئي پٺيان پاڻ جن جي نڪاح ۾ آيو هي اهو واحد اعزاز آهر جيڪو ڪنهن ٻئي کي حاصل نه ٿي سگهيو.پاڻ جن جو شمار عشره مبشره ۾ ڪيو ويندو آهي يعني اهي ڏهه صحابه ڪرام جن کي رسول اڪرم صلي الله عليه و آله وسلم جن پنهنجي حيات مبارڪه ۾ ئي جنت جي بشارت ڏني هئي.

هجرت[سنواريو]

پاڻ جن اسلام جي راه ۾ ٻه هجرتون ڪيون، هڪ حبشه ۽ ٻين مديني منور جي طرف۔

خلافت[سنواريو]

عڪس:First Islamic coins by caliph Uthman.jpg
چاندي جو درهم جنهن تي حضرت عثمان سانچو:رض مذ جي دور ۾ بسم الله لکيو ويو۔ان جو وزن تقريبا 3 گرام آهي۔ان کي حضرت عمر سانچو:رض مذ جن 5۔3 گرام کان گهٽ ڪري 3 گرام ڪيو هيو۔

[[عمر ابن الخطاب|حضرت عمر فاروق سانچو:رض مذ]] جن پنهنجي وفات کان پهريان هڪ ڪميٽي تشڪيل ڏني جنهن ۾ ڇهه صحابي شامل هيا۔ حضرت عثمان سانچو:رض مذ، حضرت علي ، حضرت طلحه ،حضرت زبير ، حضرت سعد بن ابي وقاص ۽ حضرت عبدالرحمان بن عوف رضوان الله عليهم اجمعين ان ڪميٽي ۾ شامل هيا۔ ان ڪميٽيَ حضرت عثمان سانچو:رض مذ کي خليفو نامزد ڪيو۔ پاڻ جن ٻارنهن سال خلافت جون زميداريون سرانجام ڏنيون۔ پاڻ جن جي دور خلافت ۾ ايران ۽ شمالي آفريقا جو ڪافي علائقو اسلامي سلطنت ۾ شامل ٿيو۔

جامع قرآن[سنواريو]

حضرت عثمان ذوالنورين رضي الله عنه کي جامع القرآن چيو ويندو آهي۔= [12] ابن ابي داود بسند صحيح حضرت سويد بن غفله کان روايت ڪئي آهي ته انهن فرمايو ته حضرت علي جو فرمان آهي ته حضرت عثمان جي باري ۾ خير ئي چؤ ؛ ڇو ته انهن مصاحف جي باري ۾ جيڪو ڪجهه به ڪيو صرف پنهنجي راء سان نه پر اسانجي هڪ جماعت جي مشوري سان ڪيو [13] ان ئي کان روايت آهي مان خليفو هجان ها ته مصحف جي باري ۾ اهو ئي ڪيان ها جيڪو حضرت عثمان ڪيو {{ ===اختلاف لغتون===}}عرب جي قبيلن ۾ عربي ٻولي ۾ ڪافي اختلاف هيا مثلا جنهن ڪلمي ء مضارع جو عين ماضي مڪسور هو ان جو مضارع علامتون ا ۔ ت۔ ۔ن کي غير اهل حجاز ڪسره ڏيندا هيا انهي طرح مضارع جي علامتن کي جڏنهن به ان کان پوء ڪائي ٻي يا هجي ان جي لاءهو تعلم م پيش سان گڏ کي تعلم ت زير ۽ م زبر سان گڏ ڳالهائيندا [14] انهي طرح نبي هذيل حتي کي عتي اھل مديني جي هتي تابوت جو تلفظ تابوه هيو بني قيس ڪاف تانيث کان پوء ش ڳالهائيندا ضربڪ جي بجاء ضربڪش چوندا هئا ان طریقي تلفظ کي ڪشڪشه قيس سان تعبير ڪيو ويندو بني تميم ان ناصبه کي عن چوندا، انهي طرح ان جي سامهون ليس سان مشابه ماولا مطلقا وامل ناهي ، ماهذا بشرا ان جي لغت تي ماہذا بشر ٿيندو انهي طرح جي ۽ ڪيترائي اختلاف هيا

شهادت[سنواريو]

اسلام جي دشمنن خاص ڪري مسلمان نما منافقن کي خلافت راشده هڪ نظر نه وڻندي هئي. هي منافق رسول الله سان به دنياوي بادشاهن جي طرح هي توقع رکندا هيا ته هو به پنهنجو ڪوئي ولي عهد مقرر ڪرندا. ان منافقن جي ناپاڪ خواهش تي ان وقت ڪاري ضرب لڳي جڏنهن امتَ حضرت ابوبڪر کي اسلام جو پهريون متفقه خليفو بڻايو. حضرت ابو بڪر هي خلافت راشده کان پوء ان منافقن کي سيني تي ان وقت نانگ ڏنگ هنيا جڏنهن امتَ ڪامل اتفاق سان حضرت عمر سانچو:رض مذ کي خليفو اسلام چونڊيو.حضرت عمر کان پوء پاڻ جن جو راءن سان خليفو ٿيڻ به ان مسلمان نما منافقن جي لاء صدمي کان گهٽ نه هيو۔ انهن پاڻ جن جي نرم دلي جو ناجائز فائدو کنيو ۽ پاڻ جن کي شهيد ڪرڻ جي ناپاڪ سازش ڪئي ۽ ان وقت ۾ ڪاشانهء خلافت جو محاصرو ڪيو جڏنهن اڪثر صحابه ڪرام حج جي لاء مڪي ويا هيا ته.پاڻ جن پنهنجي جان جي خاطر ڪنهن مسلمان کي مزاحمت ڪرڻ جي اجازت نه ڏني. راوين جي طرف کان هي ڳالهه پوري وثقن سان لکي وئي آهي ته ان سانحي ۾ ملوث باغين ۾ حضرت ابو بڪر جو پٽ محمد بن ابی بڪر به شامل هيو . حضرت علي ان صورتحال کان سخت پريشان هيو انهن پنهنجي ٻنهي صاحبزادن حضرت حسن ۽ حضرت حسين جي همراه ڪيترن ئي صحابه زادن جن ام حضرت طلحه جي صاحبزادن سميت حضرت عبدالله بن عمر ۽ حضرت عبدالله بن زبیر به شامل هيا ان سڀن کي ڪاشانهء خلافت جي حفاظت تي مامور ڪيو۔ تاهم ۽ چاليهن ڏينهن تائين محبوس رهيا. چاليهن ڏينهن کان پوء باغي پاڻ جن جي گهر ۾ داخل ٿي ويا ۽ پاڻ جن کي شهيد ڪيو.ان دلخراش سانحي ۾ پاڻ جن جي گهر واري محترمه حضرت نائله رضي الله عنا جي آڱر مبارڪ به شهيد ٿي وئي. پاڻ جن جي شهادت کان پوء حضرت علي جن خلافت راشده جي چوٿين خليفي جي حيثيت سان خلافت سنڀالي۔

ابن عساڪر زيد بن ثابت کان روايت ڪري ٿو ته محمد رسول عربي جن فرمايو هڪ ڏينهن عثمان منهنجي سامهون کان گذريو ۽ ان وقت هڪ فرشتو منهنجي قريب هيو جنهن چيو ته هي شخص (عثمان) شهيد ٿيندو۔


حوالو[سنواريو]

  1. 1.0 1.1 موقع الرقية الشرعية: عثمان بن عفان
  2. الخلافة والخلفاء الراشدون، ص: 222
  3. طبقات ابن سعد (1/ 39 - 47)، البدايه و النهايه (7/ 144 - 149) الخلفاء الراشدون از خالدي، ص: 112
  4. طبري، تاريخ الأمم والملوك ج 2/ص 688، ابن اثير، الڪامل في التاريخ ج 3/ص: 69
  5. مسعوده، مروج الذهب ج 2/ص 340
  6. طبري، تاريخ الأمم والملوك ج 2/ص: 692
  7. ابن اثير، الڪامل في التاريخ ج 3/ص: 74
  8. تاريخ الإسلام ج 1/ص: 252
  9. 9.0 9.1 نداء الإيمان: ڪتاب عثمان بن عفان، الفصل الأول «حياة عثمان»، من تأليف: محمد رضا الأديب
  10. نداء الإيمان الطبقات الڪبري، ذڪر ضرب النساء - أروي بنت ڪريز
  11. الخلافة الراشدة والدولة الأموية، از ڊاڪٽر يحيي اليحيي، ص388
  12. (قرآن ڪيئن جمع ٿيو ازمحمد احمد اعظمي مصباحي)
  13. (الاتقان ص 61)
  14. (شرح ڪافيه للرضي ص 187 ج ۲ مطبوعه نولڪشور لکھنو۱۲۷۹ ھ)

خارجي ڳنڍڻا[سنواريو]

اسلامي مؤرخين جا افڪار:

حضرت عثمان عرب وسيط ۾:

سانچو:S-houسانچو:S-rel

Preceded by
عمر بن خطاب
خليفه راشد
644ء (23ھ) – 656ء (35ھ)
Succeeded by
علي بن ابی طالب
Regnal titles
Preceded by
يزدگرد ٽيون
شاه فارس
651ء (30ھ) – 656ء (35ھ)

سانچو:S-non

سانچو:خلفاء راشدين2 سانچو:خلفاء راشدين سانچو:صحابي سانچو:محمد2