علي

کليل ڄاڻ انسائيڪلوپيڊيا، وڪيپيڊيا مان
ڏانهن ٽپ ڏيو رهنمائي, ڳولا
Disambigua compass.svg هي صفحو علي سان لاڳاپيل آهي۔ ان نالي سان مشابهت وارن صفحن جي لاءِ صفحو ← علي (ضد ابهام) ڏسو۔
Imam-ali.png

علی بن ابی‌ طالب (عربي ۾: علی بن أبی طالب؛ ۱۳ رجب ۳۰ عام‌الفیل – ۲۱ رمضان ۴۰ هجری) مذهب شیعہجو پهريون امام، صاحب نهج البلاغه ،خلفای راشدین اهل سنت جو چوٿون خليفو[1]. محمد، پیغمبر اسلام جو سوٽ، ۽ نڃاڻو..[2] پيءُ ابو طالب ماءُ فاطمه بنت اسد ۽ گھر واري فاطمهٔ زهرا پٽ امام حسن، امام حسين، و زینب ء ام ڪلثوم[3].پاڻ سال ۳۵ تا ۴۰ پنج سال جي گھٽ ارسي تائين خلیفي جي عنوان سان خلافت اسلامی، (شام کان الاوه)تقريبا پوڻا پنج سال تائين حکومت ڪيائون[4]. پاڻ کي دنيا ۾ وڏو مان ۽ مرتبو حاصل آهي ڇو ته اهل سنت وارا علي کي خلفای راشدین ۽ صحابهٔ مان ويجھو صحابي ۽ شيعه پنهنجو پهريون امام مڃن ٿا.[5]


نڊپڻ ۾ پيءُ جي ڪرزي ٿي وڃڻ ڪري، محمد ان کي پنهنجي سرپرستي ۾ ورتو. محمد جي سرپرستي ۾ اڃڻ وقت، علی جي ڄمار 9 کان 11 سال هئي.؛[6] علي یوم الدار ۾ محمد جي دعوت قبول ڪري اسلام تي سڀ کان پهريان ايمان آڻڻ وارو انسان نڻجي ويو.[7][8] ۽ محمد ان کي پنهنجو «ڀاءُ ۽ وصی ڪوٺيو».[9] چيو وڃي ٿو ته لیلة المبیت مديني طرف هجرت واري رات ۾ به ان جي مدد ڪيائين[10] ۽ محمد هجرت کان پوءِ مدینه ويو ۽ ڀائيپاڻي واعدي ۾ علي کي پنهنجو ڀاءُ انتخاب ڪيائين [11] هو گھڻين ئي جنگين ۾ علم دار اسلام رهيو .[12]

ولادت کان پيغمبر جي بعثت تائين[سنواريو]

علي جمعي ڏينهن ۱۳رجب سن ۳۰ عام الفيل (بعثت کان ڏهہ سال اڳ) ڪعبي منجھہ پيدا ٿيا[13][14]. هن نينگر جو عاليقدر والدابو طالب ابن عبدالمطلب ابن هاشم ابن عبد مناف هو ۽ سندن امڙ فاطمہ بنت اسد بن هاشم ابن عبدالمناف هئي.[15] علي ڇهن سالن جي ڄمار تائين پنهنجي والدين وٽ زندگي گذاريندو رهيو. ان کان پوءِ محمد ابن عبدالله جي درخواست تي محمد وٽ هليو آيو ۽ سندن تربيت هيٺ رهيو. پنهنجي ان زماني کي علي پاڻ بيان ڪري ٿو:

  ”وَضَعنِي فِي حِجرِه وَاَنَا وَلَدٌ يَضُمُنِي اِليٰ صَدرِهِ وَيَکنُفُنِي فِي فِرَاشِھِ وَيُمِسُنِي جَسَدَہَ وَيُشِمُّنِي عَرفَھُ وَکَانَ يَمضَغُ الشَيءَ ثُمَ يُلقِمُنِي ..... وَ لَقَدُ کُنتُ  اَتَّبِعُہ اِتِّبَاعَ الفَصِيلِ اَثَرَ اُمِھِ يَرْ فَعُ  لِي  فِي کُلِ يَوْمٍ مِن اَخلاََقِھِ عَلَماً وَيَا مُرُنِي بِاَلاِقتِدَاءِ بِھِ وَلَقَد کَانَ يُجَاوِرُ فِي کُلِ سَنَةٍ بِحَرَاءَ فَاَرَاهُ وَلاَ يَرَاهُ غَيرِي.....“

”ننڍپڻ ۾ رسول اڪرم منهنجي پالنا ڪئي، پنهنجي سيني سان لائيندا ۽ هنڌ تي پنهنجي ڀر ۾ جڳهہ ڏيندا هئا. پنهنجي جسم مبارڪ کي مون سان مس ڪندا هئا ۽ پنهنجي خوشبو مون کي سنگهائيندا هئا. پهرين پاڻ ڪنهن شَي کي چٻاڙي پوءِ ان جو گرهہ ٺاهي منهنجي وات ۾ وجهندا هئا... آءُ سندن پٺيان ائين هلندو هئس جيئن ڏاچيءَ جو گورو پنهنجي ماءُ جي پٺيان. پاڻ هر روز منهنجي لاءِ نيڪ اخلاقن جا پرچم بلند ڪندا هئا ۽ مون کي انهن جي پيرويءَ جو حڪم ڏيندا هئا ۽ هر سال (جبل) حرا ۾ ڪجهہ عرصو ٽڪندا هئا ۽ اتي مون کان سواءِ ڪو به کين نه ڏسندو هو“.

محمد جو اعليٰ ڪردار، بهترين سيرت، عدالت پسندي، انسان دوستي، خدا پرستي عليءَ جي انفرادي ۽ اجتماعي زندگيءَ جي راهہ متعين ڪرڻ لاءِ بهترين نمونو هئي.

سندس نالو[سنواريو]

تاريخدانن جو بيان آهي تہ عليءَ جو نالو ابو طالب قصي جي نالي تي زيد رکيو هو.اوهان جي مان فاطمه بنت اسد اوهان جو نالو پنهجي پي جي نالي اسد تي رکيو هو جڏهن تہ محمد مٿس الله جو نالو علي رکيو. [16]

لقب ء ڪنيت[سنواريو]

اوهان جي مشهور ڪنيت ابوتراب ء ابوالحسن آهي ء مشهور لقب اميرالمومنين،مرتضي،وجه الله،يدالله،عين الله،اسدالله،نفس رسول،ثاقي ڪوثر حيدر زياده مشور آهن[17].[18]

پرورش[سنواريو]

حضرت علي جي پرورش نبي سائين جن پاڻ ڪئين جڏهن حضرت علي پيدا ٿيا تڏهن اوهان پنهجي زبان مبارڪ حضرت علي جي زبان سان ڏني ء پنهجو لعاب دهن سان علي کي سيراب ڪئين.[19]

امام علي جي باري ۾ نظريا[سنواريو]

شيعن جو نظريو[سنواريو]

مڪمل مضمون ڏسوعلي ء شيعا.


شيعن جي عقيدي ۾ امام علي بعد نبي حضرت محمد صه دنيا جي سڀن انسانن،ماڻهن،نبين کان افضل،معصوم آهي،خليفو بنا ڪنهن فاصلي جي آهي.


سنين جو عقيدو[سنواريو]

مڪمل مضمون ڏسو علي ء سني

اهلسنت والجماعت يعني سني جي عقيدي موجب اوهان بعد از نبي افضل آهن پر خليفو بلا فصل نه آهن.

صوفين جو عقيدو[سنواريو]

نصيري جو عقيدو[سنواريو]

نصيرين جو علي,الله آهي[20].


Noia 64 apps xeyes.png پڻ ڏسندا[سنواريو]

حوالو[سنواريو]

Incomplete-document-purple.svg ھي ھڪ ڪچو مضمون آھي۔ توھان ھن ۾ اضافو ڪري وڪيپيڊيا کي سنواري سگھو ٿا۔