مواد ڏانھن هلو

محمد رفيق مغل

ڳنڍڻا ڏيو
کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان

محمد رفيق مغل (پيدائش 1936) هڪ پاڪستاني آرڪيالاجسٽ آهي، جيڪو چترال، اتر پاڪستان ۾ نسلي آثار قديمه جي تحقيق ۾ مصروف آهي. هو پاڪستان جي پنجاب، خيبرپختونخواهه ۽ گلگت بلتستان ۾ اسلامي، ٻڌ ڌرم ۽ پراٽو-تاريخي دورن جي 30 کان وڌيڪ يادگارن ۽ کوٽيل آثارن جي بحالي ۽ تحفظ لاءِ هدايت، ٽيڪنيڪل سپورٽ ۽ نگراني جو ذميوار رهيو آهي. هن آرڪيالاجي ۽ هيريٽيج مئنيجمينٽ جي پروفيسر ۽ بوسٽن يونيورسٽي ۾ انڊر گريجوئيٽ اسٽڊيز جي ڊائريڪٽر طور ڪم ڪيو.[1] هو هاڻي بوسٽن يونيورسٽي ۾ آرڪيالاجي جو پروفيسر ايمريٽس آهي.[2]

بحالي ۽ تحفظ ۾ تعاون

[سنواريو]

مغل پاڪستان جي آرڪيالاجيڪل ۽ آرڪيٽيڪچرل ورثي جي ڪيترن ئي تحفظ ۽ بحالي جي منصوبن جي تياري جي نگراني ڪئي. هن آرڪيالاجيڪل فيلڊ ورکس ۽ وسيع سروي جي تحقيقاتي منصوبن جي پڻ منصوبابندي، منظم ۽ هدايت ڪئي جنهن ۾ دنيا جي مختلف ثقافتي مواد جي جڳهن تي ماڳن، يادگارن، ۽ کوٽائي جا دستاويز شامل آهن جن ۾ پراگيتاني تاريخ کان اسلامي دورن جي تاريخ شامل آهي. هن سنڌ ، بلوچستان ، پنجاب، خيبرپختونخواهه ۽ پاڪستان جي اترين علائقن ۾ ڳولا لاءِ مختلف بين الاقوامي آثار قديمه جي ماهرن جي سهڪار سان وسيع سروي پڻ ڪيا، جن جي نتيجي ۾ سنڌو تهذيب جي مختلف آبادين ۽ ٻين ثقافتي مواد کي دريافت ڪيو ويو. [3]

عجائب گھر جي ترقي

[سنواريو]

مغل پاڪستان ۾ ڪيترن ئي عجائب گهرن جي ترقي ۾ حصو ورتو آهي. ان ۾ 1994ع ۾ اسلام آباد ميوزيم قائم ڪرڻ ۾ تعاون شامل آهي. هن جاپاني عجائب نگارن جي تعاون سان سوات ميوزيم، سيدو شريف کي ٻيهر ترتيب ڏيڻ ۾ پڻ مدد ڪئي. 1993ع ۾ گلگت ۾ ميوزيم آف آرڪيالاجي اينڊ انٿروپالاجي جي قيام، روهتاس فورٽ ۾ ميوزيم (1994ع)، ملتان ۾ ايٿنولوجيڪل اينڊ آرڪيالاجيڪل ميوزيم (1995ع) ۽ ٽيڪسلا ميوزيم (1994ع) جي توسيع جي تجويز ڏيڻ ۾ پڻ هو هڪ اهم شخصيت هو. ).

ورثو تحفظ ۽ انتظام

[سنواريو]

رفيق مغل هيٺ ڏنل ماڳن ۽ يادگارن جي آثار قديمه جي تحفظ ۾ شامل رهيو آهي:

اهم بين الاقوامي تعاون

[سنواريو]
  • 1990: آرڪيالاجيڪل حوالي سان هڙپا ۾ چانورن تي تحقيق لاءِ جاپان کان ايڇ فوجيوارا سان گڏ تحقيق ڪندڙ.
  • 1996: گڏيل فيلڊ سروي لاءِ آمريڪا جي ريٽا پي. رائٽ سان گڏ هڙپا شهر ۽ ان کان ٻاهر.
  • 1980-82: سار ۽ بوري، بحرين ۾ مقامي ۽ آسٽريليا ٽيمن سان گڏيل کوٽائي.
  • 1966: آمريڪا جي والٽر اي فيئرسرويس سان ملير درياهه جي بيسن ، لوئر سنڌ ۾ سائيٽن جو گڏيل سروي.
  • 1960: بلوچستان جي مڪران ساحل تي سروي ۾ جارج ايف ڊيلس سان تعاون.
  • 1958: برطانيه کان سر مورٽيمر ويلر جي سربراهي ۾ چارسده ۾ کوٽائي ۾ حصو وٺندڙ.

آثار قديمه جي کوٽائي

[سنواريو]

سنڌو تهذيب ۽ برونز ايج جا ماڳ

[سنواريو]

ٻڌ ڌرم ۽ ابتدائي تاريخي يا وچين دور جا ماڳ

[سنواريو]

ابتدائي اسلامي سائيٽون

[سنواريو]
  • منصوره، 1965-66، (سربراه ڊاڪٽر ايف اي خان)؛ 1967 ۽ 1982-83؛
  • ڀنڀور، 1958، 1959-60 (ڊاڪٽر ايف اي خان جي سربراهي ۾)، 1960-61، 1961-62، 1964 ۽ 1965 (سردار محمد رفيق مغل) [7]
  • ڀريو ڀم، 1964ع.

پنجاب صوبو

[سنواريو]

سنڌ صوبو

[سنواريو]

خيبرپختونخواه صوبو ۽ اترين علائقا

[سنواريو]

بلوچستان صوبو

[سنواريو]
  • اتر ۽ مرڪزي بلوچستان، 1973؛
  • مڪران ڪوسٽ، 1960 (جارج ايف ڊيلس جي سربراهي ۾)؛
  • لاس بيلا، 1962؛
  • ڪيج وادي، مڪران، 1964.

مغل 1993ع کان 1996ع تائين ”سنڌ ۽ پنجاب ۾ ماڳن ۽ يادگارن جي سروي ۽ دستاويزن“ جي ٻن وڏين اسڪيمن جو پروجيڪٽ ڊائريڪٽر پڻ رهيو.

پبليڪيشن

[سنواريو]

ڪتاب ۽ ترتيب ڏنل جلد:

[سنواريو]
  • تياري ۾ سر اورل اسٽائن جي سروي آف دي گگر-هڪرا علائقي، ٿر ريگستان 1940-42.
  • 1998 دي آرڪيالاجي آف سنڌ: سنڌ جي قديم آثارن تي تازه ڪاري ڪيل اضافي. ٽيون. ثقافت ۽ سياحت جو کاتو، حڪومت سنڌ، ڪراچي: 153-208.
  • 1997 قديم چولستان، آرڪيالاجي ۽ آرڪيٽيڪچر. فيروزسن، لاهور.ISBN 969-0-01350-5 [10]
  • 1995 PIATR: پاڪستان انسٽيٽيوٽ آف آرڪيالاجيڪل ٽريننگ اينڊ ريسرچ - هڪ جامع رپورٽ 1988-95. آرڪيالاجي ۽ ميوزيم کاتو، ڪراچي. محمد رفيق مغل ۽ گلزار ايم خان پاران.
  • 1983 دي دلمون دفن ڪمپليڪس سار ۾: بحرين ۾ 1980-82 کوٽائي. اطلاعات جي وزارت، آرڪيالاجي ۽ عجائب گھر جي ڊائريڪٽوريٽ، بحرين جي رياست [10]
  • 1973 سنڌو ماٿري جي تهذيب تي تحقيق جي موجوده حالت. موهن جو دڙو تي بين الاقوامي سمپوزيم. آرڪيالاجي ۽ ميوزيم کاتو، ڪراچي [10]
  • 1970 دي ارلي هڙپائي دور گريٽر انڊس ماٿري ۽ اتر بلوچستان ۾، ca. 3000-2400 ق. پي ايڇ ڊي. ٿيسز. ڊپارٽمينٽ آف انتھروپولوجي، يونيورسٽي آف پنسلوانيا، فلاڊلفيا. (يونيورسٽي مائڪرو فلمز، اين آربر، مشي گن، نمبر 71-19، 263) [10] [11]

اوارڊ ۽ مڃتا

[سنواريو]

پڻ ڏسو

[سنواريو]

حوالو

[سنواريو]
  1. ↑ "Rafique Mughal (Professor Emeritus of Archaeology)". Boston, MA: Boston University Arts & Sciences Center for the Study of Asia. 28 April 2020 تي حاصل ڪيل.
  2. ↑ "Rafique Mughal | Archaeology".
  3. ↑ "Rafique Mughal (Professor Emeritus of Archaeology)". Boston, MA: Boston University Arts & Sciences Center for the Study of Asia. 28 April 2020 تي حاصل ڪيل.
  4. 1 2 3 4 "Rafique Mughal (Professor Emeritus of Archaeology)". Boston, MA: Boston University Arts & Sciences Center for the Study of Asia. 28 April 2020 تي حاصل ڪيل.
  5. ↑ George F. Dales. "Harappa 1989: Summary of the Fourth Season". HARAPPA.COM website. 29 April 2020 تي حاصل ڪيل.
  6. 1 2 "Rafique Mughal (Professor Emeritus of Archaeology)". Boston, MA: Boston University Arts & Sciences Center for the Study of Asia. 28 April 2020 تي حاصل ڪيل.
  7. ↑ Suhail Yusuf (11 March 2012). "Excavation at Bhanbore to resume soon". Dawn (newspaper). 28 April 2020 تي حاصل ڪيل.
  8. ↑ Mansoor Malik (7 February 2012). "Rare Indus seal discovered in Cholistan". Dawn (newspaper). 28 April 2020 تي حاصل ڪيل.
  9. ↑ "Rafique Mughal (Professor Emeritus of Archaeology)". Boston, MA: Boston University Arts & Sciences Center for the Study of Asia. 28 April 2020 تي حاصل ڪيل.
  10. 1 2 3 4 "Rafique Mughal (Professor Emeritus of Archaeology)". Boston, MA: Boston University Arts & Sciences Center for the Study of Asia. 28 April 2020 تي حاصل ڪيل.
  11. ↑ The early Harappan period in the Greater Indus Valley and northern Baluchistan: (C. 3000 - 2400 B.C.). 1970.
  12. ↑ Mohammad Rafique Mughal listed on World Heritage Destinations Rated: Panelists National Geographic Society website, Published November/December 2008, Retrieved 29 April 2020
  13. ↑ Mohammad Rafique Mughal's award by the Government of Pakistan on Boston University website آرڪائيو ڪيا ويا 2008-02-07 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. Retrieved 29 April 2020
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=محمد_رفيق_مغل&oldid=348659" تان ورتل