عالمي ورثو ماڳ

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Jump to navigation ڳولا ڏانهن هلو
يونيسڪو جو لوگو

"عالمي ورثو ٺڪاڻو" اھڙيون جڳھون (جھنگ، جبل، ڍنڍ، ريگستان، يادگار، عمارت يا شھر) کي چيو ويندو آھِي جنھن کي بين الاقوامي عالمي ثقافتي ورثو پروگرام جي تحت گڏيل قومن جو تعليمي سائنسي ۽ ثقافتي ادارو (يونيسڪو) جي عالمي ثقافتي ورثو ڪميٽي جي مرتب ڪيل فهرست جي لاءِ نامزد يا ان ۾ شامل ڪيو ويو ھجي۔ هي منصوبو ثقافتي يا قدرتي اهميت جي حامل جڳھن جي فھرست مرتب ڪرڻ ۽ ان جي حفاظت ڪرڻ جي لاءِ بڻايو ويو آھي۔ مختلف شرطن جي تحت مندرج جڳھن کي عالمي ورثو فنڊ مان رقمون فراھم ڪيون وينديون آھن۔ ھي منصوبو "عالمي ثقافتي ۽ قدرتي ورثي جي حفاظت جي حوالي سان ميثاق" جي ذريعي شروع ٿيو جنھن کي يونيسڪو جي مجلس عمومي 16 نومبر 1972ء تي اختيار ڪيو۔ ان وقت کان 184 ملڪ (بمطابق جولاءِ 2007ء) هن ڪنوينشن جي توثيق ڪري چڪا آھن۔ 2007ء جي مطابق 142 ملڪن جون 851 جڳھون ھن فھرست ۾ شامل آھن جن ۾ 660 ثقافتي، 166 قدرتي ۽ 25 مخلوط خصوصيتن جون حامل آھن۔ هر عالمي ورثي جي حامل جڳھ ان ملڪ جي ملڪيت آھي جتي اھو واقع آھي پر مستقبل ۾ بني نوع انسان جي لاءِ انکي محفوظ رکڻ عالمي برادري جي ذميداري آھي مختلف خطن ۾ واقع جڳھن جون خصوصيتون هيٺ ڏنل آهن:

خطو قدرتي ثقافتي مخلوط ڪل %
آفريڪا 33 38 3 74 9%
عرب رياستون  3 58 1 62 7%
ايشيا بحر الڪاھل 45 126 11 182 21%
يورپ ۽ اتر آمريڪا  51 358 7 416 49%
لاطيني آمريڪا ۽ ڪيريبين 34 80 3 117 14%


تاريخ[سنواريو]

1954 ۾، مصر جي حڪومت نئون اسوان هاءِ ڊيم (بند) کي اڏڻ جو فيصلو ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ مستقبل جو تلاءُ(حوض) به آخرڪار آڳاٽي مصر ۽ آڳاٽي نوبيا جي ثقافتي خزانن تي سموهيل وادي نيل جي هڪ وڏي حصي واري پکيڙ کي ٻوڙي ڇڌي ها.

لوڪ سڀا ۽ پس منظر[سنواريو]

آمريڪا فطرت جي تحفظ سميت ثقافتي بچاءَ جو وِيچار شروع ڪيو.

عالمي ثقافتي ورثو ڪميٽي اجلاس[سنواريو]

عالمي ثقافتي ورثو ڪميٽي فهرست ۾ شامل جڳھن ۾ انتظامي معاملن تي غور جي حوالي سان سال ۾ متعدد ڀيرا اجلاس منعقد ڪندي آهي پر World Heritage Committee Session نالي اجلاس سال ۾ هڪ ڀيرو ٿيندو آهي جنھن ۾ مختلف جڳھن کي عالمي ثقافتي ورثو فھرست ۾ شامل ڪيو ويندو آھي۔ ساليانو اجلاس دنيا جي مختلف شھرن ۾ منعقد ٿيندو آھي۔ پيرس (فرانس) ، جتي يونيسڪو جا صدر دفتر واقع آھڻ ، کان علاوه ھي اجلاس صرف عالمي ثقافتي ورثو ڪميٽي جي رڪن ملڪن ۾ ئي منعقد ٿي سگھي ٿو جنھن جي لاءِ انھن کي ڪميٽي جي منظوري درڪار ھوندي آهي۔

اجلاس سال تاريخ ميزبان شھر ملڪ
1 1977 27 جون کان پھرين جولاءِ پيرس Flag of France.svg فرانس
2 1978 5 کان 8 سيپٽمبر واشنگٽن ڊي سي Flag of the United States.svg آمريڪا جون گڏيل رياستون
3 1979 22 کان 26 آڪٽوبر قاھره ۽ لگزور Flag of Egypt.svg مصر
4 1980 پھرين کان 5 سيپٽمبر پيرس Flag of France.svg فرانس
5 1981 26 کان 30 آڪٽوبر سڊني Flag of Australia.svg آسٽريليا
6 1982 13 کان 17 ڊسمبر پيرس Flag of France.svg فرانس
7 1983 5 کان 9 ڊسمبر فلورنس Flag of Italy.svg اٽلي
8 1984 29 آڪٽوبر کان 2 نومبر بيونس آئرس Flag of Argentina.svg ارجنٽائن
9 1985 2 کان 6 ڊسمبر پيرس Flag of France.svg فرانس
10 1986 24 کان 28 نومبر پيرس Flag of France.svg فرانس
11 1987 7 کان 11 ڊسمبر پيرس Flag of France.svg فرانس
12 1988 5 کان 9 ڊسمبر براسيليا Flag of Brazil.svg برازيل
13 1989 11 کان 15 ڊسمبر پيرس Flag of France.svg فرانس
14 1990 7 کان 12 ڊسمبر بانف Flag of Canada.svg ڪينيڊا
15 1991 9 کان 13 ڊسمبر ڪارٿيج Flag of Tunisia.svg تونس
16 1992 7 کان 14 ڊسمبر سانتا في Flag of the United States.svg گڏيل آمريڪي رياستون
17 1993 6 کان 11 ڊسمبر ڪارٽينا Flag of Colombia.svg ڪولمبيا
18 1994 12 کان 17 ڊسمبر فوڪٽ Flag of Thailand.svg ٿائلينڊ
19 1995 4 کان 9 ڊسمبر برلن Flag of Germany.svg جرمني
20 1996 2 کان 7 ڊسمبر مريدا Flag of Mexico.svg ميڪسيڪو
21 1997 پھرين کان 6 ڊسمبر نيپلز Flag of Italy.svg اٽلي
22 1998 30 نومبر کان 5 ڊسمبر ڪيوٽو Flag of Japan.svg جاپان
23 1999 29 نومبر کان 5 ڊسمبر مراڪش شھر Flag of Morocco.svg مراڪش
24 2000 27 نومبر کان 2 ڊسمبر ڪيرنز Flag of Australia.svg آسٽريليا
25 2001 11 کان 16 ڊسمبر ھيلسنڪي Flag of Finland (bordered).svg فن لينڊ
26 2002 24 کان 29 جون بڊاپسٽ Flag of Hungary.svg مجارستان
27 2003 30 جون کان 5 جولاءِ پيرس Flag of France.svg فرانس
28 2004 28 جون کان 7 جولاءِ سوزو Flag of the People's Republic of China.svg چین
29 2005 10 کان 17 جولاءِ ڊربن Flag of South Africa.svg ڏکڻ آفريڪا
30 2006 8 کان 16 جولاءِ ولنيئس Flag of Lithuania.svg لٿووينيا
31 2007 23 جون کان پھرين جولاءِ ڪرائسٽ چرچ Flag of New Zealand.svg نيوزي لينڊ
32 2008 2 کان 10 جولاءِ ڪيوبڪ شھر Flag of Canada.svg ڪينيڊا

نامزدگي جو عمل[سنواريو]

ڪنهن مُلڪ کي پهريون پنهنجي اهم ثقافتي ۽ قدرتي ماڳن تي فهرست (لسٽ) ٺاهڻي پوندي؛ نتيجو کي آزمائشي فهرست سڏيو ويندو آهي.

چونڊ معيار[سنواريو]

2004 تائين، ثقافتي ورثو لاءِ 6 معيار ۽ فطري ميراث (نيچرل هيريٽيج) جي معيار جا چار معيار هئا. 2005  ۾، ان ۾ ترميم ڪئي وئي هئي تہ هاڻي رُڳو ڏه معيارن جو هڪ سيٽُ مقرر ڪيل آهي. نامزد ٿيل ماڳ يا سائيٽن کي " نمايان عالمگير قدر" هجڻ گهرجي ۽ گهٽ ۾ گهٽ ڏهه معيارن منجهان ڪنهن هڪ سان پُورا لهندا هجن[1]. انهن معيارن جي ٺهڻ کان پوءِ ڪيترائي ڀيرا انهن ۾ تبديلي يا / سُڌارا (ترميم) ڪيا ويا آهن.


ڪلچرل[سنواريو]

Site#252: The Taj Mahal, an example of a World Heritage Site.
Site#252: تاج محل, an example of a cultural heritage site.
  1. "انساني تخليقي ذهانت ۽ ثقافتي اهميت جو هڪ شاهڪار پيش ڪندو هجي"
  2. "exhibits an important interchange of human values, over a span of time, or within a cultural area of the world, on developments in architecture or technology, monumental arts, town-planning, or landscape design"
  3. "to bear a unique or at least exceptional testimony to a cultural tradition or to a civilization which is living or which has disappeared"
  4. "is an outstanding example of a type of building, architectural, or technological ensemble or landscape which illustrates a significant stage in human history"
  5. "is an outstanding example of a traditional human settlement, land-use, or sea-use which is representative of a culture, or human interaction with the environment especially when it has become vulnerable under the impact of irreversible change"
  6. "is directly or tangibly associated with events or living traditions, with ideas, or with beliefs, with artistic and literary works of outstanding universal significance"
  7. [2]

نيچرل[سنواريو]

Site#156: Serengeti National Park, an example of a natural heritage site.
Site#274: Historic Sanctuary of Machu Picchu, an example of a mixed heritage site.
  1. "اُتم قدرتي اصول- مظهر يا غير معمولي قدرتي حسن ۽ سُندرتا اهميت تي سمائيل هجي"
  2. "is an outstanding example representing major stages of Earth's history, including the record of life, significant on-going geological processes in the development of landforms, or significant geomorphic or physiographic features"
  3. "is an outstanding example representing significant on-going ecological and biological processes in the evolution and development of terrestrial, fresh water, coastal and marine ecosystems, and communities of plants and animals"
  4. "contains the most important and significant natural habitats for in-situ conservation of biological diversity, including those containing threatened species of outstanding universal value from the point of view of science or conservation"

حوالا[سنواريو]

  1. Centre, UNESCO World Heritage. "The Criteria for Selection". UNESCO World Heritage Centre. حاصل ڪيل 2019-12-30. 
  2. "UNESCO World Heritage, The Criteria for Selection". وقت 12 June 2016 تي اصل کان آرڪائيو ٿيل.  Unknown parameter |url-status= ignored (مدد)

خارجي ڳنڍڻا[سنواريو]