ٿرپارڪر ضلعو

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Jump to navigation ڳولا ڏانهن هلو
ٿرپارڪر
ضلعو
ضلعه ٿرپارڪر
ٿرپارڪر ضلعو سنڌ جي نقشي ۾ ڳاڙهي رنگ سان نمايان ڏيکاريل
ٿرپارڪر ضلعو سنڌ جي نقشي ۾ ڳاڙهي رنگ سان نمايان ڏيکاريل
ٿرپارڪر is located in Sindh
ٿرپارڪر
ٿرپارڪر
سنڌ ۽ پاڪستان ۾ مقام
ٿرپارڪر is located in Pakistan
ٿرپارڪر
ٿرپارڪر
ٿرپارڪر (Pakistan)
مڪانيت: 24°42′N 69°43′E / 24.700°N 69.717°E / 24.700; 69.717مڪانيت: 24°42′N 69°43′E / 24.700°N 69.717°E / 24.700; 69.717
ملڪ پاڪستان پاڪستان
صوبو سنڌ
ضلعي صدر مقام مٺي شھر
تعلقا
ٽائيم زون پاڪستان جو معياري وقت (UTC+5)


ٿرپارڪر ضلعو:(انگريزي: Tharparkar District ) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ميرپورخاص ڊويزن جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام مِٺي شهر آهي. ٿرپارڪر نالي سان ڪو شھر ڪانھي پر اھو ٻن علائقن : ٿر ۽ پارڪر جو نالو آهي جيڪو ھن ضلعي تي رکيو ويو. شروع م ميرپورخاص جن ضلعي جو تعلقو ھيو ۽ ٿرپارڪر ضلعي جو صدر مقام ھوندو ھيو پر ان جي ڌار ٿيڻ بعد ھن ضلعي جو صدر مقام مٺي کي بڻايو ويو.

نالي جو پسمنظر ۽ معنيَ[سنواريو]

”ٿر“ سنسڪرت لفظ ”سٿل“ مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي بيٺل يا نه وهندڙ يعني خشڪ ملڪ (جتي درياءُ ڪونهي). انهيءَ ”سٿل“ جو اچار اول ڦري ٿيو ”ٿل“، يعني خشڪ زمين (ضد جل معنيٰ پاڻي) ۽ ”ٿل“ جو اچار ڦري ٿيو ٿر.[1] قديم وقت ۾ پارڪر واري ڀاڱي ۽ ڪڇ جي ملڪ جي وچ ۾ بيٺل ڪڇ جي رڻ ۾ پاڻي هوندو هو. جنهن کي ”کاري“ چوندا هئا. ماڻهن کي اچ وڃ لاءِ اها کاري پار ڪرڻي پوندي هئي. جنهن ڪري چوندا هئا پارکاري يا پار اُڪر، جنهن مان ڦري ٿيو پارکار ۽ پوءِ نالو پيو پارکر يا پارڪر. ٿر ۽ پارڪر وارو ٽڪر، ٿرپارڪر ضلعي ۾ سنڌ جي ڏکڻ- اڀرندي ڪنڊ تي آهي. ڪن بيانن موجب چوڻ ۾ اچي ٿو ته پارڪر لفظ جي معنيٰ آهي پهڻ يا پٿر جو ملڪ. ڇاڪاڻ جو هن ڀاڱي ۾ چوڌاري ننڍا ننڍا ٽڪر آهن باقي وچ ۾ ننگر پارڪر شهر وٽ ڪارونجهر ٽڪري آهي[1].

ٿرپارڪر ضلعو
District Tharparkar
Sindhi desert Home.JPG
Sindh Dist TharParkar.svg
ملڪ: پاڪستان Flag of Pakistan.svg
صوبو: سنڌ
ضلعي جو صدر مقام : مٺي
ايراضي: 19,638 چورس ڪلوميٽر
آبادي: 955,812
ٻولي: سنڌي
تعلقا: 6
يونين ڪائونسلون:
ثقافت
Pakistani Window.JPG Sindhi Desert Home Door.JPG
کڙڪي در
ثقافت
Pakistani Weaver.JPG Decorated Door - Pakistan.JPG
ائٽ در

ٿرپارڪر جي مختصر تاريخ ۽ جاگرافي[سنواريو]

ٿرپارڪر سنڌ جي اوڀر ڏکڻ واري ڪنڊ تي آهي. هي ضلعو قدرتي طور ٻن حصن ۾ ورهايل آهي. هن ضلعي جو هڪ حصو 109 جابلو ٽڪرين جي بيدي نما سلسلي ڪارونجهر جبل ۽ انجي وچ ۽ پاسن واري سڌي زرخيز زمين وارو آهي جنهن ۾ ڪارونجهر جي سلسلي کان ڌار به انهي سلسلي جون ٻيون 45 ننڍيون وڏيون جابلو ٽڪريون پڻ موجود آهن. جنهن جي ڏکڻ اولهه ۾ ڪڇ جو رڻ آهي. هن ڀاڱي کي پارڪر جي نالي سان سڏيو وڃي ٿو. انهي نالي بابت تاريخدانن جو چوڻ آهي ته، قديم زماني کان ڪڇ جي رڻ مان سنڌ ۽ اولھ طرف جي ملڪن جي واپاري قافلن جو هندستان ڏانهن وڃڻ جو خشڪي رستو هو. انهي رستي تي ڪارونجهر جي ڏکڻ طرف رڻ ۾سامونڊي پاڻي جي هڪ تانگهي کاري هئي. مسافر قافلن کي اها کاريءَ پار ڪرڻي پوندي هئي. انهي کاري کي پارڪرڻ پويان پار کاري يا پاراُڪرڻ جنهن مان ڦري ٿيو، پارکار پوءِ پارکر يا پارڪر . ڪن ٻولي جي ماهرن جو اهو به چوڻ آهي ته، پارڪر لفظ جي معنيٰ آهي پهڻن وارو يا پٿريلو علائقو. اڳتي هلي هن علائقي تي پارڪر نالو پئجي ويو. هن پارڪر واري علائقي ۾ ڪارونجهر جي جابلو سلسلي جي ختم ٿيڻ سان اتر طرف ڀٽن وارو علائقو شروع ٿو ٿئي . جنهن علائقي کي ٿر سڏيو وڃي ٿو. سنڌي ٻولي تي تحقيق ڪندڙن جو چوڻ آهي ته ، ٿر لفظ سنسڪرت ٻولي جي سٿل لفظ مان نڪتل آهي. جنهن جي معنيٰ آهي، بيٺل يا هڪ جاءِ تي ٽڪيل ۽ نه وهندڙ. يعني خشڪ ريگستاني علائقو جتي ڪو به درياءَ وهندڙ نه هجي. انهي سٿل يا ٿل جو اچار ڦري ٿر لفظ ۾ تبديل ٿي ويو . ٿر کي ريگستان به چون ٿا. ريگ معني واري ۽ آستان معني جاءِ . يعني واري جي جاءِ يا وارياسو علائقو. هن علائقي ۾ واري جون ڀٽون تمام گهڻيون آهن. ڀٽ کي ٿر جا ماڻهو “ٿڙي” چوندا آهن، جيڪڏهن سندن ڪو ڍور ڊوڙي ڊوڙي وڃي هڪ جاءِ تي بيٺو ته ، چوندا ته مس مس وڃي ٿڙي بيٺو آهي. ڪاڙهيل کير جي ٿڌي ٿيڻ سان مٿان ٺهندڙ تهه کي به ٿر چئبو آهي. اهڙي ريت ٿر ۾ واري جون ڀٽون به ڄميل ۽ ٽڪي ٻڌل آهن، انهي ڪري انهن کي ٿري چيو وڃي ٿو، جيئن ته ٿر ۾ گهڻيون ڀٽون آهن . تنهنڪري ڀٽن يعني ٿرين وارو ملڪ يا ٿري وارو علائقو ، جنهن مان ٿر نالو ٺهيو. جيڪڏهن پاڪستان ۽ هندستان جي سموري ريگستان کي ملائي دنيا جي نقشي ۾ ڏسبو ته هي ٿر وارو علائقو تقريبن ٻه لک چورس ڪلوميٽر ايراضي ۾ پکڙيل آهي. پر انهي ريگستان جي ننڍي ٽڪري جيڪو سنڌ ۾ آهي ان جا به ٻه حصا آهن، هڪ اڇڙو ٿر ۽ ٻيو ٿرپاڪر وارو حصو . جيئن ته ٿرپارڪر ضلعي ۾ ٿر ۽ پارڪر جا ٻئي علائقا شامل آهن، انهي ڪري ئي هن ضلعي جو نالو ٿرپارڪر آهي. هي ضلعو پکيڙجي لحاظ کان 19638 چورس ڪلوميٽرن ۾ پکڙيل آهي.[2]

ٿرپارڪر ضلعو هيٺين چئن تعلقن ۾ ورهايل آهي، ۽ هر تعلقو يونين ڪاؤنسلن ۾ ورهايل آهي:

ٿرپارڪر ضلعي جا تعلقا
تعلقو يونين ڪاؤنسلون آبادي
1 مِٺي تعلقو 12
2 ڏِيپلو تعلقو 8
3 ڇاڇرو تعلقو 17
4 ننگر پارڪر تعلقو 7
ڪل 44
  1. 1.0 1.1 ڪتاب جو نالو ؛ تاريخ ريگستان (ڀاڱو پهريون) -مصنف؛ رائچند هريجن -ايڊيشن؛ چوٿون- سال؛ 2005ع -ڇپائيندڙ؛ سنڌي ادبي بورڊ ڄام شورو
  2. ٿر جي لوڪ ڏاهپ ۽ سائنس (مشڪور ڦلڪارو) | سنڌ سلامت ڪتاب گهر