لاڙڪاڻو

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
ڏانھن ٽپ ڏيو: رھنمائي, ڳولا
Archaeological Ruins at Moenjodaro-108221.jpg
Larkana

لاڙڪاڻو
سانچو:Nq
—  شھر  —
Official logo of Larkana
Emblem
ملڪ  پاڪستان
صوبو سنڌ
ضلعو لاڙڪاڻو
سب ڊويزن تعلقو لاڙڪاڻو
حڪومت
 - قسم Munic ميونسپل ڪارپوريشن
 - ميئر اسلم شيخ
 - ڊپٽي ميئر انور علي لوھر
ايراضي
 - ڪُل 7,423 ڪلوميٽر2 (2,866 ميل2)
اُچائي 147 ميٽر (482 فٽ)
آدمشماري (2017)
 - ڪُل 738,672[1]
منطقة وقت PKT (يو ٽي سي+5)
رموز علائقو 074
ويب سائيٽ Larkana.pk
Facade of the Tomb.jpg

لاڙڪاڻو شهر سنڌ جو چوٿون وڏو شهر آهي. هن کي پھرين آگسٽ 1901 ۾ ضلعي جو درجو مليو. هتي جو مشهور ماڳ موئن جو دڙو ۽ مشهور ميوو زيتون، ۽ مشهور شخصيتون ذوالفقار علي ڀٽو شهيد بينظير ڀٽو آهن.

جاگرافي[سنواريو]

لاڙڪاڻو 24 56 00 ليٽيٽوڊ 67 11' 00 لانگيٽيوڊ تي اپر سنڌ جي اتر اولهه ۾ واقع آھي.'.[2]


موسم[سنواريو]

لاڙڪاڻي هڪ چوماسي وارو آبهوائي علائقو آهي. اونھاري ۾ انتهائي گرم آهي، ۽ گرميءَ جو درجو 53 ° C تي پهچي وڃي ٿو ۽ سياري -2 تائين پھچي ٿو. 26 مئي، 2010 تي درجه حرارت 53.4° C تائين پھتو هو، جيڪو لاڙڪاڻي جي تاريخ جي سڀ کان وڏي گرمي ھئي. 31 مئي، 1998 ع تي درجه حرارت 52.7 ۽ سي. 18 مئي 2013 ع تي لاڙڪاڻي ۾ شهر جي درجه حرارت 50 درجا سينس تائين رهيو.چوماسي يا مون سون يا سانوڻ جون برساتون جولائي ۽ ڪڏھن ڪڏھن اڳواٽ جون ۾ شروع ٿينديون آهن

تاريخ[سنواريو]

18 آڪٽوبر 1938ع تي قائد اعظم محمد علي جناح لاڙڪاڻي آيو هو. ان موقعي تي ميونسپالٽي لاڙڪاڻي جي صدر امير علي لاھوري آجياڻو ڏيندي تقرير ڪئي هئي، ان وقت نائب صدر پرتاب راءِ واسومل ھيو. [3]

بمبئي سرڪار پنهنجن ٻن حڪم نامن هر هڪ نمبر 4942 (بامبي روينيو ڪوڊ 1870 جي سيڪشن 7 تحت) ۽ 4942.1 (انڊين رجسٽريشن ايڪٽ 3 آف 1877 جي سيڪشن 5 تحت) ذريعي پهرين آگسٽ 1901ع کان لاڙڪاڻو ضلعو قائم ڪيو ۽ ان لاءِ شڪارپور ۽ ڪراچي ضلعن مان هي تعلقا ڪڍي لاڙڪاڻي ضلعي کي ڏنا ويا. ضلعي شڪارپور جا تعلقا، لاڙڪاڻو، قمبر، رتوديرو، لب مهرڻ (ڏوڪري)، ڪڪڙ، ميهڙ ۽ نصيرآباد. ضلعي ڪراچيءَ جا تعلقا، جوهي، دادو ۽ سيوهڻ. هي حڪم ناما بمبئي سرڪار جي چيف سيڪريٽري جي. ڊبليو. پي ميوئر مڪنزئي جي صحي سان جاري ٿيا. [4]

چانڊڪو (هاڻي لاڙڪاڻو) آدم شاه ڪلهوڙو، ڪلهوڙن جو ڏاڏو، جو جونپور جي بزرگ ميران محمد جي گاديءَ تي ويٺو، سو چانڊڪي ۾ اچي رهيو. آدم شاه جو پوٽو ميان الياس چانڊڪي جي ويجهو دفن ٿيل آهي. سنه 896هه (سنه 1490ع) ۾ ڄام نظام الدين سمي جي وقت مرزا شاه حسن کي مغل قنڌار کان وٺي چانڊڪيءَ ۽ ڪن ٻين شهرن تي آڻي ڪاهه ڪئي، پر ڄام نندي دريا خان جي هٿ هيٺ لشڪر موڪليو، جنهن مغلن کي وڃي شڪست ڏني ۽ انهيءَ لڙائي ۾ شاه حسن جو ڀاءُ ابو محمد مرزا مارجي ويو. سنه 927هه (سنه 1520ع) ۾ مرزا شاه بيگ جي راڄ ۾ مرزا سيوهڻ کان پوءِ چانڊڪي ۾ اچي رهيو. اتي بکر جي فساد جو ٻڌي اوڏي روانو ٿيو. سنه 928هه (سنه 1521ع) ۾: مرزا شاه بيگ بکر مان موٽي چانڊڪي ۾ آيو ۾ مير فاضل ڪوڪلتاش جي مرڻ ڪري هن جي لاش کڻائي بکر ڏي موڪليائين ۽ پاڻ به اوڏانهن ويو ۽ پوءِ اتان گجرات روانو ٿيو. سنه 998هه (سنه 1589ع) ۾ جڏهن اڪبر بادشاهه سنڌ ۾ آيو، تڏهن مير معصوم شاه بکر وارو وٽس ويو ۽ بادشاهه کيس چانڊڪي جو پرڳڻو ۽ درٻيلو جاگير ڪري ڏنا.[5]

لاڙڪاڻي جون لائبريريون[سنواريو]

جائلس لائبرري اُڻويهين صديءَ جي آخر ۾، ”جائلس“ لاڙڪاڻي جو ڪليڪٽر ٿي گذريو آهي . سال 1884ع ۾، سندس نالي پٺيان ”تجر باغ" ۾ هڪ وڏي لائبرري قائم ٿي، جيڪا لاڙڪاڻي شهر ۾ عمدي لائبرري سڏبي هئي. لائبرري، تجر باغ (موجوده نالو ”جناح باغ“) جي تاريخي عمارت ”تجر“ ۾ قائم ڪيل هئي. هيءَ عمارت ٽالپرن جي وزير، نواب ولي محمد خان لغاريءَ جي امانت طور رکيل لاش مٿان اڏائي وئي هئي. لائبرريءَ سان گڏ ريڊنگ روم به هئي، جنهن ۾ ڪيتريون ئي اخبارون اينديون هيون. لاڙڪاڻي واسين ۾ قومي شعور ۽ سياسي سجاڳي پيدا ڪرڻ ۾ هن لائبرريءَ جو اهم ڪردار رهيو آهي. ســُـلجهيل ماڻهو اخبارون ۽ رسالا پڙهي، باغ اندر بينچن تي ويهي، ملڪي صورتحال تي بحث مباحثا ڪندا هئا. لاڙڪاڻي جي ڀائيبندن به منجهانئس خوب لاڀ حاصل ڪيو . ورهاڱي کان اڳ لائبريريءَ ۾ نهايت معياري رسالا به ايندا هئا. انهن ڏينهن ۾ Modern Review”“ ڪلڪتو)، ”New Times“ (ڪراچي) ۽ ”ٽربيون“ (لاهور) - برصغير جون مشهور تحريڪون اُڀاريندڙ رسالا ۽ اخبارون ليکيون وينديون هيون، ۽ باقاعده ٽپال رستي هن لائبرريءَ ۾ پهچنديون هيون. شوقين ماڻهو اخبارن جي پهچڻ سان لائبرريءَ ۾ انبوهه جي صورت ۾ گڏ ٿي ويندا هئا. اُنهن ڏينهن ۾ هن لائبرريءَ ۾ انگريزي، اُردو، هندي ۽ سنڌي ڪتابن جو وڏو تعداد موجود هو. خاص ڪري انگريزيءَ جا چونڊ ڪتاب هن لائبرريءَ ۾ جمع ٿيل هئا . سال 1974ع ۾ ”پاڪستان نيشنل سينٽر“ قائم ٿيڻ سان، هيءُ قديم لائبرري اُن ۾ ضم ٿي وئي.[6]

ڪينيڊي مارڪيٽ[سنواريو]

1966 ۾ لاڙڪاڻي جي شاھي بازار ۾ باھ لڳي وئي ۽ ويھ پنجويھ دڪان سڙي ويا.ذوالفقار علي ڀٽي دورو ڪيو ۽ چندي لاءِ اپيل ڪئي، پاڻ به ڏنائين ، سرندي وارن کان به ورتائين ۽ سرڪار کان بہ ورتائين . ايترو فنڊ گڏ ٿي ويو جو شاھي بازار بہ ٻيھر ٺھي ويئي، دڪاندارن کي معاوضو به ملي ويو پوء به پئسا بچي پيا جنھن لاء ڀٽي صاحب جي چوڻ تي ھڪ ٽرسٽ ٺاھيو ويو، پوء بولس باغ واري ھنڌ تي جان ايف ڪينيڊي مارڪيٽ ٺاھي وئي.[7]

حوالا[سنواريو]

  1. "Population size and growth of major cities". Pakistan Bureau of Statistics. 1998. 
  2. سانچو:Ci news
  3. ماهتاب (منظور ڪوهيار) | سنڌ سلامت ڪتاب گهر
  4. Chronology | Gul Hayat Institute
  5. قديم سنڌ -ان جا مشهور شهر ۽ ماڻهو. مصنف: مرزا قليچ بيگ. ايڊيشن: چوٿون 1999ع. ڇپائيندڙ: سنڌي ادبي بورڊ ڄام شورو
  6. لاڙڪاڻي ضلعي جا ڪتبخانا-- ميمڻ عبدالغفور سنڌي ؛ رسالو:مهراڻ؛ 1984جلد 33 ڇپيندڙ:سنڌي ادبي بورڊ
  7. يادن جي ڳڙکيء مان (يادگيريون) از: عبدالرزاق سومرو؛ ترتيب:خالد چانڊيو؛ پبلشر: رائيٽرس ڪلب لاڙڪاڻو؛ ايڊيشن :۲۰۱۱ پيج نمبر 110