آسٽريليا

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Jump to navigation ڳولا ڏانهن هلو
A blue field with the Union Flag in the upper hoist quarter, a large white seven-pointed star in the lower hoist quarter, and constellation of five white stars in the fly – one small five-pointed star and four, larger, seven-pointed stars.
Coat of arms of Australia
جهنڊو قومي نشان
Location of Australia
گادي جو هنڌ ڪينبرا
35°18′29″S 149°07′28″E / 35.30806°S 149.12444°E / -35.30806; 149.12444
سڀ کان وڏو شهر سڊني
قومي ٻولي آسٽرلين انگلش[N 1]
مقامي آبادي
حڪومت فيڊرل پارليامينٽري ۽ آئيني بادشاهت
ملڪہ اليزبٿ ٻين
سر پيٽر ڪوسگروو
ميلڪم ٽرن بل
مخائيل ميڪ ڪورمئڪ
سوسن ڪيفل
اسڪاٽ رئن
ٽوني سمٿ
قانون ساز ادارو پارليامينٽ
سينيٽ
ھايوس آف ريپريزنٽيٽو
خودمختياري گريٽ بريٽن ۽ آئرلينڊ جي گڏيل بادشاھت کان آزادي ورتائين
1 January 1901
9 October 1942 (with effect
from 3 September 1939)
3 March 1986
پکيڙ
• جملي
7٬692٬024 km2 (2٬969٬907 sq mi) (6th)
• آبي (%)
0.76
آبادي
• 2018 اندازو
سانچو:Data Australia[3] (51st)
• 2016 مردم شماري
23,401,892[4]
•  گھاٽائي
[آلہ تبدیل: invalid number] (236th)
ڪل قومي پيداوار (مساوي قوت خريد) 2018 اندازو
• ڪل
$1.296 trillion[5] ( ملڪن جي جي.ڊي.پي. جي فھرست(مساوي قوت خريد)
• في سيڪڙو
$51,536[5] (17th)
جي. ڊي. پي  (رڳو نالي ۾ ) 2018 اندازو
• ڪل
$1.482 trillion[5] (13th)
• في سيڪڙو
$58,941[5] ([ ملڪن جي جي.ڊي.پي. فھرست
جيني (2012) 33.6[6]
وچولو · 19th
شرح انساني ترقي (2015) Increase2.svg 0.939[7]
انتهائي اعلی · 2nd
ڪرنسي آسٽريلين ڊالر (AUD)
معياري وقت Various[N 2] (متناسق عالمی وقت+8 to +10.5)
Various[N 2] (متناسق عالمي وقت+8 to +11.5)
تاریخ جو نمونو dd/mm/yyyy
ڊرائيونگ جو پاسو left
ڪالنگ ڪوڊ +61
انٽرنيٽ ڊومين .au

آسٽريليا (Australia ) جو سرڪاري نالو فيڊريشن آف آسٽريليا (Federation of Australia) آهي. اهو لاطيني لفظ آسٽرالس (Australis) مان نڪتل آهي، جنهن جو مطلب آهي ”ڏاکڻي زمين“.[8]

تاريخ[سنواريو]

ھن سرزمين تي تاريخ جي دور کان اڳ جا ماڻهو ڏکڻ اوڀر ايشيا ما 40000 ھزار سال اڳ داخل ٿي علائقي واسي ٿيا. يورپي ھن سرزمين تي سترھين صدي عيسويءَ ۾ داخل ٿيا.1770 ۾ يورپين مان سڀ کان پھريون ڪيپٽن جيمز ڪڪ اوڀر واري ساحل تي ڪجھ زميني حصي تي قبضو ڪري اولھ آسٽريليا جي نالي سان ھڪ برطانوي ڪالوني جو بنياد وڌو جنھن کان پوء اوڻويھين صدي تائين ڇھ ٻيون ڪالونيون قائم ٿيون جنھن کان پوءِ اڳتي ھلي سموري آسٽريليا تي برطانيا جو قبضو ٿي ويو، ۽ 1901 ڪامن ويلٿ آف آسٽريليا ۾ تبديل ٿي ويو. ھي نئون ملڪ پنھنجي قدرتي وسيلن جي ڪري جلدي ترقي ورتي[9]

جاگرافي[سنواريو]

هي ملڪ ڏکڻ اولهه پيسفڪ سمنڊ ۾ آهي، هن جي اتر ۾ تيمور ۽ آرا فورا سمنڊ، اوڀر ۾ ڪورل سمنڊ ۽ تسمان سمنڊ ۽ اولهه ۾ هندي سمنڊ آهي.

آسٽريليا جو جھندو
انڊين پيسيفڪ

آسٽريليا زمين جي ڏکڻ پاسي واري اڌ ڀاڱي تي هڪ ڌار وڏو کنڊ ۽ هڪ وڏو ٻيٽ آهي. هي ايراضيءَ جي لحاظ کان دنيا جو ڇهون وڏو ملڪ آهي، جنهن جي ڪل پکيڙ 7692300 چورس ڪلوميٽر (2266150 چورس ميل) ۽ آبادي ٻن ڪروڙن کان مٿي آهي. گاديءَ جو هنڌ ڪينبرا (Canberra) ۽ سڀ کان مٿانهون هنڌ مائونٽ ڪاسڪيوسڪو (بلندي: 2230 ميٽر) آهي.

اوپيرا ھائوس

آسٽريليا جي سرڪاري ٻولي انگريزي آهي، جڏهن ته هتي اٽالين ۽ يوناني پڻ ڳالهائجن ٿيون، موسم گرم ۽ خشڪ هوندي آهي. اندرين علائقن ۾ مينهن گهٽ پوندو آهي.

ميلبورن جي سانجھي

آسٽريليا جو محل وقوع يا دنيا جي نقشي ۾ بيھڪ 27 00 S, 133 00 E. ھن کي اوشنيا به چوندا آهن. ھن جي پکيڙ 7,741,220 sq km آھي جنھن مان 7,682,300 sq km خشڪي ۽ 58,920 sq km پاڻي اٿس. دنيا جو پکيڙ ۾ ستون وڏو ملڪ آهي. ھن جي سرحد جي ڊيگھ 25,760 km آھي جيڪا صرف سمنڊ سان لڳي ٿي. سمنڊ ۾ ان جو علائقو چوڌاري خشڪيءَ کان 12 ناٽيڪل ميلن تائين آهي. سطح سمنڊ کان ان جي سراسري اوچائي 330 ميٽر آهي اونھو مقام اير ڍنڍ Lake Eyre آهي جيڪا سمنڊ جي سطح کان 15 ميٽر ھيٺ`ھي. سڀ کان اوچو مقام ڪاسڪيئوسڪو جبل Mount) (Kosciuszko جي چوٽي آھي جيڪا سمنڊ جي سطح کان 2,228 m بلند آهي. ھن ملڪ جا قدرتي وسيلا باڪسائيٽ، ڪوئلو، ڪچو لوھ، ٽامو،ٽين ، سون ، چاندي، يورينيم، نڪل ، ٽنگسٽين، شيھو، زنڪ، ھيرا، قدرتي گيس، پيٽرول وغير آھن. آسٽريليا دنيا ۾ ڪوئلي جو سڀ کان وڏو ايڪسپوررٽر آهي ۽ پوري دنيا جي ڪوئلي جي برآمد جو 29 سيڪڙو ھن ملڪ جو آهي. ھن جي 57.4 سيڪڙو زمين زراعت سان لاڳاپيل آهي جنھن جو 47.1 سيڪڙو چراگاھون ۽ 19.3 سيڪڙو ٻيلا آهن.6.2 سيڪڙو وري آبپاشي تي آباد ٿئي ٿي جنھن جي ايراضي 25000 چورس ڪلوميٽر آهي[10]

معيشت[سنواريو]

آسٽريليا جي مکيه زرعي پيداوار ڪڻڪ، جوئر، ڪمند، ڪپهه، ميوا ۽ ڀاڄيون آهن . هتان جي مکيه صنعتن ۾ فولاد، ايليومينم، گاڏيون، ڪپڙي جي اڻت، مشينري، سياحت، ان ۽ گوشت جي پيڪنگ آهي ۽ مکيه معدنيات، لوهه، ڪوئلو، باڪسائيٽ، ٽامو، سون، چاندي، قلعي، يورينيم، پيٽروليم، گيس، هيرا ۽ جست آهي.
ھن ملڪ جي پر ڪيپيٽا جي ڊي پي ،2017 ۾ 49900 ڊالر ھئي ۽ ساڳي سال جي.ڊي.پي. گروٿ 2.2 پرسنٽ ھئي.2017 ۾ ملڪ م افراط زر 2.2 سيڪڙو ھيو ۽ آمريڪي ڊالر جي ڀيٽ ۾ آسٽريلين ڊالر جي طاقت 1.31 ھئي.ھتي سئو سيڪڙو آبادي کي بجلي جي سھولت ڏنل آهي.2015 م ھتي بجلي جو استعمال 223600 ميگاواٽ ھيو جڏھن تہ مجموعي ملڪي پيداوار 237900 ميگاواٽ ھئي.ملڪ ۾ 2013 ۾ ايئرپورٽن جو تعداد 480 ھيو.ملڪ ۾ ريلوي لائين جي ڊيگهه 33343 ڪلوميٽر آهي ۽ روڊن جي ڊيگھ 873573 ڪ م آھي. ملڪ ھر سال جي ڊي پي جو 2 سيڪڙو دفاع تي خرچ ڪندو آھي [11]

ماڻھو ۽ آبادي[سنواريو]

آسٽريليا کي خوش بختيءَ جي زمين به چيو ويندو آهي. هتي سڀ کان اڳ جيڪي ماڻهو اچي آباد ٿيا، سي شايد تسمانين هئا، -جن- 40 هزار سال اڳ ڏکڻ ايشيا مان لڏپلاڻ ڪري تسمانيا (Tasmania) اچي وسايو، جيڪي آسٽريليا جا اصلوڪا رهواسي (aborigines) سڏيا ويندا آهن، جڏهن ته گوري نسل جا ماڻهو گهڻو ڪري انهن يورپي خاص ڪري انگريز ماڻهن جو اولاد آهن، جن کي قيدين جي صورت ۾ ٻيڙن ذريعي هن ڏورانهين کنڊ تي اڇلايو ويندو هو. 10هين صدي عيسويءَ ۾ پهريون مسلمان هتي واپار جي غرض سان آيو. 14هين صدي عيسويءَ ۾ مسلمان آسٽريليا جي اترئين ڪناري تي آباد ٿيڻ لڳا، جنهن تي عرب واپارين جو ڪنٽرول هو. يورپي 17هين صدي عيسوي ۾ آيا. ولنڊيزي 18 هين صدي عيسويءَ ۾ داخل ٿيا ۽ هن کي نيو هالينڊ جو نالو ڏنائون. 20 -اپريل- 1770ع تي ڪيپٽن جيمز ڪڪ برطانيا پاران اوڀرئين ڪناري تي قبضو ڪيو، جتي اصلوڪا قبيلا آباد هئا.
جولائي 2017 مطابق ھن ملڪ جي آدمشماري 23,232,413 ھئي ۽ ان مطابق دنيا ۾ آبادي جي لحاظ کان ھم ملڪ جو نمبر 56 وڃي بيٺو. ھتان جي ماڻھن کي آسٽريلين ۽ سنڌي آسٽريليائي چون ٿا آبادي جي ان تعداد ۾ 25.9 سيڪڙو انگريز، 25.4 آسٽريلين، 7.5 آئرش، 6.4 اسڪاٽش، 3.3 اٽالين، 3.2 جرمن، 3.1 چينيئ، 1.4 ھندوستاني، 1.4 يوناني،1.2 ڊچ، 15.8 ٻيا جن ۾ آسٽريليا جا پراڻا رھاڪو بہ شامل آھن . ھن ملڪ ۾ مختلف ٻوليون ڳالهائيندڙ ماڻهو رهن ٿا جن ۾ 76.8 انگريزي، 1.6 مينڊرين Mandarin، 1.4 اٽالين ٻوليءَ وارا، 1.3 عربي 1.6 يوناني، 1.2 ڪينٽونيزي ٻولي، 1.1 ويٽ نامي ٻوليون ڳالھائيندڙ آھن. ھن ملڪ ۾ مذهب سان لاڳاپيل ماڻهن ۾ پوري آبادي جو 23.1 سيڪڙو پروٽيسٽنٽ، 22.6 سيڪڙو رومن ڪيٿولڪ آهن.2.6 مسلمان، 2.4 ٻڌ ۽ 1.9 ھندو ۽ باقي ٻيا عيسائي فرقا ۽ ٻيا مذھب آھن [12].

سياسي انتظام[سنواريو]

آسٽريليا هڪ فيڊريشن آهي، جتي آئيني بادشاهت ۽ برطانوي طرز جي پارلياماني جمهوريت آهي. راڻي ايلزبيٿ-II رياست جي هيڊ آف اسٽيٽ ۽ هٿياربند فوجن جي سپريم ڪمانڊر آهي.
آسٽريليا جي آزاديءَ جو ڏهاڙو پهرين جنوري 1901ع آهي ۽ کيس گڏيل قومن جي اداري جي ميمبرشپ پهرين نومبر 1945ع کان مليل آهي. 2010ع جي غير سرڪاري انگن اکرن موجب آسٽريليا جي آبادي 22,333,569 آهي. [13]

ڪينبرا جي پارليامينٽ

آسٽريليا ۾ 6 رياستون: نيو سائوٿ ويلز؛ ڪئينز لينڊ؛ سائوٿ آسٽريليا ؛ تسمانيا؛ وڪٽوريا؛ ويسٽرن آسٽريليا, ۽ ٻہ خطا : آسٽريليا جو گاديءَ وارو خطو؛ ۽ نادرن خطو (territory) آھن ھي ملڪ پھرين جنوري 1901 ۾ برطانيا کان آزاد ٿيو. آئين به ساڳي سال خودمختياري سان گڏوگڏ لاڳو ٿيو. ھتي ڪامن لا سسٽم مروج آھي. شھريت جي لاءِ لازم آهي تہ والدين مان ڪو ھڪ آسٽريلين ھجي. ڪو به ٻار اتي ڄمڻ سان شھري نہ ٿو ٿي سگهي . ووٽ جو حق ھتي 18 سال جي عمر ۾ شروع ٿيندو آهي. ھن ملڪ جي پارليامينٽ ٻن ايوانن تي مشتمل آهي جن ۾ ھڪ ايوان سينيٽ آھي جنھن 76 سيٽون آھن جن مان ھر رياست کي 12 جيڪي 72 ٿينديون ۽ باقي 4 خطن جون آھن يعني 2 وفاقي گاديءَ وارو خطو ۽ باقي 2 ٻئي خطي جون. سينيٽر 6 سالن لاءِ چونڊيا ويندا آهن ۽ اڌ ميمبر ھر 3 سالن ۾ نوان ايندا آھن . ٻيو ايوان ھائوس آف ريپرزنٽيٽوز آھي جنھن جا 150 ميمبر آھن. ھن ملڪ جي وڏي ۾ وڏي عدالت ھاء ڪورٽ آف آسٽريليا آھي جنھن ۾ چيف جسٽس سميت ست جج آھن.[14]

مکيہ شھر[سنواريو]

مائونٽ ائنسيلي تان نظر ايندڙ ڪينبرا جي سانجھيءَ (twilight) وارو منظر
پرٿ جو افقي منظر
ايڊيليڊ جو مونٽ لافٽي
ڊارون جو مرينا نار


پورٽ ھوبرٽ مرينا جي خليج تي

کاڌا[سنواريو]

حوالا[سنواريو]

  1. See entry in the Macquarie Dictionary.
  2. Collins English Dictionary. Bishopbriggs, Glasgow: HarperCollins. 2009. p. 18. ISBN 978-0-00-786171-2. 
  3. "Population clock". Australian Bureau of Statistics website. Commonwealth of Australia. Retrieved 3 April 2018.  The population estimate shown is automatically calculated daily at 00:00 UTC and is based on data obtained from the population clock on the date shown in the citation.
  4. سانچو:Census 2016 AUS
  5. 5.0 5.1 5.2 5.3 "Australia". International Monetary Fund. October 2016. Retrieved 27 October 2017. 
  6. "OECD Economic Surveys: Norway 2012". 
  7. "2016 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2016. Retrieved 23 March 2017. 
  8. Quattrocchi, Umberto (1999-11-17) (en میں). CRC World Dictionary of Plant Names: Common Names, Scientific Names, Eponyms, Synonyms, and Etymology. CRC Press. ISBN 9780849326752. https://books.google.com.pk/books?id=esMPU5DHEGgC&pg=PA238&dq=Australis+latin&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiW9bPVqKvbAhWBkywKHbo1CMoQ6AEIJDAA#v=onepage&q=Australis%20latin&f=false. 
  9. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/as.html.  Missing or empty |title= (help)
  10. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/as.html.  Missing or empty |title= (help)
  11. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/as.html.  Missing or empty |title= (help)
  12. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/as.html.  Missing or empty |title= (help)
  13. [http://encyclopediac sindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A2%D8%B3%D9%BD%D8%B1%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7 آسٽريليا : (Sindhianaسنڌيانا) http://encyclopediac sindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A2%D8%B3%D9%BD%D8%B1%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7 آسٽريليا : (Sindhianaسنڌيانا)] Check |url= value (help).  line feed character in |url= at position 21 (help); Missing or empty |title= (help)
  14. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/as.html.  Missing or empty |title= (help)


حوالي جي چڪ: "N" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ <ref> آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ <references group="N"/> نه مليو يا پوءِ بند-ٽيگ </ref> موجود ناهي