البرٽا
| Alberta | |||
|---|---|---|---|
| Province | |||
| |||
| نعرو: Fortis et liber (Latin) "Strong and free" | |||
 | |||
| متناسقات: 55°59′30″N 114°22′36″W / 55.99167°N 114.37667°W[1] | |||
| حڪومت | |||
| • قسم | Parliamentary constitutional monarchy | ||
| پکيڙ | |||
| • ڪل | 661,849 ڪ.م2 (255,541 ميل2) | ||
| • زمینی | 640,082 ڪ.م2 (247,137 ميل2) | ||
| • پاڻي | 19,532 ڪ.م2 (7,541 ميل2) | ||
| پکيڙ ۾ درجو | 6th | ||
| آبادي (2021) | |||
| • ڪل | 4,368,370 | ||
| • تخمينو (Q2 2024) | 4,849,906 | ||
GDP_yearالبرٽاGDP_rankالبرٽاPostalAbbreviationالبرٽاHDI_yearالبرٽاAdmittanceOrderالبرٽاHDIالبرٽاGDP_per_capita_rankالبرٽاLegislatureالبرٽاLabel_mapالبرٽاAdmittanceDateالبرٽاbirdالبرٽاtreeالبرٽاflowerالبرٽاpopulation_refالبرٽاPostalCodePrefixالبرٽاGDP_totalالبرٽاSenateSeatsالبرٽاFormerالبرٽاHouseSeatsالبرٽاDensityRankالبرٽاlargest_cityالبرٽاcapitalالبرٽاGDP_per_capitaالبرٽاofficial_langالبرٽاDensity_km2البرٽاpop_est_refالبرٽاlargest_metroالبرٽاHDI_rankالبرٽاPremierالبرٽاPercentWaterالبرٽاViceroyالبرٽاViceroyTypeالبرٽا
البرٽا (Alberta) ڪئنیڊا جي تيرهن صوبن ۽ علائقن مان هڪ آهي. اهو اولھہ ڪئنیڊا جو هڪ حصو آهي ۽ ٽن پريري صوبن مان هڪ آهي. البرٽا جون سرحدون اولهه ۾ برٽش ڪولمبيا، اوڀر ۾ ساسڪيچوان، اتر ۾ اتر اولهه وارا علائقا ۽ ڏکڻ ۾ آمريڪي رياست مونٽانا سان لڳن ٿيون. اهو ڪئناڊا ۾ صرف ٻن لينڊ لاڪڊ صوبن مان هڪ آهي، ساسڪاچيوان ٻيو آهي. [3] صوبي جو اڀرندي حصو عظيم ميدانن جي قبضي ۾ آهي، جڏهن ته اولهه وارو حصو راڪي جبلن سان لڳل آهي. صوبو گهڻو ڪري براعظمي آبهوا رکي ٿو پر هوا جي خشڪي سبب گرمي پد ۾ تيز تبديليون اچن ٿیو. اولهندي البرٽا ۾ موسمي گرمي پد جي ڦيرڦار ڪڏهن ڪڏهن چنوڪ واء جي ڪري گهٽ واضح ٿينديون آهن.[4]
البرٽا 661٬848 ڪلوميٽرزچورس (255٬541 چورس ميل) تي ايراضيءَ جي لحاظ کان چوٿون وڏو صوبو آهي، [5] ۽ چوٿون وڏو صوبو آهي، جيڪو 42,62,635 ماڻهن جو گهر آهي. البرٽا جي گاديءَ جو هنڌ ايڊمونٽن آهي، جڏهن ته ڪئلگري ان جو سڀ کان وڏو شهر آهي.[6] ھی ٻن البرٽا جي سڀ کان وڏي مردم شماري وارا ميٽروپوليٽن علائقا آهن.[7] اڌ کان وڌيڪ البرٽا جا رھواسی يا ته ايڊمونٽن يا ڪئلگری ۾ رهن ٿا، جيڪي ٻن شهرن جي وچ ۾ رقابت کي جاري رکڻ ۾ مدد ڪن ٿا. انگريزي صوبي جي سرڪاري ٻولي آهي. سال 2016ع ۾ %76.0 البرٽا جا رھواسی اينگلوفون هئا، %1.8 فرينڪوفون ۽ 22.2٪ ايلوفون هئا.[8]
البرٽا جي معيشت هائيڊرو ڪاربن، پيٽروڪيميڪل صنعتن، جانورن ۽ زراعت تي ٻڌل آهي.[9] تيل ۽ گئس جي صنعت 1947 کان وٺي البرٽا جي معيشت جو هڪ ستون رهيو آهي، جڏهن لیدوک Leduc نمبر 1 جي کوهه تي تيل جا ڪافي ذخيرا دريافت ڪيا ويا.[10] اهو به صوبي جي سڃاڻپ جو حصو بڻجي ويو آهي. جيئن ته البرٽا صوبو هائيڊرو ڪاربن ۾ سڀ کان وڌيڪ امير آهي، اهو ڪينيڊا جي سرزمين تي پيدا ٿيندڙ تيل ۽ قدرتي گئس جو %70 مهيا ڪري ٿو. سال 2018ع ۾، البرٽا جي پيداوار، ڪئناڊا جي جي ڊي پي جو %15.27 یعنی 338.2 بلين آمريڪی ڈالر هئي.[11] [12]
سال 1930ع تائين، البرٽا جي سياسي منظرنامي ۾ 2 وڏيون پارٽيون شامل هيون: مرڪز۔کاٻي ڌری وارا لبرل ۽ يونائيٽيڊ فارمرز آف البرٽا. اڄ، البرٽا عام طور تي هڪ قدامت پسند صوبي طور سمجهيو ويندو آهي. ساڄي ڌر جي سوشل ڪريڊٽ پارٽي 1935ع کان 1971ع تائين مسلسل آفيس سنڀالي ان کان اڳ مرڪزي ساڄي ڌر جي ترقي پسند ڪنزرويٽوز 1971ع کان 2015ع تائين مسلسل آفيسون سنڀاليون، بعد ۾ ڪينيڊا جي تاريخ ۾ صوبائي يا وفاقي سطح تي حڪومت ۾ سڀ کان ڊگھي اڻ ٽٽندڙ حڪومت هئي.
ڪئناڊا جو حصو ٿيڻ کان اڳ، البرٽا ڪيترن ئي فرسٽ نيشنز جو گھر رهيو آهي جهڙوڪ Plains Indians ۽ Woodland Cree . اهو پڻ هڪ علائقو هو جيڪو حريف ڪمپنين هڊسن بي ڪمپني ۽ نارٿ ويسٽ ڪمپني جي فر واپارين طرفان استعمال ڪيو ويو. ڪئناڊا جي ڊومينين اهي زمينون خريد ڪيون جيڪي سال 1870ع ۾ البرٽا اتر۔اولھہ علایقی (NWT) جو حصو بڻجي ويو.[13] 1800ع جي آخر کان وٺي 1900ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين، ڪيترائي مهاجر آيا ته جيئن پریری جی صوبن کي آمريڪا سان ملائڻ کان روڪيو وڃي. ڪڻڪ پوکڻ ۽ چوپايو مال پالڻ به تمام گهڻو منافعي وارو ٿيو. سال 1905ع ۾ البرٽا ايڪٽ پاس ڪيو ويو، جيڪو البرٽا جو صوبو ٺاهي.[14] سال 1947ع ۾ تيل جا وڏا ذخيرا دريافت ٿيا. سال 1967ع ۾ تيل جي زمینن جو استحصال شروع ٿيو.[10]
البرٽا پنهنجي قدرتي خوبصورتي، فوسلز ۾ مالا مال ۽ اهم فطري ذخيرن جي رهائش لاءِ مشهور آهي. البرٽا ڇهن يونيسڪو نامزد ڪيل عالمي ورثي واري سائيٽن جو گهر آهي: ڪينيڊين راڪي مائونٽين پارڪ، ڊائناسور پراونشل پارڪ، هيڊ۔سمیشڊ۔ان بفيلو جمپ، واٽرٽن-گليشيئر انٽرنيشنل پيس پارڪ، ووڊ بفيلو نيشنل پارڪ ۽ رائٽنگ۔آن۔روک صوبائي پارڪ.[15] ٻين مشهور سائيٽن ۾ بينف نيشنل پارڪ، ايلڪ ٻيٽ نيشنل پارڪ، جاسپر نيشنل پارڪ، واٽرٽن ڍنڍون نيشنل پارڪ ۽ ڊرم هيلر شامل آهن.
حوالا
[سنواريو]- ↑ سانچو:Cite cgndb
- ↑ سانچو:Cite cgndb
- ↑ "Get to know Canada - Provinces and territories", aem, 1 اپريل 2011, اصل کان 18 آڪٽوبر 2020 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 16 آڪٽوبر 2020۔
- ↑ Wenckstern, Erin (8 جنوري 2015), "Chinook winds and Alberta weather", The Weather Network, اصل کان 4 آڪٽوبر 2015 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 3 آڪٽوبر 2015۔
- ↑ Harrison, Raymond O., "Alberta - Climate", Encyclopedia Britannica (ٻولي ۾ انگريزي), اصل کان 21 سيپٽمبر 2017 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 16 آڪٽوبر 2020۔
- ↑ "The 10 Biggest Cities In Alberta", WorldAtlas, 9 سيپٽمبر 2019, اصل کان 17 آڪٽوبر 2020 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 16 آڪٽوبر 2020۔"The 10 Biggest Cities In Alberta".
- ↑ "Population and dwelling counts, for Canada, provinces and territories, census metropolitan areas and census agglomerations, 2016 and 2011 censuses – 100% data (Alberta)", Statistics Canada, 7 فيبروري 2018, اصل کان 23 فيبروري 2020 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 29 ڊسمبر 2020۔
- ↑ "Census 2016 Language of Albertans" آرڪائيو ڪيا ويا January 30, 2024, حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. (consulted April 2021)
- ↑ "Key Sectors", investalberta.ca, اصل کان 16 نومبر 2019 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 16 آڪٽوبر 2020۔
- 1 2 "The Leduc Era: 1947 to 1970s - Conventional Oil - Alberta's Energy Heritage", history.alberta.ca, اصل کان 19 آڪٽوبر 2020 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 16 آڪٽوبر 2020۔
- ↑ "Economic Dashboard - Gross Domestic Product", economicdashboard.alberta.ca (ٻولي ۾ انگريزي), اصل کان 18 فيبروري 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 21 سيپٽمبر 2019۔
- ↑ "Dictionary, Census of Population, 2016 - Market income", www12.statcan.gc.ca, 3 مئي 2017, اصل کان 8 مارچ 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 7 نومبر 2019۔
- ↑ "History & Geology", Bow Valley Naturalists (ٻولي ۾ en-CA), اصل کان 14 فيبروري 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 16 آڪٽوبر 2020۔
- ↑ "Alberta becomes a Province", Alberta Online Encyclopedia, اصل کان 22 اپريل 2009 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 6 آگسٽ 2009۔
- ↑ "World Heritage Sites in Alberta", www.albertaparks.ca, اصل کان 30 سيپٽمبر 2020 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 16 آڪٽوبر 2020۔