مواد ڏانھن هلو

البرٽا

ڳنڍڻن کي سنواريو
کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Alberta
Province
Flag of Alberta
Flag
Coat of arms of Alberta
Coat of arms
Motto(s): 
Fortis et liber (Latin)
"Strong and free"
Location of Alberta
Coordinates: 55°59′30″N 114°22′36″W / 55.99167°N 114.37667°W / 55.99167; -114.37667[1]
Government
 • TypeParliamentary constitutional monarchy
Area
 • Total
661,849 km2 (255,541 sq mi)
 • Land640,082 km2 (247,137 sq mi)
 • Water19,532 km2 (7,541 sq mi)
 • Rank6th
Population
 (2021)
 • Total
4,368,370
 • Estimate 
(Q2 2024)
4,849,906
 • Rank4th
DemonymAlbertan
Time zoneUTC−07:00 (Mountain)
 • Summer (DST)UTC−06:00 (Mountain DST)
ISO 3166 codeCA-AB
Websitewww.alberta.ca

البرٽا (Alberta) ڪئنیڊا جي تيرهن صوبن ۽ علائقن مان هڪ آهي. اهو اولھہ ڪئنیڊا جو هڪ حصو آهي ۽ ٽن پريري صوبن مان هڪ آهي. البرٽا جون سرحدون اولهه ۾ برٽش ڪولمبيا، اوڀر ۾ ساسڪيچوان، اتر ۾ اتر اولهه وارا علائقا ۽ ڏکڻ ۾ آمريڪي رياست مونٽانا سان لڳن ٿيون. اهو ڪئناڊا ۾ صرف ٻن لينڊ لاڪڊ صوبن مان هڪ آهي، ساسڪاچيوان ٻيو آهي. [3] صوبي جو اڀرندي حصو عظيم ميدانن جي قبضي ۾ آهي، جڏهن ته اولهه وارو حصو راڪي جبلن سان لڳل آهي. صوبو گهڻو ڪري براعظمي آبهوا رکي ٿو پر هوا جي خشڪي سبب گرمي پد ۾ تيز تبديليون اچن ٿیو. اولهندي البرٽا ۾ موسمي گرمي پد جي ڦيرڦار ڪڏهن ڪڏهن چنوڪ واء جي ڪري گهٽ واضح ٿينديون آهن.[4]

البرٽا 661,848 square kilometres (255,541 square miles) تي ايراضيءَ جي لحاظ کان چوٿون وڏو صوبو آهي، [5] ۽ چوٿون وڏو صوبو آهي، جيڪو 42,62,635 ماڻهن جو گهر آهي. البرٽا جي گاديءَ جو هنڌ ايڊمونٽن آهي، جڏهن ته ڪئلگري ان جو سڀ کان وڏو شهر آهي.[6] ھی ٻن البرٽا جي سڀ کان وڏي مردم شماري وارا ميٽروپوليٽن علائقا آهن.[7] اڌ کان وڌيڪ البرٽا جا رھواسی يا ته ايڊمونٽن يا ڪئلگری ۾ رهن ٿا، جيڪي ٻن شهرن جي وچ ۾ رقابت کي جاري رکڻ ۾ مدد ڪن ٿا. انگريزي صوبي جي سرڪاري ٻولي آهي. سال 2016ع ۾ %76.0 البرٽا جا رھواسی اينگلوفون هئا، %1.8 فرينڪوفون ۽ 22.2٪ ايلوفون هئا.[8]

البرٽا جي معيشت هائيڊرو ڪاربن، پيٽروڪيميڪل صنعتن، جانورن ۽ زراعت تي ٻڌل آهي.[9] تيل ۽ گئس جي صنعت 1947 کان وٺي البرٽا جي معيشت جو هڪ ستون رهيو آهي، جڏهن لیدوک Leduc نمبر 1 جي کوهه تي تيل جا ڪافي ذخيرا دريافت ڪيا ويا.[10] اهو به صوبي جي سڃاڻپ جو حصو بڻجي ويو آهي. جيئن ته البرٽا صوبو هائيڊرو ڪاربن ۾ سڀ کان وڌيڪ امير آهي، اهو ڪينيڊا جي سرزمين تي پيدا ٿيندڙ تيل ۽ قدرتي گئس جو %70 مهيا ڪري ٿو. سال 2018ع ۾، البرٽا جي پيداوار، ڪئناڊا جي جي ڊي پي جو %15.27 یعنی 338.2 بلين آمريڪی ڈالر هئي.[11] [12]

سال 1930ع تائين، البرٽا جي سياسي منظرنامي ۾ 2 وڏيون پارٽيون شامل هيون: مرڪز۔کاٻي ڌری وارا لبرل ۽ يونائيٽيڊ فارمرز آف البرٽا. اڄ، البرٽا عام طور تي هڪ قدامت پسند صوبي طور سمجهيو ويندو آهي. ساڄي ڌر جي سوشل ڪريڊٽ پارٽي 1935ع کان 1971ع تائين مسلسل آفيس سنڀالي ان کان اڳ مرڪزي ساڄي ڌر جي ترقي پسند ڪنزرويٽوز 1971ع کان 2015ع تائين مسلسل آفيسون سنڀاليون، بعد ۾ ڪينيڊا جي تاريخ ۾ صوبائي يا وفاقي سطح تي حڪومت ۾ سڀ کان ڊگھي اڻ ٽٽندڙ حڪومت هئي.

ڪئناڊا جو حصو ٿيڻ کان اڳ، البرٽا ڪيترن ئي فرسٽ نيشنز جو گھر رهيو آهي جهڙوڪ Plains Indians ۽ Woodland Cree . اهو پڻ هڪ علائقو هو جيڪو حريف ڪمپنين هڊسن بي ڪمپني ۽ نارٿ ويسٽ ڪمپني جي فر واپارين طرفان استعمال ڪيو ويو. ڪئناڊا جي ڊومينين اهي زمينون خريد ڪيون جيڪي سال 1870ع ۾ البرٽا اتر۔اولھہ علایقی (NWT) جو حصو بڻجي ويو.[13] 1800ع جي آخر کان وٺي 1900ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين، ڪيترائي مهاجر آيا ته جيئن پریری جی صوبن کي آمريڪا سان ملائڻ کان روڪيو وڃي. ڪڻڪ پوکڻ ۽ چوپايو مال پالڻ به تمام گهڻو منافعي وارو ٿيو. سال 1905ع ۾ البرٽا ايڪٽ پاس ڪيو ويو، جيڪو البرٽا جو صوبو ٺاهي.[14] سال 1947ع ۾ تيل جا وڏا ذخيرا دريافت ٿيا. سال 1967ع ۾ تيل جي زمینن جو استحصال شروع ٿيو.[10]

البرٽا پنهنجي قدرتي خوبصورتي، فوسلز ۾ مالا مال ۽ اهم فطري ذخيرن جي رهائش لاءِ مشهور آهي. البرٽا ڇهن يونيسڪو نامزد ڪيل عالمي ورثي واري سائيٽن جو گهر آهي: ڪينيڊين راڪي مائونٽين پارڪ، ڊائناسور پراونشل پارڪ، هيڊ۔سمیشڊ۔ان بفيلو جمپ، واٽرٽن-گليشيئر انٽرنيشنل پيس پارڪ، ووڊ بفيلو نيشنل پارڪ ۽ رائٽنگ۔آن۔روک صوبائي پارڪ.[15] ٻين مشهور سائيٽن ۾ بينف نيشنل پارڪ، ايلڪ ٻيٽ نيشنل پارڪ، جاسپر نيشنل پارڪ، واٽرٽن ڍنڍون نيشنل پارڪ ۽ ڊرم هيلر شامل آهن.

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ سانچو:Cite cgndb
  2. ↑ سانچو:Cite cgndb
  3. ↑ "Get to know Canada - Provinces and territories". aem. April 1, 2011. اصل نسخو مان October 18, 2020 تي محفوظ ڪيل. October 16, 2020 تي حاصل ڪيل.
  4. ↑ Wenckstern, Erin (January 8, 2015). "Chinook winds and Alberta weather". The Weather Network. اصل نسخو مان October 4, 2015 تي محفوظ ڪيل. October 3, 2015 تي حاصل ڪيل.
  5. ↑ Harrison, Raymond O. "Alberta - Climate". Encyclopedia Britannica (انگريزي ۾). اصل نسخو مان September 21, 2017 تي محفوظ ڪيل. October 16, 2020 تي حاصل ڪيل.
  6. ↑ "The 10 Biggest Cities In Alberta". WorldAtlas. September 9, 2019. اصل نسخو مان October 17, 2020 تي محفوظ ڪيل. October 16, 2020 تي حاصل ڪيل."The 10 Biggest Cities In Alberta".
  7. ↑ "Population and dwelling counts, for Canada, provinces and territories, census metropolitan areas and census agglomerations, 2016 and 2011 censuses – 100% data (Alberta)". Statistics Canada. February 7, 2018. اصل نسخو مان February 23, 2020 تي محفوظ ڪيل. December 29, 2020 تي حاصل ڪيل.
  8. ↑ "Census 2016 Language of Albertans" آرڪائيو ڪيا ويا January 30, 2024, حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. (consulted April 2021)
  9. ↑ "Key Sectors". investalberta.ca. اصل نسخو مان November 16, 2019 تي محفوظ ڪيل. October 16, 2020 تي حاصل ڪيل.
  10. 1 2 "The Leduc Era: 1947 to 1970s - Conventional Oil - Alberta's Energy Heritage". history.alberta.ca. اصل نسخو مان October 19, 2020 تي محفوظ ڪيل. October 16, 2020 تي حاصل ڪيل.
  11. ↑ "Economic Dashboard - Gross Domestic Product". economicdashboard.alberta.ca (انگريزي ۾). اصل نسخو مان February 18, 2021 تي محفوظ ڪيل. September 21, 2019 تي حاصل ڪيل.
  12. ↑ "Dictionary, Census of Population, 2016 - Market income". www12.statcan.gc.ca. May 3, 2017. اصل نسخو مان March 8, 2021 تي محفوظ ڪيل. November 7, 2019 تي حاصل ڪيل.
  13. ↑ "History & Geology". Bow Valley Naturalists (ڪينيڊيائي انگريزي ۾). اصل نسخو مان February 14, 2021 تي محفوظ ڪيل. October 16, 2020 تي حاصل ڪيل.
  14. ↑ "Alberta becomes a Province". Alberta Online Encyclopedia. اصل نسخو مان April 22, 2009 تي محفوظ ڪيل. August 6, 2009 تي حاصل ڪيل.
  15. ↑ "World Heritage Sites in Alberta". www.albertaparks.ca. اصل نسخو مان September 30, 2020 تي محفوظ ڪيل. October 16, 2020 تي حاصل ڪيل.
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=البرٽا&oldid=277296" تان ورتل