يوراگوائي

اورينٽل ريپبلڪ آف يوراگوئي

*República Oriental del Uruguay* (اسپيني)
اورينٽل ريپبلڪ آف يوراگوئي; República Oriental del Uruguay (اسپيني)
جھنڊو	نِسبتي نشان
	شُعار: '"Libertad o Muerte" (اسپيني); (انگريزي ٻولي: "آزادي يا موت")
	ترانو: "يوراگوئي جو قومي ترانو"; (انگريزي ٻولي: "National Anthem of Uruguay")
	مڪانيت يوراگوائي (تيز سائو رنگ) نقشو ڏکڻ آمريڪا (خاڪي رنگ)
گادي جو هنڌ	مانٽي وڊيئو; 34°53′S 56°10′W / 34.883°S 56.167°W
سڀ کان وڏو شهر	مانٽي وڊيئو
سرڪاري ٻولي	اسپيني
مقامي ٻوليون	پورچوگيزي ٻولي
نسلي گروھ (2016)	88% گورا ; 8% ميسٽيزو; 4% ڪارا ;
مذهب (2017)	41% رومن ڪيٿولڪ ; 41% لامذھب; 12% پروٽيسٽنٽ ; 6% ٻيا;
مقامي آبادي	يوراگوئيين يا يوراگوئيائي ماڻھو يا اورينٽل
حڪومت	وحداني صدارتي آئيني ريپبلڪ
• صدر	تبري وازڪز
• نائب صدر	لوسيا ٽوپولانسڪي
مقننه	جنرل اسيمبلي
• مٿيون ایوان	سينيٽ
• ھيٺيون ایوان	چيمبر آف ريپريزنٽيٽوز
آزادي برازيل جي ايمپائر کان آزاد ٿيو
• آزادي جو اعلان	25 آگسٽ 1825
• تسليم ڪيو ويو	27 آگسٽ 1828
• پھريون آئين	18 جولاءِ 1830
• گڏيل قومن جي اداري جي رڪنيت	18 ڊسمبر 1945
پکيڙ
• جملي	176,215 km2 (68,037 sq mi) (89th)
• پاڻي (%)	1.5
آبادي
• 2016 اندازو	3,444,006 (99th)
• 2011 مردم شماري	3,480,314
• گھاٽائي	19.8/km2 (51.3/sq mi) (99th)
جِي ڊي پي (مساوي قوت خريد )	2019 لڳ ڀڳ
• ڪل	$84.628 ارب يو ايس ڊالر (48th)
• في سيڪڙو	$24,051 (60th)
جِي. ڊي. پي (رڳو نالي ۾ )	2019 لڳ ڀڳ
• ڪل	$60.231 ارب يو ايس ڊالر (28th)
• في سيڪڙو	$17,118 (43rd)
جِينِي	39.5; وچولو
ايڇ ڊي آء (2017)	0.804; انتهائي اعلیٰ · 55th
ڪرنسي	يوراگوئيين پيسو (UYU)
معياري وقت	UYT (متناسق عالمي وقت−3)
ڊرائيونگ جو پاسو	ساڄو پاسو
ڊائلنگ ڪوڊ	+598
انٽرنيٽ ڊومين	.uy

يوراگوئي (Uruguay; ⁱ/ˈjʊərəɡwaɪ/;^[6]) جنھن جو سرڪاري نالو اورينٽل ريپبلڪ آف يوراگوئي آهي جيڪو ڏکڻ آمريڪا کنڊ جي ڏکڻ اوڀر پاسي واقع آهي. ان جون سرحدون اولھ ۾ ارجنٽائن، اتر اوڀر ۾ برازيل، ڏکڻ ۾ ريو ڊي لا پلاٽا (چاندي واري درياء) ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ ائٽلانٽڪ سمنڊ سان ملن ٿيون. اھو پکيڙ ۾ سورينام کان پوءِ ڏکڻ آمريڪا جو ٻيون نمبر ننڍڙو ملڪ آهي.^[7] ھن ملڪ جو نالو يوراگوئي ندي جي نالي تي رکيل آھي. يوراگوئي تقريبن 1,76,215 چورس ڪلوميٽر (68,037 چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهي. هن جي آبادي لڳ ڀڳ 34 لک آهي، جن مان لڳ ڀڳ 20 لک ماڻهو ان جي گاديءَ واري ۽ سڀ کان وڏي شهر مونٽي وئڊيو جي ميٽروپوليٽن علائقي ۾ رهن ٿا.

تاريخ

ھن ملڪ ۾ سڀ کان اول چار ھزار سال اڳ چاروئا نسل وارن ماڻهن آباد ڪيو.^[8]

1512 ۾ يورپي ماڻهن مان پورچوگيزن سڀ کان پھرين ھن علائقي کي دريافت ڪيو^[9]^[10]. انھن بعد 1516 ۾ اسپيني پڻ ھتي پھتا. ان بعد يوراگوئي اسپين جي ايمپائر ۽ پورچوگال جي ايمپائر جي وچ ۾ تڪرار وارو علائقو رھندو آيو. 1603 ۾ اسپين وارن ھتي چوپائي مال جي پالنا متعارف ڪرائي جيڪو ھتان جي ملڪيت جو ھڪ وڏو ذريعو بڻجي ويو. 1640 م ھتي اسپين پنھنجي پھرين مستقل آبادي ريئو نيگرو درياء جي لڳ سوريانو نالي سان قائم ڪئي جيڪو ھاڻي يوراگوئي جو ھڪ شھر آھي.1669 کان 1671 وچ ۾ پورچوگيزن ھتي ھڪ قلعو ڪالونيا ڊيل سيڪرامينٽو جوڙايو. 1680 ۾ پورچوگيزن ھن ملڪ کي پنھنجي بيٺڪ بڻايو. اسپيني جي ايمپائر ارڙھين صدي جي شروعات ۾ اتي قبضو ڄمائڻ لاءِ مانٽي وڊيئو جو فوجي ڇانوڻي طور بنياد وڌو. ھن ملڪ پنھنجي آزادي واري واري سان چئن طاقتن سان 1811 کان 1828 تائين جدوجھد ڪندي حاصل ڪئي جن ۾ اسپين، پورچوگال، ارجنٽينا ۽ آخر ۾ برازيل اچي وڃن ٿا. آزاديءَ وقت ھن ملڪ جي ڪل آبادي 758000 ھئي^[11]. آزاديءَ بعد ھي ملڪ گھرو ويڙھ جو شڪار ٿيندو رھيو جنھن بعد اٽلي ۽ اسپين مان ھن ملڪ م ڪافي لڏپلاڻ ٿي جنھن ڪري آبادي 1879 تائين وڌي 438500 تي پھتي^[12]. ويھين صديءَ جي شروعات کان ھلندڙ ھن ملڪ جو جمھوري نظام معاشي گھوٽالن جي ڪري 1973 م فوجي بغاوت ذريعي ختم ٿي ويو. جنھن بعد سول ملٽري ڊيموڪريسي جو آغاز ٿيو. فوجي حڪومت کاٻي ڌر جي ترقي پسند سوشلسن ۽ ڪميونسٽن کي تشدد جو نشانو بڻائي کوڙ ماري ڇڏيا . 1985 ۾ فوجي حڪومت اختيار سول حڪومت جي حوالي ڪيا. 1984 ۾ عام صدارتي چونڊون منعقد ٿيون ھيون جن م ڪولراڊو پارٽي جو اڳواڻ جوليو ماريا سينگوئنيٽي کٽي آيو ھو جنھن پوء 1955 کان 1990 تائين ملڪ جي صدارت سنڀالي. 1989 ۾ صدارتي چونڊن ۾ نيشنل پارٽي جو لوئيس البرٽو لاڪالي چونڊ کٽي آيو ان بعد 1994 جي صدارتي چونڊن ۾ جوليو ماريا سينگوئنيٽي ٻيھر چونڊ کٽي ورتي. ٻنھي ڄڻن ملڪ ۾ جمھوريت جي ۽ معاشي ۽ معاشرتي استحڪام لاء اھم ڪردار ادا ڪيو. ھن وقت ھي ملڪ ھڪ آئيني ريپبلڪ آھي جنھن جو رياستي ۽ حڪومتي سربراھ ملڪ جو صدر آھي.2017 م ھي ملڪ ڏکڻ آمريڪا ۾ رشوت جي ڪمي، جمھوريت ۽ امن ۾ پھرين نمبر تي شمار ٿيندڙ ملڪ ھيو. ^[13]

جاگرافي

ھن ملڪ جي ايراضي 176214 چورس ڪلوميٽر آهي.^[14] ھن ملڪ جو سامونڊي ڪنارو 660 ڪلوميٽر ڊگھو آھي. ھن ملڪ م چار درياء ڇوڙ ڪن ٿا جن م ريئو ڊي لا پلاٽا درياء، يوراگوئي درياء، لاگونا ميرن درياء، ۽ ريئو نيگرو درياء شامل آھن. ملڪ جو سڀ کان اوچو مقام سيرو ڪيٽيڊرل جبل جي چوٽي آھي جيڪا سامونڊي سطح کان 514 ميٽر بلند آهي. ھتان جي آبهوا گھم واري آھي ۽ اڪثر ڪوھيڙو رھندو آھي. سموري سال ھتي ھڪ ڪري موسم رھندي آھي. ^[15]

حڪومت

ھن ملڪ ۾ وحداني رياست آھي جنھن ۾ صدارتي نظام لاڳو آھي، جنھن ۾ پارليامينٽ جا ميمبر پنجن سالن لاءِ بالغ ووٽرن جي ووٽ ذريعي چونڊبا آهي.^[16] ملڪ جو اقتدار صدر ۽ ان جي تيرھن رڪني وزيرن جي ڪابينه وٽ ھوندو آھي.

ملڪ جو قانونساز ادارو جنرل اسيمبلي آھي جيڪا ٻہ ايوانن تي ٻڌل آهي جن ۾ چيمبر آف ڊپٽيز ۽ چيمبر آف ريپريزنٽيٽوز شامل آهن. ملڪ جي وڏي م وڏي عدالت سپريم ڪورٽ آھي جنھن م ججن جي مقرري جنرل اسيمبلي ڪندي آھي ۽ ججن جي بينچ وري سينيٽ جي منظوري سان جڙندي آهي. يوراگوئي جو موجوده آئين 1967 ۾ ٺھيو. ^[17]^[18] ان جا ڪافي حصا 1973 ۾ معطل ڪيا ويا پر 1985 ۾ ٻيھر بحال ڪيا ويا. ^[19]

حوالا

↑ Central Intelligence Agency (2016). "Uruguay". The World Factbook. Langley, Virginia: Central Intelligence Agency. Retrieved 1 January 2017.
↑ "World Population Prospects: The 2017 Revision". ESA.UN.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Retrieved 10 September 2017.
↑ Resultados del Censo de Población 2011: población, crecimiento y estructura por sexo y edad ine.gub.uy
↑ "GINI index". World Bank. Retrieved 22 March 2019.
↑ "2018 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2018. Retrieved 14 September 2018.
↑ Wells, John C. (1990). Longman pronunciation dictionary. Harlow, England: Longman. p. 755. ISBN 0-582-05383-8. entry "Uruguay"
↑ Schenoni, Luis (2017) "Subsystemic Unipolarities?" in Strategic Analysis, 41(1): 74–86
↑ Alayón, Wilfredo (28 March 2011). "Uruguay and the memory of the Charrúa tribe". The Prisma. Retrieved 20 December 2011.
↑ Oskar Hermann Khristian Spate (1 November 2004). The Spanish Lake. Canberra: ANU E Press, 2004. p. 37. ISBN 9781920942168. https://books.google.com/?id=JH9SIogNd3sC&q=San+Matias#v=snippet&q=San%20Matias&f=false.
↑ Bethell, Leslie (1984). The Cambridge History of Latin America, Volume 1, Colonial Latin America. Cambridge: Cambridge University Press. p. 257. ISBN 9780521232234. https://books.google.com/?id=_w0kAPYQ5xMC&q=froes#v=onepage&q=1511&f=false.
↑ "BEGINNINGS OF INDEPENDENT LIFE, 1830–52 – Uruguay". Library of Congress Country Studies. Retrieved 23 February 2011.
↑ "Evolution of the Economy and Society – Uruguay". Library of Congress Country Studies. Retrieved 23 February 2011.
↑ "Uruguay Rankings" (PDF). Retrieved 21 April 2017.
↑ "Uruguay in Numbers" (PDF) (in Spanish). National Institute of Statistics. Archived from the original (PDF) on 13 November 2013. {{cite web}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)CS1 maint: unrecognized language (link)
↑ This airticle incorporates text frae a publication nou in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Uruguay" . Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press. {{cite encyclopedia}}: Cite has empty unknown parameters: |HIDE_PARAMETER15=, |HIDE_PARAMETER13=, |HIDE_PARAMETER14c=, |HIDE_PARAMETER14=, |HIDE_PARAMETER9=, |HIDE_PARAMETER3=, |HIDE_PARAMETER1=, |HIDE_PARAMETER4=, |HIDE_PARAMETER2=, |HIDE_PARAMETER8=, |HIDE_PARAMETER20=, |HIDE_PARAMETER5=, |HIDE_PARAMETER7=, |HIDE_PARAMETER10=, |separator=, |HIDE_PARAMETER14b=, |HIDE_PARAMETER6=, |HIDE_PARAMETER11=, and |HIDE_PARAMETER12= (help); Invalid |ref=harv (help)
↑ "Business Guide" (PDF). Uruguay XXI. Archived from the original (PDF) on 1 May 2011. Retrieved 25 February 2011.
↑ "Uruguay: The Uruguayan Constitution". www.wipo.int (in انگريزي). Retrieved 10 May 2017.
↑ "Uruguay's Constitution of 1966, Reinstated in 1985, with Amendments through 2004" (PDF). constituteproject.org. 28 March 2017.
↑ سانچو:Csref

ٻاهريان ڳنڍڻا

Key Development Forecasts for Uruguay from International Futures

سرڪاري

Uruguay – Official website of the Oriental Republic of Uruguay
Government – Official website of the Government of Uruguay
Presidency – official website of the president of Uruguay
General Assembly – official website of the General Assembly of Uruguay
Senate – official website of the Senate of Uruguay
Chamber of Representatives – official website of the Chamber of Representatives of Uruguay
Statistics – official website of the National Statistics Institute

تاريخ

Uruguay (1811–2011) آرڪائيو ڪيا ويا 18 July 2024 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. – website describes Uruguay in this period
"History" – Uruguayan history at Guía del Mundo

سياحت

Visit Uruguay – Uruguay's official tourism portal

نقشا

وڪيميڊيا اٽلس آف يوراگوائي
Geographic data related to يوراگوائي at OpenStreetMap

سانچو:Uruguay topics

[CIA-1] Central Intelligence Agency (2016). "Uruguay". The World Factbook. Langley, Virginia: Central Intelligence Agency. Retrieved 1 January 2017.

[UN_WPP-2] "World Population Prospects: The 2017 Revision". ESA.UN.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Retrieved 10 September 2017.

[3] Resultados del Censo de Población 2011: población, crecimiento y estructura por sexo y edad ine.gub.uy

[gini-index-4] "GINI index". World Bank. Retrieved 22 March 2019.

[HDI-5] "2018 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2018. Retrieved 14 September 2018.

[6] Wells, John C. (1990). Longman pronunciation dictionary. Harlow, England: Longman. p. 755. ISBN 0-582-05383-8. entry "Uruguay"

[7] Schenoni, Luis (2017) "Subsystemic Unipolarities?" in Strategic Analysis, 41(1): 74–86

[8] Alayón, Wilfredo (28 March 2011). "Uruguay and the memory of the Charrúa tribe". The Prisma. Retrieved 20 December 2011.

[Spate-9] Oskar Hermann Khristian Spate (1 November 2004). The Spanish Lake. Canberra: ANU E Press, 2004. p. 37. ISBN 9781920942168. https://books.google.com/?id=JH9SIogNd3sC&q=San+Matias#v=snippet&q=San%20Matias&f=false.

[10] Bethell, Leslie (1984). The Cambridge History of Latin America, Volume 1, Colonial Latin America. Cambridge: Cambridge University Press. p. 257. ISBN 9780521232234. https://books.google.com/?id=_w0kAPYQ5xMC&q=froes#v=onepage&q=1511&f=false.

[loc-5-11] "BEGINNINGS OF INDEPENDENT LIFE, 1830–52 – Uruguay". Library of Congress Country Studies. Retrieved 23 February 2011.

[loc-8-12] "Evolution of the Economy and Society – Uruguay". Library of Congress Country Studies. Retrieved 23 February 2011.

[photos.state.gov-13] "Uruguay Rankings" (PDF). Retrieved 21 April 2017.

[encifras-14] "Uruguay in Numbers" (PDF) (in Spanish). National Institute of Statistics. Archived from the original (PDF) on 13 November 2013. {{cite web}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)CS1 maint: unrecognized language (link)

[15] This airticle incorporates text frae a publication nou in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Uruguay" . Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press. {{cite encyclopedia}}: Cite has empty unknown parameters: |HIDE_PARAMETER15=, |HIDE_PARAMETER13=, |HIDE_PARAMETER14c=, |HIDE_PARAMETER14=, |HIDE_PARAMETER9=, |HIDE_PARAMETER3=, |HIDE_PARAMETER1=, |HIDE_PARAMETER4=, |HIDE_PARAMETER2=, |HIDE_PARAMETER8=, |HIDE_PARAMETER20=, |HIDE_PARAMETER5=, |HIDE_PARAMETER7=, |HIDE_PARAMETER10=, |separator=, |HIDE_PARAMETER14b=, |HIDE_PARAMETER6=, |HIDE_PARAMETER11=, and |HIDE_PARAMETER12= (help); Invalid |ref=harv (help)

[biz-guide-16] "Business Guide" (PDF). Uruguay XXI. Archived from the original (PDF) on 1 May 2011. Retrieved 25 February 2011.

[17] "Uruguay: The Uruguayan Constitution". www.wipo.int (in انگريزي). Retrieved 10 May 2017.

[18] "Uruguay's Constitution of 1966, Reinstated in 1985, with Amendments through 2004" (PDF). constituteproject.org. 28 March 2017.

[cs-19] سانچو:Csref

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]