مونٽي ويڊيو

مونٽي ويڊيو
مونٽي ويڊيو; Ciudad de San Felipe y Santiago de Montevideo
	گاديءَ جو شهر
	Montevideo
	سينٽرو، رامبلا ۽ بارريو سور، مونٽيويڊيو جو فضائي نظارو يوراگوئي جو قانون ساز محل سولس ٿيٽر مونٽيوڊيو جو اوبيلسڪ پالاسيو سلوو اينٽيل ٽيلي ڪميونيڪيشن ٽاور فورٽاليزا ڊيل سيرو جنرل آرٽيگاس ريلوي اسٽيشن
	; قومی نشان
	; قومی نشان
	نعرو: Con libertad ni ofendo ni temo; آزادي سان مون ڪنهن کي به تڪليف نه ڏني, مان ڪنهن کان نه ڊڄان ٿو.
	متناسقات: 34°53′1″S 56°10′55″W / 34.88361°S 56.18194°W
ملڪ	يوروگائي يوروگائي
ڊپارٽمينٽ	مونٽي وڊيو
قيام	1726؛ 299 سال اَڳُ
باني	برونو موريسيو دي زبالا
حڪومت
• قسم	مضبوط ميئر
• انٽينڊينٽ	ڪيرولينا ڪوسي
پکيڙ
• گاديءَ جو شهر	201 ڪ.م2 (77.5 ميل2)
• ميٽرو	1,640 ڪ.م2 (633 ميل2)
	مونٽي وڊيو ڊپارٽمينٽ جو علائقو 530 چورس ڪلوميٽر (200 چورس ميل) ۽ ڪنوربيٽڊ تعمير ٿيل علائقو 350 چورس ڪلوميٽر (140 چورس ميل) آهي.
بلندي	43 ميل (141 ft)
آبادی (2012 مردم شماري)	1,319,108

population_demonymsمونٽي ويڊيو

مونٽي ويڊيو (Montevideo؛ اسپيني تلفظ: [mo̞n̪t̪e̞β̞ið̞e̞.o̞]) يوراگوئي جو سڀ کان وڏو شهر، گاديءَ جو هنڌ ۽ مکيه بندرگاهه آهي. سال 2011ع جي مردم شماري مطابق، شهر جي آبادي 13,19,108 (ملڪ جي ڪل آبادي جو اٽڪل ٽيون حصو) ھئی،^[5] جیڪا 201 چورس ڪلوميٽر (78 چورس ميل) جي ايراضيءَ ۾ آهي. مونٽي ويڊيو ملڪ جي ڏاکڻي ساحل تي، لا پلاٽا نديءَ جي اتر اوڀر ڪناري تي واقع آهي.

نومبر 1723ع ۾ انهيءَ جاءِ تي پورچوگيز ڪينٽونمينٽ قائم ڪئي وئي، جتي اڄڪلهه مونٽيويڊيو شهر آهي. پرتگالي فوجن کي فيبروري 1724ع ۾ هڪ اسپيني سپاهي، برونو موريسيو دي زبالا، هڪ اسٽريٽجڪ قدم جي طور تي هٽائي ڇڏيو هو، جنهن ۾ لا پلاٽا نديءَ جی طاس واری علایقی تی هسپانوي-پرتگالي تڪرار جي وچ ۾ هڪ حڪمت عملي هئي. هن شهر جي بنياد کي قائم ڪرڻ لاءِ ڪو به سرڪاري دستاويز موجود ناهي، پر برونو موريسيو دي زبالا جي ڊائري ۾ سرڪاري طور تي 24 ڊسمبر 1726ع جي تاريخ جو ذڪر آهي، جنهن جي تصديق موجوده شاهدن طرفان ڪئي وئي آهي. 1 جنوري 1730ع تائين بيونس آئرس (ارجنٽائن) کان مڪمل آزادي حاصل نه ٿي سگهي هئي. اهو سال 1807ع ۾ مختصر طور برطانوي راڄ هيٺ به هو، پر آخرڪار هن شهر کي اسپيني ڪرولوس ٻيهر حاصل ڪري ورتو، جن پليٽا تي انگريزن کي شڪست ڏني. مونٽي ويڊيو مرڪوسر (Mercosur) ۽ الادي (ALADI) جي انتظامي هيڊ ڪوارٽر جي سيٽ آهي، لاطيني آمريڪا جي معروف واپاري بلاڪ، هڪ پوزيشن جيڪا يورپ ۾ بروسلز جي ڪردار جي مقابلي ۾ آهي.^[6]

زندگي جي معيار تي 2019 مرسر جي رپورٽ، لاطيني آمريڪا ۾ مونٽيويڊيو کي پهريون درجو ڏنو ويو،^[7] هڪ درجو جيڪو شهر مسلسل 2005 کان وٺي رهيو آهي.^[8]^[9]^[10]^[11]^[12] سال 2010ع تائين، مونٽيويڊيو براعظم ۾ 19 نمبر وڏو شهري معيشت ۽ وڏن شهرن ۾ 9 هين سڀ کان وڌيڪ آمدني ڪمائيندڙ هو.^[13] سال 2022ع ۾، ان جي پيش ڪيل جي ڊي پي، في ماڻهو 30,148 آمريڪي ڊالر سان، 53.9 بلين يو ايس ڊالر آهي.^[14] سال 2018ع ۾، ان کي لاطيني آمريڪا ۾ اٺين ۽ دنيا ۾ 84ھون بيٽا گلوبل سٽي جي حيثيت سان درجه بندي ڪيو ويو.^[15] مونٽيويڊيو سال 1930ع ۾ پهرين فيفا ورلڊ ڪپ دوران هر ميچ جي ميزباني ڪئي. ”متحرڪ، شاندار جڳهن سان ڀرپور ثقافتي زندگي“ ^[16] ۽ ”هڪ ترقي ڪندڙ ٽيڪنيڪي مرڪز ۽ ڪاروباري ثقافت“^[17] جي طور تي بيان ڪيل، مونٽيويڊيو سال 2013ع ماسٽر ڪارڊ تي، گلوبل منزلون شھري انڊيڪس ۾ لاطيني آمريڪا ۾ اٺين نمبر تي آهي.^[18]

هن شهر يورپ جي فن تعمير کي محفوظ ڪيو آهي،^[19] جنهن کي سمجهيو وڃي ٿو انهن شهرن مان هڪ آهي جنهن ۾ ڊيڪو آرٽ جي سڀ کان وڌيڪ اثر آهي.^[20] اهو يوراگوئي ۾ واپار ۽ اعليٰ تعليم جو مرڪز آهي ۽ ان سان گڏ ان جو مکيه بندرگاهه آهي. هي شهر يوراگوئي جو مالي مرڪز پڻ آهي ۽ هڪ ميٽروپوليٽن علائقي جو ثقافتي مرڪز آهي، جنهن جي آبادي لڳ ڀڳ 20 لک آھی.

نالو

تاريخ

جاگرافي

حڪومت ۽ سياست

ڊيموگرافڪ

معيشت

ٽرانسپورٽ

تعليم

صحت جي سار سنڀار

ثقافت

پڻ ڏسو

خارجي لنڪس

سانچو:Commons and category Montevideo سفري راهنما منجانب وڪي سفر Wikivoyage سانچو:Collier's poster

Montevideo official website (in اسپيني)
سانچو:OSM relation

سانچو:List of South American capitals سانچو:Capital cities of Mercosur member states سانچو:Montevideo Department

حوالا

↑ Tzfadia, Erez (2005). "Local autonomy and immigration: Mayoral policy-making in peripheral towns in Israel". Space and Polity 9 (2): 167–184. doi:10.1080/13562570500305052. ISSN 1356-2576.
↑ "ACME Planimeter", اصل کان 1 October 2005 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 27 February 2014۔
↑ Alike measurement applied to the conurbated area plus the 193.4 ڪلوميٽرزچورس (74.7 sq mi) of the city proper.
↑ "Censos 1852 – 2011/Población en el País, según departamento", INE, اصل کان 11 July 2020 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 5 July 2020۔
↑ "Censos 2011 Montevideo", INE, 2012, اصل کان 11 November 2012 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 3 September 2012۔
↑ "Google Earth Montevideo Map", One World – Nations Online Project, اصل کان 28 March 2015 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 5 March 2015۔
↑ "2019 Quality of Living Survey", Mercer, اصل کان 18 April 2018 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 18 April 2019۔
↑ "Quality of Living Worldwide City Rankings Survey", Mercer, اصل کان 3 December 2013 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 24 February 2014۔
↑ Gainza, Patricia P., "CIUDADES LATINOAMERICANAS EN EL ÍNDICE DE CALIDAD DE VIDA", اصل کان 29 November 2009 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 17 November 2009۔
↑ "Diario EL PAIS – Montevideo – Uruguay", historico.elpais.com.uy, اصل کان 24 February 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 13 September 2021۔
↑ "The 8 Smartest Cities in Latin America", 3 December 2013, اصل کان 6 December 2013 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 24 February 2014۔
↑ "Quality of Living City Ranking | Mercer", mobilityexchange.mercer.com, اصل کان 18 April 2018 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 18 April 2020۔
↑ "Archived copy", اصل کان 23 December 2019 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 19 June 2020۔
↑ (((61/33)^(1/15))^12)*33 and (((33/21)^(1/15))^12)*21.
↑ "The World According to GaWC 2018", Geography Department, Ghent University., اصل کان 3 May 2017 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 5 January 2019۔
↑ "Montevideo travel", Lonely Planet, اصل کان 10 September 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 13 September 2021۔
↑ "The 8 Smartest Cities in Latin America", 3 December 2013, اصل کان 6 December 2013 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 24 February 2014۔
↑ "MasterCard Global Destination Cities Index", اصل کان 09 آڪٽوبر 2022 تي آرڪائيو ٿيل۔
↑ "La arquitectura de Montevideo | Escuela de Verano", escueladeverano.psico.edu.uy, اصل کان 27 October 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 08 آڪٽوبر 2023۔
↑ Trinidad, Adriana (26 آگسٽ 2020), "Montevideo: La capital del estilo Art Decó", Uruguay Natural Marca Pais - Sitio Oficial (ٻولي ۾ es-ES), اصل کان 11 October 2023 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 08 آڪٽوبر 2023۔

[Tzfadia2005jndjbcjdbiw-1] Tzfadia, Erez (2005). "Local autonomy and immigration: Mayoral policy-making in peripheral towns in Israel". Space and Polity 9 (2): 167–184. doi:10.1080/13562570500305052. ISSN 1356-2576.

[2] "ACME Planimeter", اصل کان 1 October 2005 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 27 February 2014۔

[3] Alike measurement applied to the conurbated area plus the 193.4 ڪلوميٽرزچورس (74.7 sq mi) of the city proper.

[4] "Censos 1852 – 2011/Población en el País, según departamento", INE, اصل کان 11 July 2020 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 5 July 2020۔

[INEpop2-5] "Censos 2011 Montevideo", INE, 2012, اصل کان 11 November 2012 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 3 September 2012۔

[:02-6] "Google Earth Montevideo Map", One World – Nations Online Project, اصل کان 28 March 2015 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 5 March 2015۔

[2019_Quality_of_Living_Survey2-7] "2019 Quality of Living Survey", Mercer, اصل کان 18 April 2018 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 18 April 2019۔

[Globalization-8] "Quality of Living Worldwide City Rankings Survey", Mercer, اصل کان 3 December 2013 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 24 February 2014۔

[globalizacion.org-9] Gainza, Patricia P., "CIUDADES LATINOAMERICANAS EN EL ÍNDICE DE CALIDAD DE VIDA", اصل کان 29 November 2009 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 17 November 2009۔

[historico.elpais.com.uy-10] "Diario EL PAIS – Montevideo – Uruguay", historico.elpais.com.uy, اصل کان 24 February 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 13 September 2021۔

[fastcoexist.com-11] "The 8 Smartest Cities in Latin America", 3 December 2013, اصل کان 6 December 2013 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 24 February 2014۔

[mercer.com-12] "Quality of Living City Ranking | Mercer", mobilityexchange.mercer.com, اصل کان 18 April 2018 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 18 April 2020۔

[mckinsey.com2-13] "Archived copy", اصل کان 23 December 2019 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 19 June 2020۔

[ReferenceA2-14] (((61/33)^(1/15))^12)*33 and (((33/21)^(1/15))^12)*21.

[15] "The World According to GaWC 2018", Geography Department, Ghent University., اصل کان 3 May 2017 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 5 January 2019۔

[:12-16] "Montevideo travel", Lonely Planet, اصل کان 10 September 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 13 September 2021۔

[fastcoexist.com2-17] "The 8 Smartest Cities in Latin America", 3 December 2013, اصل کان 6 December 2013 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 24 February 2014۔

[18] "MasterCard Global Destination Cities Index", اصل کان 09 آڪٽوبر 2022 تي آرڪائيو ٿيل۔

[19] "La arquitectura de Montevideo | Escuela de Verano", escueladeverano.psico.edu.uy, اصل کان 27 October 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 08 آڪٽوبر 2023۔

[20] Trinidad, Adriana (26 آگسٽ 2020), "Montevideo: La capital del estilo Art Decó", Uruguay Natural Marca Pais - Sitio Oficial (ٻولي ۾ es-ES), اصل کان 11 October 2023 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 08 آڪٽوبر 2023۔

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]