آرڪٽڪ سمنڊ

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
نيويگيشن ڏانھن ٽپ ڏيو ڳولا ڏانھن هلو

 

آرڪٽڪ سمنڊ، بين الاقوامي هائيڊروگرافڪ آرگنائيزيشن (IHO) پاران بيان ڪيل سرحدن سان گڏ ، بشمول هڊسن بي (جنهن مان ڪجهه 57 ° N ويڪرائي ڦاڪ (57 هون پور وڇوٽ اتر) جي ڏکڻ ۾ آهي، نقشي کان ٻاهر).

آرڪٽڪ سمنڊ (اُتر ڄميل وڏو سمنڊ) دنيا جي پنجن وڏن سمنڊن مان ننڍو ۽ گهٽ اونهو سمنڊ آهي. [1] اهو تقريباً 14٬060٬000 km2 (5٬430٬000 sq mi) ايراضي تي پکڙيل آهي ۽ سڀني ساگرن جو سڀ کان ٿڌو سمنڊ پڻ سڏيو وڃي ٿو. بين الاقوامي هائيڊروگرافڪ آرگنائيزيشن (IHO) ان کي سمنڊ جي طور تي تسليم ڪري ٿو، جيتوڻيڪ ڪي سامونڊي ماهر ان کي آرڪٽڪ ميڊيٽرينين سمنڊ سڏين ٿا. اهو تقريبن ائٽلانٽڪ سمنڊ جي هڪ ڪناري جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي. [2] [3] اهو سڀ کان وڌيڪ اتر واري حصي ۾ شامل ڪيل عالمي سمنڊ جي طور تي پڻ ڏٺو وڃي ٿو .

آرڪٽڪ سمنڊ ۾ اتر قطب وارو علائقو شامل آهي جيڪو اتر اڌ گول جي وچ ۾ آهي ۽ ڏکڻ طرف 60 ° N تائين پکڙيل آهي. آرڪٽڪ سمنڊ جي چوڌاري يوريشيا ۽ اتر آمريڪا آهن ، ۽ سرحدون ٽوپوگرافڪ گڻن جي پيروي ڪن ٿيون: پئسفڪ پاسي تي بيرنگ اسٽريئٽ ۽ ائٽلانٽڪ پاسي گرين لينڊ اسڪاٽلينڊ ريج آهي. اهو گهڻو ڪري سڄو سال ۽ تقريبا مڪمل طور تي سياري ۾ سمنڊ جي برف سان ڍڪيل آهي. آرڪٽڪ سمنڊ جي مٿاڇري جو گرمي پد ۽ لوڻ موسمي طور تي مختلف آهي جيئن برف جو ڍڪ ڳري ٿو ۽ جمي ٿو؛ [4] پنجن وڏن سمنڊن ۾ ان جي لوڻ جي گھٽتائي ، گھٽ بخارجڻ، دريائن ۽ ندين مان تازي پاڻيءَ جي وڏي آمد، ۽ وڌيڪ لوڻ واري سامونڊي پاڻيءَ جي ڀرپاسي وارن سامونڊي پاڻيءَ سان محدود ڪنيڪشن ۽ وهڪري جي ڪري. برف جي اونهاري جي ڇنڊڇاڻ 50٪ تي حوالو ڏنو ويو آهي. [1] يو ايس نيشنل سنو اينڊ آئس ڊيٽا سينٽر (ايس ايس ڊي سي) روزاني رڪارڊ مهيا ڪرڻ لاءِ سيٽلائيٽ ڊيٽا استعمال ڪري ٿو آرڪٽڪ سمنڊ جي برفاني ڍڪ ۽ پگھرجڻ جي شرح هڪ سراسري عرصي ۽ مخصوص گذريل سالن جي مقابلي ۾، سمنڊ جي برف جي حد ۾ مسلسل گهٽتائي ڏيکاري ٿو. [5] سيپٽمبر 2012 ۾، آرڪٽڪ برف جي حد تائين هڪ نئين رڪارڊ گهٽ ۾ گهٽ پهچي وئي. سراسري حد (1979-2000) جي مقابلي ۾، سمنڊ جي برف 49 سيڪڙو گهٽجي چڪي هئي. [6]

پراڻي آرڪٽڪ سمنڊ جي برف جي گهٽتائي 1982-2007

تاريخ[سنواريو]

اتر آمريڪا[سنواريو]

اتر آمريڪي قطبي خطي ۾ انساني آبادي، وڪوسنسن گليشيشن دوران گهٽ ۾ گهٽ 17,000-50,000 سال پوئتي وڃي ٿي. هن وقت، هيٺ ڪِرڻ واري سمنڊ جي سطح ماڻهن کي بيرنگ زميني پل پار ڪرڻ جي اجازت ڏني جيڪا سائبيريا سان اتر اولهه اتر آمريڪا (الاسڪا) ۾ شامل ٿي، آمريڪا جي آبادي ڏانهن وڌي ٿي. [7]

ٿلي آثار قديمه واري ماڳ

يورپ[سنواريو]

ايمنيوئل بوون جو 1780ع وارو نقشو آرڪٽڪ جو نقشو ”اتر سمنڊ“ ڏيکاري ٿو.
آرڪٽڪ علائقو ڏيکاريندو آهي اتر اوڀر گذرڻ ، ان جي اندر اتر سمنڊ جو رستو ، ۽ اتر اولهه لنگهه .

19 صدي عيسويء[سنواريو]

20 صدي عيسويء[سنواريو]

جاگرافي[سنواريو]

آرڪٽڪ سمنڊ ۽ ڀرپاسي جي زمينن جو هڪ باٿميٽري / ٽوپوگرافڪ نقشو.
آرڪٽڪ علائقو؛ ياد رهي ته هن نقشي تي علائقي جي ڏاکڻي سرحد کي ڳاڙهي آئسوٿرم سان ڏيکاريو ويو آهي ، جنهن ۾ اتر طرف سڀني علائقن جو سراسري گرمي پد 10 °C (50 °F) جولاء ۾.

حد ۽ اهم بندرگاهن[سنواريو]

اتي آرڪٽڪ سمنڊ تي ڪيترن ئي بندرگاهون ۽ هاربر آهن. [8]

گڏيل رياستون[سنواريو]

الاسڪا ۾، مکيه بندرگاهن Utqiaġvik (Barrow) (71°17′44″N 156°45′59″W / 71.29556°N 156.76639°W / 71.29556; -156.76639 ) ۽ پردوو بي، الاسڪا (70°19′32″N 148°42′41″W / 70.32556°N 148.71139°W / 70.32556; -148.71139 ).

ڪينيڊا[سنواريو]

گرين لينڊ[سنواريو]

ناروي[سنواريو]

روس[سنواريو]

روس ۾، اهم بندرگاهن مختلف سامونڊي علائقن جي ترتيب ڏنل آهن:

آرڪٽڪ شيلف[سنواريو]

پاڻي جي اندر جا گُڻَ[سنواريو]

خاص اقتصادي زون[سنواريو]

نمبر ملڪ علائقو (ڪلوميٽر 2 )
1
</img>
- Laptev سمنڊ کان Chukchi سمنڊ
2,088,075
2
</img>
- ڪارو سمنڊ
1,058,129
3
</img>
- Barents سمنڊ
1,199,008
4 </img> ناروي - مکيه زمين 935,397
5 </img> ناروي - سوالبارڊ ٻيٽ 804,907
6 </img> ناروي - جان ميين ٻيٽ 292,189
7 </img> آئس لينڊ - مينلينڊ 756,112
8 </img> گرين لينڊ - مکيه زمين 2,278,113
9 </img> ڪئناڊا - اوڀر ساحل 2,276,594
10 </img> ڪئناڊا - آرڪٽڪ 3,021,355
11 </img> گڏيل رياستون - آرڪٽڪ 508,814
- ٻيو 1,500,000
ڪُل آرڪٽڪ سمنڊ 14,056,000

آرڪٽڪ سمنڊ ۾ سڀ کان وڏا سمنڊ[سنواريو]

آرڪٽڪ سمنڊ ۾ سڀ کان وڏو سمنڊ: [9] [10] [11]

 

ڀوُن وديا (جيالاجي)[سنواريو]

 

اوشنوگرافي (سامونڊي سائنس)[سنواريو]

پاڻيءَ جو وهڪرو[سنواريو]

آرڪٽڪ سمنڊ ۾ وڏي پاڻي جي ڪاميٽي جي ورڇ. سيڪشن ۾ مختلف پاڻي جي ماس جو خاڪو هڪ عمودي حصي سان گڏ بيئرنگ اسٽريٽ کان وٺي جاگرافيائي اتر قطب کان فريم اسٽريٽ تائين آهي . جيئن ته اسٽينٽيفڪيشن مستحڪم آهي، اونهي پاڻيءَ جو ماس مٿيون پرتن کان وڌيڪ ٿلهو هوندو آهي.
گھاٽائي جي جوڙجڪ آرڪٽڪ سمنڊ ۾. امونڊسين بيسن، ڪينيڊا جي بيسن ۽ گرين لينڊ سمنڊ لاءِ گرمي پد ۽ لوڻ جي پروفائيل کي اسڪيچ ڪيو ويو آهي.
ڪوپپوڊ

سمنڊ جي برف[سنواريو]

آرڪٽڪ سمنڊ ۾ سمنڊ جو ڍڪ، وچولي ڏيکاريندي، 2005 ۽ 2007 ڪوريج [12]

آبهوا[سنواريو]

Changes in ice between 1990 and 1999

جِيوَ وِديا (بائلاجي)[سنواريو]

ٽي پولر رڇ نارٿ پول جي ويجهو يو ايس ايس هونولولو وٽ پهتا آهن.
منڪي وهيل
آرڪٽڪ برف جي فلو تي والرس

قدرتي وسيلا[سنواريو]

پيٽروليم ۽ قدرتي گئس جا فيلڊز ، ، پوليميٽالڪ نوڊولس ، ريت ۽ بجري گڏيل ، مڇي، سيل ۽ وهيل سڀ ان علائقي ۾ گھڻي انگ ۾ موجود ٿي سگهن ٿا. [8] [13]

ماحولياتي پرواهه[سنواريو]

آرڪٽڪ برف پگھرجڻ[سنواريو]

ڪليٿريٽ جي ڀڃ ڊاھ[سنواريو]

Extinction intensity.svgCambrianOrdovicianSilurianDevonianCarboniferousPermianTriassicJurassicCretaceousPaleogeneNeogene
Marine extinction intensity during the Phanerozoic
%
Millions of years ago
Extinction intensity.svgCambrianOrdovicianSilurianDevonianCarboniferousPermianTriassicJurassicCretaceousPaleogeneNeogene
The Permian–Triassic extinction event (the Great Dying) may have been caused by release of methane from clathrates. An estimated 52% of marine genera became extinct, representing 96% of all marine species.

ٻيا خدشا[سنواريو]

پڻ ڏسو[سنواريو]

حوالا[سنواريو]

 

  1. 1.0 1.1 Pidwirny, Michael. "Introduction to the Oceans". physicalgeography.net. وقت 9 December 2006 تي اصل کان آرڪائيو ٿيل. حاصل ڪيل 7 December 2006.  حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; name "Pidwirny" defined multiple times with different content
  2. Tomczak, Matthias; Godfrey, J. Stuart (2003). Regional Oceanography: an Introduction (2nd ed.). Delhi: Daya Publishing House. ISBN 978-81-7035-306-5. http://www.es.flinders.edu.au/~mattom/regoc/. Retrieved 22 April 2006. 
  3. "'Arctic Ocean' – Encyclopædia Britannica". حاصل ڪيل 2 July 2012. As an approximation, the Arctic Ocean may be regarded as an estuary of the Atlantic Ocean. 
  4. Some Thoughts on the Freezing and Melting of Sea Ice and Their Effects on the Ocean K. Aagaard and R. A. Woodgate, Polar Science Center, Applied Physics Laboratory University of Washington, January 2001. Retrieved 7 December 2006.
  5. "Arctic Sea Ice News and Analysis | Sea ice data updated daily with one-day lag". حاصل ڪيل 2020-09-01. 
  6. "Understanding the Arctic sea ice: Polar Portal". polarportal.dk. حاصل ڪيل 2020-09-01. 
  7. "The Late Pleistocene Dispersal of Modern Humans in the Americas". Science 319 (5869): 1497–502. 2008. doi:10.1126/science.1153569. PMID 18339930. Bibcode2008Sci...319.1497G. http://www.centerfirstamericans.com/cfsa-publications/Science2008.pdf. 
  8. 8.0 8.1 Arctic Ocean. CIA World Fact Book
  9. June 2010, Remy Melina 04. "The World's Biggest Oceans and Seas". livescience.com. 
  10. "World Map / World Atlas / Atlas of the World Including Geography Facts and Flags - WorldAtlas.com". WorldAtlas. 
  11. "List of seas". listofseas.com. 
  12. "Continued Sea Ice Decline in 2005". وقت 7 October 2006 تي اصل کان آرڪائيو ٿيل. حاصل ڪيل 7 December 2006. 
  13. Buixadé Farré, Albert; Stephenson, Scott R.; Chen, Linling; Czub, Michael; Dai, Ying; Demchev, Denis; Efimov, Yaroslav; Graczyk, Piotr et al. (16 October 2014). "Commercial Arctic shipping through the Northeast Passage: Routes, resources, governance, technology, and infrastructure". Polar Geography 37 (4): 298–324. doi:10.1080/1088937X.2014.965769. 

وڌيڪ پڙهڻ[سنواريو]

  • Neatby، Leslie H.، Discovery in Russian and Siberian Waters (1973)،ISBN 0-8214-0124-6
  • ري، ايل.، ۽ بي بيڪن، ايڊس.، آرڪٽڪ سمنڊ (1982)،ISBN 0-333-31017-9
  • Thorén, Ragnar VA, Picture Atlas of the Arctic (1969),ISBN 0-8214-0124-6

ٻاهريان ڳنڍڻا[سنواريو]

سانچو:Arctic topicsسانچو:Polar exploration