نال تعلقو

نال تعلقو

Naal
نال تعلقو; Naal
تعلقو
	نال، بلوچستان ۾ کجين جي وڻن جو شام وارو منظر
	نال تعلقو نال تعلقو
	Coordinates: 27°41′N 66°11′E / 27.683°N 66.183°E
ملڪ	پاڪستان
صوبو	بلوچستان
ضلعو	خضدار ضلعو
صدر مقام	نال
ايراضي
• تعلقو	1,791 چورس ڪلوميٽر (692 چورس ميل)
آبادي (2023ع)
• ڪل	103,631
• ڪثافت	57.86 في چورس ڪلوميٽر
• شهري	48,481 (46.78%)
• ٻهراڙي	55,150 (53.22%)
خواندگي
وقتي علائقو	UTC+5 (پي ايس ٽي)
ڊائلنگ ڪوڍ	+92848
مکيه ٻوليون	بلوچي (87,685)، براهوي (15,560)

نال تعلقو (براهوي؛ بلوچي: نال تحصيل)، پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي خضدار ضلعي جو هڪ تعلقو آهي.^[1] تعلقي جي ايراضي 1,791 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ اها سمنڊ جي مٿاڇري کان 1,178 ميٽر جي اوچائيءَ تي جابلي ۽ خشڪ علائقن تي مشتمل آهي. هي خضدار ضلعي جي ڏهن انتظامي ورهاستن مان هڪ آهي؛ ٻين انتظامي ورهاستن ۾ آرينجي، گريشڪ، ڪرخ، خضدار، مولا، اورناخ، سارونا، وڍ ۽ زھري تعلقا شامل آهن.^[1] تعلقي جو صدر مقام نال شهر آهي. 2023ع جي قومي آدمشماريءَ موجب، تعلقي جي آبادي 103,631 آهي.

آثار قديمه

نال شهر جي ڀرپاسي وارو علائقو آثار قديمه جي لحاظ کان اهميت رکي ٿو. ويجهو واقع سهر دمب (جنهن کي ڳاڙهو دڙو پڻ سڏيو وڃي ٿو) وارو ماڳ آمري-نال ثقافت سان لاڳاپيل آهي، جيڪا لڳ ڀڳ 3800 ق.م کان 2300 ق.م تائين اُسري ۽ هتي کوٽائيءَ جون ڪيتريون ئي مهمون هلائيون ويون آهن.^[3] کوٽائي مختلف دورن ۾ ٿيندي رهي آهي، مثال طور هيرالڊ هارگريوز 1924ع ۾ هڪ کوٽائي پارٽي جي اڳواڻي ڪئي.

جاگرافي

نال تعلقو، خضدار تعلقي جي اوڀر ۽ وڍ تعلقي جي اتر اوڀر ۾ واقع آهي، جڏهن ته ان جي اولهه ۾ گريشڪ تعلقي ۽ ڏکڻ ۾ اورناخ تعلقي واقع آهن. ان جون حدون ڏکڻ ۾ سوراب ضلعي ۽ اتر ۾ قلات ضلعي سان پڻ ملن ٿيون. نال ۽ ڪلاچي نديون تعلقي جي علائقي جون مکيه آبي گذرگاهون آهن.سانچو:Citationneeded

تاريخ

هاڻوڪي نال تعلقي تي مشتمل علائقو تاريخي خضدار ضلعي جو حصو هو، جنهن کي قلات ضلعي کان ڌار ڪري 1 مارچ 1974ع تي هڪ آزاد ضلعو قائم ڪيو ويو.^[4]

آبهوا

نال تعلقي جي آبهوا خشڪ آهي، جنهن ۾ ٻه واضح موسمون ٿين ٿيون. اونهارو گرم ۽ خشڪ هوندو آهي ۽ گرمي پد لڳ ڀڳ 40°C تائين پهچي ويندو آهي. سيارو نسبتاً هلڪو هوندو آهي، پر علائقي جي اوچائيءَ سبب ٿڌو ٿي سگهي ٿو ۽ رات جو گرمي پد ڪڏهن ڪڏهن ڄمڻ واري نقطي کان هيٺ ڪري پوي ٿو. سڄي سال برسات گهٽ پوي ٿي.^[5]

آباديءَ جا انگ اکر

آبادي

Historical population
Year	Pop.	±% p.a.
1981	60,458	—
1998	80,221	+1.68%
2017	85,249	+0.32%
2023	103,631	+3.31%
ذريعا: پاڪستان شماريات بيورو^[6]

2023ع جي قومي آدمشماريءَ موجب، نال تعلقي جي ڪُل آبادي 1,03,631 آهي، جن مان 55,150 ماڻهو ٻهراڙيءَ وارن علائقن ۽ 48,481 ماڻهو شهري علائقن ۾ رهن ٿا. شهري آبادي گهڻو ڪري نال شهر ۾ مرڪوز آهي، جيڪو تعلقي جو صدر مقام آهي.^[1] تعلقي ۾ ڪُل 15,283 گهراڻا آهن، جن مان 9,116 ٻهراڙيءَ وارن علائقن ۽ 6,167 شهري علائقن ۾ آهن.^[7]

ٻوليون

2023ع جي آدمشماريءَ موجب، 87,685 رهواسين جي پهرين ٻولي بلوچي ۽ 15,560 رهواسين جي براهوي آهي، جنهن ڪري نال تعلقو خضدار ضلعي جي بلوچي اڪثريت وارين تعلقن مان هڪ آهي.^[2]

معيشت

تعلقي جون مکيه معاشي سرگرميون چوپائي مال پالڻ، زراعت ۽ کاڻين جي کوٽائي آهن. زرعي پيداوار ۾ کجورون، ميوا ۽ ڀاڄيون شامل آهن. خضدار ضلعو معدني وسيلن سان مالا مال آهي، جن ۾ بيريٽ، ڪرومائيٽ، گرينائيٽ، سنگ مرمر ۽ لوهه جي معدنيات شامل آهن.^[8]

تعليم

سال 2023ع جي آدمشماريءَ موجب، نال تعلقي ۾ خواندگيءَ جي شرح 47.26 سيڪڙو آهي، جنهن ۾ مردن جي خواندگيءَ جي شرح 53.94 سيڪڙو ۽ عورتن جي 39.73 سيڪڙو آهي.

اھم شخصيتون

نال جي اهم شخصيتن ۾ مير غوث بخش بزنجو، مير حاصل خان بزنجو ۽ سردار محمد اسلم بزنجو شامل آهن.

حوالا

1 2 3 4 "Table 1: Area, Population by Sex, Sex Ratio, Population Density, Urban Population, Household Size and Annual Growth Rate, Balochistan" (PDF). pbs.gov.pk (انگريزي ۾). پاڪستان شماريات بيورو. 2023. 16 May 2025 تي حاصل ڪيل.
1 2 "Table 11: Population by Mother Tongue, Gender, and Rural/Urban Residence, Census 2023" (PDF). pbs.gov.pk (انگريزي ۾). پاڪستان شماريات بيورو. 22 May 2025 تي حاصل ڪيل.
↑ "District Profile: Khuzdar". ppaf.org.pk (انگريزي ۾). Pakistan Poverty Alleviation Fund. 15 May 2026 تي حاصل ڪيل.
↑ "History of Khuzdar District". bhc.gov.pk (انگريزي ۾). Balochistan High Court. 15 May 2026 تي حاصل ڪيل.
↑ "District Profile Khuzdar" (PDF). smeda.org (انگريزي ۾). Small and Medium Enterprise Development Authority (SMEDA). 21 May 2025 تي حاصل ڪيل.
↑ "Table 4: Area and Population of Administrative Units by Rural/Urban: 1951–1998 Censuses" (PDF) (انگريزي ۾). پاڪستان شماريات بيورو. 3 June 2025 تي حاصل ڪيل.
↑ "Table 24: Housing Characteristics, Facilities of Toilet and Washroom Used by Households, Rural/Urban, Census 2023" (PDF). pbs.gov.pk (انگريزي ۾). پاڪستان شماريات بيورو. 2023. 21 May 2025 تي حاصل ڪيل.
↑ "Balochistan – Khuzdar". pakistanalmanac.com (انگريزي ۾). Pakistan Almanac. 15 May 2026 تي حاصل ڪيل.

[census-1] 1 2 3 4 "Table 1: Area, Population by Sex, Sex Ratio, Population Density, Urban Population, Household Size and Annual Growth Rate, Balochistan" (PDF). pbs.gov.pk (انگريزي ۾). پاڪستان شماريات بيورو. 2023. 16 May 2025 تي حاصل ڪيل.

[lang-2] 1 2 "Table 11: Population by Mother Tongue, Gender, and Rural/Urban Residence, Census 2023" (PDF). pbs.gov.pk (انگريزي ۾). پاڪستان شماريات بيورو. 22 May 2025 تي حاصل ڪيل.

[PPAF-3] "District Profile: Khuzdar". ppaf.org.pk (انگريزي ۾). Pakistan Poverty Alleviation Fund. 15 May 2026 تي حاصل ڪيل.

[4] "History of Khuzdar District". bhc.gov.pk (انگريزي ۾). Balochistan High Court. 15 May 2026 تي حاصل ڪيل.

[5] "District Profile Khuzdar" (PDF). smeda.org (انگريزي ۾). Small and Medium Enterprise Development Authority (SMEDA). 21 May 2025 تي حاصل ڪيل.

[6] "Table 4: Area and Population of Administrative Units by Rural/Urban: 1951–1998 Censuses" (PDF) (انگريزي ۾). پاڪستان شماريات بيورو. 3 June 2025 تي حاصل ڪيل.

[7] "Table 24: Housing Characteristics, Facilities of Toilet and Washroom Used by Households, Rural/Urban, Census 2023" (PDF). pbs.gov.pk (انگريزي ۾). پاڪستان شماريات بيورو. 2023. 21 May 2025 تي حاصل ڪيل.

[8] "Balochistan – Khuzdar". pakistanalmanac.com (انگريزي ۾). Pakistan Almanac. 15 May 2026 تي حاصل ڪيل.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]