مواد ڏانھن هلو

اطالوي ٻولي

ڳنڍڻن کي سنواريو
کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
اطالوي ٻولي
italiano (اطالوي)
lingua italiana (اطالوي)
اچارitaˈljaːno (اٽاليانو)
ٻولي جو وطن
نسلاطالوي
ٻولي ڳالهائيندڙ
L1: ساڍا ڇهه ڪروڙ (2022ع)e25
L2: ٽيهه لک[1]
ڪُل: ڇهه ڪروڙ اسي لک[1]
هند۔يورپي
  • اٽالڪ ٻوليون
    • لاتينو-فالسڪن ٻوليون
      • لاطيني ٻوليون
        • روماني ٻوليون
          • اٽالو-ويسٽرن ٻوليون
            • اٽالو-ڊالميسئين ٻوليون
              • اٽالو-روماني ٻوليون
                • اطالوي ٻولي
پراڻيون صورتون
پراڻي لاطيني ٻولي
  • وولگر لاطيني ٻوليون
    • ٽسڪن ٻولي
      • فلورنٽائن ٻولي
لھجو
  • ٽسڪن لهجو
  • مالٽائي اطالوي لهجو
  • سوئس اطالوي لهجو
  • علائقائي اطالوي جي مختلف صورتون
لاطيني رسم الخط (اطالوي الفابيٽ)
اطالوي بريل
Italiano segnato (اطالوي)
اشاري واري اطالوي[2]
italiano segnato esatto "(صحيح اطالوي ٻولي جا اشارا)"[3]
سرڪاري حيثيت
سرڪاري ٻولي وغيره
چار ملڪ

ٽي علائقا


آرڊر ۽ مختلف تنظيمون
اقليت جي
ٻولي 
ريگيوليٽر اڪيڊميا ڊيلا ڪرسڪا (ڊي فيڪٽو)
ٻولي جا ڪوڊ
ISO 639-1it
ISO 639-2ita
ISO 639-3ita
گلوٽولوگital1282[6]
لنگاسفيئر51-AAA-q
دنيا ۾ اطالوي ٻولي جي جاگرافيائي ورڇ:
  جن علائقن ۾ اها اڪثريتي ٻولي آهي
  اهي علائقا جتي اقليت جي ٻولي آهي يا جتي ماضي ۾ اڪثريت هئي
  علائقا جتي اطالوي ڳالهائيندڙ برادريون موجود آهن

اطالوي (Italiano or lingua italiana) هند-يورپي ٻوليءَ جي خاندان جي هڪ رومانوي ٻولي آهي جيڪا رومن سلطنت جي ولگر لاطيني مان نڪتل آهي. اطالوي ۽ سارڊينين سڀ کان وڌيڪ قدامت پسند رومانوي ٻوليون آھن يعني اطالوي ۽ سارڊينيائي ٻئي، ٻين رومانوي ٻولين جي ڀيٽ ۾ پنھنجي اباڻي لاطيني کان گھٽ تبديل ٿيو آھن.[7][8][9][10] اٽڪل ساڍا اٺ ڪروڙ ماڻهن پاران ڳالهائي وڃي ٿي جنهن ۾ ڇهه ڪروڙ ستر لک مقامي ڳالهائيندڙ شامل آهن.[11] اطالوي اٽلي، سان مارينو، سوئٽزرلينڊ (ٽڪينو ۽ گريسن) ۽ ويٽيڪن سٽي ۾ هڪ سرڪاري ٻولي آهي. هن کي ڪروشيا، سلووينيا (اسٽريا جو علائقو) ۽ برازيل ۾ سانتا ٽريزا ۽ انڪنٽاڊو جي ميونسپلٽين ۾ سرڪاري اقليتي حيثيت حاصل آهي.[12][13]

اطالوي پڻ آمريڪا ۽ آسٽريليا ۾ وڏي مهاجر ۽ خارجي برادرين پاران ڳالهائي ويندي آهي. اطالوي ٻوليون شامل آھن جيڪي يورپي چارٽر فار ريجنل يا اقليتي ٻولين لاءِ شامل آھن بوسنيا ۽ هرزيگوينا ۽ رومانيا ۾، جيتوڻيڪ اطالوي انھن ملڪن ۾ نه ڪو گڏيل سرڪاري ۽ نه ئي محفوظ ٻولي آھي. اطالوي جا ڪجهه ڳالهائيندڙ اطالوي (يا ته ان جي معياري شڪل يا علائقائي قسمن ۾) ۽ اٽلي جي مقامي ٻولي ٻنهي جا ٻه لساني ٻوليون آهن، اڪثر ڪري ٻولي انهن جي اصلي جاءِ تي گهر ۾ ڳالهائي ويندي آهي. اطالوي يورپ ۾ هڪ وڏي ٻولي آهي، جيڪا يورپ ۾ سيڪيورٽي ۽ تعاون جي تنظيم جي سرڪاري ٻولين مان هڪ آهي ۽ يورپ جي ڪائونسل جي ڪم ڪندڙ ٻولين مان هڪ آهي. اها يورپي يونين ۾ ٽيون وڏي پيماني تي ڳالهائيندڙ مادري ٻولي آهي (EU جي آبادي جو 13٪) ۽ اها 13.4 ملين EU شهرين (3٪) پاران ٻي ٻولي جي طور تي ڳالهائي وڃي ٿي. غير EU يورپي ملڪن (جهڙوڪ سوئٽزرلينڊ، البانيا ۽ برطانيه) ۽ ٻين براعظمن ۾ اطالوي ڳالهائيندڙن سميت، ڳالهائيندڙن جو ڪل تعداد لڳ ڀڳ 85 ملين آهي. اطالوي ھولي سيءَ جي مکيه ڪم ڪندڙ ٻولي آھي، جيڪا رومن ڪيٿولڪ جي درجابندي ۾ lingua franca (عام ٻولي) جي حيثيت سان ڪم ڪري ٿي ۽ مالٽا جي خود مختيار فوجي آرڊر جي سرڪاري ٻولي آھي. اطالوي موسيقي جي اصطلاحن ۽ اوپيرا ۾ هڪ اهم استعمال آهي ڪيترن ئي اطالوي لفظن سان موسيقي جي حوالي سان جيڪي بين الاقوامي اصطلاح بڻجي ويا آهن دنيا جي مختلف ٻولين ۾. لڳ ڀڳ سڀئي ڏيهي اطالوي لفظ واول سان ختم ٿين ٿا، ۽ ٻوليءَ ۾ 7-vowel آوازن جو سرشتو آهي ('e' ۽ 'o' ۾ وچ-گهٽ ۽ وچ-وچ آواز آهن). اطالوي ۾ ڪنسوننٽس جي مختصر ۽ ڊگھي ڪنسوننٽس ۽ gemination (ڊبلنگ) جي وچ ۾ تضاد آهي.

Italian is also spoken by large immigrant and expatriate communities in the Americas and Australia.[1] Italian is included under the languages covered by the European Charter for Regional or Minority Languages in Bosnia and Herzegovina and in Romania, although Italian is neither a co-official nor a protected language in these countries.[5][14] Some speakers of Italian are native bilinguals of both Italian (either in its standard form or regional varieties) and a local language of Italy, most frequently the language spoken at home in their place of origin.[1]

Italian is a major language in Europe, being one of the official languages of the Organization for Security and Co-operation in Europe and one of the working languages of the Council of Europe. It is the third-most-widely spoken native language in the European Union (13% of the EU population) and it is spoken as a second language by 13.4 million EU citizens (3%).[15][16][17] Including Italian speakers in non-EU European countries (such as Switzerland, Albania and the United Kingdom) and on other continents, the total number of speakers is approximately 85 million.[18] Italian is the main working language of the Holy See, serving as the lingua franca (common language) in the Roman Catholic hierarchy as well as the official language of the Sovereign Military Order of Malta. Italian has a significant use in musical terminology and opera with numerous Italian words referring to music that have become international terms taken into various languages worldwide.[19] Almost all native Italian words end with vowels, and the language has a 7-vowel sound system ('e' and 'o' have mid-low and mid-high sounds). Italian has contrast between short and long consonants and gemination (doubling) of consonants.

حوالا

[سنواريو]
  1. 1 2 3 4 حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named e25
  2. ↑ "Centro documentazione per l'integrazione". Cdila.it. Archived from the original on 1 January 2016. Retrieved 22 October 2015.
  3. ↑ "Centro documentazione per l'integrazione". Cdila.it. Archived from the original on 23 September 2015. Retrieved 22 October 2015.
  4. ↑ "Pope Francis to receive Knights of Malta grand master Thursday – English". ANSA.it. 21 June 2016. Archived from the original on 13 August 2023. Retrieved 16 October 2019.
  5. 1 2 "Languages covered by the European Charter for Regional or Minority Languages" (PDF). Archived (PDF) from the original on 13 December 2022. Retrieved 11 June 2019. (PDF)
  6. ↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin et al., eds (2016). "Italian". Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History. http://glottolog.org/resource/languoid/id/ital1282.
  7. ↑ "Romance languages". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 6 January 2020. Retrieved 19 February 2017. ...if the Romance languages are compared with Latin, it is seen that by most measures Sardinian and Italian are least differentiated...
  8. ↑ Fleure, H. J.. The peoples of Europe. Рипол Классик. ISBN 9781176926981. https://books.google.com/books?id=yFfvAgAAQBAJ&dq=Italian+most+direct+descendant+of+Latin&pg=PA34. Retrieved 17 January 2022.
  9. ↑ "Hermathena". 1942. Archived from the original on 18 September 2023. Retrieved 17 January 2022.
  10. ↑ Winters, Margaret E. (8 May 2020). Historical Linguistics: A cognitive grammar introduction. John Benjamins Publishing Company. ISBN 9789027261236. https://books.google.com/books?id=yVPdDwAAQBAJ&dq=Italian+most+direct+descendant+of+Latin&pg=PA34. Retrieved 17 January 2022.
  11. ↑ "World Population Review". 2024. Archived from the original on 27 January 2024. Retrieved 15 March 2024.
  12. ↑ "Lei n. 5.048/2023 - Do Município de Encantado / RS". Archived from the original on 11 August 2024. Retrieved 11 August 2024.
  13. ↑ "Lei n. 2.812/2021 - Do Município de Santa Teresa / ES". Archived from the original on 11 August 2024. Retrieved 11 August 2024.
  14. ↑ "MULTILINGVISM ŞI LIMBI MINORITARE ÎN ROMÂNIA" (PDF) (in روماني). Archived from the original (PDF) on 14 December 2019. Retrieved 13 June 2019.
  15. ↑ "Europeans and their languages - Report - en". europa.eu. Eurobarometer. pp. 10 and 19. Archived from the original on 2024-05-28.
  16. ↑ Keating, Dave. "Despite Brexit, English Remains The EU's Most Spoken Language By Far". Forbes (in انگريزي). Archived from the original on 7 June 2023. Retrieved 7 February 2020.
  17. ↑ Europeans and their Languages آرڪائيو ڪيا ويا 6 January 2016 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين., Data for EU27 آرڪائيو ڪيا ويا 29 April 2013 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين., published in 2012.
  18. ↑ "Italian — University of Leicester". .le.ac.uk. Archived from the original on 2 May 2014. Retrieved 22 October 2015.
  19. ↑ See List of Italian musical terms used in English
  1. 1 2 Recognized as a minority language by the European Charter for Regional or Minority Languages.[5]
حوالي جي چڪ: "lower-alpha" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ <ref> آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ <references group="lower-alpha"/> نہ مليو
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=اطالوي_ٻولي&oldid=329749" تان ورتل