مواد ڏانھن هلو

يورپي اتحاد

ڳنڍڻن کي سنواريو
کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
(يورپي يونين کان چوريل)

سانچو:Infobox geopolitical organisation

يورپي يونين (EU) سانچو:EUnum رڪن ملڪن جو هڪ سياسي ۽ معاشي اتحاد آهي، جيڪو بنيادي طور تي يورپ ۾ واقع آهي.[1][2] هي فوق القومي يونين 4,233,255 km2 (1,634,469 sq mi) جي ڪل رقبي تي پکڙيل آهي ۽ 2025 جي اندازي موجب ان جي آبادي 45 ڪروڙ کان وڌيڪ آهي. يورپي يونين کي اڪثر هڪ sui generis (پنهنجي نوعيت جي منفرد) سياسي وجود طور بيان ڪيو ويندو آهي، جنهن ۾ فيڊريشن ۽ ڪنفيدريشن ٻنهي جون خاصيتون شامل آهن.[3][4]

2023 ۾ دنيا جي آباديءَ جو 5.5 سيڪڙو حصو رکندڙ،[5] يورپي يونين جي رڪن ملڪن 2024 ۾ لڳ ڀڳ 17.935 ٽرلين يورو جي مجموعي پيداوار (GDP) حاصل ڪئي، جيڪا عالمي معاشي پيداوار جو اٽڪل ڇهون حصو آهي.[6] ان جي بنياد، 'ڪسٽم يونين'، هڪ اندروني سنگل مارڪيٽ جي قيام لاءِ رستو هموار ڪيو، جيڪو هڪ معياري قانوني فريم ورڪ تي ٻڌل آهي جيڪو سڀني رڪن ملڪن تي لاڳو ٿئي ٿو. يورپي يونين جون پاليسيون سنگل مارڪيٽ اندر ماڻهن، سامان، خدمتن ۽ سرمائي جي آزاد حرڪت کي يقيني بڻائڻ تي ٻڌل آهن.[7]

شنجن ايريا اندر سفر لاءِ پاسپورٽ ڪنٽرول ختم ڪيو ويو آهي.[8] يوروزون 21 رڪن ملڪن تي مشتمل آهي جيڪي يورو ڪرنسي استعمال ڪن ٿا. يورپي يونين کي 2012 ۾ امن جو نوبل انعام ڏنو ويو هو. 2020 ۾، برطانيه يورپي يونين مان نڪرندڙ واحد رڪن ملڪ بڻجي ويو (Brexit)؛ جڏهن ته ڏهه ملڪ هن وقت شامل ٿيڻ لاءِ ڳالهين جي عمل ۾ آهن.

تاريخ

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپي يونين جي تاريخ

سانچو:For timeline

سانچو:Supranational European Bodies

پس منظر: عالمي جنگيون ۽ ان جا اثر

[سنواريو]

بين الاقواميت ۽ يورپي اتحاد جا خواب 19هين صديءَ کان به اڳ موجود هئا، پر پهرين عالمي جنگ ۽ ان جي نتيجن جي ردعمل ۾ انهن کي خاص قوت ملي. ان تناظر ۾ يورپي انضمام جي خيال لاءِ پهريون اڳڀرائيون ڪيون ويون. 1920ع ۾ جان مينارڊ ڪينز جنگ کان پوءِ جي مشڪل معاشي حالتن کي منهن ڏيڻ لاءِ هڪ يورپي ڪسٽم يونين جي تجويز ڏني هئي،[9] ۽ 1923ع ۾ يورپي انضمام جي قديم ترين تنظيم Paneuropean Union قائم ڪئي وئي، جنهن جي قيادت Richard von Coudenhove-Kalergi ڪئي، جنهن بعد ۾ جون 1947ع ۾ European Parliamentary Union (EPU) جو بنياد وڌو. Aristide Briand — جيڪو فرانس جو وزيراعظم، پين يورپين يونين جو پوئلڳ ۽ لوڪارنو معاهدن لاءِ نوبل امن انعام يافته هو — 5 سيپٽمبر 1929ع تي جنيوا ۾ ليگ آف نيشنز ۾ هڪ مشهور تقرير ڪئي، جنهن ۾ هن يورپ جي سلامتي ۽ تاريخي فرانس-جرمن دشمني کي ختم ڪرڻ لاءِ هڪ "وفاقي يورپ" (federal Europe) جي تجويز ڏني.[10][11]

1930ع واري ڏهاڪي ۾ يورپ ۾ هڪ ڀيرو ٻيهر وڏي پيماني تي جنگ شروع ٿي جيڪا ٻي عالمي جنگ ۾ تبديل ٿي وئي. ان جنگ دوران پهريون معاهدو 1941ع ۾ Declaration of St James's Palace هو، جڏهن يورپ جي مزاحمتي تحريڪ جا اڳواڻ لنڊن ۾ گڏ ٿيا. ان کي 1941ع جي Atlantic Charter ذريعي وڌيڪ وسعت ڏني وئي، جنهن ۾ اتحادين جا گڏيل مقصد مقرر ڪيا ويا. ان سان عالمي ادارن جي هڪ نئين لهر پيدا ٿي، جهڙوڪ گڏيل قومون (1945ع ۾ قائم ٿيون) يا Bretton Woods System (1944ع).[12]

جنگ جي خاتمي تائين، يورپي انضمام کي ان انتهاپسند قومپرستي جو ترياق (Antidote) سمجهيو ويو جنهن جنگ کي جنم ڏنو هو.[13] 19 سيپٽمبر 1946ع تي ونسٽن چرچل زوريخ يونيورسٽي ۾ تقرير ڪندي "يورپي يونين" ۽ "يورپي ڪائونسل" قائم ڪرڻ جو سڏ ڏنو.[14]

شروعاتي سال ۽ پئرس معاهدو (1948–1957)

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپي انضمام جي تاريخ (1948–1957)
فائل:Schuman Declaration.ogg
رابرٽ شومن پاران 9 مئي 1950ع (يورپ جو ڏينهن) تي ڪيل شومن پڌرنامي جو هڪ اقتباس.
پئرس جو معاهدو (1951)، جنهن تحت ECSC قائم ڪيو ويو.

1948ع جو سال اداري طور تي جديد يورپي انضمام جي شروعات هئي. مارچ 1948ع ۾ برسلز معاهدو صحيح ڪيو ويو، جنهن سان ويسٽرن يونين (WU) قائم ٿي. ان کان علاوه، مارشل پلان جي انتظام لاءِ OEEC (جيڪو هاڻي OECD آهي) جو بنياد پڻ 1948ع ۾ وڌو ويو. مئي 1948ع ۾ ٿيل هيگ ڪانگريس يورپي انضمام ۾ هڪ اهم موڙ ثابت ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ European Movement International ۽ 5 مئي 1949ع تي يورپي ڪائونسل جو بنياد پيو.

يورپي يونين جي ادارن جي اصل پيدائش 9 مئي 1950ع تي شومن پڌرنامي سان ٿي. ڇهن ملڪن (فرانس، بيلجيم، هالينڊ، لڪسمبرگ، اولهه جرمني ۽ اٽلي) پئرس معاهدي تي صحيحون ڪيون ۽ 1952ع ۾ European Coal and Steel Community (ECSC) جو بنياد وڌو.[15] ECSC اڳتي هلي يورپي معاشي ترقي جو بنياد بڻيو ۽ ان مان ئي يورپي يونين جا مکيه ادارا جهڙوڪ يورپي ڪميشن ۽ يورپي پارليامينٽ پيدا ٿيا.[16]

روم معاهدو (1958–1972)

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپي برادرين جي تاريخ (1958–1972)
روم معاهدي (1957) جي دستخط جي تقريب، جنهن سان EEC قائم ٿيو.

1957ع ۾ بيلجيم، فرانس، اٽلي، لڪسمبرگ، هالينڊ ۽ اولهه جرمنيءَ روم معاهدي تي صحيحون ڪيون، جنهن ذريعي European Economic Community (EEC) ۽ هڪ ڪسٽم يونين قائم ڪئي وئي.[17] هنن ايٽمي توانائي جي شعبي ۾ تعاون لاءِ Euratom پڻ قائم ڪيو. ٻئي معاهدا 1958ع ۾ لاڳو ٿيا.[18] 1 جولائي 1967ع تي مرجر معاهدي ذريعي ٽنهي برادرين (ECSC، EEC، ۽ Euratom) لاءِ هڪ گڏيل ادارتي نظام جوڙيو ويو، جنهن کي مجموعي طور تي "يورپي برادريون" (European Communities) سڏيو ويو.[19]

پهريون واڌارو ۽ يورپي تعاون (1973–1993)

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپي برادرين جي تاريخ (1973–1993)

1973ع ۾ ڊينمارڪ، آئرلينڊ ۽ برطانيه جي شموليت سان يورپي برادريءَ ۾ واڌارو ٿيو.[20] 1979ع ۾ يورپي پارليامينٽ لاءِ پهريون سڌيون چونڊون ٿيون.[21] يونان 1981ع ۾ شامل ٿيو. 1985ع ۾ شنجن معاهدي سرحدن تي پاسپورٽ ڪنٽرول ختم ڪرڻ لاءِ رستو هموار ڪيو.[22] 1986ع ۾ پرتگال ۽ اسپين شامل ٿيا.[23] 1990ع ۾ برلن جي ڀت ڪرڻ ۽ ڪميونسٽ بلاڪ جي خاتمي کانپوءِ، اولهه ۽ اوڀر جرمني جي ٻيهر اتحاد سان اڳوڻو اوڀر جرمني پڻ برادريءَ جو حصو بڻيو.[24]

ماسٽرچٽ، ايمسٽرڊيم ۽ نيس معاهدا (1993–2004)

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپي يونين جي تاريخ (1993–2004)
ماسٽرچٽ معاهدو (1992)، جنهن سان يورپي يونين جو قيام ٿيو.

يورپي يونين باقاعده طور تي تڏهن قائم ٿي جڏهن 1 نومبر 1993ع تي ماسٽرچٽ معاهدو لاڳو ٿيو.[25][26] هن معاهدي تحت EEC جو نالو تبديل ڪري "يورپي برادري" (European Community) رکيو ويو. اوڀر يورپ جي اڳوڻن ڪميونسٽ ملڪن سان گڏوگڏ قبرص ۽ مالٽا جي شموليت لاءِ تيارين طور ڪوپن هيگن معيار مقرر ڪيا ويا ته جيئن نوان رڪن ملڪ گهربل شرط پورا ڪري سگهن.

سياست

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپي يونين جي سياست

يورپي يونين اعليٰ قومي (supranational) ۽ بين الحڪومتي فيصلي سازي جي هڪ هائبرڊ نظام تحت ڪم ڪري ٿي،[27][28] جيڪا اختيارن جي تفويض جي اصول (جنهن موجب يونين صرف انهن حدن ۾ ڪم ڪري سگهي ٿي جيڪي ان کي معاهدن ذريعي ڏنل آهن) ۽ فرعييت (subsidiarity) جي اصول (جنهن موجب يونين صرف اتي مداخلت ڪندي جتي مقصد رڪن رياستن جي انفرادي ڪوششن سان حاصل نه ٿي سگهي) تي ٻڌل آهي. يورپي يونين جي ادارن پاران ٺاهيل قانون مختلف شڪلن ۾ پاس ڪيا ويندا آهن.[29] عام طور تي، انهن کي ٻن گروهن ۾ ورهايو وڃي ٿو: اهي جيڪي قومي عملدرآمد جي ضرورت کان سواءِ سڌو سنئون لاڳو ٿين ٿا (regulations) ۽ اهي جن لاءِ مخصوص قومي قانون سازي جي ضرورت هوندي آهي (directives).[lower-alpha 1] يورپي يونين جي پاليسي عام طور تي اي يو هدايتن ذريعي جاري ڪئي ويندي آهي، جيڪي رڪن رياستن جي داخلي قانون سازي ۾ شامل ڪيون وينديون آهن، ۽ اي يو ضابطن ذريعي، جيڪي سڀني رڪن رياستن ۾ فوري طور تي لاڳو ٿين ٿا. يورپي يونين جي سطح تي لابنگ کي ضابطي ۾ رکيو ويندو آهي ته جيئن خانگي مفادن ۽ عوامي مفاد جي فيصلي سازي جي عمل ۾ توازن برقرار رهي.[30]

=== رڪن رياستنون ===

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپي يونين جون رڪن رياستون
يورپي يونين جي رڪن رياستن کي ڏيکاريندڙ نقشو (ڪلڪ ڪري سگهجي ٿو)

مسلسل توسيع ذريعي، اي يو ۽ ان جي اڳوڻن ادارن EEC جي ڇهن باني رياستن کان وڌي وڃي سانچو:EUnum رڪنن تائين پهچي چڪا آهن. ملڪ باني معاهدن جو حصو بڻجي يونين ۾ شامل ٿين ٿا، جنهن سان اهي اي يو جي رڪنيت جي مراعات ۽ ذميوارين جا پابند بڻجي وڃن ٿا. ان عمل ۾ ادارن کي پنهنجي خودمختياريءَ جو هڪ حصو تفويض ڪرڻو پوندو آهي، جنهن کي اڪثر "خودمختياريءَ جو گڏيل استعمال" (pooling of sovereignty) چيو ويندو آهي.[31][32] ڪجهه پاليسين ۾، رڪن رياستون يونين اندر اسٽريٽجڪ پارٽنرن سان اتحاد پڻ ڪنديون آهن، جهڙوڪ بالٽڪ اسيمبلي، بينيلڪس يونين، ۽ ويسٽ گراڊ گروپ.

رڪن ٿيڻ لاءِ، ڪنهن به ملڪ کي ڪوپن هيگن معيار پورا ڪرڻا پوندا آهن، جيڪي 1993ع ۾ طئي ڪيا ويا هئا. انهن ۾ مستحڪم جمهوريت، انساني حقن جو احترام، قانون جي حڪمراني، هڪ فعال مارڪيٽ معيشت، ۽ اي يو قانون کي قبول ڪرڻ شامل آهي.[33]

يورپي فري ٽريڊ ايسوسيئيشن (EFTA) جا چار ملڪ اي يو جا رڪن نه آهن، پر انهن اي يو جي معيشت ۽ ضابطن سان جزوي طور تي وابستگي ڪئي آهي: آئس لينڊ، ليچٽينسٽائن ۽ ناروي، جيڪي يورپي معاشي علائقي ذريعي سنگل مارڪيٽ جو حصو آهن، ۽ سوئٽزرلينڊ، جنهن جا ٻطرفن معاهدن ذريعي ساڳيا لاڳاپا آهن.[34][35]

جاگرافي

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپي يونين جي جاگرافي

سانچو:More citations needed section

يورپ جو طبعي نقشو (يورپي يونين نمايان ٿيل)

يورپي يونين جي رڪن رياستن جو ڪل رقبو 4,233,262 square kilometres (1,634,472 sq mi) آهي،[lower-alpha 3] ۽ ان ڪري اهو يورپي کنڊ جو هڪ وڏو حصو والاري ٿو. اي يو جو بلند ترين جبل Graian Alps ۾ واقع Mont Blanc آهي، جيڪو سمنڊ جي سطح کان 4,810.45 metres (15,782 ft) مٿي آهي.[37] يورپي يونين جا هيٺيان ترين هنڌ ڊينمارڪ جو Lammefjorden ۽ هالينڊ جو Zuidplaspolder آهن، جيڪي سمنڊ جي سطح کان 7 m (23 ft) هيٺ آهن.[28] اي يو جي منظرنامي، آبهوا ۽ معيشت تي ان جي سامونڊي ڪناري جو وڏو اثر آهي، جنهن جي ڊيگهه 65,993 kilometres (41,006 mi) آهي. يورپ ۾ قومي علائقن کان علاوه، يورپي معاشي علائقي جي رڪن جا 32 خاص علائقا آهن، جن مان سڀ اي يو جو حصو ناهن. رقبي جي لحاظ کان سڀ کان وڏو علائقو گرين لينڊ آهي، جيڪو اي يو جو حصو ناهي پر ان جا رهواسي اي يو جا شهري آهن، جڏهن ته آبادي جي لحاظ کان سڀ کان وڏو علائقو آفريڪا جي ويجهو واقع ڪناري ٻيٽ (Canary Islands) آهن، جيڪي اي يو ۽ شينگن علائقي جو حصو آهن. ڏکڻ آمريڪا ۾ واقع فرينچ گيانا اي يو ۽ يوروزون جو حصو آهي، جيئن مڊگاسڪر جي اتر ۾ واقع ميوٽ (Mayotte) پڻ شامل آهي.


آبهوا

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپ جي آبهوا

سانچو:More citations needed section

يورپ جو هڪ ڪوپن-گيگر آبهوا جي درجه بندي وارو نقشو (جنهن ۾ غير رڪن رياستون پڻ شامل آهن)

يورپي يونين جي آبهوا گهڻو ڪري معتدل ۽ کنڊاڻي نوعيت جي آهي، جنهن ۾ اولهه جي ساحلن تي سامونڊي آبهوا ۽ ڏکڻ ۾ رومي سمنڊ واري آبهوا غالب آهي. آبهوا تي Gulf Stream جو گهرو اثر آهي، جيڪو اولهه واري علائقي کي ٻين کنڊن جي مقابلي ۾ ساڳئي ويڪرائي ڦاڪ (latitudes) تي وڌيڪ گرم رکي ٿو. اولهه يورپ سامونڊي اثر هيٺ آهي، جڏهن ته مشرقي يورپ کنڊاڻي ۽ خشڪ آهي. اولهه يورپ ۾ چار موسمون ٿين ٿيون، جڏهن ته ڏکڻ يورپ ۾ هڪ آلي مند ۽ هڪ خشڪ مند ٿئي ٿي. ڏکڻ يورپ اونهاري جي مهينن ۾ گرم ۽ خشڪ رهي ٿو. سڀ کان وڏي برسات مغربي هوائن (westerlies) جي ڪري سامونڊي پٽين تي پوي ٿي، جڏهن ته الپس جبلن ۾ پڻ برسات جي مقدار وڌيڪ هوندي آهي.


ماحول

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپ ۾ موسمياتي تبديلي
يورپ جي چونڊيل شهرن ۾ سالياني سراسري گرمي پد ۾ واڌ (1900–2017)[38]

1957ع ۾ جڏهن يورپي معاشي برادري قائم ڪئي وئي هئي، ته ان جي ڪا به ماحولياتي پاليسي نه هئي.[39] گذريل 50 سالن دوران، قانون سازي جو هڪ وسيع ڄار وڇايو ويو آهي، جنهن جو دائرو ماحولياتي تحفظ جي سڀني شعبن تائين پکڙيل آهي، جنهن ۾ هوا جي گدلاڻ، پاڻي جي معيار، فضلي جي انتظام، فطرت جي تحفظ، ۽ ڪيميائي شين ۽ صنعتي خطرن جي ڪنٽرول شامل آهن.[39] Institute for European Environmental Policy موجب، ماحولياتي قانون 500 کان وڌيڪ هدايتن (Directives)، ضابطن ۽ فيصلن تي مشتمل آهي، جنهن ماحولياتي پاليسيءَ کي يورپي سياست جو هڪ بنيادي شعبو بڻائي ڇڏيو آهي.[40]

يورپي پاليسي سازن شروعات ۾ ماحولياتي معاملن تي عمل ڪرڻ جي اي يو جي صلاحيت کي هڪ تجارتي مسئلي طور بيان ڪري وڌايو هو.[39] گڏيل مارڪيٽ ۾ تجارتي رڪاوٽون ۽ مقابلي جي عدم توازن پيدا ٿي سگهي ٿي جيڪڏهن هر رڪن رياست جا ماحولياتي معيار مختلف هجن ها.[41] بعد جي سالن ۾، ماحول هڪ باقاعده پاليسي شعبي طور اڀريو. اي يو جي ماحولياتي پاليسي جو قانوني بنياد 1987ع ۾ "سنگل يورپين ايڪٽ" جي متعارف ڪرائڻ سان رکيو ويو.[40]

موسمياتي تبديليءَ (climate change) جا اثر گهٽائڻ اي يو جي ماحولياتي پاليسي جي اعليٰ ترجيحن ۾ شامل آهي. 2007ع ۾ رڪن رياستن اتفاق ڪيو هو ته مستقبل ۾، سڄي اي يو ۾ استعمال ٿيندڙ توانائي جو 20 سيڪڙو قابل تجديد توانائي هجڻ گهرجي، ۽ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي اخراج کي 2020ع تائين 1990ع جي سطح جي مقابلي ۾ گهٽ ۾ گهٽ 20 سيڪڙو گهٽ ڪرڻو پوندو.[42] 2021ع ۾، يورپي يونين "يورپي موسمياتي قانون" پاس ڪيو، جنهن ۾ 2030ع تائين گرين هائوس گئسن جي اخراج ۾ 55 سيڪڙو گهٽتائي ۽ 2050ع تائين ڪاربان نيوٽرلٽي (مجموعي طور صفر اخراج) جا هدف مقرر ڪيا ويا آهن.[43]

2025ع ۾، يورپي يونين چين، برازيل ۽ ٻين ملڪن سان گڏ عالماني ڪاربان مارڪيٽ اتحاد ۾ شامل ٿي ويو.[44]


معيشت

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپي يونين جي معيشت
في ڪس GDP (PPP) (جنهن ۾ غير رڪن رياستون پڻ شامل آهن)

يورپي يونين جي رڪن رياستن جي گڏيل مجموعي پيداوار (gross domestic product - GDP)، جيڪو معاشي سرگرمين جو هڪ پيمانو آهي، 2022ع ۾ 16.64 ٽريلين آمريڪي ڊالر هئي، جيڪا عالمي جي ڊي پي جو تقريباً 16.6 سيڪڙو بڻجي ٿي.[45] اي يو جي مختلف رياستن جي وچ ۾ ۽ رياستن جي اندر في ڪس جي ڊي پي ۾ وڏو فرق موجود آهي. سڀ کان امير ۽ غريب علائقن جي وچ ۾ فرق (281 NUTS-2 علائقا) 2017ع جي انگن اکرن موجب، بلغاريا جي Severozapaden (اي يو جي اوسط جو 31 سيڪڙو) کان وٺي لگزمبرگ (اي يو جي اوسط جو 253 سيڪڙو) تائين هو، يعني سانچو:Euro کان سانچو:Euro جي وچ ۾.[46]


يورپي يونين جي رڪن رياستن جي تخميني مطابق ڪل دولت (Net wealth) آمريڪا (140 ٽريلين ڊالر) ۽ چين (84 ٽريلين ڊالر) کان پوءِ دنيا ۾ ٽئين نمبر تي آهي، جيڪا عالمي دولت جي تقريباً ڇهين حصي (76 ٽريلين ڊالر) جي برابر آهي.[47] 2024ع جي فارچون گلوبل 500 جي فهرست ۾ شامل دنيا جي وڏين ڪمپنين مان 90 ڪمپنين جا هيڊ ڪوارٽر يورپي يونين ۾ هئا.[48] 2016ع ۾ بيروزگاري جي شرح 8.9 سيڪڙو هئي، جڏهن ته افراط زر (مهانگائي) 2.2 سيڪڙو هئي. 2021ع ۾ يورپي يونين ۾ سراسري سالياني آمدني تقريباً سانچو:Euro هئي.[49]

معاشي ۽ مالي اتحاد

[سنواريو]

سانچو:Euro accession map

يورو (Euro) يورپي يونين جي 21 رڪن رياستن جي سرڪاري ڪرنسي آهي. 1969ع ۾ هڪ گڏيل يورپي ڪرنسي جو قيام يورپي معاشي برادري جو سرڪاري مقصد بڻيو. 1992ع ۾ رڪن رياستن Maastricht Treaty تي صحيحون ڪيون ۽ قانوني طور تي مقرر ڪيل ضابطن تي عمل ڪرڻ جا پابند ٿيا، بشمول ڪنورجنس معيار، ته جيئن مالي اتحاد ۾ شامل ٿي سگهن. اهي ملڪ جيڪي هن اتحاد جو حصو بڻجڻ چاهين ٿا، انهن کي پهريان European Exchange Rate Mechanism ۾ شامل ٿيڻو پوندو آهي.

ڪيپيٽل مارڪيٽ يونين ۽ مالي ادارا

[سنواريو]

سرمائي جي آزاد چرپر (Free movement of capital) جو مقصد ملڪن جي وچ ۾ ملڪيت جي خريداري ۽ شيئرز جي خريد و فروخت کي آسان بنائڻ آهي.[50] European System of Financial Supervision اي يو جي مالي نگراني جو هڪ ادارتي فريم ورڪ آهي، جيڪو ٽن اختيارين تي مشتمل آهي: يورپي بئنڪنگ اٿارٽي، يورپي انشورنس ۽ پينشن اٿارٽي، ۽ يورپي سيڪيورٽيز ۽ مارڪيٽ اٿارٽي. هن نظام جو مقصد اي يو جي معاشي استحڪام کي يقيني بڻائڻ آهي.[51]

يوروزون ۽ بئنڪنگ يونين

[سنواريو]
اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسو يورو, يوروزون ۽ يورپي بئنڪنگ يونين
يورو جا نوٽ (2013 کان)
فرينڪفرٽ، جرمني ۾ واقع يورپي مرڪزي بئنڪ

1999ع ۾ مالي اتحاد يارهن رڪن رياستن ۾ هڪ گڏيل اڪائونٽنگ ڪرنسي متعارف ڪرائڻ سان عمل ۾ آيو. 2002ع ۾ يورو جا نوٽ ۽ سڪا جاري ڪيا ويا. يوروزون (اهي ملڪ جن يورو کي اختيار ڪيو آهي) هن وقت 20 ملڪن تائين وڌي چڪو آهي.[52] يورو دنيا جي ٻي وڏي reserve currency ۽ آمريڪي ڊالر کان پوءِ سڀ کان وڌيڪ واپار ٿيندڙ ڪرنسي آهي.[53] يورو ۽ ان جي مالي پاليسيون ECB (يورپي مرڪزي بئنڪ) جي ڪنٽرول ۾ آهن.[54]

واپار

[سنواريو]

هڪ سياسي اداري جي طور تي، يورپي يونين جي نمائندگي عالمي واپار جي تنظيم (WTO) ۾ ڪئي ويندي آهي.

سنگل مارڪيٽ (واحد مارڪيٽ)

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپي سنگل مارڪيٽ
يورپي واحد مارڪيٽ      يورپي يونين جا رڪن ملڪ      غير رڪن رياستون جيڪي حصو وٺن ٿيون

سنگل مارڪيٽ ۾ سامان، سرمايو، ماڻهو ۽ خدمتن جي آزاد چرپر شامل آهي.[7] خدمتون اي يو جي جي ڊي پي جو 60 کان 70 سيڪڙو آهن. Services in the Internal Market Directive 2006 جو مقصد سرحد پار خدمتن جي فراهمي کي آزاد بنائڻ آهي.[55]

ڪسٽم يونين

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپي يونين ڪسٽم يونين
يورپي ڪسٽم يونين      يورپي يونين جا رڪن ملڪ      غير رڪن رياستون جيڪي حصو وٺن ٿيون

ڪسٽم يونين ۾ مارڪيٽ ۾ داخل ٿيندڙ تمام سامان تي هڪ گڏيل ٻاهرين ٽئرف لاڳو ڪيو ويندو آهي. جڏهن سامان مارڪيٽ ۾ داخل ٿي وڃي ٿو، ته ان تي ڪو به ڪسٽم ڊيوٽي يا ٽيڪس لاڳو نٿو ٿئي. آئس لينڊ، ناروي، ليچينسٽن ۽ سوئٽزرلينڊ سنگل مارڪيٽ جو حصو آهن پر ڪسٽم يونين ۾ شامل ناهن.[34]

مقابلو ۽ صارفين جو تحفظ

[سنواريو]

اي يو هڪ مقابلي واري پاليسي (competition policy) هلائي ٿي ته جيئن مارڪيٽ ۾ مقابلي کي يقيني بڻائي سگهجي.[lower-alpha 4] هڪ مشهور ڪيس ۾ Microsoft تي 777 ملين يورو جو ڏنڊ لاڳو ڪيو ويو هو.[56]

ٻاهريون واپار

[سنواريو]

يورپي يونين دنيا جي ڪيترن ئي ملڪن سان آزاد واپار جا معاهدا (FTAs) ڪيا آهن.[57] 2020ع ۾ ڪووڊ-19 جي ڪري چين، آمريڪا کي پوئتي ڇڏي اي يو جو وڏو تجارتي پارٽنر بڻجي ويو.[58] جاپان سان ٿيل معاشي شراڪت جو معاهدو دنيا جي وڏن ٻطرفن معاهدن مان هڪ آهي.[59]

توانائي

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپي يونين جي توانائي پاليسي



ڪل توانائي جي فراهمي (2019)[60]

  تيل (31.7%)
  قدرتي گيس (24.7%)
  ڪوئلو (10.9%)
  جوهري (نيوڪليئر) (13.2%)
  بايو فيول، فضلو، بجلي، گرمي (19.4%)

2019ع ۾ يورپي يونين جي ڪل توانائي جي فراهمي 59 ارب GJ هئي، جيڪا عالمي ڪل جو تقريباً 10.2 سيڪڙو بڻجي ٿي. اي يو ۾ دستياب توانائي جو تقريباً ٽي چوٿائي حصو درآمدات (گهڻو ڪري فوسل فيول) مان حاصل ڪيو ويو. 2019ع ۾ قابل تجديد توانائي جو حصو اي يو جي ڪل توانائي فراهمي ۾ 18.1 سيڪڙو ۽ توانائي جي آخري استعمال ۾ 11.1 سيڪڙو هو.[60] يورپي يونين وٽ پنهنجي قيام کان وٺي توانائي پاليسي جي شعبي ۾ قانون سازي جا اختيار رهيا آهن، جنهن جو بنياد اصل European Coal and Steel Community ۾ آهي. هڪ لازمي ۽ جامع يورپي توانائي پاليسي جي منظوري آڪٽوبر 2005ع ۾ يورپي ڪائونسل جي اجلاس ۾ ڏني وئي، ۽ پهرين پاليسي جو مسودو جنوري 2007ع ۾ شايع ڪيو ويو.[61]


توانائي برادري

يورپي يونين جي توانائي پاليسي جا پنج اهم نقطا آهن: اندروني مارڪيٽ ۾ مقابلي کي وڌائڻ، سيڙپڪاري جي حوصلا افزائي ڪرڻ ۽ بجلي جي گرڊن جي وچ ۾ رابطن کي هٿي ڏيڻ؛ توانائي جي ذريعن کي متنوع بنائڻ ته جيئن ڪنهن بحران جي صورت ۾ بهتر جواب ڏئي سگهجي؛ روس سان توانائي جي تعاون لاءِ هڪ نئون معاهدو قائم ڪرڻ ۽ مرڪزي ايشيا[62] ۽ اتر آفريڪا جي توانائي سان مالامال رياستن سان لاڳاپا بهتر بنائڻ؛ موجوده توانائي جي ذريعن کي وڌيڪ موثر طريقي سان استعمال ڪرڻ ۽ قابل تجديد توانائي کي وڌائڻ؛ ۽ آخر ۾ نئين توانائي ٽيڪنالاجيز لاءِ فنڊنگ ۾ واڌ ڪرڻ.[61]

2007ع ۾، مجموعي طور تي اي يو ملڪن پنهنجي ضرورت جو 82 سيڪڙو تيل، 57 سيڪڙو قدرتي گيس[63] ۽ 97.48 سيڪڙو يورينيم[64] ٻاهران گهرايو. يورپي يونين کي قدرتي گيس فراهم ڪندڙ ٽي وڏا ملڪ روس، ناروي ۽ الجزائر آهن، جن جو 2019ع جي درآمدات ۾ لڳ ڀڳ ٽي چوٿائي حصو هو.[65] اي يو توانائي جي معاملن ۾ روس تي انحصار گهٽائڻ جي ڪوشش ڪري رهي آهي.[66]

مئي 2022ع ۾، يوڪرين تي حملي جي ڪري يورپي يونين روس تي وڌيڪ پابنديون لاڳو ڪرڻ جي تياري ڪئي، جنهن ۾ روسي تيل تي پابندي شامل هئي.[67] ساڳئي مهيني ۾، يورپي ڪميشن "RePowerEU" اقدام شايع ڪيو، جيڪو 300 ارب يورو جو هڪ منصوبو آهي جنهن جو مقصد 2030ع تائين روسي فوسل فيول تي انحصار ختم ڪرڻ ۽ توانائي جي پاڪيزه منتقلي کي تيز ڪرڻ آهي.[68]

علائقائي ترقي

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپي يونين جي علائقائي پاليسي
2021ع کان 2027ع تائين علائقن جي درجه بندي      گھٽ ترقي يافته علائقا      عبوري علائقا      وڌيڪ ترقي يافته علائقا

پنج يورپي ساختي ۽ سيڙپڪاري فنڊ يورپي يونين جي علائقن جي ترقيءَ ۾ مدد ڪري رهيا آهن، خاص ڪري انهن علائقن جي جيڪي گهٽ ترقي يافته آهن. اهي علائقا اڪثر ڪري مرڪزي ۽ ڏکڻ يورپ جي رياستن ۾ واقع آهن.[69][70] هڪ ٻيو فنڊ (Instrument for Pre-Accession Assistance) اميدوار ميمبر ملڪن کي پنهنجي ملڪ ۾ اهڙيون تبديليون آڻڻ لاءِ مدد فراهم ڪري ٿو جيڪي اي يو جي معيار مطابق هجن. انهن پاليسين ذريعي وڌندڙ عمر جي آبادي، ٻارن جي پيدائش جي گهٽ شرح ۽ غير شهري علائقن مان آباديءَ جي گهٽجڻ جهڙن مسئلن کي پڻ حل ڪيو ويندو آهي.

آباديءَ سان لاڳاپيل انگ اکر

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپي يونين جي آدمشماري

آبادي

[سنواريو]
نقشو جيڪو 2017ع جي انگن اکرن موجب NUTS3 علائقن جي آباديءَ جي گهاٽائي ڏيکاري ٿو، جنهن ۾ غير اي يو ملڪ پڻ شامل آهن.

2024ع ۾ يورپي يونين جي آبادي لڳ ڀڳ 45 ڪروڙ (450 ملين) هئي، جيڪا عالمي آبادي جو 5.8 سيڪڙو آهي.[36][71] پوري اي يو ۾ آباديءَ جي گهاٽائي 106 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا عالمي اوسط کان وڌيڪ آهي.[60] هي گهاٽائي مرڪزي ۽ مغربي يورپ جي علائقن ۾ سڀ کان وڌيڪ آهي، جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن "blue banana" چيو ويندو آهي، جڏهن ته اتر ۾ سويڊن ۽ فن لينڊ ۾ آبادي تمام ڇڙوڇڙ آهي. اي يو جي ڪل آبادي گذريل ڪجهه سالن کان ٿوري گهٽجي رهي آهي، 2021ع ۾ ان ۾ 0.04 سيڪڙو گهٽتائي آئي.[60] ان جو سبب پيدائش جي گهٽ شرح آهي، جيڪا في عورت لڳ ڀڳ 1.5 ٻار آهي، جڏهن ته عالمي اوسط 2.3 آهي.[60] 2021ع ۾ اي يو ۾ ڪل 41 لک ٻار پيدا ٿيا.[72]

[attachment_0](attachment)

يورپ ڏانهن هجرت (Immigration) آبادي جي هن قدرتي گهٽتائي کي ڪجهه حد تائين پورو ڪري ٿي. اي يو ۾ رهندڙ ماڻهن مان 5.3 سيڪڙو اهڙا آهن جيڪي اي يو جا شهري ناهن.[60] هتي 31 اهڙيون قوميتون آهن جيڪي غير اي يو شهرين جو گهٽ ۾ گهٽ 1 سيڪڙو آهن، جن ۾ سڀ کان وڏا گروهه مراڪشي، ترڪ، شامي ۽ چيني آهن.[60]

شهريت (Urbanisation)

[سنواريو]
پيرس ميٽروپوليٽن علائقو اي يو جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهري علائقو آهي.

2020ع ۾ اي يو جي ٻن ٽين حصن کان وڌيڪ (68.2 سيڪڙو) آبادي شهري علائقن ۾ رهندي هئي.[60] اي يو ۾ لڳ ڀڳ 40 اهڙا شهري علائقا آهن جن جي آبادي 10 لک کان وڌيڪ آهي. 1 ڪروڙ 30 لک کان وڌيڪ آبادي سان، پيرس سڀ کان وڏو ميٽروپوليٽن علائقو ۽ اي يو جو واحد megacity آهي.[73][74]

پيرس کان پوءِ ميڊرڊ، بارسلونا، برلن، رور (Ruhr)، ميلان ۽ روم اچن ٿا، جن سڀني جي آبادي 40 لک کان وڌيڪ آهي. اي يو ۾ ڪيترائي گھڻ-مرڪزي (polycentric) شهري علائقا پڻ آهن جهڙوڪ رائن-رور، رينڊ اسٽيڊ (Randstad)، ۽ فرينڪفرٽ رائن-مين.[74]

سانچو:Largest population centres

ٻوليون

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپي يونين جون ٻوليون
سرڪاري ٻوليون ڳالهائيندڙن جي سيڪڙو مطابق، 2023ع[75]
ٻولي مادري ٻولي[lower-alpha 5] ڪل[lower-alpha 6]
جرمن 19% 29%
فرانسيسي 15% 25%
اٽالين 13% 16%
پولش 9% 9%
اسپينش 9% 17%
ڊچ 5% 6%
رومانيائي 4% 5%
يوناني 3% 3%
هنگريائي 3% 3%
پرتگالي 2% 3%
چيڪ 2% 3%
انگريزي 2% 50%
بلغاريائي 2% 2%
سويڊني 2% 3%
ڊينش 1% 2%
فنلينڊي 1% 1%
ڪروشيائي 1% 1%
لٿوانيائي 1% 1%
سلوواڪ 1% 2%
سلووينيائي 1% 1%
ليٽويائي <1% <1%
ايسٽونائي <1% <1%
مالٽيائي <1% <1%
آئرش <1% <1%

اي يو جون 24 سرڪاري ٻوليون آهن. اهم دستاويز، جهڙوڪ قانون سازي، هر سرڪاري ٻوليءَ ۾ ترجمو ڪيا ويندا آهن. يورپي ڪميشن پنهنجو ڪم ٽن "عملي ٻولين" ۾ ڪري ٿي: انگريزي، فرانسيسي ۽ جرمن.[76]

اي يو ۾ سڀ کان وڌيڪ ڳالهائيندڙ ٻولي انگريزي آهي، جيڪا 50 سيڪڙو آبادي ڳالهائي ٿي.[75] جرمن ۽ فرانسيسي ترتيبوار 29 سيڪڙو ۽ 25 سيڪڙو ماڻهو ڳالهائين ٿا. اڌ کان وڌيڪ (59 سيڪڙو) شهري پنهنجي مادري ٻوليءَ کان سواءِ ڪنهن ٻي ٻوليءَ ۾ ڳالهائڻ جي صلاحيت رکن ٿا. اي يو ۾ لڳ ڀڳ 150 علائقائي ۽ اقليتي ٻوليون پڻ آهن، جيڪي 5 ڪروڙ تائين ماڻهو ڳالهائين ٿا.[77]

مذهب

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپي يونين ۾ مذهب
اي يو ۾ مذهبي وابستگي (2015ع)[78]
وابستگي اي يو جي آبادي جو سيڪڙو
عيسائي 71.671.6
 
ڪئٿولڪ 45.345.3
 
پروٽسٽنٽ 11.111.1
 
ايسترن آرٿوڊوڪس 9.69.6
 
ٻيا عيسائي 5.65.6
 
مسلمان 1.81.8
 
ٻيا مذهب 2.62.6
 
لا ديني 24.024
 
غير يقيني/ايگنوسٽڪ 13.613.6
 
ملحد 10.410.4
 

يورپي يونين جو ڪنهن به مذهب سان ڪو به سرڪاري تعلق ناهي. Treaty on the Functioning of the European Union جي آرٽيڪل 17 تحت گرجا گھرن ۽ مذهبي تنظيمن جي حيثيت کي تسليم ڪيو ويو آهي.[79] يورپي يونين جي معاهدن ۾ يورپ جي "ثقافتي، مذهبي ۽ انساني ورثي" جو ذڪر ڪيو ويو آهي.[80]

ثقافت

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپي يونين جون ثقافتي پاليسيون

ماسترخت معاهدي (Maastricht Treaty) ۾ ثقافتي تعاون کي شامل ڪرڻ کان وٺي رڪن ملڪن جي وچ ۾ ثقافتي مٽاسٽا يورپي يونين جي دلچسپيءَ جو مرڪز رهي آهي.[81] اي يو پاران ثقافتي شعبي ۾ کنيل قدمن ۾ "ڪلچر 2000" پروگرام،[81] "يورپي ثقافتي مهينو" جو واقعو،[82] ۽ European Union Youth Orchestra جهڙا آرڪسٽرا شامل آهن. يورپي ثقافتي گاديءَ جو هنڌ وارو پروگرام هر سال هڪ يا وڌيڪ شهرن کي چونڊيندو آهي ته جيئن ان شهر جي ثقافتي ترقيءَ ۾ مدد ڪري سگهجي.[83]

رانديون

[سنواريو]

رانديون بنيادي طور تي اي يو بجاءِ رڪن ملڪن يا ٻين عالمي تنظيمن جي ذميواري آهن. پر اي يو جون ڪجهه پاليسيون راندين تي اثرانداز ٿيون آهن، جهڙوڪ "باسمن فيصلو" (Bosman ruling)، جنهن قومي فٽبال ليگز کي اي يو شهرين تي ڪوٽا لڳائڻ کان روڪي ڇڏيو.[84] لزبن معاهدي تحت راندين جي مخصوص نوعيت ۽ رضاڪارانه جوڙجڪ جو احترام ڪرڻ ضروري قرار ڏنو ويو آهي.

علامتون

[سنواريو]
هڪ يوناني گلداني تي يوروپا ۽ ڍڳو، لڳ ڀڳ 480 قبل مسيح.

يورپ جو جهنڊو نيري پس منظر تي 12 سونهري تارن جي دائري تي مشتمل آهي. هي جهنڊو اصل ۾ 1955ع ۾ ڪائونسل آف يورپ لاءِ ٺاهيو ويو هو ۽ 1986ع ۾ يورپي برادرين پاران اختيار ڪيو ويو.

مغربي دنيا جي نيري آسمان جي پس منظر ۾، تارا يورپ جي عوام جي اتحاد جي علامت آهن. تارن جو تعداد هميشه ٻارهن هوندو آهي، جيڪو ڪمال ۽ مڪمل هجڻ جي نشاني آهي.

— ڪائونسل آف يورپ. پيرس، 7–9 ڊسمبر 1955ع.

تنوع ۾ اتحاد (United in Diversity) کي 2000ع ۾ يونين جو نعرو تسليم ڪيو ويو. 1985ع کان وٺي، 9 مئي کي "يورپ جو ڏينهن" (Europe Day) طور ملهايو ويندو آهي. اي يو جو ترانو بيٿووفن جي نائين سمفوني جي چوٿين حصي Ode to Joy جو هڪ اوزاري (instrumental) ورزن آهي. يونين جو نالو يوناني ڏند ڪٿا جي ڪردار "يوروپا" تان ورتل آهي، جنهن جي تصوير 2013ع جي يورو بئنڪ نوٽن تي پڻ موجود آهي.

ميڊيا

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپي يونين ۾ ميڊيا جي آزادي
فائل:Siège d'Euronews.jpg
فرانس جي شهر ليون ۾ Euronews جو هيڊ ڪوارٽر

ميڊيا جي آزادي يورپي يونين جي رڪن ملڪن ۽ ان جي شهرين جو بنيادي حق آهي. اي يو ۾ اڪثر ميڊيا قومي سطح جي آهي، پر ڪجهه يورپي سطح جا ادارا جهڙوڪ Euronews، Eurosport ۽ Politico Europe پڻ اڀريا آهن. يورپي يونين جو "ميڊيا پروگرام" 1991ع کان وٺي يورپي فلمن ۽ آڊيو-ويزيول صنعتن جي مدد ڪري رهيو آهي.[85]

اثر

[سنواريو]
اي فل ٽاور تي يورپي نشان چٽيل آهي

يورپي يونين جو گهڻن رڪن ملڪن جي معيشت تي هاڪاري اثر پيو آهي. هڪ مطالعي مطابق، يورپي انٽيگريشن کان سواءِ، ميمبر ملڪن جي في ڪس آمدني اوسطاً 10 سيڪڙو گهٽ هجي ها.[86] ان کان علاوه، اي يو کي يورپ ۾ امن برقرار رکڻ ۽ جمهوريت کي هٿي ڏيڻ ۾ هڪ اهم ڪردار ادا ڪندڙ طور سڃاتو وڃي ٿو.

آپٽ-آئوٽس (پاسيرو رهڻ)

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو يورپي يونين مان آپٽ-آئوٽس

ٽن رڪن ملڪن کي يونين جي ڪجهه پهلوئن کان مستقل طور تي آپٽ-آئوٽ (پاسيرو رهڻ جو اختيار) حاصل آهي:

وڌيڪ ڏسو

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]

ماخذ (Citations)

[سنواريو]
  1. ↑ "The EU in brief". European Union. 16 June 2016.
  2. ↑ Rumford, Chris (2016). "European Union". The Wiley-Blackwell Encyclopedia of Globalization. pp. 1–4. doi:10.1002/9780470670590.wbeog188.pub2. ISBN 9780470670590.
  3. ↑ Phelan, William (2012). "What Is Sui Generis About the European Union? Costly International Cooperation in a Self-Contained Regime". International Studies Review 14 (3): 367–385. doi:10.1111/j.1468-2486.2012.01136.x. ISSN 1468-2486.
  4. ↑ Hlavac, Marek (2010). "Less than a State, More than an International Organization: The Sui Generis Nature of the European Union". Central European Labour Studies Institute (Rochester, N.Y.). doi:10.2139/ssrn.1719308. https://mpra.ub.uni-muenchen.de/27179/1/MPRA_paper_27179.pdf.
  5. ↑ "Key figures on the EU in the world – 2025 edition". ec.europa.eu (in برطانوي انگريزي). 2025-03-26. Retrieved 2025-03-29.
  6. ↑ "Gross domestic product at market prices". Eurostat. 29 March 2025. Retrieved 29 March 2025.
  7. 1 2 European Commission. "The EU Single Market: Fewer barriers, more opportunities". Europa web portal. Archived from the original on 1 October 2007. Retrieved 27 September 2007.
  8. ↑ "Schengen area". Europa web portal. Archived from the original on 10 August 2011. Retrieved 8 September 2010.
  9. ↑ Taussig, F.W.; Keynes, John Maynard (1920). "Keynes, The Economic Consequences of the Peace". The Quarterly Journal of Economics (Oxford University Press) 34 (2): 381. doi:10.2307/1882372. ISSN 0033-5533. https://www.jstor.org/stable/1882372.
  10. ↑ Schulz, Matthias (3 December 2010). "Der Briand-Plan und der Völkerbund als Verhandlungsarena für die europäische Einigung zwischen den Kriegen" (in جرمن). IEG(http://www.ieg-mainz.de). Retrieved 16 November 2023.
  11. ↑ Nelsson, Richard (5 September 2019). "Aristide Briand's plan for a United States of Europe". the Guardian. Retrieved 16 November 2023.
  12. ↑ "Milestones: 1937–1945". Office of the Historian. 8 March 1946. Retrieved 16 November 2023.
  13. ↑ "The political consequences". CVCE. Retrieved 28 April 2013.
  14. ↑ "Union of European Federalists (UEF): Churchill and Hertenstein". Union of European Federalists (UEF). Archived from the original on 5 June 2023. Retrieved 17 May 2022.
  15. ↑ "Declaration of 9 May 1950". European Commission. Retrieved 5 September 2007.
  16. ↑ Blocker, Joel (9 April 2008). "Europe: How The Marshall Plan Took Western Europe From Ruins To Union". Radio Free Europe/Radio Liberty. https://www.rferl.org/a/1084818.html.
  17. ↑ "Treaty of Rome". Treaty of Rome (in انگريزي). Retrieved 2025-11-23.
  18. ↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Europa History 45-59
  19. ↑ "Merging the executives". cvce.eu. CVCE – Centre Virtuel de la Connaissance sur l'Europe. 7 August 2016. Retrieved 28 April 2013.
  20. ↑ "The first enlargement". CVCE. Retrieved 28 April 2013.
  21. ↑ "The new European Parliament". CVCE. Retrieved 28 April 2013.
  22. ↑ "Schengen agreement". BBC News. 30 April 2001. http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/europe/euro-glossary/1230052.stm.
  23. ↑ "Negotiations for enlargement". CVCE. Retrieved 28 April 2013.
  24. ↑ "1980–1989 The changing face of Europe – the fall of the Berlin Wall". Europa web portal. Retrieved 25 June 2007.
  25. ↑ Craig & De Burca 2011, p. 15.
  26. ↑ "Treaty of Maastricht on European Union". Activities of the European Union. Europa web portal. Retrieved 20 October 2007.
  27. ↑ "European Union". Encyclopædia Britannica. Retrieved 3 July 2013. international organisation comprising 28 European countries and governing common economic, social, and security policies ...
  28. 1 2 سانچو:Cite CIA World Factbook
  29. ↑ According to P.C. Schmitter, Comparative Politics: Its Past, Present and Future (2016), 1 Chinese Political Science Review, 397, at 410, "European Union is the most complex polity in the world".
  30. ↑ "EU Library Briefing:Lobbying the EU institutions" (PDF). Europarl. Retrieved 3 March 2018.
  31. ↑ "Answers – The Most Trusted Place for Answering Life's Questions". Answers.com. Archived from the original on 20 January 2016. Retrieved 12 February 2016.
  32. ↑ "EU institutions and other bodies". Europa. Archived from the original on 1 June 2009. Retrieved 4 September 2009.
  33. ↑ "Accession criteria (Copenhagen criteria)". Europa web portal. Archived from the original on 5 July 2007. Retrieved 26 June 2007.
  34. 1 2 European Commission. "The European Economic Area (EEA)". Europa web portal. Archived from the original on 2 December 2010. Retrieved 10 February 2010.
  35. ↑ "The EU's relations with Switzerland". Europa web portal. Retrieved 3 November 2010.
  36. 1 2 "Population on 1 January". Eurostat. 11 July 2025. Retrieved 11 July 2025.
  37. ↑ "Mont Blanc shrinks by 45 cm (17.72 in) in two years". Sydney Morning Herald. 6 November 2009. https://www.smh.com.au/environment/mont-blanc-shrinks-by-45cm-in-two-years-20091106-i0kk.html.
  38. ↑ Kayser-Bril, Nicolas (24 September 2018). "Europe is getting warmer, and it's not looking like it's going to cool down anytime soon". EDJNet. https://www.europeandatajournalism.eu/eng/News/Data-news/Europe-is-getting-warmer-and-it-s-not-looking-like-it-s-going-to-cool-down-anytime-soon.
  39. 1 2 3 Jordan & Adelle 2012.
  40. 1 2 Institute for European Environmental Policy (2012) Manual of European Environmental Policy, Earthscan, London.
  41. ↑ Johnson, S.P. and Corcelle, G. (1989) The Environmental Policy of the European Communities, Graham & Trotman, London
  42. ↑ Aldred, Jessica (23 January 2008). "EU sets 20% target for carbon cuts". The Guardian (London). https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/23/climatechange.eu1.
  43. ↑ Van Hoof, Sam (30 July 2021). "European Commission launches proposals to reach 55% emissions reduction by 2030". Sustainable Development Solution Network. Retrieved 8 October 2021.
  44. ↑ "Global carbon market coalition proposed by Brazil has gained membership in eleven countries". COP 30 Brazil Amazonia Belem 2025. Retrieved 12 November 2025.
  45. ↑ "World Economic Outlook Database, April 2023". International Monetary Fund. Retrieved 24 March 2023.
  46. ↑ "Regional GDP per capita ranged from 31% to 626% of the EU average in 2017". ec.europa.eu.
  47. ↑ Shorrocks, Anthony; Davies, James; Lluberas, Rodrigo (2023). Global Wealth Databook 2023. UBS and Credit Suisse Research Institute. https://www.ubs.com/global/en/family-office-uhnw/reports/global-wealth-report-2023.html. Retrieved 1 October 2023.
  48. ↑ "Global 500 2010: Countries – Australia". Fortune. https://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/countries/Australia.html. Number of companies data taken from the "Pick a country" box.
  49. ↑ "Database – Eurostat". ec.europa.eu.
  50. ↑ European Commission. "A Single Market for Capital". Europa web portal. Archived from the original on 18 May 2007. Retrieved 27 June 2007.
  51. ↑ "Europe seals deal on financial supervision". euobserver.com. 22 September 2010.
  52. ↑ Kuchler, Teresa (25 October 2006). "Almunia says 'undesirable' to act on Sweden's euro refusal". EUobserver.com. http://euobserver.com/9/22733.
  53. ↑ "Triennial Central Bank Survey 2007" (PDF). BIS. 19 December 2007. Retrieved 25 July 2009.
  54. ↑ "ECB, ESCB and the Eurosystem". European Central Bank. Retrieved 15 September 2007.
  55. ↑ European Commission. "A Single Market for Services". Europa. Archived from the original on 10 June 2007. Retrieved 27 June 2007.
  56. ↑ Gow, David (22 October 2007). "Microsoft caves in to European Commission". The Guardian (London). https://www.theguardian.com/business/2007/oct/22/microsoft.microsoft.
  57. ↑ "Free trade agreements". European Commission. 15 April 2016. Archived from the original on 22 June 2019. Retrieved 22 May 2018.
  58. ↑ Wong, Audrye (May 2021). "How Not to Win Allies and Influence Geopolitics China's Self-Defeating Economic Statecraft". Foreign Affairs 100 (3). https://www.foreignaffairs.com/.
  59. ↑ "European Union and Japan to sign historic trade deal". RTE. 17 July 2018. Retrieved 17 July 2018.
  60. 1 2 3 4 5 6 7 8 Key figures on the EU in the world – 2023 edition. Publications Office of the European Union. 20 February 2023. ISBN 978-92-76-61987-1. https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-key-figures/w/ks-ex-23-001.
  61. 1 2 "Q&A: EU energy plans". BBC. 9 March 2007. http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4783996.stm.
  62. ↑ Shamil Midkhatovich Yenikeyeff (November 2008). "Kazakhstan's Gas: Export Markets and Export Routes" (PDF). Oxford Institute for Energy Studies. Retrieved 17 November 2011.
  63. ↑ "'Low-carbon economy' proposed for Europe". NBC News. 10 January 2007. Retrieved 24 January 2007.
  64. ↑ "EU supply and demand for nuclear fuels". Euratom Supply Agency – Annual Report 2007. Luxembourg: Office for Official Publications of the European Communities. 2008. p. 22. ISBN 978-92-79-09437-8. http://ec.europa.eu/euratom/ar/last.pdf. Retrieved 1 March 2009. "European uranium mining supplied just below 3% of the total EU needs, coming from the Czech Republic and Romania (a total of 526 tU)."
  65. ↑ Abnett, Kate; Nasralla, Shadia (17 July 2020). "EU's greenhouse gas strategy fails to plug methane hole". Reuters.
  66. ↑ European Parliament. "Ukraine-Russia gas dispute – call for stronger EU energy policy". Europa web portal. Retrieved 27 February 2008.
  67. ↑ "EU leans towards Russian oil ban by year-end, diplomats say" (en ۾). Reuters. 1 May 2022. https://www.reuters.com/world/europe/eu-leans-towards-russian-oil-ban-by-year-end-diplomats-say-2022-05-01/.
  68. ↑ "EU unveils €300 billion plan to reduce its energy dependency on Russia". dw.com. 18 May 2022.
  69. ↑ Select Committee on European Union (2008). "Chapter 2: The European Union Structural and Cohesion Funds". Nineteenth Report. Retrieved 28 February 2012.
  70. ↑ "EU Structural and Cohesion funds". Archived from the original on 29 May 2010. Retrieved 1 November 2010.
  71. ↑ "Share of world population, 1960, 2015 and 2060 (%)". ec.europa.eu. Retrieved 28 June 2017.
  72. ↑ "How many children were born in the EU in 2021?". ec.europa.eu. 9 March 2023.
  73. ↑ "Comparateur de territoire: Aire d'attraction des villes 2020 de Paris (001)". INSEE. Retrieved 10 February 2021.
  74. 1 2 "Eurostat – Data Explorer". Eurostat. Retrieved 22 November 2018.
  75. 1 2 European Commission, Directorate-General for Communication (2024). Special Eurobarometer survey "Europeans and their languages". Publications Office. doi:10.2766/28257. ISBN 978-92-68-12045-3. https://europa.eu/eurobarometer/surveys/detail/2979. Retrieved 19 October 2025.
  76. ↑ "European Commission – Frequently asked questions on languages in Europe". europa.eu.
  77. ↑ European Commission (2004). "Many tongues, one family. Languages in the European Union" (PDF). Europa web portal. Archived from the original (PDF) on 29 March 2007. Retrieved 3 February 2007.
  78. ↑ "Discrimiation in the EU in 2015". Special Eurobarometer. 437. European Union: European Commission. 2015. Archived from the original on 14 March 2020. Retrieved 15 October 2017 – via GESIS.
  79. ↑ "Consolidated version of the Treaty on the Functioning of the European Union" – via Wikisource.
  80. ↑ "Consolidated versions of the Treaty on European Union and the Treaty on the Functioning of the European Union". eur-lex.europa.eu (in انگريزي). Retrieved 1 January 2022.
  81. 1 2 Bozoki, Andras. "Cultural Policy and Politics in the European Union" (PDF). Cultural Policy and Politics in the European Union.pdf. Archived from the original (PDF) on 22 February 2013. Retrieved 4 June 2013.
  82. ↑ European Commission. "European Culture Month". Europa web portal. Archived from the original on 2 February 2008. Retrieved 27 February 2008.
  83. ↑ European Commission. "European Capitals of Culture". Europa web portal. Archived from the original on 3 August 2010.
  84. ↑ Fordyce, Tom (11 July 2007). "10 years since Bosman". BBC News. http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/4528732.stm.
  85. ↑ "Media Programme". Europa. European Commission. Archived from the original on 21 June 2013. Retrieved 13 June 2013.
  86. ↑ Campos, Nauro F.; Coricelli, Fabrizio; Moretti, Luigi (1 May 2019). "Institutional integration and economic growth in Europe". Journal of Monetary Economics 103: 88–104. doi:10.1016/j.jmoneco.2018.08.001. ISSN 0304-3932.

استعمال ٿيل مواد (Works cited)

[سنواريو]

نوٽ

[سنواريو]
  1. ↑ انهن قانوني اوزارن تي وڌيڪ بحث هيٺ ڪيو ويو آهي.
  2. ↑ On 3 October 1990, the constituent states of the former German Democratic Republic acceded to the Federal Republic of Germany, automatically becoming part of the EU.
  3. ↑ هن انگ اکر ۾ رڪن رياستن جا اهي غير يورپي علائقا شامل آهن جيڪي اي يو جو حصو آهن، ۽ رڪن رياستن جا اهي يورپي علائقا شامل ناهن جيڪي يونين جو حصو ناهن. وڌيڪ معلومات لاءِ ڏسو Special member state territories and the European Union.
  4. ↑ Article 3(1)(g) of the Treaty of Rome
  5. ↑ مادري ٻولي
  6. ↑ اي يو جا شهري جيڪي هن ٻوليءَ ۾ ڳالهائي سگهن ٿا
حوالي جي چڪ: "lower-alpha" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ <ref> آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ <references group="lower-alpha"/> نہ مليو
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=يورپي_اتحاد&oldid=370375" تان ورتل