ويٽيڪن سٽي

ويٽيڪن سٽي
يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثو
	; ويٽيڪن سٽي
يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثو	ثقافتي: i, ii, iv, vi
حوالو	286
داخلا	1984 (8th سيشن)

ويٽيڪن سٽي رياست
ويٽيڪن سٽي رياست; Stato della Città del Vaticano (Italian); Status Civitatis Vaticanae (Latin);
جھنڊو	Coat of arms
	ترانو: Inno e Marcia Pontificale (Italian); "پونٽيفيڪل ترانو ۽ مارچ" noicon
	قومي مهر; Sigillum Status Civitatis Vaticanae (Latin) (ويٽيڪن سٽي جي قومي مهر);
گادي جو هنڌ	ويٽيڪن سٽي (شهر-رياست); 41°54.2′N 12°27.2′E / 41.9033°N 12.4533°E
دفتري ٻوليون	اطالوي}}
قومي ٻولي	لاطيني (قانوني طور تي); اطالوي (حقيقت ۾)
مذهب	ڪيٿولڪ عيسائيت; (رياستي مذهب)
مقامي آبادي	ڪو به نه (قانوني طور تي); ويٽيڪن (حقيقت ۾)
حڪومت	وحداني ڪيٿولڪ مطلق اختيار واري مذهبي بادشاهت
• خودمختيار ادارو	هولي سي
• پوپ	پوپ ليو XIV
• سيڪريٽري آف اسٽيٽ	فرننڊو ورجيز الزاگا
• گورنريٽ جو صدر	پيٽرو رافيلا پيٽريني
مقننه	پونٽيفيڪل ڪميشن
آزادي اٽلي جي سلطنت کان
• پيپن جو عطيو	754 (1270 سال اڳ)
• ليٽيرن معاهدو	11 فيبروري 1929
• Area	0.49 square kilometres
پکيڙ
• جملي	[اوزا تبديل: invalid number] (0.49 sq.km 195هون)
آبادي
• 2024 جو تخمينو اندازو	882 (237 هون)
• گھاٽائي	1٬559 /km2 (4٬037.8 /sq mi) (7هون)
جِي ڊي پي (مساوي قوت خريد )	2021 لڳ ڀڳ
• ڪل	1,48,59,970 يورو
• في سيڪڙو	19,450.22 يورو

ويٽيڪن سٽي (اٽلي: Vatican City: اٽلي: Status Civitatis Vaticanae) اٽلي جي شهر روم ۾ واقع هڪ خودمختيار رياست آهي.^[12] رياست تقريبن چئين طرفن کان ديوارن سان گھريل آهي, جن جو ڪل رقبو 49 هيڪٽر آهي ۽ هي دنيا جي سڀ کان ننڍي خودمختيار رياست چورائيندي آهي.^[13] اها دنيا ۾ ٻئي نمبر تي گهٽ آبادي واري راڄڌاني آهي. ^[14] جيئن ته اها "هولي سي" (Holy See) پاران سنڀالي ويندي آهي، ويٽيڪن هڪ مذهبي يا مقدس-بادشاهي رياست آهي جن تي پوپ جي حڪومت آهي، جيڪا روم جو بشپ ۽ ڪيٿولڪ چرچ جو سربراهه آهي.^[15] ^[16] اعليٰ ترين رياستي عملدار تمام ڪيٿولڪ پادري مختلف اصلن جا آهن.

49 هيڪٽر (121 ايڪڙ) جي ايراضيءَ سان ۽ 2023 جي آدمشماري اٽڪل 764 آهي، اها ايراضي ۽ آبادي جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان ننڍي رياست آهي. اها پڻ دنيا ۾ ٻئي نمبر تي گهٽ آبادي واري راڄڌاني آهي.

رياست کي 1929ء ۾ قائم ڪيو ويو ۽ رياست جو سربراهه پاپائي روم هوندو آهي، ۽ هتي ئي پاپائي روم جي رهائش گاهه اپوسٽالڪ محل ۽ رومي ڪريا (پاپائيت) واقع آهن. ويٽيڪن سٽي کي بلاشبه ڪيٿولڪ عيسائين جو مذهبي دارالخلافو چئي سگھجي ٿو.

اويگنون پاپسي (1309-1377) کان پوءِ پوپ بنيادي طور تي اپوسٽولڪ محل ۾ رھيا آھن جيڪو ھاڻي ويٽيڪن سٽي آھي، جيتوڻيڪ ڪڏھن ڪڏھن روم يا ٻي جاءِ تي ڪوئرينل محل ۾ رھندو ھو. هولي سي تاريخن جي شروعات عيسائيت ڏانهن آهي ۽ ڪيٿولڪ چرچ جو پرنسپل ايپي اسڪوپل ڏس آهي، جنهن ۾ 2018 تائين لاطيني چرچ ۽ 23 مشرقي ڪيٿولڪ گرجا گھرن ۾ دنيا ۾ تقريبن 1.329 بلين بپتسما ڏيندڙ ڪيٿولڪ آهن.^[17] ٻئي طرف ويٽيڪن سٽي جي آزاد رياست، 11 فيبروري 1929 تي هولي سي ۽ اٽلي جي وچ ۾ لاتيرن معاهدي ذريعي وجود ۾ آئي، جنهن ان کي هڪ نئين تخليق جي طور تي چيو، نه ته وڏين وڏين پوپل رياستن ( 756-1870)، جيڪو اڳ ۾ مرڪزي اٽلي جو گهڻو حصو شامل هو. ويٽيڪن سٽي مذهبي ۽ ثقافتي ماڳن تي مشتمل آهي جهڙوڪ سينٽ پيٽر بيسليڪا، سيسٽين چپل، ويٽيڪن اپوسٽولڪ لائبريري، ۽ ويٽيڪن ميوزيم. انهن ۾ دنيا جي سڀ کان مشهور پينٽنگس ۽ مجسما شامل آهن. ويٽيڪن سٽي جي منفرد معيشت کي مالي طور تي مدد ڪئي وئي آهي ڪيٿولڪ مومنن جي عطيا، پوسٽ اسٽيمپ ۽ يادگارن جي وڪري، عجائب گهرن ۾ داخلا جي فيس، ۽ اشاعتن جي وڪرو جي ذريعي. ويٽيڪن سٽي ۾ ڪوبه ٽيڪس نه آهي، ۽ شيون ڊيوٽي آزاد آهن.

نالو

تاريخ

رومي ڪريا (پاپائيت) جو بنياد پاپ سڪسٽس پنجين سورهين صدي عيسوي ۾ رکيو جنهن جا ابتدائي مقصد مذهبي ۽ سماجي هيا۔ اڻويهين صدي عيسوي ۾ پيدمونتيز اطالوي حڪومت جي ڦهلاء سان هن جا اختيار گھتجڻ لڳا۔ 1860ء تائين اطالوص حڪومت اطالوص ٻيٽ نما جو گھڻو حصو جيڪو پاپائي روم جي رياست (پاپائي رياستن) ۾ شامل هيو زير اقتدار آڻي چڪي هئي۔ 1870ء ۾ روم به اطالوي حڪومت جي زير اقتدار هيو جنهن سان گڏ ئي پاپائي روم جي طاقت جو خاتمو ٿي ويو۔ 1919ء تائين اطالوي حڪومت پوري ٻيٽ نما بشمول سسلي ۽ ساردينيا تي قائم ٿي چڪي هئي۔ 1929ء ۾ پاپائي روم ۽ اطالوي حڪومت ليٽرن معاهدي (Lateran Treaties) تي اتفاق ڪيو۔ جنهن جي رو سان رومي ڪريا اڳوڻي پاپائي رياست (Papal States) کان دستبردار ٿي ويو هاڻ رومي ڪريا گھڻو ڪري پاپائي روم ۽ ڪيٿولڪ عيسائي مذهبي خدمتون سرانجام ڏيندو آهي۔

جاگرافي

گورننس

معيشت

ڊيموگرافڪ

ثقافت

انفراسٽرڪچر ۽ عوامي خدمتون

پاڪستان سان تعلقات

پاڪستان جا ويٽيڪن سٽي سان خاص تعلقات آهن۔ ويٽيڪن سٽي جي لء پاڪستان جو هڪ مخصوص سفير آهي. ان جي تبادلئه خيال ۾ عموما سڀ کان اهم موضوع پاڪستان ۾ عيسائين سان ورتاء هوندو آهي.

وڌيڪ پڙهو

پاپائي روم جي فهرست
رومي ڪيٿولڪ ڪليسا
مقدس شهر

ٻاهريان ڳنڍڻا

حڪومت ويٽيڪن سٽي جي ويب سائيٽ

حوالا

↑ ((Reuters Staff)) (6 October 2014). "Pope ditches Latin as official language of Vatican synod". Reuters. https://www.reuters.com/article/us-pope-latin/pope-ditches-latin-as-official-language-of-vatican-synod-idUSKCN0HV1O220141006.
↑ {{cite web |title=What language is spoken at the Vatican? |website=Visiting The Vatican |date=13 April 2023 |url=https://visitingthevatican.com/what-language-is-spoken-at-the-vatican/ |access-date=5 November 2023 |archive-date=5 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105022349/https://visitingthevatican.com/what-language-is-spoken-at-the-vatican/ |url-status=live
↑ Solemn oath of the Vatican Swiss guards, 6 May 2014, اصل کان 11 December 2021 تي آرڪائيو ٿيل – ذريعي وٽان YouTube۔
↑ "Vatican City :: Italy Explained", اصل کان 29 May 2023 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 2 February 2023۔
↑ "Internet Portal of Vatican City State", Vatican City State, اصل کان 24 May 2011 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 9 July 2011۔
↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named factbook
↑ Robbers, Gerhard (2006) Encyclopedia of World Constitutions آرڪائيو ڪيا ويا 29 April 2016 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.. Infobase Publishing. ISBN 978-0-81606078-8. p. 1009
↑ Nick Megoran (2009) "Theocracy" آرڪائيو ڪيا ويا 4 August 2020 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين., p. 226 in International Encyclopedia of Human Geography, vol. 11, Elsevier ISBN 978-0-08-044911-1
↑ "Legislative and Executive Bodies", Vatican City State, اصل کان 24 May 2011 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 17 April 2022۔
↑ Pope John Paul II (26 November 2000), "Fundamental Law of Vatican City State", Vatican City State, اصل کان 26 February 2008 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 17 April 2022۔
↑ "Population" (ٻولي ۾ اطالوي), Vatican City State, 16 March 2024, اصل کان 17 May 2020 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 16 March 2024۔
↑ "Vatican City", Encyclopedia Britannica, اصل کان 18 March 2015 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 18 May 2021۔
↑ "Vatican country profile" (en-GB ۾). BBC News. 2018. https://www.bbc.com/news/world-europe-17994868.
↑ "Europe :: Holy See (Vatican City) — The World Factbook – Central Intelligence Agency", www.cia.gov, 22 September 2021, اصل کان 26 January 2022 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 25 January 2021۔
↑ "Holy See (Vatican City)", CIA—The World Factbook, 22 September 2021, اصل کان 26 January 2022 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 25 January 2021۔
↑ "Vatican City", Catholic-Pages.com, اصل کان 22 March 2019 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 12 August 2013۔
↑ "Catholics increasing worldwide, reaching 1.329 billion". AsiaNews. 26 March 2020. http://www.asianews.it/news-en/Catholics-increasing-worldwide,-reaching-1.329-billion-49663.html.

↑ Many other languages are used by institutions situated within the state, such as the Holy See, the Pontifical Swiss Guard, and the Pontifical Academy of Sciences.
The Holy See uses Latin as its official language and Italian as its main working and diplomatic language; in addition, its Secretariat of State uses English, French, German, Italian, Polish, Portuguese and Spanish. The Swiss Guard has three command languages: German, French and Italian; the chaplain of the guard reads aloud the full oath of allegiance in these three languages.^[3]
↑ All powers delegated by the sovereign^[9]^[10]

حوالي جي چڪ: "lower-alpha" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ <ref> آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ <references group="lower-alpha"/> نہ مليو

[1] ((Reuters Staff)) (6 October 2014). "Pope ditches Latin as official language of Vatican synod". Reuters. https://www.reuters.com/article/us-pope-latin/pope-ditches-latin-as-official-language-of-vatican-synod-idUSKCN0HV1O220141006.

[Visiting_The_Vatican_2023_x452-2] {{cite web |title=What language is spoken at the Vatican? |website=Visiting The Vatican |date=13 April 2023 |url=https://visitingthevatican.com/what-language-is-spoken-at-the-vatican/ |access-date=5 November 2023 |archive-date=5 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105022349/https://visitingthevatican.com/what-language-is-spoken-at-the-vatican/ |url-status=live

[3] Solemn oath of the Vatican Swiss guards, 6 May 2014, اصل کان 11 December 2021 تي آرڪائيو ٿيل – ذريعي وٽان YouTube۔

[5] "Vatican City :: Italy Explained", اصل کان 29 May 2023 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 2 February 2023۔

[6] "Internet Portal of Vatican City State", Vatican City State, اصل کان 24 May 2011 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 9 July 2011۔

[factbook-7] حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named factbook

[8] Robbers, Gerhard (2006) Encyclopedia of World Constitutions آرڪائيو ڪيا ويا 29 April 2016 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.. Infobase Publishing. ISBN 978-0-81606078-8. p. 1009

[9] Nick Megoran (2009) "Theocracy" آرڪائيو ڪيا ويا 4 August 2020 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين., p. 226 in International Encyclopedia of Human Geography, vol. 11, Elsevier ISBN 978-0-08-044911-1

[10] "Legislative and Executive Bodies", Vatican City State, اصل کان 24 May 2011 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 17 April 2022۔

[11] Pope John Paul II (26 November 2000), "Fundamental Law of Vatican City State", Vatican City State, اصل کان 26 February 2008 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 17 April 2022۔

[population-13] "Population" (ٻولي ۾ اطالوي), Vatican City State, 16 March 2024, اصل کان 17 May 2020 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 16 March 2024۔

[Britannica2-14] "Vatican City", Encyclopedia Britannica, اصل کان 18 March 2015 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 18 May 2021۔

[15] "Vatican country profile" (en-GB ۾). BBC News. 2018. https://www.bbc.com/news/world-europe-17994868.

[16] "Europe :: Holy See (Vatican City) — The World Factbook – Central Intelligence Agency", www.cia.gov, 22 September 2021, اصل کان 26 January 2022 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 25 January 2021۔

[factbook2-17] "Holy See (Vatican City)", CIA—The World Factbook, 22 September 2021, اصل کان 26 January 2022 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 25 January 2021۔

[pages2-18] "Vatican City", Catholic-Pages.com, اصل کان 22 March 2019 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 12 August 2013۔

[19] "Catholics increasing worldwide, reaching 1.329 billion". AsiaNews. 26 March 2020. http://www.asianews.it/news-en/Catholics-increasing-worldwide,-reaching-1.329-billion-49663.html.

[4] Many other languages are used by institutions situated within the state, such as the Holy See, the Pontifical Swiss Guard, and the Pontifical Academy of Sciences.
The Holy See uses Latin as its official language and Italian as its main working and diplomatic language; in addition, its Secretariat of State uses English, French, German, Italian, Polish, Portuguese and Spanish. The Swiss Guard has three command languages: German, French and Italian; the chaplain of the guard reads aloud the full oath of allegiance in these three languages.^[3]

[12] All powers delegated by the sovereign^[9]^[10]

[1]

[2]

[lower-alpha 1]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[lower-alpha 2]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[3]

[9]

[10]