عبدالقدیر خان

کليل ڄاڻ انسائيڪلوپيڊيا، وڪيپيڊيا مان
ڏانھن ٽپ ڏيو: رھنمائي, ڳولا

پیدائش: 1936ء

پاڪستاني سائسندان۔پاڪستانی ایٽم بم جو خالق۔هندستان جي شهر ڀوپال ۾ هڪ اردو ڳالهائڻ واري پشتون گھراڻي ۾ پیدا ٿيو۔ عبدالقدیر خان پندرهن سال یورپ ۾ رهڻ جي دوران اولهہبرلن جي ٽیڪنیڪل یونیورسٽي، هالینڊ جي یونیورسٽي آف ڊيلفٽ ۽ بیلجیئم جي یونیورسٽي آف لیوؤن ۾ پڙھڻ کانپوء 1976ء ۾ واپس پاڪستان موٽي آيوـ عبدالقدیر خان هالینڊ مان ماسٽرز آف سائنس جڏهن تہ بیلجیئم ما ڊاڪٽريٽ آف انجینئرنگ جون ڊگريون حاصل ڪرڻ کانپوء 31 مئی 1976ء ۾ ذوالفقار علي ڀٽو سان ملي ڪري "انجینئرنگ ریسرچ لیبارٽریز" ۾پاڪستاني ایٽمي پروگرام جي واسطي شمولیت اختیار ڪئي ـانکانپوء هن اداري جو نالو صدرپاڪستان جنرل محمدضیاءالحق پهرين مئي 1981ء تي تبدیل ڪري ’ ڊاڪٽر اي ڪیو خان ریسرچ لیبارٽریز‘ رکي ڇڏيو۔ هي ادارو پاڪستان ۾ یورینیم جي افزودگي ۾ نمایان درجو رکي ٿو۔ ڊاڪٽر عبدالقدیر خان نومبر 2000ء ڪڪسٽ نالي درسگاهہ جو بنیاد رکیو۔

عبدالقدیر خان تي هالینڊ جي حڪومت غلطي سان اهم معلومات چرائڻ جي الزام ۾ مقدمہ درج ڪيو هالينڊ، بیلجیئم، برطانیہ ۽ جرمني جي پروفیسرن جڏهن انهن الزامن جو جائزو ورتو تہ انهن عبدالقدیر خان کي بري ڪرڻ جي سفارش ڪندي چيو تہ جنهن معلومات کي چورائڻ جي جواز تي مقدمو داخل ڪيو ويو آهي اها عام ڪتابن ۾ موجود آهيـ جنهن کانپوء هالينڊ جي عدالت عالیہ هن کي باعزت بری ڪري ڇڏيو.

عبدالقدیر خان اهو مایہ ناز سائنسندان آهي جنهن اٺ سالن جي انتهائي ننڍڙي عرصي ۾ اڻٿڪ محنت ۽ شوق سان ایٽمي پلانٽ نصب ڪري دنیا جي نامور نوبل انعام یافتہ سائنسندانن کي حیرت ۾ وجهي ڇڏيو. مئي 1998ء تي هن ڀارتي ايٽمي تجربن جي مقابلي ۾ وزیراعظم میان محمد نوازشریف کي تجرباتي ایٽمي ڌماڪا ڪرڻ جي درخواست ڪئي ـ آخرڪار وزیراعظم میان محمد نوازشریف چاغي جي هنڌ تي ڇهہ ڪامیاب تجرباتي ایٽمي ڌماڪا ڪيا ـ ان موقعي تي عبدالقدیر خان جو پوري عالم کي پیغام هيو تہ اسان پاڪستان جو دفاع ناقابل تسخیر ڪري ڇڏيو آهي. هن طريقي سان خان پوري دنیا ۾ مقبول ٿيو. سعودي مفتي اعظم عبد القدیر خان کي اسلامي دنیا جو هیرو قرار ڏنو ۽ پاڪستان لاء خام تیل مفت فراهم ڪرڻ جو فرمان جاري ڪيو. انکانپوء پاکستان کي سعودي جي طرفان خام تیل مفت فراهم ڪيو پيو وڃي. اولهہ جي ملڪن پروپیگنڊا طور تي پاڪستاني ايٽم بم کي اسلامي بم جو نالو ڏنو جنهن ڊاڪٽر عبدالقدیر خان خوشيء سان قبول ڪيو. پرویزمشرف دور ۾ پاڪستان تي لڳندڙ ایٽمي مواد ٻين ملڪن کي فراهم ڪرڻ جي الزام کي ڊاڪٽر عبدالقدیر ملڪ جي خاطر سیني سان لڳايو ۽ نظربند رهيو. ڊاڪٽر عبدالقدیر خان سیچٽ sachet جي نالي سان هڪ فلاحي ادارو ٺاهيو ـ جيڪو تعلیمي ۽ ٻين فلاحي ڪمن ۾ مصروف آهي.

ڊاڪٽر عبدالقدیر خان هالينڊ ۾ رهڻ دوران هڪ مقامی ڇوڪري هني خان سان شادي ڪئي جنهن مان هن کي ٻہ نياڻيون ٿيون.