سنڌي ماڻھو
 |
| سنڌي لوڪَ | |
 | |
| سنڌين جي ڳڻپ | |
| ؟ | |
| 53,410,910: | پاڪستان ·  |
| 5890،000: | هندستان ·  |
| ٻولي: | سنڌي ٻولي |
سنڌي ماڻھو ڏکڻ ايشيا ۾ آباد ماڻھن جو هڪ نسلي گروھ آهي جيڪو دراوڙ، آريائي ۽ سامي نسلن سان تعلق رکي ٿو۔ سنڌي ماڻھو پاڪستان ۽ ڀارت ۾ وڏي تعداد ۾ رهن ٿا۔ پاڪستان جو سنڌ صوبو انھن جي نالي سان تعلق رکي ٿو۔ سنڌي ماڻهو سنڌي ٻولي کي مادري ٻولي طور ڳالهائيندا آهن ۽ اردو يا هندي کي ٻي درجي جي ٻولي طور ڳالهائيندا آهن۔
هندستان جي ورهاڱي کانپوء مسلمان سنڌي نئين ملڪ پاڪستان ۽ هندو سنڌي هندستان هليا ويا۔ سنڌي ماڻهن جي اڪثريت مسلمان آهي،۽ سريلنڪا ۾ بہ مھاڻا ملاح ھزارن سالن کان سريلنڪا ۾ واپار لائي ويندا رھيا آھن جڏھن تہ ڀارت کان پوء سريلنڪا مين سنڌي واڏي تعداد ۾ رھندا آھن. هندو مذهب جي مڃيندڙن جو به وڏو انگ آهي ۽ ڪجهه ٻين مذهبن جا پيروڪار آهن۔
| سنڌي رهڻي ڪهڻي | ||||
|---|---|---|---|---|
 |
 |
 | ||
نالو
[سنواريو]لفظ ”سنڌ“ يا ”سنڌو” سنسڪرت ٻولي مان نڪتل آهي جنهن جو مطلب ”وڏو درياھ“ آهي ۽ سنڌو درياھ جي ڪپن کي پهريون دفعو آباد ڪندڙن کي سنڌين جو نالو ڏنو ويو۔
ٻولي
[سنواريو]سنڌين جي مادري ٻولي سنڌي آھي، جيڪا ھڪ قديم ھند-آريائي ٻولي آھي جيڪا سنڌ جي تاريخي خطي ۾ سنڌي ماڻھن پاران ڳالھائي وڃي ٿي۔ سنڌي پاڪستان جي صوبي سنڌ جي سرڪاري ٻولي آھي۔ انڊيا ۾، سنڌي وفاقي سرڪار پاران مڃتا حاصل ڪيل ٻولين يعني شيڊيولڊ ٻولين مان ھڪ آھي۔
قومون
[سنواريو]سنڌي ماڻھن جي اڪثريت سماٽ ۽ ٻروچ قومن سان تعلق رکي ٿي۔ ان کان علاوہ عرب ۽ درواڙ نسل سان تعلق رکندڙ سنڌي به چڱي تعداد ۾ موجود آھن۔ پٺاڻ، پنجابي ۽ ڪجهه ٻين قومن سان تعلق رکندڙ سنڌين جي ھڪ قليل تعداد موجود آھي۔ انھن سڀني جي مادري ٻولي سنڌي آھي۔
بڻ بنياد
[سنواريو]سنڌي نالو سنسڪرت لفظ "سنڌو" مان نڪتل آهي، جنھن جو ترجمو "درياھ" يا "سمنڊ جو جسم" آهي؛ يونانين "انڊوس"[1] جو اصطلاح سنڌو درياءَ ۽ ان جي آس پاس جي علائقي جي حوالي سان استعمال ڪيو، جتي سنڌي ڳالهائي ويندي آهي.[2]
تاريخي ھجي "Sind" (فارسي-عربي سند مان) 1988 ۾ سنڌ اسيمبلي ۾ منظور ٿيل ھڪ ترميم ذريعي بند ڪئي وئي، ۽ ھاڻي "Sindh" ھجي ڪئي وئي آهي. تنھن ڪري، "سندي" اصطلاح کي "سنڌي" جي جاءِ تي پڻ متعارف ڪرايو ويو.[حوالو گهربل] سنڌين جو يورپ ۾ سنٽي ماڻهن سان ھڪ تاريخي تعلق آھي.[3]
بلوچي ٻوليءَ ۾، سنڌين لاءِ روايتي اصطلاح جدگال ۽ ڄاموٽ آهن. اهي جٽ اڳياڙي مان نڪتل آهن جيڪو ان نالي سان قبيلي جو حوالو ڏئي ٿو، ۽ گال جي اڳياڙيءَ مان نڪتل آهن جنھن جي معنيٰ آهي "تقرير". تنھنڪري، اھو ڪنھن اھڙي شخص کي ظاهر ڪري ٿو جيڪو جٽن جي ٻولي ڳالهائيندو ھجي، يعني هڪ جٽ. جٽ جي اصطلاح ۾ تاريخي طور تي سنڌين ۽ پنجابين کي شامل ڪيو ويو هو، ۽ انگريزن پاران انهن جي مردم شماري جي رڪارڊ ۾ سنڌين لاءِ اڪثر استعمال ڪيو ويندو هو.[4][5]
پڻ ڏسو
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]- ↑ Sindhi Manual: Language and Culture. http://languagemanuals.weebly.com/uploads/4/8/5/3/4853169/sindhi.pdf. Retrieved 16 June 2023.
- ↑ Encyclopedia of Language & Linguistics. 2006.
- ↑ Malkani, Dada Kewalram Ratanmal (4 July 1997). The Sindh Story. New-Delhi: Sani Hussain Panhwar.
- ↑ Westphal-Hellbusch, Sigrid; Westphal, Heinz (1986) (en ۾). The Jat of Pakistan. Lok Virsa. https://books.google.com/books?id=XKQfAAAAMAAJ. Retrieved 25 February 2023.
- ↑ Jahani, Carina; Korn, Agnes (2008) (en ۾). The Baloch and Others: Linguistic, Historical and Socio-political Perspectives on Pluralism in Balochistan. Reichert Verlag. https://books.google.com/books?id=nNoRAQAAMAAJ. Retrieved 25 February 2023.