مواد ڏانھن هلو

بارباڊوس

ڳنڍڻن کي سنواريو
کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Flag of بارباڊوس
{{{coat_alt}}}
جھنڊو نِسبتي نشان
شُعار: '"فخر ۽ محنت"
Location of بارباڊوس
گادي جو هنڌبرج ٽائون
13°05′52″N 59°37′06″W / 13.09778°N 59.61833°W / 13.09778; -59.61833
سڀ کان وڏو شهرcapital
دفتري ٻوليونانگريزي
مقامي ٻوليباجن ڪريول
نسلي گروھ (2020[1])
مذهب (2020)
مقامي آبادي
حڪومتوحداني پارلياماني جمهوريه
• صدر
جيفري بوسٽڪ
ميا موٽلي
مقننه پارليامينٽ
سينيٽ
اسيمبلي ايوان
آزادي برطانيا کان
03 جنوري 1958 – 31 مئي 1962
30 نومبر 1966
07 ڊسمبر 1966
01 آگسٽ 1973
30 نومبر 2021
پکيڙ
• جملي
439 km2 (169 sq mi) (183هون)
• پاڻي (%)
نه هئڻ برابر
آبادي
• 2023 اندازو
281,998[2] (174هون)
• 2021 مردم شماري
269,090[3] (174هون)
•  گھاٽائي
660/km2 (1,709.4/sq mi) (17هون)
جِي ڊي پي (مساوي قوت خريد )2023 لڳ ڀڳ
• ڪل
Increase 5.436 ارب آمريڪي ڊالر[4] (175هون)
• في سيڪڙو
Increase 18,738 آمريڪي ڊالر[4] (90هون)
جِي. ڊي. پي  (رڳو نالي ۾ )2023 لڳ ڀڳ
• ڪل
Increase 6.220 ارب آمريڪي ڊالر[4] (165هون)
• في سيڪڙو
Increase 21,442 آمريڪي ڊالر[4] (50هون)
جِينِي (2016)Positive decrease 34.1[5]
وچولو
ايڇ ڊي آء (2023)Increase 0.811[6]
انتهائي اعلیٰ · 69هون
ڪرنسيبارباڊوسي ڊالر ($) (BBD)
معياري وقتاَي ايس ٽي (متناسق عالمي وقت−04:00)
تاریخ جو نمونوdd/mm/yyyy
ڊرائيونگ جو پاسوکاٻي پاسي[7]
ڊائلنگ ڪوڊ+1
انٽرنيٽ ڊومين.bb

بارباڊوس[lower-alpha 1] ڪيريبين ۾ ائٽلانٽڪ سمنڊ اندر واقع هڪ ٻيٽ ملڪ آهي. اهو ويسٽ انڊيز جي ننڍن اينٽيلز جو حصو آهي ۽ ڪيريبين علائقي جو سڀ کان ڏاکڻيون ۽ اوڀر وارو ٻيٽ آهي. اهو ڏکڻ آمريڪي پليٽ ۽ ڪيريبين پليٽ جي سرحد تي واقع آهي. ملڪ جي گادي ۽ سڀ کان وڏو شهر برج ٽائون آهي.

13هين صديءَ کان هن ٻيٽ تي ڪاليناگو ماڻهو آباد هئا، جڏهن تہ ان کان اڳ هتي ٻين اصلوڪن ماڻهن جون آباديون موجود هيون. ٻيٽ جو اصل نالو اچيروگنائيم هو.[8] 15هين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ هسپانوي ملاحن هن ٻيٽ تي ڪاستيل جي تاج لاءِ دعويٰ ڪئي ۽ ان کي باربودوس نالو ڏنو؛ اهو نالو پهريون ڀيرو 1511ع جي هڪ هسپانوي نقشي تي ظاهر ٿيو.[9] پورچوگيزي سلطنت 1532ع کان 1536ع جي وچ ڌاري ٻيٽ تي دعويٰ ڪئي، پر 1620ع ۾ ان کي ڇڏي ڏنو. پورچوگيزن جي موجودگيءَ جو اهم باقي اثر جهنگلي سوئرن جو ٻيٽ تي ڇڏڻ هو، ته جيئن ٻيٽ تي ايندڙ جهازن لاءِ گوشت جو ذريعو موجود رهي. ان وقت تائين اصلوڪي آباديءَ جو وڏو حصو غلام بڻائي وڪرو ڪيو ويو، قتل ڪيو ويو يا بيمارين سبب فوت ٿي ويو هو.[8]

انگريزي جهاز اولِو بلوسم 14 مئي 1625ع تي بارباڊوس پهتو ۽ جهاز جي ماڻهن بادشاهه جيمس پهرئين جي نالي ۾ ٻيٽ تي قبضو ڪيو. 1627ع ۾ انگلينڊ مان پهريان مستقل آبادڪار آيا ۽ بارباڊوس پهرين انگريزي ۽ پوءِ برطانوي ڪالوني بڻيو.[10] ان دور ۾ ڪالونيءَ جي معيشت پوکي واري معيشت تي ٻڌل هئي. شروعات ۾ آئرش معاهدي هيٺ پورهيتن جي محنت استعمال ڪئي ويندي هئي،[11] ۽ پوءِ افريقي غلامن کي ٻيٽ جي پوکين تي ڪم لاءِ آندو ويو. غلامي غلاميءَ جي خاتمي وارو ايڪٽ 1833 تحت برطانوي سلطنت جي گهڻي حصي ۾ مرحليوار ختم ٿيڻ تائين جاري رهي. انهن غلام بڻايل آفريقين جو اولاد اڄ ٻيٽ جي آباديءَ جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو بڻجي ٿو.[12]

30 نومبر 1966ع تي بارباڊوس سياسي آزادي حاصل ڪري دولت مشترڪه سلطنت بڻيو ۽ هڪ خودمختيار رياست طور ايلزبيٿ ٻي کي بارباڊوس جي راڻي تسليم ڪيو. 30 نومبر 2021ع تي بارباڊوس دولت مشترڪه اندر جمهوريه بڻجي ويو ۽ بادشاهت جي جاءِ تي رسميات واري صدر جو عهدو قائم ڪيو ويو.[13][14]

بارباڊوس کي ڪيريبين جي اهم سياحتي منزلن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو.[15]

نالي جي بڻ بڻياد

[سنواريو]

"بارباڊوس" نالو يا تہ پورچوگيزي اصطلاح اُس بارباڊوس يا ان جي هسپانوي برابر لوس بارباڊوس مان نڪتل آهي، جن ٻنهي جي معنيٰ "ڏاڙهي وارا" آهي.[16][17] اهو واضح ناهي تہ "ڏاڙهي وارا" لفظ ڏاڙهي وارو انجير (فائڪس سِٽرِفوليا ) جي ڊگهن، لڙڪندڙ پاڙن ڏانهن اشارو ڪري ٿو، جيڪو ٻيٽ جو مقامي بنيان قسم آهي؛ يا وري انهن ڪاليناگو ماڻهن ڏانهن، جيڪي ڪنهن زماني ۾ ٻيٽ تي آباد هئا ۽ جن بابت ڏاڙهي رکڻ جو ذڪر ملي ٿو؛ يا وڌيڪ تصوراتي انداز ۾، ڪنارن ڀرسان پٿريلي ريفن مٿان ڇنڊجندڙ سامونڊي جهڳ جي ڏاڙهي جهڙي ڏيک ڏانهن. 1519ع ۾ جينوا جي نقشا ٺاهيندڙ وِسڪونتي ماجولو هڪ نقشي ۾ بارباڊوس کي صحيح جڳهه تي ڏيکاريو ۽ ان جو نالو پڻ درج ڪيو.[18] ان کان سواءِ، ليوارڊ ٻيٽن ۾ باربودا نالي ٻيٽ جو نالو پڻ گهڻو مشابه آهي، ۽ هسپانوي ان کي ڪنهن زماني ۾ لاس باربوداس سڏيندا هئا.[حوالو گهربل]

ڪولمبس کان اڳ واري دور ۾ بارباڊوس جو اصل نالو اچيروگنائيم هو، جيئن علائقي جي ٻين هنڌن تي رهندڙ مقامي اراواڪي ٻوليون ڳالهائيندڙ قبيلن جي اولاد جي روايتن مان معلوم ٿئي ٿو. ان نالي جا ممڪن مطلب "اڇن ڏندن واري ڳاڙهي زمين"،[19] "ٻاهران ڏندن جهڙن ريفن وارو ڳاڙهي پٿر جو ٻيٽ"،[20] يا رڳو "ڏند" ٻڌايا وڃن ٿا.[21][22][23]

روزمرهه ڳالهه ٻولهه ۾ بارباڊوسي ماڻهو پنهنجي ٻيٽ کي بِم سڏين ٿا، ۽ بارباڊوس سان لاڳاپيل ٻين لقبن مان بِمشائر پڻ مشهور آهي. ان نالي جي اصليت پڪي طرح معلوم ناهي، پر ان بابت ڪيترائي نظريا آهن. بارباڊوس جي قومي ثقافتي فائونڊيشن موجب بِم لفظ غلام بڻايل ماڻهن ۾ عام هو ۽ اهو اگبو لفظ بيم، يعني بي مُو، مان نڪتل ٿي سگهي ٿو، جنهن جي معنيٰ "منهنجو گهر، منهنجا پنهنجا ماڻهو، منهنجو ڪٽنب" آهي.[24] اگبو ٻوليءَ ۾ e جو آواز انگريزي i جي آواز سان گهڻو ويجهو آهي.[25] هي نالو شايد ان ڪري به وجود ۾ آيو هجي جو 18هين صديءَ ۾ موجوده ڏکڻ اوڀر نائيجيريا مان وڏي انگ ۾ اگبو غلام بارباڊوس آندا ويا هئا.[26][27] بِم ۽ بِمشائر ٻئي لفظ آڪسفورڊ انگريزي ڊڪشنري ۽ چيمبرز ٽوئنٽيئٿ سينچري ڊڪشنريز ۾ درج ٿيل آهن.

بِم جي هڪ ٻي ممڪن اصليت 25 اپريل 1868ع جي ايگريڪلچرل رپورٽر ۾ ڏني وئي آهي، جتي پادري اين. گرينج، جيڪو ٻيٽ جي مشهور عالم ايبل هينڊي جونز گرينج جو والد هو، تجويز ڏني تہ بِمشائر نالو هڪ پراڻي آبادگار متعارف ڪرايو هو، جنهن ان کي انگلينڊ جي هڪ ڪائونٽي طور ولٽشائر، هيمپشائر، برڪشائر ۽ بِمشائر سان گڏ ڳڻايو.[24] آخر ۾، 1652ع جي ڊيلي آرگوسي، جيڪو ڊيميرارا يعني موجوده گيانا مان نڪرندو هو، ۾ بِم کي شايد بائيم نالي جي بگڙيل صورت قرار ڏنو ويو. بائيم پارليامينٽ جي حامين خلاف شاهي ڌر جي هڪ اڳواڻ جو نالو هو. ان ماخذ موجب بائيم جا پيروڪار بِمز سڏجڻ لڳا، ۽ پوءِ اهو لفظ سڀني بارباڊوسي ماڻهن لاءِ استعمال ٿيڻ لڳو.[24]

تاريخ

[سنواريو]

ارضياتي تاريخ

[سنواريو]

لڳ ڀڳ 700,000 سال اڳ، هي ٻيٽ سمنڊ مان تڏهن اڀري ظاهر ٿيو، جڏهن ان جي هاڻوڪي هنڌ جي هيٺان مينٽل مان نرم پٿر جو هڪ جسم، جنهن کي ڊائپير چيو وڃي ٿو، مٿي اڀريو. اهو عمل اڃا تائين جاري آهي ۽ ان جي نتيجي ۾ بارباڊوس سراسري طور هر هڪ هزار سالن ۾ 30 سينٽي ميٽر مٿي اڀري رهيو آهي.[28] ٻيٽ تي ڇپن ۽ ڏاڪڻ نما زميني سطحن جي اندر موجود پراڻن سامونڊي مرجاني ريفن جا ڪيترائي سلسلا اڄ بہ سامونڊي ڪنارن جي جاگرافيائي بناوت تي نمايان اثر رکن ٿا.[28]

نوآبادياتي دور کان اڳ

[سنواريو]

آثار قديمه مان مليل ثبوتن مان ظاهر ٿئي ٿو تہ انسانن شايد پهريون ڀيرو ت. 1600 BC ڌاري هن ٻيٽ تي رهائش اختيار ڪئي يا هتي آيا هئا.[29][30][31] بارباڊوس تي آمريڪي مقامي ماڻهن جي وڌيڪ مستقل آبادي تقريباً چوٿين کان ستين صدي عيسويءَ جي وچ واري عرصي ۾ قائم ٿي، جنهن جو واسطو سالاڊوئڊ–بارانڪوئڊ نالي ثقافتي گروهه سان هو.[32] ڏکڻ آمريڪا مان اراواڪ ماڻهن جون آباديون لڳ ڀڳ 800ع ڌاري ۽ وري 12هين–13هين صديءَ ۾ هتي ظاهر ٿيون.[29] ڪاليناگو، جن کي هسپانوي ماڻهو "ڪيريب" سڏيندا هئا، باقاعدگيءَ سان ٻيٽ تي ايندا هئا، پر سندن مستقل آباديءَ جو ڪو ثبوت موجود ناهي.[33]

يورپين جي آمد

[سنواريو]
1632ع جو ٻيٽ جو هسپانوي نقشو

اها ڳالهه يقيني طور معلوم ناهي تہ بارباڊوس تي سڀ کان پهرين ڪهڙي يورپي قوم پهتي، پر اهو واقعو غالباً 15هين يا 16هين صديءَ ۾ پيش آيو. هڪ نسبتاً گهٽ مشهور ماخذ اهڙن اڳين ڪمن ڏانهن اشارو ڪري ٿو، جيڪي هاڻوڪن ماخذن کان بہ پراڻا آهن ۽ جن مان اهو امڪان ظاهر ٿئي ٿو تہ سڀ کان پهرين هسپانوي هتي پهتا هوندا.[9] تنهن هوندي بہ، گهڻن جو خيال آهي تہ پورچوگيزي، برازيل ڏانهن سفر ڪندي،[34][35] هن ٻيٽ تائين پهچندڙ پهريان يورپي هئا. يورپين گهڻي عرصي تائين هن ٻيٽ ڏانهن خاص ڌيان نہ ڏنو؛ البت اهو سمجهيو وڃي ٿو تہ هسپانوي غلام پڪڙيندڙ حملن سبب مقامي آباديءَ ۾ وڏي گهٽتائي آئي ۽ ڪيترائي مقامي ماڻهو ڀرپاسي جي ٻين ٻيٽن ڏانهن لڏي ويا.[29][36]

17هين صديءَ ۾ انگريزن جي آبادڪاري

[سنواريو]
جارج واشنگٽن هائوس، جتي جارج واشنگٽن 1751ع ۾ آيو هو. اهو سفر سندس هاڻوڪي آمريڪا جي حدن کان ٻاهر ڪيل واحد سفر سمجهيو وڃي ٿو.[37]

پهريون انگريزي جهاز 14 مئي 1625ع تي بارباڊوس پهتو، جنهن جو ڪپتان جان پاول هو. پهرين مستقل آبادي 17 فيبروري 1627ع تي هاڻوڪي هول ٽائون جي ويجهو قائم ٿي، جيڪو اڳ انگلينڊ جي بادشاهه جيمس پهرئين جي نالي پٺيان جيمس ٽائون سڏبو هو.[38] هن آبادڪاريءَ جي اڳواڻي جان پاول جي ننڍي ڀاءُ هينري پاول ڪئي؛ سندس ٽولي ۾ 80 آبادگار ۽ 10 انگريز معاهدي هيٺ پورهيت شامل هئا.[39] ڪجهه ماخذن موجب انهن شروعاتي آبادگارن ۾ ڪي آفريڪي پڻ شامل هئا.[29]

هيءَ آبادي هڪ مالڪاڻِي بيٺڪ طور قائم ڪئي وئي ۽ ان لاءِ مالي وسيلا لنڊن شهر جي واپاري سر وليم ڪورٽن مهيا ڪيا، جنهن بارباڊوس ۽ ڪيترن ٻين ٻيٽن جي مالڪيءَ جا حق حاصل ڪيا هئا. شروعاتي آبادگار حقيقت ۾ مسواڙي هئا ۽ سندن محنت مان حاصل ٿيندڙ منافعي جو وڏو حصو ڪورٽن ۽ سندس ڪمپنيءَ ڏانهن ويندو هو.[40] بعد ۾ ڪورٽن جا مالڪاڻا حق جيمس هي، ڪارلائل جي پهرئين ارل ڏانهن منتقل ڪيا ويا؛ ان واقعي کي "بارباڊوس جي وڏي ڦرلٽ" چيو ويو.[41] ڪارلائل پوءِ هينري پاول کي گورنر مقرر ڪيو. پاول 1639ع ۾ بارباڊوس اسيمبليءَ جو ايوان قائم ڪيو، جنهن جو هڪ مقصد زميندار آبادگارن کي مطمئن رکڻ هو، جيڪي ٻي صورت ۾ سندس تڪراري مقرريءَ جي مخالفت ڪري سگهيا ٿي.[29][42]

17هين صديءَ ۾ بارباڊوس جا انگريز تمباڪو پوکيندڙ ۽ غلام بڻايل ماڻهو

1640ع کان 1660ع واري عرصي ۾ ويسٽ انڊيز ڏانهن آمريڪا ويندڙ سمورن انگريز لڏپلاڻ ڪندڙن مان ٻن ٽين کان وڌيڪ ماڻهو ويا. 1650ع تائين ويسٽ انڊيز ۾ 44,000 آبادگار موجود هئا، جڏهن تہ چيساپيڪ اپسمنڊ ۾ 12,000 ۽ نيو انگلينڊ ۾ 23,000 آبادگار هئا. انگلينڊ مان ايندڙ گهڻا ماڻهو معاهدي هيٺ پورهيت هئا. پنجن سالن جي پورهئي کان پوءِ کين آزاديءَ وقت لڳ ڀڳ 10 پائونڊ ماليت جا "آزاديءَ جا واجبات" ڏنا ويندا هئا، جيڪي عام طور شين جي صورت ۾ هوندا هئا. 1630ع واري ڏهاڪي جي وچ کان اڳ کين 5 کان 10 ايڪڙ (2 کان 4 هيڪٽر) زمين پڻ ڏني ويندي هئي، پر پوءِ ٻيٽ تي آبادي وڌڻ سبب مفت زمين باقي نہ رهي.

ڪرومويل واري دور، يعني 1650ع واري ڏهاڪي ۾، بارباڊوس آندل ماڻهن ۾ جنگي قيدين، بي گهر ماڻهن ۽ غيرقانوني طور اغوا ڪيل ماڻهن جو پڻ وڏو انگ شامل هو، جن کي زبردستي ٻيٽ تي آڻي معاهدي هيٺ نوڪرن طور وڪرو ڪيو ويندو هو. آخري ٻن گروهن ۾ گهڻائي آئرش ماڻهن جي هئي. ان عرصي دوران انگريز واپارين هزارين آئرش ماڻهن کي پڪڙي بارباڊوس ۽ ٻين ڪيريبين ٻيٽن تي معاهدي هيٺ پورهئي لاءِ وڪرو ڪيو. اها بدنام رسم بعد ۾ بارباڊوسڊ ٿيڻ جي نالي سان مشهور ٿي.[42][43] اهڙيءَ طرح کنڊ (شگر) جي پوک شروعات ۾ گهڻو ڪري يورپي معاهدي هيٺ پورهيتن جي هٿان ٿيندي هئي، پر پوءِ انگلينڊ مان وڌيڪ اهڙا پورهيت آڻڻ ڏکيو ٿي پيو.[44]

1650ع واري ڏهاڪي جا پيرشن جا رجسٽر ڏيکارين ٿا تہ اڇي آباديءَ ۾ هر هڪ شاديءَ جي مقابلي ۾ موتن جو انگ چار ڀيرا وڌيڪ هو. شروعاتي نوآباديءَ جي معيشت جو بنيادي سهارو تمباڪو پوکي ان جي برآمد ڪرڻ هو، پر 1630ع واري ڏهاڪي ۾ چيساپيڪ اپسمنڊ ۾ تمباڪي جي پيداوار وڌڻ سان ان جون قيمتون آخرڪار گهٽجي ويون.[42]

انگريزي گهرو ويڙهه جا اثر

[سنواريو]

تقريباً ساڳئي دور ۾ ٽن بادشاهتن جي جنگ ۽ انگريزي وچ واري دور جون لڙايون بارباڊوس ۽ ان جي سامونڊي حدن تائين پکڙجي ويون. چارلس پهرئين کي ڦاهي ڏيڻ تائين ٻيٽ جنگ ۾ سڌي طرح شامل نہ ٿيو هو. ان کان پوءِ ٻيٽ جي حڪومت شاهپرستن جي قبضي هيٺ اچي وئي. دلچسپ ڳالهه اها آهي تہ گورنر فلپ بيل انگلينڊ جي پارليامينٽ جو وفادار رهيو، جڏهن تہ همفري والرنڊ جي اثر هيٺ بارباڊوس جي اسيمبليءَ جي ايوان چارلس ٻئي جي حمايت ڪئي.

نافرمان نوآباديءَ کي ٻيهر پنهنجي ضابطي هيٺ آڻڻ لاءِ دولت مشترڪه جي پارليامينٽ 3 آڪٽوبر 1650ع تي هڪ قانون منظور ڪيو، جنهن انگلينڊ ۽ بارباڊوس وچ ۾ واپار تي پابندي لڳائي ڇڏي. ڇاڪاڻ تہ ٻيٽ نيدرلينڊز سان پڻ واپار ڪندو هو، تنهنڪري وڌيڪ سامونڊي واپاري قانون منظور ڪيا ويا، جن تحت انگريزي جهازن کان سواءِ ٻين جهازن کي ڊچ نوآبادين سان واپار ڪرڻ کان روڪيو ويو. اهي قانون پهرين اينگلو–ڊچ جنگ جي شروعاتي سببن مان هئا.

انگلينڊ جي دولت مشترڪه سر جارج ايسڪيو جي اڳواڻيءَ ۾ هڪ فوجي مهم موڪلي، جيڪا آڪٽوبر 1651ع ۾ بارباڊوس پهتي. ايسڪيو وٽ نسبتاً ننڍي فوج هئي، جنهن ۾ اسڪاٽش قيدي پڻ شامل هئا. هن شاهپرستن جي وڏي فوج کي اوچتو حيران ڪيو، پر آخرڪار کيس جاسوسي ۽ سفارتڪاريءَ جو سهارو وٺڻو پيو. 11 جنوري 1652ع تي لارڊ ولوبي جي اڳواڻيءَ ۾ اسيمبليءَ جي ايوان ۾ موجود شاهپرستن هٿيار ڦٽا ڪيا، جنهن سان شاهپرست خانگي سامونڊي جنگجو هڪ وڏي خطري طور ختم ٿي ويا.[45] هٿيار ڦٽا ڪرڻ جون شرطون بارباڊوس جي منشور (اوسٽنس جي معاهدي) ۾ شامل ڪيون ويون، جنهن تي 17 جنوري 1652ع تي اوسٽنس جي مرميڊز اِن ۾ صحيحون ڪيون ويون.[46][47]

بارباڊوس ۾ آئرش ماڻهو

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو بارباڊوس ۾ آئرش ماڻهو

اولیور ڪرومويل جي دور کان شروع ڪندي، اڇي پورهيت آباديءَ جو وڏو حصو معاهدي هيٺ نوڪرن ۽ آئرلينڊ مان زبردستي آندل ماڻهن تي مشتمل هو. بارباڊوس ۾ آئرش نوڪرن سان گهڻو ڪري خراب سلوڪ ڪيو ويندو هو، ۽ بارباڊوسي پوک مالڪن تي سختي ۽ بي رحميءَ جي شهرت هئي.[48]:55 بارباڊوس ۾ معاهدي هيٺ پورهئي جي گهٽ ٿيندڙ ڪشش، کنڊ جي پوک سبب پورهيتن جي تمام وڏي طلب سان گڏ، ان ڳالهه ڏانهن وٺي وئي تہ ڏوهن جي سزا طور، يا سياسي قيدين لاءِ، ماڻهن کي زبردستي بارباڊوس موڪليو وڃي، ۽ گڏوگڏ پورهيتن جي اغوا ۽ جلاوطنيءَ جو به رواج وڌيو.[48]:55

بارباڊوس ۾ جڏهن اڇا نوڪر پوکين تي پورهئي لاءِ استعمال ٿيندا هئا، تڏهن آئرش معاهدي هيٺ نوڪر آباديءَ جو اهم حصو هئا. سڄي 17هين صديءَ دوران آئرش نوڪرن جو هڪ "مسلسل وهڪرو" بارباڊوس پهچندو رهيو، جڏهن تہ آئرلينڊ کي فوجي طور تابع ڪرڻ لاءِ ڪرومويل واري مهمن 1650ع واري ڏهاڪي ۾ بارباڊوس ڏانهن آئرش پورهيتن جي "حقيقي سيلاب" جهڙي روانگي پيدا ڪئي.[48]:56 تاريخي رڪارڊ اڻپورا هجڻ سبب بارباڊوس موڪليل آئرش پورهيتن جو صحيح انگ معلوم ناهي ۽ ان بابت اندازا "تمام گهڻو تڪراري" رهيا آهن.[48]:56 هڪ تاريخي ماخذ مطابق 1650ع واري ڏهاڪي دوران لڳ ڀڳ 50,000 آئرش ماڻهو يا تہ بارباڊوس يا ورجينيا موڪليا ويا، جڏهن تہ هڪ ٻي اندازي موجب 1655ع تائين 12,000 آئرش قيدي بارباڊوس پهچي چڪا هئا؛ تاريخدان رچرڊ بي. شيريڊن هن اندازي جو ذڪر ڪيو آهي.[49]:236 تاريخدان ٿامس بارٽليٽ موجب "عام طور قبول ٿيل" اندازو اهو آهي تہ لڳ ڀڳ 10,000 آئرش ماڻهن کي ويسٽ انڊيز ڏانهن جلاوطن ڪيو ويو ۽ تقريباً 40,000 ماڻهو رضاڪاراڻي طور معاهدي هيٺ نوڪر بڻجي ويا، جڏهن تہ ڪيترائي ٻيا رضاڪاراڻي، بنا معاهدي مهاجر طور پڻ آيا.[50]:256

کنڊ جو انقلاب

[سنواريو]
نوآبادياتي دور ۾ بارباڊوس جي آچر واري بازار

1640ع ۾ ڊچ برازيل مان ڪمند جي متعارف ٿيڻ[51] بارباڊوس جي سماج، معيشت ۽ جسماني منظرنامي کي مڪمل طور تبديل ڪري ڇڏيو.[52] وقت سان گڏ بارباڊوس دنيا جي وڏين کنڊ صنعتن مان هڪ جو مرڪز بڻجي ويو.[53] هن صنعت جي شروعاتي ڪاميابيءَ ۾ سيفاردي يهودين جو اهم ڪردار هو، جيڪي اصل ۾ آئيبيريا اپٻيٽ مان نيڪالي ملڻ کان پوءِ ڊچ برازيل پهتا هئا.[53]

نئين فصل جي اثر وڌڻ سان بارباڊوس ۽ ڀرپاسي وارن ٻيٽن جي نسلي جوڙجڪ به تيزيءَ سان بدلجي وئي.[42] ڪمائتي کنڊ جي پوک لاءِ وڏي سيڙپڪاري ۽ تمام گهڻي جسماني محنت گهربل هئي. شروعاتي مرحلي ۾ ڊچ واپارين اوزار، سرمايو ۽ آفريڪي غلام فراهم ڪيا، ۽ ساڳئي وقت گهڻي کنڊ يورپ تائين کڻي ويا.[42][29]

1644ع ۾ بارباڊوس جي آبادي لڳ ڀڳ 30,000 ڄاڻائي وئي، جنهن مان لڳ ڀڳ 800 ماڻهو آفريقي نسل جا هئا ۽ باقي گهڻا انگريزي نسل سان واسطو رکندا هئا.[29] وقت سان گڏ اهي ننڍا انگريز زميندار پنهنجون زمينون وڪڻڻ تي مجبور ٿيا يا سندن زمينون خريد ڪيون ويون، ۽ ٻيٽ وڏي کنڊ پوکين سان ڀرجي ويو، جتي آفريڪي غلام پورهيو ڪندا هئا.[29] 1660ع تائين آبادي لڳ ڀڳ برابر ٿي وئي: 27,000 ڪارا ماڻهو ۽ 26,000 اڇا ماڻهو. 1666ع تائين گهٽ ۾ گهٽ 12,000 اڇا ننڍا زميندار يا تہ پنهنجون زمينون وڪڻي چڪا هئا، فوت ٿي ويا هئا يا ٻيٽ ڇڏي ويا هئا؛ انهن مان ڪيترن جميڪا يا آمريڪي بيٺڪن، خاص طور ڪيرولائنا، ڏانهن لڏپلاڻ ڪئي.[29]

ان نتيجي ۾ بارباڊوس پنهنجي غلام بڻايل ڪاري آباديءَ کي قانوني طور ڪنٽرول ڪرڻ لاءِ بارباڊوس غلام ضابطو لاڳو ڪيو.[54] هن قانون جي متن ٻين نوآبادين جي غلاميءَ بابت قانونن تي پڻ اثر وڌو.[55]

1680ع تائين ٻيٽ تي 20,000 آزاد اڇا ماڻهو ۽ 46,000 غلام بڻايل آفريڪي هئا؛[29] 1724ع تائين اڇن آزاد ماڻهن جو انگ 18,000 ۽ غلام بڻايل آفريقين جو انگ 55,000 ٿي ويو.[42]

18هين ۽ 19هين صديون

[سنواريو]
بُسا جو مجسمو، برج ٽائون. بُسا بارباڊوس جي تاريخ جي سڀ کان وڏي غلام بغاوت جي اڳواڻي ڪئي.

غلام بڻايل ماڻهن تي لاڳو سخت حالتن جي نتيجي ۾ ڪيترين ئي رٿيل غلام بغاوتن جنم ورتو، جن مان سڀ کان وڏي بُسا جي بغاوت 1816ع ۾ ٿي، جنهن کي نوآبادياتي اختيارين جلدي دٻائي ڇڏيو.[29] 1819ع ۾ ايسٽر جي ڏينهن هڪ ٻي غلام بغاوت ڀڙڪي. بغاوت کي رت وهائي چيڀاٽيو ويو ۽ ماريل ماڻهن جا مٿا نيزن تي ٽنگيا ويا. تنهن هوندي بہ، هن بي رحماڻي دٻاءَ انگلينڊ ۾ بہ سخت صدمو پيدا ڪيو ۽ غلاميءَ جي خاتمي واري تحريڪ کي وڌيڪ سگهارو بڻايو.[56] غلاميءَ جي خلاف وڌندڙ مخالفت آخرڪار 1833ع ۾ برطانوي سلطنت اندر غلاميءَ جي خاتمي جو سبب بڻي.[29] ان جي باوجود، ٻيٽ تي پلانٽوڪريسي سياسي ۽ معاشي طاقت تي پنهنجو ڪنٽرول برقرار رکيو، جڏهن تہ گهڻا پورهيت نسبتاً غربت ۾ رهندا هئا.[29]

1780ع واري وڏي سامونڊي طوفان بارباڊوس ۾ 4,000 کان وڌيڪ ماڻهن جون جانيون ورتيون.[57][58] 1854ع ۾ ڪالرا جي وبا سبب 20,000 کان وڌيڪ رهواسي فوت ٿي ويا.[59]

آزاديءَ کان اڳ 20هين صدي

[سنواريو]

بارباڊوس جي حالتن بابت گهري بي اطمينانيءَ سبب ڪيترن ئي ماڻهن ٻيٽ مان لڏپلاڻ ڪئي.[29][60] 1930ع واري ڏهاڪي ۾ وڏي معاشي بحران دوران صورتحال انتهائي سنگين ٿي وئي، جڏهن بارباڊوسي ماڻهن پورهيتن لاءِ بهتر حالتن، مزدور تنظيمن کي قانوني حيثيت ڏيڻ ۽ ووٽ ڏيڻ جي حق کي وسيع ڪرڻ جا مطالبا شروع ڪيا؛ ان وقت ووٽ جو حق رڳو ملڪيت رکندڙ مردن تائين محدود هو.[29] وڌندڙ بي چينيءَ جي نتيجي ۾ برطانوي حڪومت 1938ع ۾ ويسٽ انڊيز رائل ڪميشن، يا موئن ڪميشن موڪلي، جنهن ٻيٽن ۾ مطالبو ڪيل ڪيترين ئي سڌارن کي لاڳو ڪرڻ جي سفارش ڪئي.[29] انهن تبديلين جي نتيجي ۾ آفريقي نسل جا بارباڊوسي نوآبادياتي سياست ۾ گهڻو وڌيڪ نمايان ڪردار ادا ڪرڻ لڳا، جڏهن تہ 1950ع ۾ عام ووٽ جو حق متعارف ڪرايو ويو.[29]

1914ع ۾ برج ٽائون جي براڊ اسٽريٽ

انهن شروعاتي سياسي ڪارڪنن مان گرانٽلي هربرٽ ايڊمز خاص طور نمايان هو، جنهن 1938ع ۾ بارباڊوس ليبر پارٽي (BLP) جي قيام ۾ مدد ڪئي.[61] 1953ع ۾ هو بارباڊوس جو پهريون پريميئر بڻيو. سندس پٺيان بارباڊوس ليبر پارٽيءَ جو ساٿي باني هيو گورڊن ڪمنز 1958ع کان 1961ع تائين پريميئر رهيو. کاٻي ڌر ڏانهن لاڙو رکندڙ سياستدانن جو هڪ گروهه، جيڪو آزاديءَ ڏانهن وڌيڪ تيزيءَ سان اڳتي وڌڻ جو حامي هو، بارباڊوس ليبر پارٽيءَ کان ڌار ٿيو ۽ 1955ع ۾ ڊيموڪريٽڪ ليبر پارٽي (DLP) قائم ڪيائين.[62][63] ان کان پوءِ ڊيموڪريٽڪ ليبر پارٽي 1961ع جي بارباڊوس عام چونڊن ۾ ڪاميابي حاصل ڪئي ۽ ان جو اڳواڻ ايرول بئرو پريميئر بڻيو.[حوالو گهربل]

1961ع ۾ مڪمل اندروني خود حڪومت قائم ڪئي وئي.[29] بارباڊوس 1958ع کان 1962ع تائين ٿوري عرصي لاءِ قائم رهندڙ برطانوي ويسٽ انڊيز فيڊريشن جو حصو رهيو، ۽ پوءِ 30 نومبر 1966ع تي مڪمل آزادي حاصل ڪيائين.[29] ايرول بئرو ملڪ جو پهريون وزيراعظم بڻيو.

بارباڊوس دولت مشترڪه قومن جو حصو رهڻ جو فيصلو ڪيو. ايلزبيٿ ٻيون بارباڊوس جي راڻي بڻي ۽ ملڪ اندر سندس نمائندگي گورنر جنرل ڪندو هو.[64]

آزاديءَ کان پوءِ وارو دور

[سنواريو]

بئرو حڪومت معيشت کي زراعت تي ڀاڙڻ کان گهٽائڻ لاءِ صنعت ۽ سياحت جي شعبن کي هٿي ڏيڻ جي ڪوشش ڪئي. بارباڊوس علائقائي اتحاد جي ڪوششن ۾ پڻ اڳڀرو رهيو ۽ ڪيريبين آزاد واپاري انجمن ۽ ڪيريبين برادري جي قيام ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو.[29] ڊيموڪريٽڪ ليبر پارٽي 1976ع جي عام چونڊن ۾ بارباڊوس ليبر پارٽي کان هارائي وئي، جنهن جي اڳواڻي ٽام ايڊمز ڪري رهيو هو. ايڊمز وڌيڪ قدامت پسند ۽ اولهه نواز پاليسي اختيار ڪئي ۽ 1983ع ۾ آمريڪا کي بارباڊوس کي گريناڊا تي آمريڪي حملي لاءِ روانگيءَ جي مرڪز طور استعمال ڪرڻ جي اجازت ڏني.[65] ايڊمز 1985ع ۾ عهدي دوران فوت ٿي ويو ۽ سندس جاءِ هيرولڊ برنارڊ سينٽ جان ورتي؛ پر سينٽ جان 1986ع جي عام چونڊن ۾ شڪست کاڌي، جنهن کان پوءِ ايرول بئرو جي اڳواڻيءَ ۾ ڊيموڪريٽڪ ليبر پارٽي ٻيهر اقتدار ۾ آئي. بئرو آمريڪا جي گريناڊا ۾ فوجي مداخلت جو سخت ناقد هو. بئرو پڻ عهدي دوران فوت ٿي ويو ۽ سندس جاءِ لائڊ ارسڪين سينڊيفورڊ ورتي، جيڪو 1994ع تائين وزيراعظم رهيو.[حوالو گهربل]

اوئن آرٿر جي اڳواڻيءَ ۾ بارباڊوس ليبر پارٽي 1994ع جي بارباڊوس عام چونڊن ۾ ڪامياب ٿي ۽ هو 2008ع تائين وزيراعظم رهيو.[66] آرٿر جمهوريت پسنديءَ جو مضبوط حامي هو، جيتوڻيڪ 2008ع ۾ ايلزبيٿ ٻيون کي رياست جي سربراهه جي حيثيت تان هٽائڻ بابت رٿيل ريفرنڊم ڪڏهن نہ ٿي سگهيو.[67] ڊيموڪريٽڪ ليبر پارٽي 2008ع جي بارباڊوس عام چونڊن ۾ ڪامياب ٿي، پر نئون وزيراعظم ڊيوڊ ٿامپسن 2010ع ۾ فوت ٿي ويو ۽ سندس جاءِ فرينڊل اسٽوارٽ ورتي. بارباڊوس ليبر پارٽي 2018ع ۾ ميا موٽلي جي اڳواڻيءَ ۾ ٻيهر اقتدار ۾ آئي، جيڪا بارباڊوس جي پهرين عورت وزيراعظم بڻي.[68]

جمهوريه ڏانهن منتقلي

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو بارباڊوس ۾ جمهوريت پسندي

بارباڊوس جي حڪومت 15 سيپٽمبر 2020ع تي اعلان ڪيو تہ ملڪ پنهنجي آزاديءَ جي 55هين سالگرهه، يعني 30 نومبر 2021ع تائين جمهوريه بڻجڻ جو ارادو رکي ٿو. ان سان بارباڊوس جي بادشاهت جي جاءِ تي هڪ اهڙو صدر اچڻو هو، جيڪو اليڪٽورل ڪاليج ذريعي چونڊيو وڃي.[69][70] بارباڊوس پوءِ دولت مشترڪه سلطنت نہ رهندو، پر گيانا ۽ ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو وانگر دولت مشترڪه قومن جي رڪنيت برقرار رکي سگهي ٿو.[71][72][73][74]

منتقليءَ جي اعلان کان لڳ ڀڳ هڪ سال پوءِ، 20 سيپٽمبر 2021ع تي آئين (ترميم) (نمبر 2) بل، 2021 بارباڊوس جي پارليامينٽ ۾ پيش ڪيو ويو. 6 آڪٽوبر تي منظور ٿيل هن بل بارباڊوس جي آئين ۾ ترميمون ڪري صدر جو عهدو قائم ڪيو، جنهن ايلزبيٿ ٻيون جي بارباڊوس جي راڻي واري حيثيت جي جاءِ ورتي.[75] ايندڙ هفتي، 12 آڪٽوبر 2021ع تي، ان وقت جي بارباڊوس جي گورنر جنرل سينڊرا ميسن کي وزيراعظم ۽ مخالف ڌر جي اڳواڻ گڏيل طور ملڪ جي پهرين صدر جي اميدوار طور نامزد ڪيو،[76] ۽ 20 آڪٽوبر تي هوءَ چونڊجي وئي.[77] ميسن 30 نومبر 2021ع تي عهدو سنڀاليو.[78] ان وقت بارباڊوس جي تاج جو وارث پرنس چارلس، بارباڊوس حڪومت جي دعوت تي برج ٽائون ۾ حلف برداريءَ واري تقريب ۾ شرڪت ڪئي.[79]

راڻي ايلزبيٿ ٻيون صدر ميسن ۽ بارباڊوس جي ماڻهن کي مبارڪباد جو پيغام موڪليو، جنهن ۾ هن چيو: "جڏهن اوهان هن اهم ڏينهن کي ملهائي رهيا آهيو، مان اوهان ۽ سڀني بارباڊوسي ماڻهن لاءِ مستقبل ۾ خوشي، امن ۽ خوشحالي جون دل جي گهراين سان نيڪ خواهشون موڪليان ٿي."[80]

ويسٽ انڊيز يونيورسٽي پاران 23 آڪٽوبر کان 10 نومبر 2021ع تائين ڪرايل هڪ سروي ۾ 34 سيڪڙو جواب ڏيندڙن جمهوريه ڏانهن منتقليءَ جي حمايت ڪئي، جڏهن تہ 30 سيڪڙو لاتعلق رهيا. سروي ۾ ڪا مجموعي اڪثريت ظاهر نہ ٿي؛ 24 سيڪڙو ماڻهن ڪا ترجيح ظاهر نہ ڪئي، جڏهن تہ باقي 12 سيڪڙو راڻي ايلزبيٿ کي رياست جي سربراهه جي حيثيت تان هٽائڻ جي مخالفت ڪئي.[81][82]

20 جون 2022ع تي بارباڊوس جي آئين جو جائزو وٺڻ لاءِ هڪ آئيني جائزو ڪميشن قائم ڪئي وئي، جنهن کي جيفري گبسن، جيڪو ان وقت عارضي طور قائم مقام صدر جا فرض سرانجام ڏئي رهيو هو، حلف کڻايو.[83]

ڪميشن کي پنهنجو ڪم مڪمل ڪرڻ لاءِ 15 مهينن جو وقت ڏنو ويو. ان ڪم ۾ نئين جمهوريه بابت عوام سان صلاح مشورا ڪرڻ ۽ نئون آئين تيار ڪرڻ شامل هو.[84] ان مقصد لاءِ ڪميشن ڪيترين عوامي گڏجاڻين، ليڪچرن ۽ ٽوئيٽر اسپيسز ذريعي عوام سان رابطو ڪيو.[85] آگسٽ 2023ع تائين رپورٽ ۾ دير ٿيڻ جو اعلان ڪيو ويو،[86] جڏهن تہ آخري رپورٽ 30 جون 2024ع تي جمع ڪرائي وئي.[87]

فيبروري 2026ع ۾ وزيراعظم ميا موٽلي 2026ع جي بارباڊوس عام چونڊن ۾ وڏي اڪثريت سان لڳاتار ٽئين چونڊ ڪاميابي حاصل ڪئي؛ سندس بارباڊوس ليبر پارٽي ٻيهر بارباڊوس جي اسيمبلي ايوان جون سڀئي 30 سيٽون کٽي ورتيون.[88]

جاگرافي ۽ آبهوا

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو بارباڊوس جي جاگرافي
بارباڊوس جو نقشو

بارباڊوس ائٽلانٽڪ سمنڊ ۾، ويسٽ انڊيز جي ٻين ٻيٽن کان اوڀر طرف واقع آهي. اهو ڏاکڻي ڪيريبين علائقي ۾ ننڍن اينٽيلز جو سڀ کان اوڀر وارو ٻيٽ آهي. ٻيٽ جي ڊيگهه 21 ميلs (34 ڪلوميٽرs) ۽ وڌ ۾ وڌ ويڪر 23 km (14 mi) آهي، جڏهن تہ ان جي ايراضي 439 km2 (169 sq mi) آهي.[89] اهو سينٽ لوشيا ۽ سينٽ ونسينٽ ۽ گريناڊينز ٻنهي کان لڳ ڀڳ 168 km (104 mi) اوڀر، مارٽينيڪ کان 180 km (110 mi) ڏکڻ اوڀر ۽ ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو کان 400 km (250 mi) اتر اوڀر ۾ واقع آهي. اولهه طرف وارن پاڙيسري ونڊورڊ ٻيٽن جي ڀيٽ ۾ بارباڊوس نسبتاً هموار آهي. ٻيٽ آهستي آهستي وچئين مٿانهين علائقي ڏانهن اڀري ٿو، جيڪو اسڪاٽلينڊ ضلعو سڏجي ٿو، ۽ ان جو سڀ کان اوچو هنڌ مائونٽ هليبي آهي، جيڪو سامونڊي سطح کان 340 m (1,120 ft) مٿي آهي.[29]

بارباڊوس ۾ ٻيلن جو ڍڪ ڪُل زميني ايراضيءَ جو لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو آهي، جيڪو 2020ع ۾ 6,300 هيڪٽر ٻيلن جي برابر هو، ۽ اهو انگ 1990ع کان تبديل نه ٿيو هو. 2020ع ۾ قدرتي طور ٻيهر وڌندڙ ٻيلو 6,300 هيڪٽرن تي پکڙيل هو، جڏهن تہ پوکيل ٻيلو 0 هيڪٽر هو. قدرتي طور ٻيهر وڌندڙ ٻيلن مان 0 سيڪڙو کي ابتدائي ٻيلو قرار ڏنو ويو، يعني اهڙو ٻيلو جنهن ۾ مقامي وڻن جون جنسون هجن ۽ انساني سرگرميءَ جا چٽا نشان نه هجن، جڏهن تہ لڳ ڀڳ 5 سيڪڙو ٻيلو محفوظ علائقن ۾ واقع هو. 2015ع لاءِ 1 سيڪڙو ٻيلو سرڪاري ملڪيت، 0 سيڪڙو خانگي ملڪيت ۽ 99 سيڪڙو ٻين يا اڻڄاتل ملڪيتن هيٺ درج ٿيل هو.[90][91]

سينٽ مائيڪل پيرش ۾ بارباڊوس جي گادي ۽ مکيه شهر برج ٽائون واقع آهي، جنهن ۾ ملڪ جي لڳ ڀڳ هڪ ٽين آبادي رهي ٿي.[29] ٻيٽ جي ٻين اهم شهرن ۾ هول ٽائون، جيڪو سينٽ جيمس پيرش ۾ آهي؛ اوسٽنس، جيڪو ڪرائسٽ چرچ پيرش ۾ آهي؛ ۽ اسپائيٽس ٽائون، جيڪو سينٽ پيٽر پيرش ۾ آهي، شامل آهن.[حوالو گهربل]

بارباڊوس 13° اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ 59° اولهه ڊگهائي ڦاڪ تي واقع آهي. آبادي گهڻو ڪري ڏکڻ اولهندي سامونڊي ڪناري جي چوڌاري مرڪوز آهي، جڏهن تہ اندروني حصا نسبتاً گهٽ آباد آهن. هن آباديءَ جي ورڇ جو هڪ اهم سبب نوآبادياتي دور جو زرعي مرڪوز سماجي ۽ معاشي نمونو هو، جنهن ۾ ڪمند جي پوک ۽ پوکي نظام ٻيٽ تي حاوي هئا.[1][92]

بارباڊوس جو نقشو

ارضيات

[سنواريو]

بارباڊوس ڏکڻ آمريڪي پليٽ ۽ ڪيريبين پليٽ جي سرحد تي واقع آهي.[93] ڏکڻ آمريڪي پليٽ جو ڪيريبين پليٽ هيٺان سبڊڪشن ٿيڻ دوران ان مان تلڇٽ ڇڄي مٿان جمع ٿيندي آهي ۽ ايڪريشنري پرزم ٺاهيندي آهي. هن مواد جي جمع ٿيڻ جي رفتار بارباڊوس کي لڳ ڀڳ هر 1,000 سالن ۾ 25 mm (1 in) مٿي اڀرڻ ڏئي ٿي.[94] هن سبڊڪشن جي نتيجي ۾ ارضياتي طور ٻيٽ لڳ ڀڳ 90 m (300 ft) ٿلهي مرجان جي تهن مان ٺهيل آهي، جن ۾ تلڇٽ مٿان ريف ٺهيا. ٻيٽ جي زمين اولهه ۾ ڏاڪڻ نما "ٽيرسن" جي صورت ۾ لهندي آهي ۽ اوڀر ۾ چاڙهه اختيار ڪري ٿي. ٻيٽ جو وڏو حصو مرجاني ريفن سان گهيريل آهي.[29]

ٻيٽ جي اتر اوڀر ۾، اسڪاٽلينڊ ضلعي اندر چُن جو پٿر جي ڪٽاءَ سبب مختلف غارون ۽ گهرا گهاٽا کڏ نما وهڪرا ٺهيا آهن. ٻيٽ جي ائٽلانٽڪ واري اوڀر سامونڊي ڪناري تي چن جي پٿر واري بناوت سبب مختلف ساحلي زميني بناوتون، جن ۾ سامونڊي پٿريلا ٿنڀا شامل آهن، ٺهيا آهن. ٻيٽ تي پيڪو ٽينيريف نالي پٿريلو ڪيپ پڻ نمايان آهي،[95] جنهن کي پيڪو دي ٽينيريف پڻ سڏيو وڃي ٿو. مقامي روايت موجب اهو نالو ان خيال تان پيو تہ اسپين جو ٽينيريف ٻيٽ بارباڊوس کان اوڀر طرف پهرين زمين آهي.[حوالو گهربل]

آبهوا

[سنواريو]
باٿشيبا، سينٽ جوزف

ملڪ ۾ عام طور تي ٻه موسمون ٿين ٿيون، جن مان هڪ دوران برسات جو مقدار نمايان طور وڌيڪ هوندو آهي. هن عرصي کي ”برساتي موسم“ چيو وڃي ٿو، جيڪو جون کان ڊسمبر تائين جاري رهي ٿو. ان جي ابتڙ، ”خشڪ موسم“ ڊسمبر کان مئي تائين رهي ٿي. سالياني برسات جو مقدار 1,000 ۽ 2,300 mm (40 ۽ 90 in) جي وچ ۾ رهي ٿو. ڊسمبر کان مئي تائين سراسري گرمي پد 21 کان 31 °C (70 کان 88 °F) جي وچ ۾، جڏهن ته جون کان نومبر تائين 23 کان 31 °C (73 کان 88 °F) جي وچ ۾ رهي ٿو.[96]

ڪوپن آبهوا درجابندي موجب، بارباڊوس جو گهڻو حصو اُستوائي چوماسي آبهوا (Am) هيٺ اچي ٿو. تنهن هوندي به، سڄو سال 12 کان 16 km/h (7 کان 10 mph) جي رفتار سان هوائون گهلنديون رهن ٿيون، جيڪي بارباڊوس جي آبهوا کي نسبتاً معتدل اُستوائي نوعيت ڏين ٿيون.[حوالو گهربل]

گهٽ پيش ايندڙ قدرتي خطرن ۾ زلزلا، زميني کسڪڻ ۽ سامونڊي طوفان شامل آهن. بارباڊوس ائٽلانٽڪ سمنڊ ۾ اُستوائي چڪروات جي سرگرميءَ واري مکيه ترقياتي علائقي کان ٻاهر واقع آهي، تنهنڪري برساتي موسم دوران علائقي ۾ ايندڙ طوفانن جي انتهائي خراب اثرن کان اڪثر محفوظ رهي ٿو. سراسري طور هر 26 سالن ۾ لڳ ڀڳ هڪ وڏو سامونڊي طوفان بارباڊوس جي خشڪيءَ سان سڌو ٽڪرائجي ٿو. بارباڊوس کي سخت نقصان پهچائيندڙ آخري اهم سامونڊي طوفان سامونڊي طوفان جينيٽ هو، جيڪو 1955ع ۾ آيو. 2010ع ۾ ٻيٽ سامونڊي طوفان ٽامس جي لپيٽ ۾ پڻ آيو، پر ٽڪرائجڻ وقت ان جي شدت رڳو اُستوائي طوفان جي سطح جي هئي، تنهنڪري سڄي ملڪ ۾ ان سبب رڳو معمولي نقصان ٿيو.[97]

بئٿشيبا، سينٽ جوزف

ماحولياتي مسئلا

[سنواريو]
بين الاقوامي خلائي اسٽيشن تان نظر ايندڙ بارباڊوس
2022ع ۾ بارباڊوس دنيا جو ويهون سڀ کان وڌيڪ پاڻيءَ جي دٻاءَ جو شڪار ملڪ هو.

بارباڊوس مختلف ماحولياتي دٻائن لاءِ حساس آهي. دنيا جي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي وارن ٻيٽن مان هڪ هئڻ سبب، حڪومت 1990ع واري ڏهاڪي دوران[98] ٻيٽ جي وڌندڙ ڏاکڻي سامونڊي ڪناري واري علائقي کي برج ٽائون جي گندي پاڻيءَ جي صفائي واري پلانٽ سان وڏي پيماني تي ڳنڍڻ لاءِ ڪم ڪيو، ته جيئن سامونڊي ڪناري کان ٻاهر موجود مرجاني پهاڙن جي آلودگي گهٽائي سگهجي.[99][100] 21هين صديءَ جي پهرين ڏهاڪي تائين، ٻيٽ جي اولهندي سامونڊي ڪناري تي هڪ ٻيو صفائي وارو پلانٽ قائم ڪرڻ جي تجويز پڻ ڏني وئي. آباديءَ جي تمام گهڻي گهاٽائيءَ سبب بارباڊوس پنهنجي زيرِ زمين آبي ذخيرن جي تحفظ لاءِ وڏيون ڪوششون ڪيون آهن.[101]

مرجان ۽ چن جي پٿر مان ٺهيل ٻيٽ هئڻ سبب، بارباڊوس جي زمين تمام گهڻي پاڻي جذب ڪندڙ آهي ۽ مٿاڇري وارو پاڻي آسانيءَ سان زمين اندر رِسي سگهي ٿو. حڪومت انهن پاڻي گڏ ڪندڙ علائقن جي تحفظ تي خاص ڌيان ڏنو آهي، جيڪي سڌو سنئون زيرِ زمين آبي ذخيرن ۽ وهڪرن جي وسيع ڄار تائين پاڻي پهچائين ٿا.[101] ڪڏهن ڪڏهن غيرقانوني طور آباد ٿيندڙ ماڻهن انهن محفوظ علائقن ۾ قبضا ڪيا آهن؛ حڪومت اهڙن قبضي ڪندڙن کي اتان هٽايو آهي، جيئن ٻيٽ کي پيئڻ جو پاڻي مهيا ڪندڙ زيرِ زمين چشمن جي صفائي برقرار رکي سگهجي.[102]

حڪومت ماحول جي تحفظ ۽ ٻيٽ کي گهيريندڙ سامونڊي مرجاني پهاڙن کي محفوظ رکڻ جي مقصد سان بارباڊوس کي صاف رکڻ تي تمام گهڻو زور ڏنو آهي.[103] بارباڊوس جي سامونڊي ڪنارن ۽ سمنڊن تي انساني سرگرمين جو دٻاءُ گهٽائڻ لاءِ ڪيترائي قدم سامونڊي ڪناري جي علائقي جي انتظامي اداري پاران کنيا وڃن ٿا.[104][105] بارباڊوس جي سامونڊي ڪناري کان ٿورو ٻاهر لڳ ڀڳ 56 ميلs (90 ڪلوميٽرs) ڊگها مرجاني پهاڙ موجود آهن، جڏهن ته اولهندي سامونڊي ڪناري وٽ ٻه محفوظ سامونڊي پارڪ قائم ڪيا ويا آهن.[106] حد کان وڌيڪ مڇي مارڻ پڻ بارباڊوس کي درپيش هڪ ٻيو ماحولياتي خطرو آهي.[107]

جيتوڻيڪ بارباڊوس ائٽلانٽڪ سمنڊ جي ٻئي پاسي ۽ آفريڪا کان لڳ ڀڳ 3,000 ميلs (4,800 ڪلوميٽرs) اولهه طرف واقع آهي، تنهن هوندي به اهو آمريڪي کنڊ جي انهن ڪيترن ئي هنڌن مان هڪ آهي، جتي صحارا ريگستان مان ايندڙ معدني مٽي جي مقدار ۾ نمايان واڌ ڏٺي وڃي ٿي.[108] مٽيءَ جي ڪجهه خاص طور تي شديد لهرن کي جزوي طور بارباڊوس جي چوڌاري موجود مرجاني پهاڙن جي صحت تي پوندڙ اثرن[109] يا دمي جي حملن سان لاڳاپيل قرار ڏنو ويو آهي،[110] پر پهرين دعويٰ جي مڪمل طور تصديق ڪندڙ ثبوت موجود ناهن.[111]

بارباڊوس ۾ حياتي گنجائش تائين پهچ عالمي سراسريءَ جي ڀيٽ ۾ تمام گهٽ آهي. 2016ع ۾ بارباڊوس وٽ پنهنجي سرحدن اندر في ماڻهو 0.17 عالمي هيڪٽر حياتياتي گنجائش موجود هئي،[112] جيڪا في ماڻهو 1.6 عالمي هيڪٽر جي عالمي سراسريءَ کان تمام گهٽ هئي.[113] 2016ع ۾ بارباڊوس في ماڻهو 0.84 عالمي هيڪٽر حياتياتي گنجائش استعمال ڪئي، يعني ان جي واپرائڻ جو ماحولياتي پيرنشان ايترو هو. ان جو مطلب آهي ته ملڪ پنهنجي اندر موجود حياتياتي گنجائش کان لڳ ڀڳ پنج ڀيرا وڌيڪ حياتياتي گنجائش استعمال ڪري ٿو. نتيجي طور، بارباڊوس حياتياتي گنجائش جي کوٽ جو شڪار آهي.[112]

جهنگلي جيوت

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو بارباڊوس جي جھنگلي جيوت

بارباڊوس سامونڊي ڪُمين جي چئن نسلن جي آکيرا ٺاهڻ جو هنڌ آهي، جن ۾ سائا سامونڊي ڪُمي، لاگرهيڊ سامونڊي ڪُمي، هاڪسبِل سامونڊي ڪُمي ۽ ليدربيڪ سامونڊي ڪُمي شامل آهن. ڪيريبين ۾ هاڪسبِل سامونڊي ڪُمين جي نسل وڌائڻ واري آباديءَ جي لحاظ کان بارباڊوس ٻئي نمبر تي آهي.[114] سامونڊي ڪنارن تي گاڏيون هلائڻ سان واريءَ هيٺان ٺهيل ڪُمين جا آکيرا چيڀاٽجي تباهه ٿي سگهن ٿا، تنهنڪري آکيرا ٺاهڻ وارن علائقن ۾ اهڙي سرگرميءَ کان پاسو ڪرڻ جي هدايت ڪئي وڃي ٿي.[115]

بارباڊوس ۾ سائو ڀولڙو پڻ ملي ٿو.[116] سائو ڀولڙو اولهه آفريڪا ۾ سينيگال کان وولٽا ندي تائين واري علائقي ۾ قدرتي طور ملي ٿو. هن نسل کي اتر-اولهه آفريڪا جي سامونڊي ڪناري کان پري ڪيپ ورڊي ٻيٽن ۽ ويسٽ انڊيز جي سينٽ ڪٽس، نيويس، سينٽ مارٽن ۽ بارباڊوس ٻيٽن تي پڻ متعارف ڪرايو ويو آهي. سترهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ جڏهن غلامن جي واپار وارا جهاز اولهه آفريڪا کان ڪيريبين ڏانهن ويندا هئا، تڏهن هن ڀولڙي کي ويسٽ انڊيز ۾ آندو ويو. مقامي ماڻهو سائي ڀولڙي کي تمام گهڻو تجسس رکندڙ، شرارتي ۽ تڪليف ڏيندڙ جانور سمجهن ٿا.[117][118]

آبادي

[سنواريو]
اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسو بارباڊوس جي آبادي ۽ بارباڊوسي ماڻهو
بارباڊوس ۾ هڪ بس اسٽاپ

بارباڊوس شماريات کاتو پاران ڪرايل 2010ع جي قومي آدمشماريءَ مطابق ملڪ جي رهواسي آبادي 277,821 هئي، جنهن مان 144,803 عورتون ۽ 133,018 مرد هئا.[119]

2020ع مطابق بارباڊوس جي رهواسين جي اوسط عمر 80 سال هئي. عورتن لاءِ سراسري عمر 83 سال ۽ مردن لاءِ 79 سال هئي (2020ع).[1] بارباڊوس ۽ جاپان دنيا ۾ في ماڻهو سؤ ورهين کان وڌيڪ عمر وارن ماڻهن جي بلند ترين شرح رکندڙ ملڪن مان آهن.[120]

خام پيدائش جي شرح في 1,000 ماڻهن تي 12.23 پيدائشون ۽ خام موت جي شرح في 1,000 ماڻهن تي 8.39 موت آهي. يونيسيف مطابق 2021ع ۾ ٻارن جي موت جي شرح في 1,000 زنده ڄمڻ تي 11.057 هئي.[121][122]

نسلي جوڙجڪ

[سنواريو]
گادي واري شهر برج ٽائون ۾ خريداري ڪندڙ ماڻهو

تقريباً 90 سيڪڙو بارباڊوسي ماڻهو، جن کي روزمرهه ۾ ”باجن“ پڻ چيو وڃي ٿو، افرو-ڪيريبين نسل يا مخلوط نسل سان واسطو رکن ٿا. باقي آباديءَ ۾ يورپي نسل جا ماڻهو شامل آهن، جن کي عام طور ”اينگلو-باجن“ يا ”يورو-باجن“ چيو وڃي ٿو، ۽ جيڪي گهڻو ڪري برطانيا، پورچوگال، آئرلينڊ، جرمني ۽ اٽلي مان آيل نسلن سان واسطو رکن ٿا.[حوالو گهربل] ٻين يورپي گروهن ۾ فرانسيسي، آسٽريائي، هسپانوي ۽ روسي شامل آهن. ايشيائي، جن ۾ گهڻا هانگ ڪانگ ۽ هندستان مان آهن ۽ جن ۾ هندو ۽ مسلمان ٻئي شامل آهن، آباديءَ جو هڪ سيڪڙو کان به گهٽ حصو آهن.

بارباڊوس ۾ آمريڪا ۽ ڪئناڊا مان آيل ماڻهو پڻ رهن ٿا. جيڪي بارباڊوسي آمريڪا ۾ سالن رهڻ کان پوءِ واپس اچن ٿا، يا جيڪي ٻار آمريڪا ۾ بارباڊوسي والدين وٽ پيدا ٿين ٿا، تن کي ”باجن يانڪي“ چيو وڃي ٿو؛ اهو اصطلاح ڪجهه ماڻهن پاران توهين آميز سمجهيو وڃي ٿو.[123] عام طور بارباڊوسي ماڻهو ٻيٽ سان واسطو رکندڙ سڀني ماڻهن کي ”باجن“ طور سڃاڻن ۽ قبول ڪن ٿا.[حوالو گهربل]

افرو-ڪيريبين آبادي کان ٻاهر اهم برادرين ۾ هي شامل آهن:

  1. انڊو-گياني ماڻهو، جيڪي ساٿي ملڪ گيانا مان وڌندڙ لڏپلاڻ سبب معيشت جو اهم حصو بڻجي ويا آهن.[وضاحت گهربل] لڳ ڀڳ 1990ع کان گيانا ۽ هندستان مان آيل انڊو-باجن ماڻهن جي وڌندڙ برادريءَ جا اطلاع ملن ٿا. اهي گهڻو ڪري ڏکڻ هندستاني نسل جا آهن، ۽ سندن انگ وڌي رهيو آهي، جيتوڻيڪ اهي ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو ۽ گيانا ۾ موجود ساڳين برادرين کان ننڍا آهن.[124][29] هندستاني نسل جا مسلمان بارباڊوسي گهڻو ڪري گجراتي نسل سان واسطو رکن ٿا. بارباڊوس جا ڪيترائي ننڍا ڪاروبار مسلمان هندستاني باجن ماڻهن جي ملڪيت ۽ انتظام هيٺ آهن.[125][126]
  2. يورو-باجن آباديءَ جو 5 سيڪڙو آهن[1] ۽ 17هين صديءَ کان بارباڊوس ۾ آباد آهن. انهن جا اصل نسل گهڻو ڪري انگلينڊ، آئرلينڊ، پورچوگال ۽ اسڪاٽلينڊ سان واسطو رکن ٿا. 1643ع ۾ بارباڊوس ۾ 37,200 اڇا ماڻهو هئا، جيڪي ان وقت آباديءَ جو 86 سيڪڙو هئا.[127] انهن کي عام طور اڇا باجن چيو وڃي ٿو. يورو-باجن ماڻهن آئرش ۽ اسڪاٽش هاءِ لينڊ موسيقي سميت لوڪ موسيقيءَ جا ڪجهه انداز، ۽ ”اسڪاٽلينڊ ضلعو“ جهڙا جڳهن جا نالا متعارف ڪرايا. اڇن بارباڊوسي ماڻهن ۾ ريڊليگز نالي هڪ غريب هيٺيون طبقو پڻ موجود آهي، جنهن ۾ جيمس اسڪاٽ، پهريون ڊيوڪ آف مونمائوٿ جا پوئلڳ، جيڪي سيج مور جي جنگ ۾ شڪست کان پوءِ هتي آندا ويا، ۽ آئرش معاهدي هيٺ پورهيتن ۽ قيدين جو اولاد شامل آهي.[128] انهن مان ڪيترائي پوءِ هاڻوڪي اتر ڪيرولائنا ۽ ڏکڻ ڪيرولائنا جي شروعاتي آبادگارن مان پڻ بڻيا. اڄ ريڊليگز جو انگ لڳ ڀڳ 400 آهي.[129]
  3. چيني-بارباڊوسي ماڻهو بارباڊوس جي وسيع ايشيائي آباديءَ جو ننڍو حصو آهن.[29] چيني کاڌو ۽ ثقافت روزمرهه باجن ثقافت جو حصو بڻجي رهيا آهن.[حوالو گهربل]
  4. لبناني ۽ شامي ماڻهو ٻيٽ جي عرب بارباڊوسي برادريءَ جو حصو آهن.[29]
  5. يهودي 1627ع جي پهرين آبادگارن کان ٿوري ئي دير پوءِ بارباڊوس پهتا. برج ٽائون ۾ نيڌي اسرائيل عبادتگاهه واقع آهي، جيڪا آمريڪا جي سڀ کان پراڻين يهودي عبادتگاهن مان هڪ آهي ۽ 1654ع سان لاڳاپيل آهي. موجوده عمارت 1833ع ۾ تعمير ڪئي وئي، جيڪا 1831ع جي سامونڊي طوفان ۾ تباهه ٿيل اڳوڻي عمارت جي جاءِ تي ٺاهي وئي.[130] ڀر واري قبرستان ۾ قبرن جا پٿر 1630ع واري ڏهاڪي جا آهن. هاڻي اهو ماڳ بارباڊوس نيشنل ٽرسٽ جي سنڀال هيٺ آهي.[131] اهو ماڳ 1929ع ۾ ويران ٿي ويو هو، پر 1986ع کان يهودي برادريءَ ان کي بچائڻ ۽ بحال ڪرڻ شروع ڪيو.[حوالو گهربل]
  6. 17هين صديءَ ۾ روما ماڻهو برطانيا مان بارباڊوس جي پوکين تي غلامن طور ڪم ڪرڻ لاءِ موڪليا ويا.[132]

ٻوليون

[سنواريو]

انگريزي ٻولي بارباڊوس جي سرڪاري ٻولي آهي ۽ سڄي ٻيٽ ۾ رابطن، انتظام ۽ سرڪاري خدمتن لاءِ استعمال ڪئي وڃي ٿي. ملڪ جي سرڪاري ٻوليءَ طور انگريزيءَ جو معياري روپ لفظن، اچارن، املا ۽ استعمال جي لحاظ کان برطانوي انگريزي سان گهڻو مشابه آهي، جيتوڻيڪ بلڪل ساڳيو ناهي. تنهن هوندي به، گهڻن بارباڊوسي ماڻهن لاءِ باجن ڪريول روزمرهه جي زندگيءَ جي ٻولي آهي، جيتوڻيڪ اها اڃا گهڻو ڪري زباني ٻولي آهي ۽ ان جو ڪو مڪمل معياري لکيل روپ موجود ناهي.[133]

مذهب

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو بارباڊوس ۾ مذهب
سينٽ مائيڪل ۽ آل اينجلز ڪئٿيڊرل، برج ٽائون

عيسائيت[134] بارباڊوس جو سڀ کان وڏو مذهب آهي، جنهن ۾ سڀ کان وڏو فرقا اينگليڪن آهن، جيڪي 2019ع ۾ آباديءَ جو 23.9 سيڪڙو هئا.[135] بارباڊوس ۾ ٻيا اهم عيسائي فرقا ڪيٿولڪ چرچ، جنهن جو انتظام برج ٽائون جو رومن ڪيٿولڪ ڊائوسيس ڪري ٿو، پينٽيڪوسٽل (19.5 سيڪڙو)، يهوداه جا شاهد، ستين ڏينهن ايڊوينٽسٽ چرچ ۽ روحاني بپتسما ڏيندڙ آهن.[29] چرچ آف انگلينڊ آزاديءَ کان پوءِ بارباڊوس جي پارليامينٽ پاران قانوني طور رياستي مذهب واري حيثيت ختم ڪرڻ تائين سرڪاري مذهب هو.[135][136]

2019ع تائين، 21 سيڪڙو بارباڊوسي ماڻهن پاڻ کي ڪنهن مذهب سان لاڳاپيل نه ڄاڻايو، جنهن سان غير مذهبي ماڻهو اينگليڪنن کان پوءِ ٻيو وڏو گروهه بڻيا.[137] بارباڊوس ۾ ننڍن مذهبن ۾ اسلام، هندومت، بهائي مذهب،[138] راستافاريت[139] ۽ يهوديت شامل آهن.[29]

رياست کي سيڪيولر رياست سمجهيو وڃي ٿو، جيڪا سڀني ماڻهن لاءِ مذهب يا عقيدي جي آزادي جي ضمانت ڏئي ٿي، جڏهن ته آئين جي تمهيد ۾ رڳو هڪ اعليٰ قوت ڏانهن علامتي اشارا موجود آهن.[137] 2021ع جي آدمشماريءَ ۾ لڳ ڀڳ اڌ، يعني 45.5 سيڪڙو بارباڊوسي ماڻهن ڪنهن به مذهبي وابستگي نه هئڻ جي ڄاڻ ڏني.[140]

حڪومت ۽ سياست

[سنواريو]
بارباڊوس جي پارليامينٽ جي عمارت، برج ٽائون

بارباڊوس 30 نومبر 1966ع کان هڪ آزاد ملڪ آهي.[141] ملڪ ۾ برطانوي ويسٽ منسٽر نظام جي نموني تي ٻڌل پارلياماني جمهوريه قائم آهي. رياست جو سربراهه بارباڊوس جو صدر آهي، جيڪو هن وقت جيفري بوسٽڪ آهي. صدر کي بارباڊوس جي پارليامينٽ چئن سالن جي مدي لاءِ چونڊيندي آهي، جڏهن ته رياستي معاملن بابت کيس بارباڊوس جو وزيراعظم صلاح ڏيندو آهي، جيڪو حڪومت جو سربراهه آهي. پارليامينٽ جي هيٺئين ايوان هائوس آف اسيمبلي ۾ 30 نمائندا آهن، جڏهن ته مٿئين ايوان سينيٽ ۾ 21 سينيٽر آهن.[142]

بارباڊوس جو آئين ملڪ جو بالادست قانون آهي.[143] قانون سازي بارباڊوس جي پارليامينٽ ڪندي آهي، پر ڪو به قانون ان وقت تائين نافذ نٿو ٿئي، جيستائين صدر ان جي منظوري نه ڏئي. منظوري روڪڻ جو صدر جو اختيار مطلق آهي ۽ پارليامينٽ ان کي رد نٿي ڪري سگهي.[144] اٽارني جنرل حڪومت جو مک قانوني صلاحڪار آهي، جيئن آئين جي شق 72(1) ۾ ڄاڻايل آهي.[145] بارباڊوس جي آزاد عدليه، جنهن کي جوڊيڪيچر چيو وڃي ٿو، آئين جي شق 79C تحت قائم ٿيل آهي.[145]

1990ع واري ڏهاڪي ۾ ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو جي پيٽرڪ ميننگ جي تجويز تي بارباڊوس، ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو ۽ گيانا وچ ۾ سياسي اتحاد قائم ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي وئي. اهو منصوبو ان وقت رڪجي ويو، جڏهن بارباڊوس جو ان وقت جو وزيراعظم لائيڊ ارسڪين سينڊيفورڊ بيمار ٿي پيو ۽ سندس ڊيموڪريٽڪ ليبر پارٽي ايندڙ عام چونڊن ۾ شڪست کاڌي.[146][147] بارباڊوس جا ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو توڙي گيانا سان ويجها لاڳاپا برقرار آهن. آمريڪا، ڪئناڊا ۽ برطانيا کان پوءِ گياني مهاجرن جو سڀ کان وڏو انگ بارباڊوس ۾ رهي ٿو.

بارباڊوس بين الاقوامي فوجداري عدالت جي روم اساسنامي جو ڌر ملڪ آهي.[148]

انٽرنيشنل آئيڊيا جي گلوبل اسٽيٽ آف ڊيموڪريسي (GSoD) انڊيڪسن ۽ ڊيموڪريسي ٽريڪر موجب، بارباڊوس مجموعي جمهوري معيارن ۾ وچولي کان مٿانهين درجي تائين ڪارڪردگي ڏيکاري ٿو، جڏهن ته صنفي برابري، جامع ووٽ جي حق ۽ اظهار جي آزاديءَ جي شعبن ۾ ملڪ جون خاص طور تي مضبوط خاصيتون آهن.[149][150][151]

سياسي ثقافت

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو بارباڊوس ۾ عام چونڊون

بارباڊوس ۾ ٻه جماعتي نظام رائج آهي. ملڪ جون ٻه مکيه سياسي جماعتون ڊيموڪريٽڪ ليبر پارٽي (DLP) ۽ حڪمران بارباڊوس ليبر پارٽي (BLP) آهن. 30 نومبر 1966ع تي آزاديءَ کان پوءِ ڊيموڪريٽڪ ليبر پارٽي 1966ع کان 1976ع، 1986ع کان 1994ع ۽ 2008ع کان 2018ع تائين حڪومت ڪئي، جڏهن ته بارباڊوس ليبر پارٽي 1976ع کان 1986ع، 1994ع کان 2008ع ۽ 2018ع کان هن وقت تائين حڪومت ڪندي رهي آهي.[حوالو گهربل][152]

پرڏيهي لاڳاپا

[سنواريو]


بارباڊوس غير وابسته تحريڪ واري پاليسي اختيار ڪري ٿو ۽ سڀني دوست ملڪن سان سهڪاري لاڳاپا قائم رکڻ جي ڪوشش ڪري ٿو. بارباڊوس ڪيريبين ڪميونٽي (CARICOM)، ڪيريڪام سنگل مارڪيٽ اينڊ اڪانامي (CSME)، ايسوسيئيشن آف ڪيريبين اسٽيٽس (ACS)،[153] آرگنائيزيشن آف آمريڪن اسٽيٽس (OAS)، دولت مشترڪه ۽ ڪيريبين ڪورٽ آف جسٽس (CCJ) جو مڪمل ۽ سرگرم ميمبر آهي. 2005ع ۾ بارباڊوس پرِوي ڪائونسل جي عدالتي ڪميٽي جي جاءِ تي ڪيريبين ڪورٽ آف جسٽس کي ملڪ جي آخري اپيلي عدالت بڻايو.[154]

بارباڊوس 1992ع ۾ ننڍين رياستن جي فورم (FOSS) جي قيام کان وٺي ان جو ميمبر آهي.[155]

عالمي واپاري تنظيم، يورپي ڪميشن ۽ ڪيريفورم

[سنواريو]

بارباڊوس عالمي واپاري تنظيم (WTO) جو 1995ع کان باني ميمبر آهي ۽ ان جي سرگرمين ۾ فعال نموني حصو وٺي ٿو. اهو پنهنجي سڀني واپاري ڀائيوارن کي گهٽ ۾ گهٽ سڀ کان وڌيڪ ترجيح يافته قوم (MFN) وارو سلوڪ ڏئي ٿو. يورپي يونين جا بارباڊوس سان لاڳاپا ۽ سهڪار ٻه طرفي توڙي علائقائي بنيادن تي هلن ٿا. بارباڊوس ڪوٽونو معاهدي جو ڌر آهي، جنهن تحت ڊسمبر 2007ع کان اهو يورپي ڪميشن سان اقتصادي ڀائيواري معاهدي وسيلي ڳنڍيل آهي. هن معاهدي ۾ آفريڪي، ڪيريبين ۽ پئسفڪ رياستن جي گروهه (ACP) جو ڪيريبين فورم (CARIFORUM) ذيلي گروهه شامل آهي. ڪيريفورم وسيع ACP گروهه جو واحد حصو آهي، جنهن يورپي يونين سان مڪمل علائقائي واپاري معاهدو ڪيو آهي. يورپي يونين–لاطيني آمريڪي ۽ ڪيريبين رياستن جي ڪميونٽي (CELAC) ۽ يورپي يونين–ڪيريفورم وچ ۾ پڻ ڳالهه ٻولهه جاري رهي ٿي.[156]

واپاري پاليسيءَ جو مقصد پرڏيهي مقابلي کان ڪجهه محدود ملڪي سرگرمين، خاص طور تي خوراڪ جي پيداوار، کي تحفظ ڏيڻ پڻ رهيو آهي، جڏهن ته اها ڳالهه به تسليم ڪئي وئي آهي ته گهڻيون ملڪي ضرورتون درآمدن وسيلي وڌيڪ بهتر نموني پوريون ٿي سگهن ٿيون.[157]

فوج ۽ قانون لاڳو ڪندڙ ادارا

[سنواريو]

بارباڊوس دفاعي فوج ۾ لڳ ڀڳ 800 اهلڪار آهن. ان جي ماتحت 14 کان 18 سالن جي عمر وارا نوجوان بارباڊوس ڪيڊٽ ڪور جو حصو آهن. هن ٻيٽ ملڪ جا دفاعي انتظام برطانيا، آمريڪا، عوامي جمهوريه چين[158] ۽ اوڀر ڪيريبين جي ٻين ملڪن جي علائقائي سلامتي نظام سان دفاعي معاهدن سان ويجهي نموني ڳنڍيل آهن.

بارباڊوس پوليس سروس بارباڊوس ٻيٽ تي قانون لاڳو ڪندڙ واحد ادارو آهي.[159]

انتظامي ورهاست

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو بارباڊوس جون پيرشون

بارباڊوس انتظامي طور 11 پيرشن ۾ ورهايل آهي:

  1. ڪرائسٽ چرچ
  2. سينٽ اينڊريو
  3. سينٽ جارج
  4. سينٽ جيمس
  5. سينٽ جان
  6. سينٽ جوزف
  7. سينٽ لوسي
  8. سينٽ مائيڪل
  9. سينٽ پيٽر
  10. سينٽ فلپ
  11. سينٽ ٿامس

معيشت

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو بارباڊوس جي معيشت
بارباڊوس حڪومت جي ضمانت هيٺ جاري ڪيل 1 اونس چانديءَ جو ڪيريبين سي هارس خودمختيار سڪو

في ماڻهو مجموعي ملڪي پيداوار (جي ڊي پي) جي لحاظ کان بارباڊوس دنيا جو 52هون امير ترين ملڪ آهي،[160] ۽ ملڪ ۾ هڪ چڱيءَ طرح ترقي يافته مخلوط معيشت ۽ نسبتاً بلند معيارِ زندگي موجود آهي. عالمي بئنڪ موجب، بارباڊوس دنيا جي 83 وڏي آمدني وارين معيشتن مان هڪ آهي.[161] تنهن هوندي به، 2012ع ۾ ڪيريبين ترقياتي بئنڪ سان گڏ ڪيل هڪ خود مطالعي مان ظاهر ٿيو ته 20 سيڪڙو بارباڊوسي غربت ۾ زندگي گذارين ٿا ۽ لڳ ڀڳ 10 سيڪڙو پنهنجي روزاني خوراڪ جون بنيادي ضرورتون به پوريون نٿا ڪري سگهن.[162] 2024ع جي عالمي جدت انڊيڪس ۾ بارباڊوس 77هين نمبر تي هو،[163] پر 2025ع ۾ ان جي درجابندي گهٽجي 84هين نمبر تي اچي وئي.[164][165]

تاريخي طور بارباڊوس جي معيشت ڪمند جي پوک ۽ ان سان لاڳاپيل سرگرمين تي دارومدار رکندي هئي، پر 1970ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙيءَ ۽ 1980ع واري ڏهاڪي جي شروعات کان معيشت کي متنوع بڻائي صنعتڪاري ۽ سياحت جي شعبن ڏانهن وڌايو ويو.[29] آف شور مالياتي خدمتون ۽ معلوماتي خدمتون پرڏيهي ناڻي جي آمدنيءَ جا اهم ذريعا بڻجي ويون آهن.[166]

2007ع جي ڪرڪيٽ ورلڊ ڪپ جي ميزباني سبب پڻ ٻيٽ تي تعميراتي سرگرمين ۾ وڏي واڌ آئي، جنهن دوران هوٽلن، آفيسن جي عمارتن ۽ رهائشي گهرن جي تعمير ۽ نئين سر ترقي ڪئي وئي.[167] 2008ع کان 2012ع تائين عالمي معاشي بحران ۽ منديءَ دوران اها تيزي گهٽجي وئي.[168]

1999ع کان 2000ع تائين معيشت مضبوط رهي، پر سياحت ۽ صارفين جي خرچن ۾ گهٽتائي، آمريڪا ۾ 11 سيپٽمبر 2001ع جي حملن ۽ برطانيا ۾ 7 جولاءِ 2005ع جي لنڊن بم ڌماڪن جي اثرن سبب 2001ع ۽ 2002ع ۾ معيشت منديءَ ۾ هلي وئي. 2003ع ۾ معيشت بحال ٿي ۽ 2004ع کان 2008ع تائين ترقي ڪندي رهي. 2008ع کان 2013ع تائين ٻيهر مندي آئي، جنهن کان پوءِ 2014ع کان 2017ع تائين واڌ ٿي. عالمي معاشي بحران دوران 2017ع کان 2019ع تائين معيشت هڪ ڀيرو ٻيهر منديءَ جو شڪار ٿي. 2016ع، 2017ع ۽ 2018ع دوران اسٽينڊرڊ اينڊ پوئرز ۽ موڊيز طرفان مجموعي طور 23 ڀيرا ملڪ جي ڪريڊٽ درجابندي گهٽائي وئي. 2019ع ۾ انهن ئي ادارن طرفان ٽي ڀيرا درجابندي وڌائڻ کان پوءِ معيشت بحاليءَ جا آثار ڏيکاريا. پهرين جنوري کان 31 مارچ 2020ع تائين معيشت ٻيهر وڌڻ شروع ٿي هئي، پر پوءِ ڪوويڊ-19 معاشي مندي سبب ٻيهر گهٽتائي آئي.

بارباڊوس جي روايتي واپاري ڀائيوارن ۾ ڪئناڊا، ڪيريبين برادري، خاص طور ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو، برطانيا ۽ آمريڪا شامل آهن. تازين حڪومتن بيروزگاري گهٽائڻ، سڌي پرڏيهي سيڙپڪاري جي حوصلا افزائي ڪرڻ ۽ باقي سرڪاري ملڪيت وارن ادارن جي نجڪاريءَ لاءِ ڪوششون جاري رکيون آهن. 2003ع ۾ بيروزگاري گهٽجي 10.7 سيڪڙو ٿي وئي هئي.[1] جڏهن ته 2015ع جي ٻئي ٽه ماهي ۾ اها ٻيهر وڌي 11.9 سيڪڙو ٿي وئي.[169]

يورپي يونين بارباڊوس جي بين الاقوامي ڪاروباري ۽ مالياتي خدمتن واري شعبي کي جديد بڻائڻ لاءِ 10 ملين يورو جي پروگرام ذريعي مدد ڪري رهي آهي.[170]

بارباڊوس وٽ ڪيريبين علائقي جي ٽئين وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي. 2009ع مطابق، اسٽاڪ ايڪسچينج جا عملدار مقامي اسٽاڪ مارڪيٽ کي بين الاقوامي سيڪيورٽيز مارڪيٽ (آءِ ايس ايم) سان وڌيڪ وسيع ڪرڻ جي امڪان جو جائزو وٺي رهيا هئا.[171]

خودمختيار قرض جي ادائگيءَ ۾ ناڪامي ۽ نئين سر جوڙجڪ

[سنواريو]

مئي 2018ع تائين بارباڊوس جو رهيل قرض وڌي 7.5 ارب آمريڪي ڊالر ٿي ويو هو، جيڪو ملڪ جي مجموعي ملڪي پيداوار کان 1.7 ڀيرا وڌيڪ هو. جون 2018ع ۾ حڪومت 2035ع ۾ پختي ٿيندڙ يورو بانڊن تي ڪوپن جي ادائگي نه ڪري سگهي، جنهن کان پوءِ بارباڊوس پنهنجي خودمختيار قرض جي ادائگيءَ ۾ ناڪام قرار ڏنو ويو. بارباڊوس جو رهيل بانڊ قرض 4.4 ارب آمريڪي ڊالر تائين پهچي ويو هو.[172]

آڪٽوبر 2019ع ۾ بارباڊوس قرض ڏيندڙن جي هڪ گروهه سان قرض جي نئين سر جوڙجڪ بابت ڳالهيون مڪمل ڪيون. هن گروهه ۾ ايٽن وينس مئنيجمينٽ، گري لاڪ ڪيپيٽل مئنيجمينٽ، ٽيچرز ايڊوائيزرز ۽ گيانا بئنڪ فار ٽريڊ اينڊ انڊسٽري شامل هئا. قرض ڏيندڙن موجوده بانڊن کي 2029ع ۾ پختي ٿيندڙ قرض جي نئين سلسلي سان مٽائڻ تي اتفاق ڪيو. نون بانڊن ۾ اصل قرض جي رقم ۾ لڳ ڀڳ 26 سيڪڙو گهٽتائي ("هيئر ڪٽ") شامل هئي ۽ انهن ۾ اهڙي شق پڻ شامل ڪئي وئي، جنهن تحت قدرتي آفت اچڻ جي صورت ۾ اصل رقم جي ادائگي ملتوي ڪري سگهجي ٿي ۽ وياج کي اصل قرض ۾ شامل ڪري سگهجي ٿو.[173][174]

صحت

[سنواريو]

ٻيٽ جي مکيه اسپتال راڻي ايلزبيٿ اسپتال آهي؛ تنهن هوندي به، بارباڊوس ۾ پنج پيرشن ۾ اٺ پولي ڪلينڪون موجود آهن. بارباڊوس ۾ طبي سارسنڀال جا ڪيترائي مشهور مرڪز پڻ آهن، جن ۾ بي ويو اسپتال، سينڊي ڪريسٽ ميڊيڪل سينٽر، ايف ايم ايڇ ايمرجنسي ميڊيڪل ڪلينڪ ۽ ارجنٽ ڪيئر شامل آهن.[175][176]

تعليم

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو بارباڊوس ۾ تعليم
سينٽ فلپ، بارباڊوس ۾ اسڪولي ٻار

بارباڊوس جي خواندگي جي شرح لڳ ڀڳ 100 سيڪڙو جي ويجهو شمار ڪئي وڃي ٿي.[177][29] بارباڊوس جو مکيه سرڪاري تعليمي نظام برطانوي نموني تي جوڙيل آهي. بارباڊوس جي حڪومت تعليم تي پنهنجي مجموعي گهريلو پيداوار جو 6.7 سيڪڙو خرچ ڪري ٿي (2008ع).[1]

ملڪ جي سڀني نوجوانن لاءِ 16 سالن جي عمر تائين اسڪول وڃڻ لازمي آهي. بارباڊوس ۾ سڄي ٻيٽ تي 70 کان وڌيڪ پرائمري اسڪول ۽ 20 کان وڌيڪ سيڪنڊري اسڪول آهن. هتي ڪيترائي خانگي اسڪول پڻ آهن، جن ۾ مونٽيسوري ۽ بين الاقوامي بيڪالوريٽ تعليم مهيا ڪندڙ اسڪول به شامل آهن. انهن اسڪولن ۾ شاگردن جو داخلا انگ سرڪاري اسڪولن جي مجموعي داخلا جي 5 سيڪڙو کان گهٽ آهي.[178]

ملڪ ۾ سرٽيفڪيٽ، ڊپلوما ۽ ڊگري سطح جي تعليم بارباڊوس ڪميونٽي ڪاليج، سيموئل جيڪمن پريسڪوڊ انسٽيٽيوٽ آف ٽيڪنالاجي، ڪوڊرنگٽن ڪاليج، ۽ ڪيف هِل ڪيمپس ۽ يونيورسٽي آف دي ويسٽ انڊيز جي اوپن ڪيمپس پاران مهيا ڪئي وڃي ٿي. بارباڊوس ۾ ڪيترائي پرڏيهي ميڊيڪل اسڪول پڻ موجود آهن، جهڙوڪ راس يونيورسٽي اسڪول آف ميڊيسن ۽ آمريڪن يونيورسٽي آف انٽيگريٽو سائنسز، اسڪول آف ميڊيسن.[178]

ثقافت

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو بارباڊوس جي ثقافت

بارباڊوس جي ثقافت اولهه آفريڪي، پرتگالي، ڪريول، هندستاني ۽ برطانوي ثقافتن جو ميلاپ آهي. بارباڊوس جي شهرين کي سرڪاري طور باربيڊيئن سڏيو وڃي ٿو، پر عام ڳالهه ٻولهه ۾ کين بيجن (اچار: بَي‌جَنز) چيو وڃي ٿو. هي اصطلاح 19هين صديءَ دوران "بيڊيئن" (باربيڊيئن جو مختصر روپ) مان ارتقا پذير ٿيو.[179][180]

ٻيٽ تي منعقد ٿيندڙ ڪارنيول جهڙن ثقافتي ميلن مان سڀ کان وڏو ڪراپ اوور ميلو آهي، جيڪو پهريون ڀيرو 1687ع ۾ قائم ٿيو ۽ 1974ع ۾ ٻيهر شروع ڪيو ويو. ٻين ڪيترن ئي ڪيريبين ۽ لاطيني آمريڪي ملڪن وانگر، ڪراپ اوور ٻيٽ جي ڪيترن ئي ماڻهن لاءِ هڪ اهم تقريب آهي، جڏهن ته هر سال هزارين سياح پڻ ان ۾ شرڪت ڪرڻ لاءِ بارباڊوس اچن ٿا.[29] ميلي ۾ موسيقيءَ جا مقابلا ۽ ٻيون روايتي سرگرميون شامل آهن ۽ ان دوران ٻيٽ جي مقامي ڪيلپسو ۽ سوڪا موسيقيءَ جو وڏو حصو پيش ڪيو وڃي ٿو. سڀ کان وڌيڪ ڪمند لڻندڙ باربيڊيئن مرد ۽ عورت کي فصل جو بادشاهه ۽ راڻي قرار ڏنو وڃي ٿو.[181] ڪراپ اوور جولاءِ جي شروعات ۾ شروع ٿئي ٿو ۽ آگسٽ جي پهرين سومر تي ٿيندڙ ڪيڊومينٽ ڊي جي ويس وڳن واري جلوس سان پڄاڻيءَ تي پهچي ٿو. نئين ڪيلپسو ۽ سوڪا موسيقي عام طور ميلي جي شروعات سان هم آهنگ ڪرڻ لاءِ مئي جي شروعات کان جاري ڪئي ويندي آهي ۽ وڌيڪ وڄائي ويندي آهي.[178]

فن

[سنواريو]

باربيڊيئن فن صدين کان ارتقا ڪندو رهيو آهي ۽ ٻيٽ جي پيچيده تاريخ کان متاثر ٿيو آهي، جنهن ۾ مقامي ماڻهن جون ثقافتون، نوآبادياتي دور ۽ ان کان پوءِ هڪ متحرڪ نوآباديات-پڄاڻان سڃاڻپ جو اُڀار شامل آهن. آفريڪي، يورپي ۽ ڪيريبين اثرن جي پاڻ ۾ ميلاپ هڪ منفرد فني ورثي کي جنم ڏنو آهي، جيڪو اڄ به همعصر فنڪارن لاءِ اتساهه جو ذريعو بڻيل آهي.[182]

20هين صديءَ جي پوئين حصي کان وٺي 21هين صديءَ تائين باربيڊيئن فن ۾ هڪ ثقافتي نئين جاڳرتا ڏسڻ ۾ آئي، جنهن کي هاڻي راسڪل ميگزين دستاويزي صورت ۾ محفوظ ڪيو آهي. فنڪارن مختلف ذريعن، اسلوبن ۽ طريقن تي تجربا ڪرڻ شروع ڪيا ۽ روايتي فني طريقن کي همعصر اظهار سان ملائي پيش ڪيو. تجربن جي هن دور باربيڊيئن فن جي متحرڪ ۽ گهڻ رخي نوعيت کي وڌيڪ سگهارو ڪيو، جيڪا ثقافتي ڏي وٺ ۽ موافقت لاءِ ٻيٽ جي کليل روَيي جي عڪاسي ڪري ٿي.

عالمي فني برادريءَ ۾ پنهنجي مقام کان واقف باربيڊيئن فنڪارن بين الاقوامي فني رجحانن سان پڻ لاڳاپا وڌائڻ شروع ڪيا. هن عالمي نقطه نظر خيالن جي باهمي ڏي وٺ کي جنم ڏنو، جنهن تحت فنڪارن مختلف ذريعن مان اتساهه ورتو ۽ ساڳئي وقت ڪيريبين ۽ پرڏيهي آبادين سان لاڳاپيل فن بابت وسيع بحث ۾ پنهنجو حصو پڻ وڌو.

ميڊيا

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو بارباڊوس ۾ ميڊيا

کاڌا

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو باربيڊيئن کاڌا
مائونٽ گي رم جو سياحتي مرڪز

بيجن کاڌا آفريڪي، هندستاني، آئرش، ڪريول ۽ برطانوي اثرن جو ميلاپ آهن. هڪ عام کاڌي ۾ گوشت يا مڇيءَ جو مکيه طعام شامل هوندو آهي، جنهن کي عام طور جڙي ٻوٽين ۽ مصالحن جي ميلاپ سان مصالحيدار ڪيو ويندو آهي، ۽ ان سان گڏ گرم ضمني طعام ۽ هڪ يا وڌيڪ سلاد پيش ڪيا ويندا آهن. عام بيجن ضمني طعامن ۾ اچاريل کيرو، مڇيءَ جا ڪيڪ، بيڪ وغيره شامل ٿي سگهن ٿا. کاڌو عام طور هڪ يا وڌيڪ چٽن سان پيش ڪيو ويندو آهي.[183] بارباڊوس جو قومي طعام مصالحيدار چٽڻيءَ سان ڪو-ڪو ۽ اڏامندڙ مڇي آهي.[184] هڪ ٻيو روايتي طعام پڊنگ اينڊ سوس آهي، جيڪو مصالحي دار مٺن پٽاٽن سان گڏ اچاريل سوئر جي گوشت مان تيار ڪيو ويندو آهي.[185] ان کان سواءِ سامونڊي کاڌن ۽ مختلف قسمن جي گوشت جو وسيع انتخاب پڻ موجود آهي.[186]

بارباڊوس ۾ مائونٽ گي رم جو سياحتي مرڪز پاڻ کي دنيا جي سڀ کان پراڻي اڃا تائين موجود رم ڪمپني قرار ڏئي ٿو، جنهن جو سڀ کان پراڻو تصديق ٿيل دستاويز 1703ع جو آهي. ڪاڪسپر رم ۽ ماليبو پڻ ٻيٽ سان واسطو رکن ٿا. بارباڊوس ۾ بينڪس بارباڊوس بروري پڻ موجود آهي، جيڪا بينڪس بيئر نالي پيل ليگر ۽ بينڪس ايمبر ايل تيار ڪري ٿي.[187] بينڪس ٽائيگر مالٽ نالي هڪ غير الڪوحلي مالٽي مشروب پڻ تيار ڪري ٿي. 10 سينٽس بيئر بارباڊوس جي اسپائيٽس ٽائون، سينٽ پيٽر ۾ تيار ڪئي وڃي ٿي ۽ ان کي مائونٽ گي جي اسپيشل ريزرو رم جي پيپن ۾ 90 ڏينهن تائين پچايو وڃي ٿو. اها پهريون ڀيرو 2009ع ۾ تيار ڪئي وئي ۽ ڪيريڪام جي ڪجهه ملڪن ۾ دستياب آهي.[188]

موسيقي

[سنواريو]
بين الاقوامي پاپ اسٽار ريانا، جيڪا بارباڊوس جي رهواسي آهي، نو ڀيرا گريمي ايوارڊ کٽي چڪي آهي ۽ هر دور جي سڀ کان وڌيڪ وڪرو ٿيندڙ موسيقي فنڪارن مان هڪ آهي، جنهن جا سڄي دنيا ۾ 200 ملين کان وڌيڪ رڪارڊ وڪرو ٿي چڪا آهن.

2021ع ۾ ريانا کي ملڪ جي قومي هيرو طور مقرر ڪيو ويو. اهو اعزاز وزيراعظم ميا موٽلي طرفان سندس صدارتي حلف برداريءَ واري تقريب دوران ڏنو ويو، جيڪا ملڪ جي جمهوريه بڻجڻ جي موقعي جي نشاندهي پڻ ڪندي هئي.[189][190]

رانديون

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو بارباڊوس ۾ رانديون
گيريسن سوانا ۾ هڪ گهوڙو ۽ سوار

برطانوي نوآبادياتي ورثي وارن ٻين ڪيريبين ملڪن وانگر، ٻيٽ تي ڪرڪيٽ تمام گهڻي مقبول آهي. ويسٽ انڊيز ڪرڪيٽ ٽيم ۾ عام طور ڪيترائي باربيڊيئن رانديگر شامل هوندا آهن. ڪيترين ئي وارم اپ، گروپ مرحلي ۽ ڪجهه "سپر ايٽ" ميچن کان سواءِ، ملڪ 2007ع ڪرڪيٽ ورلڊ ڪپ ۽ 2024ع آءِ سي سي مردن جو ٽي20 ورلڊ ڪپ جي فائنلن جي پڻ ميزباني ڪئي.[191]

ايٿليٽڪس ۾ ڊوڙيندڙ اوباديلي ٿامپسن 2000ع گرمائي اولمپڪ راندين ۾ 100 ميٽر ڊوڙ ۾ ڪانسي جو تمغو کٽيو. آگسٽ 2022ع تائين، هو اولمپڪس ۾ بارباڊوس جو پهريون تمغو کٽيندڙ رانديگر هو.[192]

رگبي پڻ بارباڊوس ۾ مقبول آهي.[193]

باسڪيٽ بال جي مقبوليت وڌي رهي آهي ۽ اها اسڪولن ۽ ڪاليجن ۾ کيڏي وڃي ٿي. بارباڊوس مردن جي قومي باسڪيٽ بال ٽيم بين الاقوامي سطح تي پڻ ڪجهه ڪاميابيون حاصل ڪيون آهن، جن ۾ 2006ع دولت مشترڪه راندين ۾ پنجين پوزيشن حاصل ڪرڻ شامل آهي.[194]

پولو ٻيٽ جي امير طبقي ۾ تمام گهڻي مقبول آهي ۽ "هاءِ گول" ايپس هل ٽيم سينٽ جيمس ڪلب ۾ قائم آهي.[195]

ڪينسنگٽن اوول، برج ٽائون ۾ 2007ع ڪرڪيٽ ورلڊ ڪپ جي فائنل جي ميزباني ڪئي. ڪرڪيٽ بارباڊوس ۾ سڀ کان وڌيڪ مقبول راندين مان هڪ آهي ۽ راند ۾ پنهنجي اهميت ۽ خدمتن سبب ڪينسنگٽن اوول کي اڪثر "ڪرڪيٽ جو مڪو" سڏيو ويندو آهي.

گولف ۾، بارباڊوس اوپن، جيڪو رائل ويسٽمورلينڊ گولف ڪلب ۾ کيڏيو ويندو هو، 2000ع کان 2009ع تائين يورپي سينيئرز ٽور جو ساليانو مرحلو رهيو. ڊسمبر 2006ع ۾ ڊبليو جي سي ورلڊ ڪپ ملڪ جي سينڊي لين تفريحي ماڳ جي ڪنٽري ڪلب ڪورس تي منعقد ٿيو، جيڪو ٽام فازيو جي جوڙيل 18 سوراخن وارو گولف ڪورس آهي. بارباڊوس گولف ڪلب ٻيٽ تي موجود هڪ ٻيو گولف ڪورس آهي.

والي بال پڻ مقبول آهي ۽ اها خاص طور بند هالن اندر کيڏي وڃي ٿي.[196]

ٽينس جي مقبوليت پڻ وڌي رهي آهي. بارباڊوس ڊيرين ڪنگ جو وطن آهي، جنهن مئي 2017ع ۾ پنهنجي ڪيريئر جي بهترين عالمي درجابندي 106 حاصل ڪئي ۽ 2016ع گرمائي اولمپڪس ۽ 2017ع يو ايس اوپن ۾ پڻ حصو ورتو.[197]

موٽر اسپورٽس پڻ بارباڊوس جي راندين ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿيون. ريلي بارباڊوس هر اونهاري ۾ منعقد ٿئي ٿي ۽ اها ايف آءِ اي ناڪام جي ڪئلينڊر ۾ شامل آهي. ان کان سواءِ، بشي پارڪ سرڪٽ 2014ع ۾ ريس آف چيمپيئنز جي ميزباني ڪئي.[198]

واپاري هوائن جي موجودگي ۽ موزون سامونڊي لهرن سبب ٻيٽ جو ڏاکڻو ڇيڙو ويو سيلنگ، جيڪا ونڊ سرفنگ جي هڪ انتهائي قسم آهي، لاءِ مثالي هنڌ بڻجي ٿو.

نيٽ بال پڻ بارباڊوس جي عورتن ۾ مقبول آهي.[199]

نيشنل فٽبال ليگ (اين ايف ايل) جا ڪيترائي رانديگر بارباڊوس سان واسطو رکن ٿا، جن ۾ رابرٽ بيلي، راجر فارمر، ايلوس جوزف، ريمون هيرووڊ ۽ سيم سيل شامل آهن.[200]

هر سال مارچ ۾ بارباڊوس سرف پرو سرفنگ مقابلو باٿشيبا ۾ منعقد ڪيو ويندو آهي. هي ورلڊ سرف ليگ جي اتر آمريڪي ڪواليفائنگ سيريز جي سيزن جي آخري تقريب آهي.[201]

بارباڊوس جي قومي فٽبال ٽيم، جنهن جو عرف بيجن ٽرائيڊنٽس آهي ۽ اهو نالو ملڪ جي جهنڊي تي موجود ٽن ڏندن واري نشان تان ورتل آهي، ڪانڪاڪاف جي مقابلن ۾ حصو وٺندي آهي، پر اڃا تائين ڪنهن وڏي ٽورنامينٽ لاءِ ڪواليفاءِ نه ڪري سگهي آهي.

آمدرفت

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو بارباڊوس ۾ آمدرفت
اسپائٽس ٽائون، سينٽ پيٽر، بارباڊوس ۾ هينو اي سي ايم اي مِني بس بي 163

جيتوڻيڪ بارباڊوس پنهنجي سڀ کان ويڪري هنڌ تي لڳ ڀڳ 34 km (21 mi) ويڪرو آهي، پر ٽريفڪ سبب سينٽ فلپ (ڏکڻ-اوڀر) ۾ سڪس ڪراس روڊز کان سينٽ لوسي (اتر-مرڪزي) ۾ نارٿ پوائنٽ تائين ڪار جو سفر ڏيڍ ڪلاڪ يا ان کان به وڌيڪ وقت وٺي سگهي ٿو. بارباڊوس ۾ رجسٽر ٿيل ڪارن جو انگ شهرين جي انگ جي لڳ ڀڳ اڌ جي برابر آهي. بارباڊوس ۾ گاڏيون روڊ جي کاٻي پاسي هلائجن ٿيون.[202]

بارباڊوس پنهنجي ڪيترن ئي گول چڪرن جي ڪري مشهور آهي. هڪ مشهور گول چڪر برج ٽائون جي اوڀر ۾ واقع آهي، جتي غلام بوسا جو آزاديءَ وارو مجسمو نصب ٿيل آهي.[203]

ٻيٽ تي آمدرفت نسبتاً آسان آهي، جتي روٽ ٽيڪسيون، جن کي ”زيڊ آرز“ (اچار: ”زيڊ-آرز“) چيو وڃي ٿو، ٻيٽ جي اڪثر علائقن تائين هلن ٿيون. اهي ننڍيون بسون ڪڏهن ڪڏهن تمام گهڻيون ڀريل هونديون آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ عام طور مسافرن کي سندن انگ جي پرواهه کان سواءِ سوار ٿيڻ کان انڪار نه ڪيو ويندو آهي. اهي عام طور منزلن ڏانهن وڌيڪ خوبصورت نظارن وارا رستا اختيار ڪنديون آهن. اهي اڪثر گاديءَ واري شهر برج ٽائون يا ٻيٽ جي اترئين حصي ۾ اسپائٽس ٽائون کان روانيون ٿين ٿيون.[204]

زيڊ آرز سميت، هتي ٽي بس نظام هفتي جا ستئي ڏينهن هلن ٿا، جيتوڻيڪ آچر تي سندن سروس گهٽ هوندي آهي. انهن ۾ زيڊ آرز، پيليون مني بسون ۽ ٽرانسپورٽ بورڊ جون نيريون بسون شامل آهن. انهن مان ڪنهن به بس ۾ هڪ سفر جو ڀاڙو Bds$ 3.5 آهي.[205] ٻن خانگي نظامن، يعني ”زيڊ آرز“ ۽ ”مني بسن“ جون ننڍيون بسون باقي پئسا واپس ڏئي سگهن ٿيون؛ جڏهن⁠تہ حڪومت پاران هلائجندڙ بارباڊوس ٽرانسپورٽ بورڊ جون وڏيون نيريون بسون باقي پئسا واپس نٿيون ڏين، پر رسيد ضرور ڏين ٿيون. بارباڊوس ٽرانسپورٽ بورڊ جون بسون بارباڊوس ۾ مقرر بس رستن ۽ طئي ٿيل وقتن مطابق هلن ٿيون. اسڪولي وردي پاتل شاگرد، جن ۾ ڪجهه سيڪنڊري اسڪولن جا شاگرد پڻ شامل آهن، سرڪاري بسن ۾ مفت سفر ڪن ٿا ۽ زيڊ آرز ۾ Bds$ 2.5 ڀاڙو ڏين ٿا. اڪثر رستن لاءِ برج ٽائون ۾ بس مٽائڻ ضروري هوندو آهي. بارباڊوس ٽرانسپورٽ بورڊ جو هيڊڪوارٽر سينٽ مائيڪل ۾ روبڪ اسٽريٽ تي ڪيز هائوس ۾ واقع آهي، جڏهن⁠تہ ان جا بس ڊپو ۽ ٽرمينل فيئرچائلڊ اسٽريٽ تي فيئرچائلڊ اسٽريٽ بس ٽرمينل ۽ برج ٽائون، سينٽ مائيڪل ۾ پرنسيس ايلس هاءِ وي تي پرنسيس ايلس بس ٽرمينل ۾ آهن؛ جيڪو اڳ جوبلي گارڊنز، برج ٽائون، سينٽ مائيڪل ۾ لوئر گرين بس ٽرمينل جي نالي سان مشهور هو. ٻيا ٽرمينل سينٽ پيٽر ۾ اسپائٽس ٽائون جو اسپائٽس ٽائون بس ٽرمينل؛ ڪرائسٽ چرچ ۾ اوئسٽنز جو اوئسٽنز بس ڊپو؛ ۽ سينٽ فلپ ۾ مينگروو جو مينگروو بس ڊپو آهن. جولاءِ 2020ع ۾ بارباڊوس ٽرانسپورٽ بورڊ کي بي وائي ڊي جون 33 برقي بسون مليون، جيڪي نه رڳو پراڻي ٿيندڙ ڊيزل بس ٻيڙي ۾ واڌ لاءِ حاصل ڪيون ويون، پر 2030ع تائين فوسل ٻارڻن جي استعمال کي ختم ڪرڻ واري حڪومت جي مقصد ۾ مدد ڏيڻ لاءِ پڻ آنديون ويون.[206][207]

ڪجهه هوٽلون به سياحن کي هوٽل جي لابي ٻاهران ٻيٽ جي دلچسپ هنڌن تائين شٽل خدمتون مهيا ڪن ٿيون. بارباڊوس ۾ مقامي ملڪيت ۽ انتظام هيٺ گاڏيون ڪرائي تي ڏيڻ جون ڪيتريون ئي ايجنسيون آهن، پر ڪا به گهڻ قومي ڪمپني موجود ناهي.[208]

ٻيٽ جو واحد هوائي اڏو گرانٽلي ايڊمز بين الاقوامي هوائي اڏو آهي. هتي دنيا جي مختلف هنڌن کان ڪيترين ئي وڏين هوائي ڪمپنين جون روزاني اڏامون اچن ٿيون،[209][210] ان سان گڏ ڪيترين ئي ننڍين علائقائي تجارتي هوائي ڪمپنين ۽ چارٽر خدمتن جون اڏامون پڻ هلن ٿيون.[211][212] هي هوائي اڏو ڪيريبين لاءِ ڏاکڻي هوائي آمدرفت مرڪز طور ڪم ڪري ٿو.[213] بارباڊوس جا برطانيا سان مضبوط هوائي رابطا آهن ۽ باقاعده اڏامون ٻيٽ کي برطانيا جي وڏن شهرن سان ڳنڍين ٿيون. انهن رابطن بارباڊوس کي بين الاقوامي مسافرن لاءِ آسانيءَ سان پهچڻ جوڳو ڪيريبين سياحتي ماڳ بڻائڻ ۾ مدد ڪئي آهي.[214] 2003ع کان 2006ع تائين هوائي اڏي ۾ US$100 million جي لاڳت سان واڌ ۽ جديدڪاري ڪئي وئي.[215] 2023ع ۾ ان جي اڳوڻي ڪانڪارڊ ٽرمينل ۽ عجائب گهر کي نئين روانگي ٽرمينل ۾ تبديل ڪرڻ جو ڪم شروع ڪيو ويو،[216] ۽ ڊسمبر 2023ع ۾ وزيراعظم ميا موٽلي هوائي اڏي جي وڌيڪ ترقي لاءِ US$300 million جي منصوبي بابت ڳالهين جو اعلان ڪيو.[217]

برج ٽائون جو سامونڊي بندرگاهه تجارتي ڪنٽينر ۽ ڪروز جهازن جي آمدرفت لاءِ مکيه بندرگاهه آهي.[218][219] سامونڊي آمدرفت جو انتظام بارباڊوس پورٽ انڪارپوريٽيڊ ڪري ٿي، جيڪا اڳ باضابطه طور بارباڊوس پورٽ اٿارٽي سڏبي هئي.[220]

2009ع تائين، جڏهن بيجن هيليڪاپٽر پنهنجو ڪاروبار بند ڪيو، اها هيليڪاپٽر شٽل خدمتون مهيا ڪندي هئي.[221] هوائي آمدرفت جو انتظام بارباڊوس سول ايويئيشن ڊپارٽمينٽ ڪري ٿو.[222]

پڻ ڏسو

[سنواريو]


وڌيڪ پڙهڻ

[سنواريو]
  • Burns, Sir Alan (1965). برطانوي ويسٽ انڊيز جي تاريخ. لنڊن: جارج ايلن اينڊ انون.
  • Davis, David Brion (2006). غير انساني غلامي: نئين دنيا ۾ غلاميءَ جو عروج ۽ زوال. نيو يارڪ: آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس. ISBN 0-19-514073-7.
  • De Ledesma, Charles; Georgia Popplewell (2000). "برانڊيءَ ۾ پاڻي وجهجي؟". ۾ Broughton, Simon; Ellingham, Mark; McConnachie, James; Duane, Orla (مرتب). دنيا جي موسيقيءَ لاءِ رف گائيڊ، جلد 2. رف گائيڊز. ص. 507–526. ISBN 1-85828-636-0.
  • Frere, Samuel (1768). بارباڊوس جي مختصر تاريخ (PDF). لنڊن: جي. ڊوڊسلي.
  • Gragg, Larry Dale (2003). منتقل ٿيل انگريز: بارباڊوس جي انگريزي نوآباديڪاري، 1627–1660. آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس. ISBN 978-0199253890.
  • Hamshere, Cyril (1972). ڪيريبين ۾ برطانوي. ڪيمبرج، ميساچوسٽس: هارورڊ يونيورسٽي پريس.
  • Newman, Simon P (2013). محنت جي هڪ نئين دنيا: برطانوي ائٽلانٽڪ ۾ غلاميءَ جي ترقي. فلاڊيلفيا، پينسلوانيا: يونيورسٽي آف پينسلوانيا پريس. ISBN 978-0812245196.
  • Northrup, David (مرتب). ائٽلانٽڪ غلام واپار (ٻيو ڇاپو). بوسٽن، ميساچوسٽس: هاٽن مفلن ڪمپني، 2002. ISBN 0-618-11624-9.
  • O'Shaughnessy, Andrew Jackson (2000). ورهائجي ويل سلطنت: آمريڪي انقلاب ۽ برطانوي ڪيريبين. فلاڊيلفيا، پينسلوانيا: يونيورسٽي آف پينسلوانيا پريس. ISBN 978-0812217322.
  • Rogoziński, Jan (January 1999). ڪيريبين جي مختصر تاريخ: اراواڪ ۽ ڪيريب کان اڄ تائين (نظرثاني ٿيل ڇاپو). نيو يارڪ: فيڪٽس آن فائل. ISBN 978-0-8160-3811-4.
  • Scott, Caroline (1999). انسائيٽ گائيڊ بارباڊوس (چوٿون ڇاپو). سنگاپور: ڊسڪوري چينل اينڊ انسائيٽ گائيڊز. ISBN 0-88729-033-7.
  • سانچو:CIA World Factbook

حوالا

[سنواريو]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 "Barbados". CIA World Factbook (انگريزي ۾). اصل نسخو مان 2021-01-23 تي محفوظ ڪيل.
  2. ↑ "Our World in Data". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 12 January 2024 تي محفوظ ڪيل. 11 January 2024 تي حاصل ڪيل.
  3. ↑ 2021 Population and Housing Census Report – August 1, 2021 (PDF) (Report). Barbados Statistical Service. June 2023. ص. 21. اصل نسخو (PDF) مان December 3, 2024 تي محفوظ ڪيل. August 12, 2026 تي حاصل ڪيل.
  4. 1 2 3 4 "World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Barbados)". IMF.org. International Monetary Fund. 10 October 2023. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 5 November 2023 تي محفوظ ڪيل. 20 October 2023 تي حاصل ڪيل.
  5. ↑ "Gini index - Barbados". World Bank Open Data. 25 November 2025 تي حاصل ڪيل.
  6. ↑ "Human Development Report 2023/2024" (انگريزي ۾). United Nations Development Programme. 26 May 2025. 25 May 2025 تي حاصل ڪيل.
  7. ↑ "Barbados". 29 August 2006. اصل نسخو مان 15 October 2007 تي محفوظ ڪيل. (fco.gov.uk), updated 5 June 2006.
  8. 1 2 "Why tiny Barbados said goodbye to the royal family". ABC News (آسٽريليائي انگريزي ۾). 2025-11-29. 2025-11-30 تي حاصل ڪيل.
  9. 1 2 Sauer, Carl Ortwin (1969) [1966]. [[[:سانچو:GBurl]] Early Spanish Main, The]. University of California Press. ص. 192–197. ISBN 0-520-01415-4. {{cite book}}: Check |url= value (مدد)
  10. ↑ Secretariat. "Barbados – History". Commonwealth of Nations. اصل نسخو مان 20 August 2014 تي محفوظ ڪيل.
  11. ↑ "The story of Irish indentured servants sent from here to the Caribbean". 4 July 2019.
  12. ↑ Omondi, Sharon (8 July 2019). "What Is The Ethnic Composition Of The Population Of Barbados?". WorldAtlas. 30 June 2026 تي حاصل ڪيل.
  13. ↑ Said-Moorhouse, Lauren; Foster, Max (30 November 2021). "Barbadians celebrate the birth of a republic and bid farewell to the Queen". CNN. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 30 November 2021 تي محفوظ ڪيل. 29 January 2022 تي حاصل ڪيل.
  14. ↑ Safi, Michael (30 November 2021). "Barbados parts way with Queen and becomes world's newest republic". The Guardian. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 30 November 2021 تي محفوظ ڪيل. 30 November 2021 تي حاصل ڪيل.
  15. ↑ Belle, Nicole; Bramwell, Bill (1 August 2005). "Climate Change and Small Island Tourism: Policy Maker and Industry Perspectives in Barbados". Journal of Travel Research 44: 34–38. doi:10.1177/0047287505276589. ISSN 0047-2875. https://archive.org/details/sim_journal-of-travel-research_2005-08_44_1/page/34.
  16. ↑ Dr Ainslie (1816). Dr Ainslie. ed. "To the Editor of the Colonial Journal". The Colonial Journal (London: G. Davidson) (1): 104. https://books.google.com/books?id=GekeS6uMj38C&dq=%22Barbados%22++Portuguese+spanish+bearded&pg=PA104. Retrieved 4 April 2023.
  17. ↑ Fiske, Amos Kidder (1899). The West Indies: A History of the Islands of the West Indian Archipelago, Together with an Account of Their Physical Characteristics, Natural Resources, and Present Condition. G. P. Putnam's Sons. ص. 357. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 18 April 2023 تي محفوظ ڪيل. 4 April 2023 تي حاصل ڪيل.
  18. ↑ Sawe, Benjamin Elisha (1 November 2018). "How Did Barbados Get Its Name?". WorldAtlas. 9 August 2025 تي حاصل ڪيل.
  19. ↑ Barbados the Red Land with White Teeth: Home of the Amerindians. Barbados Museum & Historical Society. اصل نسخو مان 5 May 2010 تي محفوظ ڪيل. 14 May 2010 تي حاصل ڪيل. A temporary exhibit which examined some of the preliminary excavations conducted at the dig site at Heywoods, St. Peter.
  20. ↑ Barbados – Geography / History. Fun 'N' Sun Publishing Inc. 2008. اصل نسخي مان 13 December 2010 تي محفوظ ڪيل. 14 May 2010 تي حاصل ڪيل.
  21. ↑ Faria, Norman (17 June 2009). "Guyana Consul (Barbados) Visit to Former Amerindian Village Site in B'dos" (PDF). Guyana Chronicle. Pan-Tribal Confederacy of Indigenous Tribal Nations. ص. 2. اصل نسخو (PDF) مان 24 May 2016 تي محفوظ ڪيل. 14 May 2010 تي حاصل ڪيل. پارڪ جي ڀرسان اڃا تائين مٺي پاڻيءَ جو هڪ وهڪرو موجود آهي. اهو هتي ڳوٺ قائم ٿيڻ جو هڪ اهم سبب هو. اتان کان لڳ ڀڳ هڪ سؤ ميٽرن جي مفاصلي تي سمنڊ آهي، جڏهن تہ ڍنڍ نما سامونڊي پاڻيءَ جي حصي کان وڌيڪ پنج سؤ ميٽر [550 yd] پري هڪ ٻاهريون مرجاني ريف هو، جتي ائٽلانٽڪ سمنڊ جون لهرون تانگهي پاڻيءَ ۾ مرجانن سان ٽڪرائجي ٽٽنديون هيون. ان سلسلي ۾، لفظ اچيروگنائيم، جنهن کي اراواڪ لفظ ۽ آمريڪي مقامي ماڻهن پاران بارباڊوس لاءِ استعمال ٿيندڙ نالو چيو وڃي ٿو، بابت خيال آهي تہ اهو بارباڊوس جي ڏاکڻين ۽ اوڀر وارن گهڻن سامونڊي ڪنارن کان ٻاهر ريفن تي ٽٽندڙ لهرن جي "ڏندن" جهڙي ڏيک ڏانهن اشارو ڪري ٿو.
  22. ↑ Drewett, Peter (1991). Prehistoric Barbados. Barbados Museum and Historical Society. ISBN 1-873132-15-8.
  23. ↑ Drewett, Peter (2000). Prehistoric Settlements in the Caribbean: Fieldwork on Barbados, Tortola and the Cayman Islands. Archetype Publications Ltd. ISBN 1-873132-22-0.
  24. 1 2 3 Carrington, Sean (2007). A~Z of Barbados Heritage. Macmillan Caribbean Publishers Limited. ص. 25. ISBN 978-0-333-92068-8.
  25. ↑ Allsopp, Richard; Allsopp, Jeannette (2003). Dictionary of Caribbean English Usage. University of the West Indies Press. ص. 101. ISBN 9766401454.
  26. ↑ Eltis, David; Richardson, David (1997). [[[:سانچو:GBurl]] Routes to Slavery: Direction, Ethnicity, and Mortality in the Transatlantic Slave Trade]. Routledge. ص. 87. ISBN 978-0-7146-4820-0. 24 November 2008 تي حاصل ڪيل. {{cite book}}: Check |url= value (مدد)
  27. ↑ Morgan, Philip D.; Hawkins, Sean (2004). [[[:سانچو:GBurl]] Black Experience and the Empire]. Oxford University Press. ص. 82. ISBN 0-19-926029-X. {{cite book}}: Check |url= value (مدد)
  28. 1 2 Cook, Terri; Abbott, Lon (7 June 2018). "Travels in Geology: Barbados: Ascending the sea-level staircase". Earth Magazine. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 31 May 2023 تي محفوظ ڪيل. 13 February 2023 تي حاصل ڪيل.
  29. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 "Barbados". Encyclopedia Britannica. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 8 October 2014 تي محفوظ ڪيل. 9 July 2019 تي حاصل ڪيل.
  30. ↑ Drewett, Peter L.; Harris, Mary Hill; Newsom, Lee Ann; Wing, Elizabeth S. (1993). "Excavations at Heywoods, Barbados, and the Economic Basis of the Suazoid Period in the Lesser Antilles". Proceedings of the Prehistoric Society 59 (1): 113–137. doi:10.1017/S0079497X00003777. ISSN 0079-497X. https://www.cambridge.org/core/journals/proceedings-of-the-prehistoric-society/article/abs/excavations-at-heywoods-barbados-and-the-economic-basis-of-the-suazoid-period-in-the-lesser-antilles/782D09FCEE01AD9705320BA5FC375A49.
  31. ↑ Fitzpatrick, Scott M. (2017-01-20). "A Critical Approach to 14C Dating in the Caribbean: Using Chronometric Hygiene to Evaluate Chronological Control and Prehistoric Settlement". Latin American Antiquity (Cambridge University Press) 17 (4): 389–418. ISSN 1045-6635. https://www.cambridge.org/core/journals/latin-american-antiquity/article/abs/critical-approach-to-14c-dating-in-the-caribbean-using-chronometric-hygiene-to-evaluate-chronological-control-and-prehistoric-settlement/7DBCABAF4488FD9954DA277DEE45C24A.
  32. ↑ Beckles, Hilary McD. (2007). A History of Barbados: From Amerindian Settlement to Caribbean Single Market. Cambridge University Press.
  33. ↑ Watson, Karl (1997). "A brief history of Barbados". ۾ Ali, Arif (مرتب). Barbados. Hansib.
  34. ↑ "AXSES Systems Caribbean Inc., The Barbados Tourism Encyclopaedia". Barbados.org. 8 February 2007. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 16 January 2000 تي محفوظ ڪيل. 4 July 2010 تي حاصل ڪيل.
  35. ↑ "History of Barbados". Encyclopedia Britannica. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 13 September 2010 تي محفوظ ڪيل. 4 July 2010 تي حاصل ڪيل.
  36. ↑ Beckles 2007, pp. 1–6
  37. ↑ "New Take on George Slept Here". بوسٽن گلوب. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 4 March 2016 تي محفوظ ڪيل. 18 October 2017 تي حاصل ڪيل.
  38. ↑ Beckles 2007, p. 7
  39. ↑ "Holetown Barbados – Fun Barbados Sights". funbarbados.com. اصل نسخو مان 12 September 2017 تي محفوظ ڪيل. 12 September 2017 تي حاصل ڪيل.
  40. ↑ "View topic - William And John". www.shipstamps.co.uk (برطانوي انگريزي ۾). اصل نسخو مان 2017-11-17 تي محفوظ ڪيل.
  41. ↑ "Barbados: A Walk through History (Part 3) | The Association for Promotion of International Cooperation (APIC)". www.apic.or.jp. 2025-09-24 تي حاصل ڪيل.
  42. 1 2 3 4 5 6 "Slavery and Economy in Barbados". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 12 February 2012 تي محفوظ ڪيل. 9 July 2019 تي حاصل ڪيل.
  43. ↑ Corish, Patrick J. (12 March 2009). "The Cromwellian Regime, 1650–60". Patrick J. Corish, The Cromwellian Regime, 1650–1660. Oxford University Press. ص. 353–386. doi:10.1093/acprof:oso/9780199562527.003.0014. ISBN 978-0-19-956252-7. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 6 April 2016 تي محفوظ ڪيل. 26 March 2016 تي حاصل ڪيل.
  44. ↑ Marjoleine Kars (2020). "2 – Labor Camps in the Making". Blood on the River. New York: The New Press. ص. 39–40. developed sugar plantations on the islands of Barbados and Jamaica, first with indentured and convict laborers from England and then, when that supply dried up, with enslaved Africans
  45. ↑ Blakemore, Richard; Murphy, Elaine (2018). The British Civil Wars at sea, 1638-1653. Woodbridge: The Boydell Press. ص. 170. ISBN 978-1-78327-229-7.
  46. ↑ Watson, Karl (5 November 2009). "The Civil War in Barbados". History in-depth. BBC. اصل نسخو مان 2 December 2010 تي محفوظ ڪيل.
  47. ↑ Pollard, Albert (1899). "Walrond, Humphrey" . Dictionary of National Biography (انگريزي ۾). جلد 59. ص. 211–212.
  48. 1 2 3 4 Monahan, Michael J. (2011). The Creolizing Subject: Race, Reason, and the Politics of Purity (1st ڇاپو). Fordham University Press. ISBN 978-0823234509.
  49. ↑ Sheridan, Richard B. (1974). Sugar and Slavery: An Economic History of the British West Indies, 1623–1775. Canoe Press. ISBN 978-976-8125-13-2. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 26 July 2020 تي محفوظ ڪيل. 19 July 2020 تي حاصل ڪيل.
  50. ↑ Bartlett, Thomas (1998). "'This famous island set in a Virginian sea': Ireland in the British Empire, 1690–1801". ۾ Marshall, P. J.; Low, Alaine; Louis, William Roger (مرتب). The Oxford History of the British Empire. جلد II: The Eighteenth Century. Oxford: Oxford University Press.
  51. ↑ Knutson, Andrea (2023). ""The True Temper of It": Combustibility and Emblematic Representation in Richard Ligon's True and Exact History of the Island of Barbados". Early American Literature (Project MUSE) 58 (1): 41–70. doi:10.1353/eal.2023.0004. ISSN 1534-147X.
  52. ↑ Schomburg, S. R. (2012). History of Barbados. Taylor and Francis.
  53. 1 2 Ali, Arif (1997). Barbados: Just Beyond Your Imagination. Hansib Publishing (Caribbean) Ltd. ص. 46, 48. ISBN 1-870518-54-3.
  54. ↑ Handler, Jerome S.; Reilly, Matthew C. (2017). "Contesting "White Slavery" in the Caribbean: Enslaved Africans and European Indentured Servants in Seventeenth-Century Barbados". New West Indian Guide 91 (1–2): 30–55. doi:10.1163/22134360-09101056. ISSN 1382-2373. https://brill.com/view/journals/nwig/91/1-2/article-p30_2.xml.
  55. ↑ Menard, Russell R. (2006). "6. "The Expansion of Barbados"". Sweet Negotiations: Sugar, Slavery, and Plantation Agriculture in Early Barbados (انگريزي ۾). University of Virginia Press. ص. 112. ISBN 978-0-8139-2540-0.
  56. ↑ "Noël 1831 La grande révolte des esclaves jamaïquains | L'Humanité" (فرانسيسي ۾). Humanite.fr. 25 December 2019. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 19 December 2021 تي محفوظ ڪيل. 6 February 2022 تي حاصل ڪيل.
  57. ↑ Orlando Pérez (1970). "Notes on the Tropical Cyclones of Puerto Rico" (PDF). San Juan, Puerto Rico National Weather Service. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 29 June 2011 تي محفوظ ڪيل. 12 February 2007 تي حاصل ڪيل.
  58. ↑ Edward N. Rappaport; Jose Fernandez-Partagas; Jack Beven (1997). "The Deadliest Atlantic Tropical Cyclones, 1492–1996". National Oceanic and Atmospheric Administration. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 21 February 2012 تي محفوظ ڪيل. 2 January 2007 تي حاصل ڪيل.
  59. ↑ "Barbados". Library of Congress Country Studies. اصل نسخو مان 2012-01-29 تي محفوظ ڪيل.
  60. ↑ "Barbados - Population". Library of Congress Country Studies. اصل نسخو مان 2012-01-29 تي محفوظ ڪيل.
  61. ↑ Price, Sanka (10 March 2014). "'Political giant' passes away". Daily Nation. Nation Publishing. اصل نسخو مان 10 March 2014 تي محفوظ ڪيل. 7 April 2014 تي حاصل ڪيل.
  62. ↑ "The Party". Official Web Site. Democratic Labour Party. اصل نسخو مان 4 February 2012 تي محفوظ ڪيل. 3 December 2011 تي حاصل ڪيل.
  63. ↑ Nohlen, Dieter, مرتب (2023). Elections in the Americas: a data handbook. Oxford scholarship online. جلد I. Oxford: Oxford University Press. ص. 85. ISBN 978-0-19-928357-6.
  64. ↑ HRM Queen Elizabeth II (2010). "History and present government – Barbados". The Royal Household. اصل نسخو مان 10 October 2012 تي محفوظ ڪيل. 10 May 2010 تي حاصل ڪيل.
  65. ↑ Carter, Gercine (26 September 2010). "Ex-airport boss recalls Cubana crash". Nation Newspaper. اصل نسخو مان 24 January 2012 تي محفوظ ڪيل. 16 October 2011 تي حاصل ڪيل.
  66. ↑ Nohlen, Dieter, مرتب (2005). Elections in the Americas: a data handbook. جلد I. New York: Oxford University Press. ص. 90. ISBN 978-0-19-925358-6.
  67. ↑ Norman 'Gus' Thomas. "Barbados to vote on move to republic". Caribbean Net News. اصل نسخو مان 28 December 2007 تي محفوظ ڪيل.
  68. ↑ "Barbados General Election Results – 24 May 2018". caribbeanelections.com. اصل نسخو مان 12 September 2019 تي محفوظ ڪيل. 26 May 2018 تي حاصل ڪيل.
  69. ↑ Yasharoff, Hannah (16 September 2020). "Barbados announces plan to remove Queen Elizabeth as head of state next year". USA TODAY. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 7 October 2021 تي محفوظ ڪيل. 16 September 2020 تي حاصل ڪيل.
  70. ↑ "Barbados elects first president, replacing UK Queen as head of state". CNN. 22 October 2021. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 26 October 2021 تي محفوظ ڪيل. 23 October 2021 تي حاصل ڪيل.
  71. ↑ Team, Caribbean Lifestyle Editorial (15 September 2020). "Barbados to become an Independent Republic in 2021". Caribbean Culture and Lifestyle. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 23 September 2021 تي محفوظ ڪيل. 15 September 2020 تي حاصل ڪيل.
  72. ↑ Speare-Cole, Rebecca (16 September 2020). "Barbados to remove Queen as head of state by November 2021". Evening Standard. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 13 August 2021 تي محفوظ ڪيل. 16 September 2020 تي حاصل ڪيل.
  73. ↑ Madden, Marlon, مرتب (17 September 2020). "Wickham predicts Barbados' republic model to mirror Trinidad's". Top Featured Article. Barbados Today. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 13 August 2021 تي محفوظ ڪيل. 4 June 2021 تي حاصل ڪيل. جيئن بارباڊوس راڻيءَ کي رياست جي سربراهه واري حيثيت تان هٽائي جمهوريه بڻجڻ جي تياري ڪري رهيو هو، تيئن نامياري سياسي سائنسدان پيٽر وِڪهم اڳڪٿي ڪئي تہ وزيراعظم ميا موٽلي غالباً ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو وارو نمونو اختيار ڪندي. هن معاملي تي بارباڊوس ليبر پارٽيءَ جي حڪومت پاران ريفرنڊم ڪرائڻ واري خيال کي بہ وِڪهم رد ڪندي چيو تہ اهڙو قدم "غلطي" هوندو. هن چيو: "ان جي ڪا ضرورت ناهي ۽ منهنجي خيال ۾ ان جو گهڻو مطلب بہ نٿو نڪري. 1999ع کان وٺي هيءَ [سياسي پارٽي] جمهوريه ڏانهن وڃڻ جي پنهنجي خواهش ظاهر ڪندي رهي آهي. مخالف ڌر بہ هميشه ان جي حمايت ڪئي آهي ... تنهنڪري منهنجي خيال ۾ ان معاملي تي اڳتي وڌڻ لاءِ ڪافي اتفاقِ راءِ موجود آهي."
  74. ↑ "Barbados to remove Queen Elizabeth as head of state". BBC News. 16 September 2020. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 11 March 2021 تي محفوظ ڪيل. 18 March 2021 تي حاصل ڪيل.
  75. ↑ "Barbados Parliament Bills Archive". barbadosparliament.com. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 8 October 2021 تي محفوظ ڪيل. 8 October 2021 تي حاصل ڪيل.
  76. ↑ "Letter to the Speaker RE Nomination of Her Excellency Dame Sandra Mason as 1st President of Barbados" (PDF). Parliament of Barbados. 12 October 2021. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 15 October 2021 تي محفوظ ڪيل. 16 October 2021 تي حاصل ڪيل.
  77. ↑ Paterson, Kirsteen (20 October 2021). "Barbados just appointed its first president as it becomes a republic". The National. Scotland. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 21 October 2021 تي محفوظ ڪيل. 21 October 2021 تي حاصل ڪيل.
  78. ↑ "In Barbados, parliament votes to amend constitution, paving the way to republican status". ConstitutionNet. 30 September 2021. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 8 October 2021 تي محفوظ ڪيل. 9 October 2021 تي حاصل ڪيل.
  79. ↑ "Barbados becomes a republic and parts ways with the Queen". BBC News. 30 November 2021. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 30 November 2021 تي محفوظ ڪيل. 10 May 2023 تي حاصل ڪيل.
  80. ↑ "A message from The Queen to the President and people of Barbados". The Royal Family. 30 November 2021. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 1 December 2021 تي محفوظ ڪيل. 30 November 2021 تي حاصل ڪيل.
  81. ↑ "Survey shows support for republic". Barbados Today. 21 December 2021. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 21 December 2021 تي محفوظ ڪيل. 22 December 2021 تي حاصل ڪيل.
  82. ↑ Brathwaithe, Sheria (20 December 2021). "UWI poll: Republic preferred option". nationnews.com. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 22 December 2021 تي محفوظ ڪيل. 22 December 2021 تي حاصل ڪيل.
  83. ↑ "Members of Constitutional Review Commission sworn in". nationnews.com. 20 June 2022. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 21 June 2022 تي محفوظ ڪيل. 21 June 2022 تي حاصل ڪيل.
  84. ↑ Barrow-Giles, Cynthia; Yearwood, Rico (12 August 2022). "The Constitutional Reform Commission of Barbados: Much Expectation, Great Skepticism". ConstitutionNet.
  85. ↑ "Public Meetings". Constitutional Reform Commission. 15 January 2024. اصل نسخو مان 11 August 2024 تي محفوظ ڪيل. 11 August 2024 تي حاصل ڪيل.
  86. ↑ Joseph, Emmanuel (23 August 2023). "Report of Constitutional Reform Commission delayed until 2024". Barbados Today.
  87. ↑ "Constitutional Reform Commission gets another extension". Barbados Today. 26 April 2024.
  88. ↑ "Barbados PM Mia Mottley sweeps back into power in third election victory". The Guardian. 12 February 2026.
  89. ↑ "Barbados country profile". BBC News. 2 August 2012. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2 October 2023 تي محفوظ ڪيل. 2 October 2023 تي حاصل ڪيل.
  90. ↑ Terms and Definitions FRA 2025 Forest Resources Assessment, Working Paper 194. Food and Agriculture Organization of the United Nations. 2023.
  91. ↑ "Global Forest Resources Assessment 2020, Barbados". Food Agriculture Organization of the United Nations.
  92. ↑ "Encyclopædia Britannica – Barbados". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 20 November 2021 تي محفوظ ڪيل. 19 June 2026 تي حاصل ڪيل.
  93. ↑ Logan, Gabi. "Geologic History of Barbados Beaches". USA Today. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 22 March 2012 تي محفوظ ڪيل. 2 July 2011 تي حاصل ڪيل. بارباڊوس ڪيريبين پليٽ ۽ ڏکڻ آمريڪي پليٽ جي سنگم واري هنڌ جي بلڪل مٿان واقع آهي، جيڪو هيٺ ڌڪجڻ واري علائقي طور سڃاتو وڃي ٿو. سمنڊ جي تري هيٺان، ڏکڻ آمريڪي پليٽ آهستي آهستي ڪيريبين پليٽ جي هيٺان سرڪندي وڃي ٿي.
  94. ↑ "Barbados Sightseeing – Animal Flower Cave". Leigh Designs. Little Bay House. 2010. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 12 December 2011 تي محفوظ ڪيل. 10 July 2011 تي حاصل ڪيل. اينيمل فلاور غار ٻيٽ جي واحد اهڙي سامونڊي غار آهي، جيڪا ماڻهن جي پهچ لاءِ کليل آهي. هن غار کي 1780ع ۾ ٻن انگريز ڳولا ڪندڙن سمنڊ واري پاسي کان دريافت ڪيو هو. غار جي مرجاني فرش جي عمر لڳ ڀڳ 400,000 کان 500,000 سال ڄاڻائي وئي آهي، جڏهن ته فرش کان مٿي موجود نسبتاً "نئين" مرجاني حصي جي عمر لڳ ڀڳ 126,000 سال آهي. ان جي عمر جو تعين جرمن جاگرافيائي اداري ڪيو هو، ۽ سياح بار ۽ ريسٽورنٽ ۾ ان عمر جي تعين واري ڪم جو هڪ "نقشو" پڻ ڏسي سگهن ٿا. جيتوڻيڪ هيءَ غار سمنڊ جي سطح تي ٺهي هئي، پر هاڻي اها سامونڊي وڏي وير جي سطح کان لڳ ڀڳ ڇهه فوٽ مٿي واقع آهي. ان جو سبب اهو آهي ته بارباڊوس هر 1,000 سالن ۾ لڳ ڀڳ هڪ انچ مٿي اڀري رهيو آهي، جيڪو غار جي قدامت جو هڪ ٻيو اشارو پڻ آهي. {{cite web}}: line feed اکر in |quote= at position 463 (مدد)
  95. ↑ Gloria. "Pico Teneriffe – Barbados Pocket Guide". barbadospocketguide.com. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 27 November 2016 تي محفوظ ڪيل. 3 April 2017 تي حاصل ڪيل.
  96. ↑ "Average and Record Conditions at Bridgetown, Barbados". BBC Weather. اصل نسخو مان 20 February 2007 تي محفوظ ڪيل. 10 September 2009 تي حاصل ڪيل.
  97. ↑ "Hurricane Tomas lashes Caribbean islands". BBC News (برطانوي انگريزي ۾). 30 October 2010. اصل نسخو مان 2015-11-05 تي محفوظ ڪيل.
  98. ↑ Domestic and Industrial Wastewater Treatment Techniques in Barbados. www.cep.unep.org (Report). CEP Technical Report #40 1998 English: Part 2. Barbados. 1998. اصل نسخو مان 2013-07-24 تي محفوظ ڪيل. 20 April 2014 تي حاصل ڪيل.
  99. ↑ "Reefs at risk case studies: Barbados". World Resources Institute. 2004.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (ڳنڍڻو)
  100. ↑ "Perspectives: A continuing problem and persistent threat". The Barbados Advocate. 2009-06-07. اصل نسخو مان 2013-07-24 تي محفوظ ڪيل. 20 April 2014 تي حاصل ڪيل.
  101. 1 2 "PERSPECTIVES: Squatting - a continuing problem". The Barbados Advocate. 24 March 2008. اصل نسخو مان 2013-07-24 تي محفوظ ڪيل. 20 April 2014 تي حاصل ڪيل.
  102. ↑ Thompson, Rhonda (30 June 2010). "Squatters get thumbs down from MP Forde". nationnews.com (انگريزي ۾). اصل نسخو مان 2014-04-21 تي محفوظ ڪيل. 20 April 2014 تي حاصل ڪيل.
  103. ↑ Adhya, Sarah Wakefield. "Barbados Commits to Ambitious Ocean Conservation". The Nature Conservancy. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 16 June 2023 تي محفوظ ڪيل. 16 June 2023 تي حاصل ڪيل.
  104. ↑ "Welcome to Coastal Zone Management Unit – Coastal Zone Management Unit". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 1 March 2012 تي محفوظ ڪيل. 24 February 2012 تي حاصل ڪيل.
  105. ↑ "Barbados' CZMU in demand". The Barbados Advocate. 4 February 2012. اصل نسخو مان 2013-07-24 تي محفوظ ڪيل. 20 April 2014 تي حاصل ڪيل.
  106. ↑ "Community-based Coral Reef Monitoring and Management Project". The University of the West Indies. اصل نسخو مان 2012-11-28 تي محفوظ ڪيل.
  107. ↑ FAO Fisheries and Aquaculture Department (FAO-FI). "FAO Country Profile fact sheets, Profiles home". www.fao.org (انگريزي ۾). اصل نسخو مان 2011-12-23 تي محفوظ ڪيل.
  108. ↑ Prospero, Joseph M. (June 2006). "Saharan Dust Impacts and Climate Change". Oceanography 19 (2): 60–61. doi:10.5670/oceanog.2006.65. Bibcode: 2006Ocgpy..19b..60P. https://archive.org/details/oceanography_2006-06_19_2/page/60.
  109. ↑ Gittens, Jolene. "The Effects of African Dust on Coral Reefs and Human Health". coastal.er.usgs.gov. اصل نسخو مان 2012-05-02 تي محفوظ ڪيل. 20 April 2014 تي حاصل ڪيل.
  110. ↑ Schmidt, Laurie J. (May 18, 2001). "NASA Earth Observatory : When the Dust Settles (DAAC Study)". earthobservatory.nasa.gov (انگريزي ۾). اصل نسخو مان 2012-02-12 تي محفوظ ڪيل.
  111. ↑ "Institute for Global Tobacco Control | The Impact of African Dust on Childhood Asthma Morbidity in Barbados". commprojects.jhsph.edu. اصل نسخو مان 2013-07-24 تي محفوظ ڪيل. April 20, 2014 تي حاصل ڪيل.
  112. 1 2 "Country Trends". Global Footprint Network. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 8 August 2017 تي محفوظ ڪيل. 24 June 2020 تي حاصل ڪيل.
  113. ↑ Lin, David; Hanscom, Laurel; Murthy, Adeline; Galli, Alessandro; Evans, Mikel; Neill, Evan; Mancini, MariaSerena; Martindill, Jon et al. (2018). "Ecological Footprint Accounting for Countries: Updates and Results of the National Footprint Accounts, 2012–2018". Resources 7 (3): 58. doi:10.3390/resources7030058. Bibcode: 2018Resou...7...58L.
  114. ↑ "Caribbean Travel: Swim with the turtles in Barbados". thestar.com. 13 March 2012. اصل نسخو مان 2012-03-15 تي محفوظ ڪيل. 20 April 2014 تي حاصل ڪيل.
  115. ↑ "Sea Turtles | Dive Barbados Blue – Scuba and Snorkel with PADI's Best at the Hilton". www.divebarbadosblue.com. اصل نسخو مان 2012-03-31 تي محفوظ ڪيل.
  116. ↑ Burns-Cusato, Melissa; Cusato, Brian; Glueck, Amanda C. (2013). "Barbados green monkeys (Chlorocebus sabaeus) recognize ancestral alarm calls after 350 years of isolation". Behavioural Processes 100: 197–199. doi:10.1016/j.beproc.2013.09.012. PMID 24129028. https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S037663571300212X.
  117. ↑ Overing, Matt (3 August 2023). "MEDDLESOME MONKEYS: CENTRE STUDENTS RESEARCH ONGOING DILEMMA IN BARBADOS". Centre College. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 10 March 2024 تي محفوظ ڪيل. 9 March 2024 تي حاصل ڪيل.
  118. ↑ Sealy, Shane; Wood, Chris (14 October 2014). "CBC Barbados – Monkey on the Evening News". CBC TV-8 News. Caribbean Broadcasting Corporation (8 October 2014 تي شايع ٿيل). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 10 March 2024 تي محفوظ ڪيل. 9 March 2024 تي حاصل ڪيل – Facebook وسيلي.
  119. ↑ 2010 Population and Housing Census (PDF) (Report). جلد 1. Barbados Statistical Service. September 2013. ص. i. اصل نسخو (PDF) مان 18 January 2017 تي محفوظ ڪيل. 17 November 2016 تي حاصل ڪيل.
  120. ↑ Best, Tony (9 April 2005)"Bajan secrets to living long". اصل نسخو مان 11 December 2007 تي محفوظ ڪيل. 27 June 2006 تي حاصل ڪيل. . nationnews.com.
  121. ↑ "Data Warehouse". UNICEF DATA. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 13 November 2023 تي محفوظ ڪيل. 13 November 2023 تي حاصل ڪيل.
  122. ↑ "Barbados (BRB) – Demographics, Health & Infant Mortality". UNICEF DATA. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 13 November 2023 تي محفوظ ڪيل. 13 November 2023 تي حاصل ڪيل.
  123. ↑ Byfield, Judith Ann-Marie; Denzer, LaRay; Morrison, Anthea (2010). [[[:سانچو:GBurl]] Gendering the African diaspora: women, culture, and historical change in the Caribbean and Nigerian hinterland]. Indiana University Press. ص. 39–. ISBN 978-0-253-22153-7. {{cite book}}: Check |url= value (مدد)
  124. ↑ Niles, Bertram (7 September 2006). "BBCCaribbean.com | Are Guyanese welcome in Barbados?". British Broadcasting Corporation (Caribbean Bureau). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 11 September 2016 تي محفوظ ڪيل. 8 July 2016 تي حاصل ڪيل..
  125. ↑ Amadou Mahtar M'Bow; M. Ali Kettani (2001). [[[:سانچو:GBurl]] Islam and Muslims in the American Continent]. Center of Historical, Economical and Social Studies. {{cite book}}: Check |url= value (مدد)
  126. ↑ Rhoda Reddock (1996). [[[:سانچو:GBurl]] Ethnic minorities in Caribbean society]. I.S.E.R., The University of the West Indies. ISBN 978-976-618-024-9. {{cite book}}: Check |url= value (مدد)
  127. ↑ Watson, Karl (17 February 2011). "BBC - History - British History in depth: Slavery and Economy in Barbados". www.bbc.co.uk (برطانوي انگريزي ۾).
  128. ↑ Rodgers, Nini (November 2007). "The Irish in the Caribbean 1641–1837: An Overview". Irish Migration Studies in Latin America 5 (3): 145–156. http://www.irlandeses.org/0711rodgers2.htm. Retrieved 15 February 2009.
  129. ↑ "Remnants of an indentured people". The Irish Times. 19 December 2009. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 22 October 2012 تي محفوظ ڪيل. 23 January 2019 تي حاصل ڪيل. اڄ به سرسبز، ڳوٺاڻي ماحول جي ظاهري خوبصورتيءَ پٺيان انهن زبردستي آندل ماڻهن جا نسل موجود آهن—لڳ ڀڳ 400 ماڻهن تي ٻڌل هڪ غريب اڇي آبادي، جيڪا ريڊ ليگز جي نالي سان سڃاتي وڃي ٿي.
  130. ↑ "Jews in Barbadoes". jewish-history.com. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 25 October 2017 تي محفوظ ڪيل. 26 July 2017 تي حاصل ڪيل.
  131. ↑ "About". Barbados National Trust (آمريڪي انگريزي ۾). 28 June 2024 تي حاصل ڪيل.
  132. ↑ "Feature – Roma and Gypsy Slavery". Travellers Times. 24 February 2017. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 27 October 2020 تي محفوظ ڪيل. 1 September 2020 تي حاصل ڪيل.
  133. ↑ Fenigsen, Janina (2007). "Language Ideologies in Barbados: Processes and Paradigms". Pragmatics 17 (2): 167–188. doi:10.1075/prag.17.2.02fen.
  134. ↑ Gragg, Larry (1999-12-01). "The Pious and the Profane: The Religious Life of Early Barbados Planters". The Historian 62 (2): 265–284. doi:10.1111/j.1540-6563.2000.tb01440.x. ISSN 0018-2370. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1111/j.1540-6563.2000.tb01440.x.
  135. 1 2 "Barbados 2019 International Religious Freedom Report" (PDF). US Department of State. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 30 September 2021 تي محفوظ ڪيل. 30 September 2021 تي حاصل ڪيل.
  136. ↑ "375: Anglican Church Act". Laws of Barbados (PDF). Government of Barbados. 2008. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 14 July 2021 تي محفوظ ڪيل. 6 June 2021 تي حاصل ڪيل.
  137. 1 2 "Freedom of Thought Report: Barbados". Freedom of Thought Report. ھيومنسٽس انٽرنيشنل. 16 October 2020. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 30 September 2021 تي محفوظ ڪيل. 30 September 2021 تي حاصل ڪيل.
  138. ↑ "Baha'u'llah". Bci.org. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 28 August 2010 تي محفوظ ڪيل. 4 July 2010 تي حاصل ڪيل.
  139. ↑ "Barbados – 2022 World Factbook (Archive)". Central Intelligence Agency. 2022. Religions. اصل نسخو مان 7 February 2025 تي محفوظ ڪيل. 10 August 2025 تي حاصل ڪيل. "پروٽيسٽنٽ 66.4٪ (جنهن ۾ اينگليڪن 23.9٪، ٻيا پينٽيڪوسٽل 19.5٪، ايڊوينٽسٽ 5.9٪، ميٿوڊسٽ 4.2٪، ويسليئن 3.4٪، نزارين 3.2٪، چرچ آف گاڊ 2.4٪، بيپٽسٽ 1.8٪، موراويئن 1.2٪ ۽ ٻيا پروٽيسٽنٽ 0.9٪ شامل آهن)، رومن ڪيٿولڪ 3.8٪، ٻيا عيسائي 5.4٪ (جنهن ۾ جهوواه جا شاهد 2.0٪ ۽ ٻيا 3.4٪ شامل آهن)، رستافاري 1٪، ٻيا مذهب 1.5٪، ڪوبه مذهب نه 20.6٪، ۽ اڻ ڄاڻايل 1.2٪ (2010ع جو اندازو).
  140. ↑ "BSS clears air on 2021 census data". Barbados Today. 28 May 2024. 30 April 2025 تي حاصل ڪيل.
  141. ↑ Fransman, Laurie (2011). Fransman's British Nationality Law. A&C Black. ص. 848. ISBN 978-1-84592-095-1.
  142. ↑ "Parliament". Official Website of the Barbaros Government. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 3 April 2019 تي محفوظ ڪيل. 20 January 2024 تي حاصل ڪيل.
  143. ↑ "Barbados: Constitution of 1966". pdba.georgetown.edu (انگريزي ۾). اصل نسخو مان 2012-12-15 تي محفوظ ڪيل.
  144. ↑ Pursuant to section 58 of the Constitution of Barbados آرڪائيو ڪيا ويا 2 December 2021 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
    As amended by section 26 of the Constitution (Amendment) (No. 2) Act, 2021 آرڪائيو ڪيا ويا 19 October 2021 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
  145. 1 2 "The Constitution of Barbados" (PDF). Government of Barbados. 24 July 2025 تي حاصل ڪيل.
  146. ↑ "Chasing after an elusive union". Jamaica Observer. 20 July 2003. اصل نسخو مان 24 June 2009 تي محفوظ ڪيل. 14 December 2010 تي حاصل ڪيل.
  147. ↑ "derumshoplime : Message: Former PM: Caribbean doing/un-doing everything again and again". groups.yahoo.com. 14 July 2003. اصل نسخو مان 2012-02-19 تي محفوظ ڪيل.
  148. ↑ "Latin American and Caribbean State Parties to the Rome Statute". International Criminal Court. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 9 August 2021 تي محفوظ ڪيل. 10 July 2021 تي حاصل ڪيل.
  149. ↑ "Barbados | The Global State of Democracy". www.idea.int (انگريزي ۾). 2025-10-06 تي حاصل ڪيل.
  150. ↑ "Global State of Democracy Indices | The Global State of Democracy". www.idea.int. 2025-10-06 تي حاصل ڪيل.
  151. ↑ "Home | The Global State of Democracy". www.idea.int. 2025-10-06 تي حاصل ڪيل.
  152. ↑ "Barbados country profile". BBC. 13 May 2024. 5 March 2025 تي حاصل ڪيل.
  153. ↑ "The Barbados government's Regional and International affiliations". Development Division of the Ministry of Economic Affairs & Development. اصل نسخو مان 2006-02-28 تي محفوظ ڪيل.
  154. ↑ "Constitution (Amendment) Act, 2003" (PDF). محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 9 October 2022 تي محفوظ ڪيل.
  155. ↑ 50 Years of Singapore and the United Nations. World Scientific. 2015. ISBN 978-981-4713-03-0.access-date=28 March 2024
  156. ↑ "European Union – EEAS (European External Action Service)". Europa (web portal). 19 June 2014. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 30 November 2021 تي محفوظ ڪيل. 10 November 2018 تي حاصل ڪيل. {{cite web}}: Text "EU Relations with Barbados" ignored (مدد)
  157. ↑ "TRADE POLICY REVIEW BARBADOS". ص. 7. اصل نسخو مان 3 June 2023 تي محفوظ ڪيل. Trade policy has also sought to protect a small number of domestic activities, mostly food production, from foreign competition, while recognizing that most domestic needs are best met by imports.
  158. ↑ "Barbados turns to China for military assistance". Caribbean360.com. 7 August 2006. اصل نسخو مان 17 September 2013 تي محفوظ ڪيل.
  159. ↑ "GOV.BB". gov.bb. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 9 June 2023 تي محفوظ ڪيل. 9 December 2023 تي حاصل ڪيل.
  160. ↑ "Report for Selected Countries and Subjects - Barbados". www.imf.org (آمريڪي انگريزي ۾). اصل نسخو مان 2017-05-10 تي محفوظ ڪيل.
  161. ↑ "Country and Lending Groups | Data". data.worldbank.org (انگريزي ۾). اصل نسخو مان 2011-03-18 تي محفوظ ڪيل. 6 June 2021 تي حاصل ڪيل.
  162. ↑ "20 percent in poverty". Caribbean Broadcasting Corporation. 20 April 2012. اصل نسخو مان 23 April 2012 تي محفوظ ڪيل. 22 April 2012 تي حاصل ڪيل.
  163. ↑ World Intellectual Property Organization (2024). Global Innovation Index 2024. Unlocking the Promise of Social Entrepreneurship. Geneva. ص. 18. doi:10.34667/tind.50062. ISBN 978-92-805-3681-2. 22 October 2024 تي حاصل ڪيل.{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (ڳنڍڻو)
  164. ↑ "Barbados ranking in the Global Innovation Index 2025". www.wipo.int (انگريزي ۾). 2025-10-21 تي حاصل ڪيل.
  165. ↑ "GII Innovation Ecosystems & Data Explorer 2025". WIPO. 2025-10-16 تي حاصل ڪيل.
  166. ↑ "Barbados". United States Department of State. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 19 October 2023 تي محفوظ ڪيل. 15 October 2023 تي حاصل ڪيل.
  167. ↑ Morris, Roy (2 January 2006). "Builders paradise". The Nation Newspaper. اصل نسخو مان 4 January 2006 تي محفوظ ڪيل. 29 July 2009 تي حاصل ڪيل. صنعت سان لاڳاپيل ذريعن خبردار ڪيو ته، جيتوڻيڪ تعميراتي تيزيءَ سان روزگار جا ڪيترائي موقعا پيدا ٿيندا ۽ آمدنيءَ ۾ وڏو اضافو ٿيندو، پر گهر تعمير ڪرڻ يا موجوده گهرن کي بهتر بڻائڻ جا خواهشمند عام بارباڊوسي ماڻهن لاءِ تعميراتي سامان يا مزدور حاصل ڪرڻ ڏکيو ٿي سگهي ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ کين وڏي تعداد ۾ هلندڙ وڏن تجارتي منصوبن سان انهن وسيلن لاءِ مقابلو ڪرڻو پوندو. ... تعميراتي صنعت جي وڏي واپاري سر چارلس "ڪائو" وليمز ان ڳالهه سان اتفاق ڪندي چيو ته تعميراتي سرگرمين جي لحاظ کان هي سال ٻيٽ لاءِ "بنا ڪنهن شڪ جي" اڄ تائين جو سڀ کان وڏو سال هوندو. هن ٻڌايو ته سندس اداري پاران ليئرز، سينٽ مائيڪل ۾ ڪنڪريٽ بلاڪن جي پيداواري گنجائش ٻيڻي ڪرڻ لاءِ6 ملين آمريڪي ڊالر جي نئين ڪارخاني جي تعمير آخري مرحلي ۾ هئي. ان سان گڏ ٽرڪن جي ٻيڙي ذريعي تيار ملايل ڪنڪريٽ فراهم ڪرڻ لاءِ 2 ملين آمريڪي ڊالر جو هڪ ٻيو نئون ڪارخانو پڻ قائم ڪيو پئي ويو. سر چارلس چيو ته ذهن ۾ رکڻ جهڙي اهم ڳالهه اها آهي ته جيڪي ماڻهو بارباڊوس ۾ پنهنجا گهر خريد ڪرڻ يا رکڻ چاهين ٿا، تن کان ايندڙ پرڏيهي ناڻي جي وڏي آمد سان ملڪ کي تمام گهڻو فائدو پهچندو. {{cite news}}: line feed اکر in |quote= at position 355 (مدد)
  168. ↑ "Barbados profile – Overview". BBC. 22 December 2013. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 5 April 2014 تي محفوظ ڪيل. 6 April 2014 تي حاصل ڪيل.
  169. ↑ "Latest Socio-Economic Indicators". Barbados Statistical Service. اصل نسخو مان 5 November 2015 تي محفوظ ڪيل. 8 November 2015 تي حاصل ڪيل.
  170. ↑ Lashley, Cathy (24 July 2009). "Barbados signs agreement with EU". gisbarbados.gov.bb. اصل نسخو مان 24 July 2013 تي محفوظ ڪيل. 29 July 2009 تي حاصل ڪيل.
  171. ↑ "Treaty network an advantage in securities trading". Barbados Advocate. 28 July 2009. اصل نسخو مان 11 February 2006 تي محفوظ ڪيل. 28 July 2009 تي حاصل ڪيل.
  172. ↑ "Barbados announced a technical default on coupon of Eurobonds with maturity in 2035". cbonds.com. اصل نسخو مان 12 June 2018 تي محفوظ ڪيل. 10 June 2018 تي حاصل ڪيل.
  173. ↑ "Barbados reaches debt restructuring deal with creditors". latinfinance.com. 21 October 2019. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 17 December 2019 تي محفوظ ڪيل. 17 December 2019 تي حاصل ڪيل.
  174. ↑ "Barbados completes debt restructuring and Lebanon facing growing risks". ihsmarkit.com. 25 October 2019. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 17 December 2019 تي محفوظ ڪيل. 17 December 2019 تي حاصل ڪيل.
  175. ↑ "ويلڪم ٽو ارجنٽ ڪيئر بارباڊوس". ارجنٽ ڪيئر بارباڊوس. 4 April 2025 تي حاصل ڪيل.
  176. ↑ "بارباڊوس هيلٿ ڪيئر اينڊ ميڊيڪل ٽوئرزم مارڪيٽ رپورٽ، 2030". www.grandviewresearch.com (انگريزي ۾). 26 January 2025 تي حاصل ڪيل.
  177. ↑ "يونيسڪو انسٽيٽيوٽ فار اسٽيٽسٽڪس: ڊيٽا سينٽر". 14 September 2007. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 30 January 2011 تي محفوظ ڪيل. 28 February 2011 تي حاصل ڪيل.
  178. 1 2 3 "بارباڊوس تعليمي نظام / ويلڪم اسٽيمپ / تعليمي تبديلي واري وزارت". mes.gov.bb. اصل نسخو مان 4 July 2025 تي محفوظ ڪيل. 2025-07-04 تي حاصل ڪيل.
  179. ↑ Dickson, W.; Marshall, P.; Marryat, F.; Hamilton, B.; Strachan, H. (1 July 2023). "Bajan, adj. & n. meanings, etymology and more". Oxford English Dictionary. 21 June 2024 تي حاصل ڪيل.
  180. ↑ "Definition of BAJAN". Merriam-Webster. 23 October 2023. 21 June 2024 تي حاصل ڪيل.
  181. ↑ "Crop Over Festival". 2camels.com. اصل نسخو مان 5 March 2010 تي محفوظ ڪيل. 30 July 2009 تي حاصل ڪيل.
  182. ↑ Reynolds, Mr Adrian (2021-03-06). "Caribbean Art: Unveiling a Journey of Cultural Identity". Adrian Reynolds (انگريزي ۾). 2025-07-04 تي حاصل ڪيل.
  183. ↑ "Barbados Food". Totally Barbados. اصل نسخو مان 2015-03-29 تي محفوظ ڪيل. 25 January 2011 تي حاصل ڪيل.
  184. ↑ "Barbados National Dish: Coucou & Flying Fish". www.epicureantourist.com (انگريزي ۾). اصل نسخو مان 2011-06-16 تي محفوظ ڪيل. 21 January 2011 تي حاصل ڪيل.
  185. ↑ "Barbados Recipes: Pudding and Souse". www.barbados.org. اصل نسخو مان 2017-05-30 تي محفوظ ڪيل. 28 May 2015 تي حاصل ڪيل.
  186. ↑ "Barbados Food and Cooking". www.tastetheglobe.com. 2025-07-04 تي حاصل ڪيل.[مئل ڳنڍڻو]
  187. ↑ "Banks Beer: The Beer". www.banksbeer.com. اصل نسخو مان 2011-07-07 تي محفوظ ڪيل. 9 March 2011 تي حاصل ڪيل.
  188. ↑ "10 Saints ~ Hand Crafted Beer Microbrewed In Barbados". 10saints.com. اصل نسخو مان 2017-05-16 تي محفوظ ڪيل. 9 March 2011 تي حاصل ڪيل.
  189. ↑ Respers France, Lisa (30 November 2021). "Rihanna honored as 'national hero' of Barbados". CNN. 4 April 2025 تي حاصل ڪيل.
  190. ↑ "The Honourable Mia Amor Mottley, SC, MP". Official Website of the Prime Minister of Barbados. 24 October 2018. 4 April 2025 تي حاصل ڪيل.
  191. ↑ "Malcolm Marshall | West Indian Fast Bowler, Cricket Legend | Britannica". britannica.com. 12 March 2024. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 August 2017 تي محفوظ ڪيل. 29 March 2024 تي حاصل ڪيل.
  192. ↑ Salmon, Santana (30 November 2022). "Obadele Thompson, Barbados' first and only Olympics medalist". CNW Network (آمريڪي انگريزي ۾). 27 June 2024 تي حاصل ڪيل.
  193. ↑ "BARBADOS RUGBY CLUB | Sporting Barbados". sportingbarbados.com. 5 September 2011. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 March 2024 تي محفوظ ڪيل. 29 March 2024 تي حاصل ڪيل.
  194. ↑ Perez, Mike (23 March 2006). "FIBA – Barbados power past Scotland". فيبا. 11 April 2024 تي حاصل ڪيل.
  195. ↑ "Ape hills polo". Ape hills Club. اصل نسخو مان 12 January 2015 تي محفوظ ڪيل. 2 June 2015 تي حاصل ڪيل.
  196. ↑ "Volleyball". Totally Barbados. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 March 2024 تي محفوظ ڪيل. 29 March 2024 تي حاصل ڪيل.
  197. ↑ "Darian King | Bio | ATP Tour | Tennis". ATP Tour. 29 March 2024 تي حاصل ڪيل.
  198. ↑ "Race of Champions | Event | Motorsport.com". motorsport.com. 14 December 2014. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 March 2024 تي محفوظ ڪيل. 29 March 2024 تي حاصل ڪيل.
  199. ↑ "Netball". The Barbados Olympic Association Inc. 7 December 2020. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 March 2024 تي محفوظ ڪيل. 29 March 2024 تي حاصل ڪيل.
  200. ↑ Grasso, John (2013). Historical Dictionary of Football. Erscheinungsort nicht ermittelbar: Nomos Verlagsgesellschaft mbH & Co. KG. ص. 484. ISBN 978-0-8108-7857-0.
  201. ↑ "BTMI Barbados Surf Pro 2025". World Surf League (انگريزي ۾). 27 March 2025. 28 March 2025 تي حاصل ڪيل.
  202. ↑ Guide, Barbados org Travel. "بارباڊوس ۾ ڊرائيونگ بابت صلاحون – ٻيٽ جي سير دوران محفوظ رهو". barbados.org. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 19 October 2023 تي محفوظ ڪيل. 17 October 2023 تي حاصل ڪيل.
  203. ↑ "بوسا جو مجسمو – بارباڊوس پاڪٽ گائيڊ". barbadospocketguide.com. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 19 October 2023 تي محفوظ ڪيل. 17 October 2023 تي حاصل ڪيل.
  204. ↑ "خانگي آمدرفت – بارباڊوس پاڪٽ گائيڊ". barbadospocketguide.com. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 19 October 2023 تي محفوظ ڪيل. 17 October 2023 تي حاصل ڪيل.
  205. ↑ "ڀاڙي جي پاليسي". بارباڊوس ٽرانسپورٽ بورڊ (آمريڪي انگريزي ۾). June 25, 2012. اصل نسخو مان 2019-12-31 تي محفوظ ڪيل.
  206. ↑ "برقي بسون پهچي ويون". epaper.barbadostoday.bb. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 16 September 2020 تي محفوظ ڪيل. 16 September 2020 تي حاصل ڪيل.
  207. ↑ "بارباڊوس لاءِ قومي توانائي پاليسي 2019–2030". energy.gov.bb. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 16 September 2020 تي محفوظ ڪيل. 16 September 2020 تي حاصل ڪيل.
  208. ↑ "بارباڊوس - صفحو 6 مان 6 - اسموڪ ٽري مينر" (آمريڪي انگريزي ۾). 2019-09-05. 2025-07-04 تي حاصل ڪيل.
  209. ↑ "آمريڪن ايئرلائنز موڪلن لاءِ بارباڊوس جون وڌيڪ اڏامون شامل ڪري رهي آهي". ڪيريبين جرنل. 16 July 2023. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 18 July 2023 تي محفوظ ڪيل. 14 April 2024 تي حاصل ڪيل.
  210. ↑ "بارباڊوس پاران ڊيلٽا ايئرلائنز جي واپسيءَ جي آجيان". جميڪا گلينر. 7 February 2024. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 9 February 2024 تي محفوظ ڪيل. 14 April 2024 تي حاصل ڪيل.
  211. ↑ Epstein, Curt (15 May 2023). "يونيورسل ايويئيشن بارباڊوس ايف بي او کي پنهنجي نيٽ ورڪ ۾ شامل ڪري ٿي". ايويئيشن انٽرنيشنل نيوز. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 11 October 2023 تي محفوظ ڪيل. 14 April 2024 تي حاصل ڪيل.
  212. ↑ "فلائيٽ سپورٽ (بارباڊوس) لميٽيڊ بارباڊوس ۾ ڪامياب شروعات جو جشن ملهائي ٿي". پي آر نيوز وائر. 5 December 2023. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 4 March 2024 تي محفوظ ڪيل. 14 April 2024 تي حاصل ڪيل.
  213. ↑ "انٽرڪيريبين جو جديد سپورٽ نظام اڏام ڀري ٿو". بارباڊوس ٽوڊي. 2 December 2023. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 12 December 2023 تي محفوظ ڪيل. 14 April 2024 تي حاصل ڪيل.
  214. ↑ "بارباڊوس جون موڪلون". دي ولا ڪليڪشن.{{cite web}}: CS1 maint: url-status (ڳنڍڻو)
  215. ↑ "گرانٽلي ايڊمز بين الاقوامي هوائي اڏي جي توسيع ۽ نئين سر تعمير". ايئرپورٽ ٽيڪنالاجي. 1 November 2017. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 8 December 2023 تي محفوظ ڪيل. 14 April 2024 تي حاصل ڪيل.
  216. ↑ "بارباڊوس ڪانڪارڊ هينگر کي نئين هوائي اڏي جي ٽرمينل ۾ تبديل ڪري رهيو آهي". ڪيريبين جرنل. 25 November 2023. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 22 December 2023 تي محفوظ ڪيل. 14 April 2024 تي حاصل ڪيل.
  217. ↑ Deane, Sandy (15 December 2023). "وزيراعظم کي 2024ع جي شروعات تائين هوائي اڏي جي پي پي پي کي حتمي شڪل ڏيڻ جي اميد". بارباڊوس ٽوڊي. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 21 December 2023 تي محفوظ ڪيل. 14 April 2024 تي حاصل ڪيل.
  218. ↑ Ahmed, Zahra (29 October 2022). "بارباڊوس جا 3 اهم بندرگاهه". مرين انسائيٽ. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 November 2023 تي محفوظ ڪيل. 2 April 2024 تي حاصل ڪيل.
  219. ↑ Mehter, Sasha (22 December 2023). "سامان جي واڌ سبب بندرگاهه ڪم جا ڪلاڪ وڌايا". بارباڊوس ٽوڊي. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 27 December 2023 تي محفوظ ڪيل. 14 April 2024 تي حاصل ڪيل.
  220. ↑ "اسان جي تاريخ". بارباڊوس پورٽ انڪارپوريٽيڊ. 10 March 2025 تي حاصل ڪيل.
  221. ↑ BFP (11 April 2009). "بيجن هيليڪاپٽرز بند – هاڻي پوليس ۽ بارباڊوس حڪومت کي پنهنجا هيليڪاپٽر پاڻ خريد ڪرڻا پوندا!". ص. بارباڊوس فري پريس. 10 March 2025 تي حاصل ڪيل.
  222. ↑ "اسان جي تاريخ". بارباڊوس سول ايويئيشن ڊپارٽمينٽ. 10 March 2025 تي حاصل ڪيل.
  1. ↑ برطانوي انگريزي اچار: بار-بَي-ڊاس؛ آمريڪي انگريزي اچار: بار-بَي-ڊوس؛ مقامي اچار: بار-بَي-ڊَس

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]
وڌيڪ ڄاڻ حاصل ڪريو
بارباڊوس
بابت وڪيپيڊيا جي ساٿي منصوبن تي
وڪي لغت ۾ ڳوليو وصفون وڪي لغت تان
وڪيميڊيا العام ۾ ڳوليو ميڊيا وڪيميڊيا العام تان
وڪي خبرون ۾ ڳوليو خبري ڪهاڻيون وڪي خبرون تان
وڪي قول ۾ ڳوليو قول وڪي قول تان
وڪي ماخذ ۾ ڳوليو ماخذي متن وڪي ماخذ تان
وڪي بُڪس ۾ ڳوليو درسي ڪتاب وڪي بُڪس تان
وڪي سفر ۾ ڳوليو سفر بابت رهنمائي وڪي سفر تان
وڪيورسٽي ۾ ڳوليو سکيا جا وسيلا وڪيورسٽي تان

عام معلومات

[سنواريو]

سانچو:Barbados topics

13°10′12″N 59°33′09″W / 13.17000°N 59.55250°W / 13.17000; -59.55250

"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=بارباڊوس&oldid=407302" تان ورتل