مواد ڏانھن هلو

حسين حقاني

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
حسين حقاني
پاڪستان جو 24هون آمريڪا ۾ سفير
عهدي ۾
13 اپريل 2008ع – 22 نومبر 2011ع
کان اڳمحمود علي دراني
کان پوءِشيري رحمان
سريلنڪا ۾ پاڪستان جو هاءِ ڪمشنر
عهدي ۾
11 مئي 1992ع – 28 جون 1993ع
کان اڳطارق مير
کان پوءِطارق الطاف
ذاتي تفصيل
ڄائو (1956-07-01) 1 July 1956 (age 70)
ڪراچي، پاڪستان
شھريتپاڪستان
زال/مڙسفرح ناز اصفهاني
الما ميٽرڪراچي يونيورسٽي
پيشوڏکڻ ايشيا جو ماهر، صحافي، سفارتڪار، تعليمي ماهر ۽ سياسي ڪارڪن[1][2]
ويب سائيٽhttp://www.husainhaqqani.com/

حسين حقاني (حُسَین حقّانی؛ ڄائو: 1 جولاءِ 1956ع) پاڪستاني صحافي، تعليمي ماهر، سياسي ڪارڪن ۽ اڳوڻو سفارتڪار آهي، جيڪو سريلنڪا ۽ آمريڪا ۾ پاڪستان جو سفير رهي چڪو آهي.[1][2][3]

حقاني پاڪستان بابت چار ڪتاب لکيا آهن، جڏهن ته سندس تجزيا دي وال اسٽريٽ جرنل، دي نيو يارڪ ٽائيمز، فارن افيئرز ۽ فارن پاليسي جهڙين عالمي اشاعتن ۾ پڻ شايع ٿيندا رهيا آهن.[4]

هو هن وقت واشنگٽن ڊي. سي. ۾ قائم هڊسن انسٽيٽيوٽ ۾ ڏکڻ ۽ وچ ايشيا بابت سينيئر فيلو ۽ ڊائريڪٽر آهي، ۽ اداري جي علمي رسالي ڪرنٽ ٽرينڊز ان اسلامسٽ آئڊلاجي جو گڏيل ايڊيٽر پڻ آهي.[5] ان کان علاوه، هو ابوظهبي ۾ انوار گرگاش ڊپلوميٽڪ اڪيڊمي ۾ سينيئر ريسرچ فيلو ۽ ڊپلوميٽ-ان-ريزيڊنس طور پڻ خدمتون سرانجام ڏئي ٿو.[6]

حقاني 1980ع کان 1988ع تائين صحافت سان لاڳاپيل رهيو. ان کان پوءِ هو نواز شريف جو سياسي صلاحڪار ۽ بعد ۾ بينظير ڀٽو جو ترجمان بڻيو. ليکڪ جاويد جبار موجب، اسلامي جمهوري اتحاد (IJI) 1988ع جي عام چونڊن دوران بينظير ڀٽو ۽ نصرت ڀٽو خلاف بدنامي واري مهم هلائي، جنهن ۾ سندن تصويرن ۾ ردوبدل ڪري کين مغربي طرز جون عورتون ظاهر ڪيو ويو. جاويد جبار جي دعويٰ موجب، ان مهم جي منتظم ماڻهن مان هڪ حسين حقاني پڻ هو.[7]

1992ع کان 1993ع تائين هو پاڪستان جو سريلنڪا ۾ هاءِ ڪمشنر رهيو. 1999ع ۾ صدر پرويز مشرف جي حڪومت تي تنقيد ڪرڻ کان پوءِ کيس جلاوطن ٿيڻو پيو. 2004ع کان 2008ع تائين هن بوسٽن يونيورسٽي ۾ بين الاقوامي لاڳاپا پڙهايا.[8]

اپريل 2008ع ۾ کيس پاڪستان جو آمريڪا ۾ سفير مقرر ڪيو ويو، پر سندس سفارتي مدي جو خاتمو نومبر 2011ع ۾ ميموگيٽ تڪرار کان پوءِ ٿيو. مٿس الزام لڳايو ويو ته هن پاڪستان جي مفادن جو مناسب تحفظ نه ڪيو. پاڪستان جي سپريم ڪورٽ سندس خلاف لڳايل الزامن جي جاچ لاءِ عدالتي ڪميشن قائم ڪئي. جون 2012ع ۾ جاري ٿيل ڪميشن جي رپورٽ موجب حقاني اهڙي يادداشت (ميمو) تيار ڪرڻ جو ذميوار هو، جنهن ۾ پاڪستان ۾ آمريڪي مداخلت جي درخواست ڪئي وئي هئي، البت پاڪستان جي سپريم ڪورٽ واضح ڪيو ته ڪميشن رڳو پنهنجي راءِ ظاهر ڪئي هئي، ڪو عدالتي فيصلو نه ڏنو هو.[9][10]

فيبروري 2019ع ۾ پاڪستان جي چيف جسٽس تبصرو ڪيو ته سڄو ميموگيٽ معاملو وقت جو ضايع ٿيڻ هو، ڇاڪاڻ⁠تہ ”پاڪستان ايترو ڪمزور ملڪ نه هو جو هڪ ميمو لکجڻ سان لوڏي وڃي ها.“[11][10]

ابتدائي زندگي ۽ پيشورانه سفر

[سنواريو]

حسين حقاني ڪراچي ۾ هڪ اردو ڳالهائيندڙ مهاجر خاندان ۾ پيدا ٿيو. سندس والد هندستان جي ورهاڱي کان پوءِ دهلي مان پاڪستان لڏي آيو هو.[12][13] هن اسڪولي زماني کان ئي صحافت ۾ دلچسپي وٺڻ شروع ڪئي. 1973ع ۾ ڪراچي يونيورسٽي ۾ داخلا ورتائين.

کيس اسڪول واري زماني کان ئي سياست سان دلچسپي هئي. 1972ع ۾ جڏهن هو گورنمينٽ نئشنل ڪاليج ڪراچيءَ ۾ تعليم هيٺ هو ته هن اسلامي جمعيت طلباء جي چونڊن ۾ حصو ورتو ۽ جمعيت جو صدر بڻجي ويو. 1977ع ۾ هن ڪراچي يونيورسٽيءَ مان بي. اي ۽ بين الاقوامي تعلقات ۾ ايم. اي ڪيائين. ڪراچي يونيورسٽيءَ ۾ شاگرد يونين جو صدر به رهيو.

تعليم دوران هو آمريڪي قونصل خاني جي لائبريري ۾ وڃي آمريڪا جي تاريخ بابت ڪتابن جو مطالعو ڪندو هو. بعد ۾ جڏهن ڪجهه شاگردن آمريڪا خلاف احتجاج دوران قونصل خاني تي حملي جي رٿابندي ڪئي ته حقاني ان ۾ شرڪت کان انڪار ڪيو.[14] هن 1977ع ۾ امتيازي حيثيت سان بي.اي. ۽ 1980ع ۾ ڪراچي يونيورسٽي مان بين الاقوامي لاڳاپن ۾ ايم.اي. جي ڊگري حاصل ڪئي.[15]

1980ع کان 1988ع تائين حقاني پيشور صحافي طور ڪم ڪيو. هن آوازِ آمريڪا ريڊيو لاءِ افغانستان جي جنگ بابت رپورٽنگ ڪئي، فار ايسٽرن اڪانامڪ رويو لاءِ پاڪستان ۽ افغانستان جو نامو نگار رهيو، ۽ هانگ ڪانگ ۾ رهندي لنڊن مان شايع ٿيندڙ عريبيه: دي اسپامڪ ورلڊ رويو جو اوڀر ايشيا بابت نامو نگار رهيو. ان کان علاوه هو جماعت اسلامي پاڪستان جي اخبار جسارت سان پڻ لاڳاپيل رهيو. 1985ع جي عام چونڊن دوران هن پاڪستان ٽيليويزن سان پڻ ڪم ڪيو.[16][17]

سياسي زندگي

[سنواريو]

حقاني پنهنجي سياسي زندگيءَ جي شروعات ڪراچي يونيورسٽي مان ڪئي، جتي هو اسلامي جمعيت طلبه ۾ شامل ٿيو، جيڪا جماعت اسلامي پاڪستان جي شاگرد تنظيم آهي، ۽ بعد ۾ شاگرد يونين جو صدر بڻيو.[16][17] هن بعد ۾ هڪ مضمون ۾ لکيو ته گذريل ڏهاڪن دوران سندس سياسي اسلام بابت سوچ ڪڏهن ان ڏانهن مائل ۽ ڪڏهن ان کان بيزار ٿيندي رهي آهي.[18] بعد وارن سالن ۾ هو شدت پسند اسلامي تنظيمن جو نمايان ناقد بڻجي سامهون آيو.[19][20]

قومي سياست ۾ سندس شروعاتي وابستگي ضياءُ الحق جي حمايت سان رهي.[21] 1988ع ۾ هن غلام مصطفيٰ جتوئي جي اڳواڻيءَ واري سياسي اتحاد جي چونڊ مهم ۾ حصو ورتو. 1990ع ۾ هو نواز شريف جو خاص سياسي مددگار ۽ ترجمان مقرر ٿيو، جتي 1992ع تائين خدمتون انجام ڏنائين. ان کان پوءِ 1993ع کان 1995ع تائين بينظير ڀٽو جو سرڪاري ترجمان رهيو.

بينظير ڀٽو جي ميڊيا صلاحڪار طور سندس مقرريءَ تي بينظير جي ماءُ ۽ ڀاءُ سندس اڳوڻي سياسي وابستگين سبب اعتراض ڪيو. هن تي اهو الزام پڻ لڳايو ويو ته هن ڀٽو خاندان خلاف بدنامي واري مهم ۾ حصو ورتو، جنهن ۾ بينظير ڀٽو ۽ ٻين جي تصويرن ۾ ردوبدل ڪري توهين آميز مواد شايع ڪيو ويو، پر بينظير ڀٽو انهن الزامن جي ترديد ڪئي هئي.[22][23]

1995ع کان 1996ع تائين هو هائوس بلڊنگ فنانس ڪارپوريشن جو چيئرمين پڻ رهيو.[15]

سفارتي خدمتون

[سنواريو]
صدر جارج ڊبليو. بش سان حسين حقاني، 6 جون 2008ع

1992ع ۾ حسين حقاني پاڪستان جي سڀ کان نوجوان سفيرن مان هڪ طور سريلنڪا ۾ پاڪستان جو هاءِ ڪمشنر مقرر ٿيو، جتي هن 1993ع تائين خدمتون انجام ڏنيون.

2008ع ۾ آصف علي زرداري جي حڪومت دوران کيس آمريڪا ۾ پاڪستان جو سفير مقرر ڪيو ويو. سندس سفارتي دور دوران کيس پاڪستان ۾ تنقيد جو منهن ڏسڻو پيو ۽ سندس مغرب نواز موقف سبب ڪجهه حلقن کيس طنزيه طور ”واشنگٽن ۾ پاڪستان جو سفير“ بدران ”پاڪستان ۾ واشنگٽن جو سفير“ سڏيندا هئا.[24]

سندس سفارتي مدي دوران پاڪستاني حڪومت جي هدايتن تحت ڪيترن ئي آمريڪي عملدارن کي پاڪستان اچڻ لاءِ ويزا جاري ڪيا ويا، جن مان ڪجهه بعد ۾ اسامه بن لادن جي قتل واري آپريشن سان لاڳاپيل قرار ڏنا ويا.[25] 2011ع ۾ ميموگيٽ تڪرار کان پوءِ هن سفير جي عهدي تان استعيفيٰ ڏئي ڇڏي.

مبينا ڳجهي يادداشت (ميمو گيٽ) ۽ استعيفا

[سنواريو]

اسامه بن لادن خلاف ڪارروائيءَ کان لڳ ڀڳ هڪ هفتي پوءِ، رپورٽن موجب حسين حقانيءَ پاڪستاني-آمريڪي واپاري منصور اعجاز کي چيو ته صدر آصف علي زرداري جي درخواست تي آمريڪي عملدارن تائين اهو پيغام پهچايو وڃي ته پاڪستاني فوج مبينا طور مداخلت جو ارادو رکي ٿي. اعجاز آڪٽوبر 2011ع ۾ فنانشل ٽائيمز ۾ ڇپيل هڪ راءِ واري مضمون ۾ ان ڳالهه جو انڪشاف ڪيو ۽ ٻڌايو ته اهو پيغام تاريخ ۽ صحي کان سواءِ هڪ يادداشت وسيلي آمريڪي فوج جي جوائنٽ چيفس آف اسٽاف جي چيئرمين ايڊمرل مائيڪل مولن ڏانهن موڪليو ويو هو. بعد ۾ ميڊيا ۾ سامهون آيل ان يادداشت ۾ اهو به چيو ويو هو ته بن لادن واري معاملي ۾ فوج جي مبينا ڪردار سبب سويلين حڪومت لاءِ پنهنجو اثر وڌائڻ جو ”انوکو موقعو“ پيدا ٿيو هو.[26] اعجاز موجب، فوج بن لادن واري ڪارروائيءَ کان پوءِ پيدا ٿيل شرمندگي گهٽائڻ لاءِ حڪومت جو تختو اونڌو ڪرڻ ٿي چاهيو، ۽ هن اها يادداشت حقانيءَ سان صلاح مشوري بعد تيار ڪئي.[27]

حقاني عهدي تان استعيفا ڏني، پر يادداشت لکڻ جي ترديد ڪئي. کيس پاڪستان واپس گهرايو ويو ۽ مٿس غداريءَ جو الزام لڳايو ويو. پاڪستان مسلم ليگ (ن) جي درخواست تي پاڪستان جي سپريم ڪورٽ جاچ شروع ڪئي، جڏهن ته حڪومت پڻ الڳ پارلياماني جاچ شروع ڪري چڪي هئي.[28][29]

سپريم ڪورٽ پاران مقرر ڪيل عدالتي ڪميشن جي جاچ دوران حقانيءَ کي ملڪ ڇڏڻ جي اجازت نه هئي. هن انتهاپسند گروهن پاران پنهنجي جان کي خطري جون ڌمڪيون ملڻ جو حوالو ڏيندي پهرين ايوان صدر ۽ پوءِ وزيراعظم هائوس ۾ پناهه ورتي.[30]

جنوري 2012ع ۾ پاڪستان جي سپريم ڪورٽ حقانيءَ کي ملڪ ڇڏڻ جي اجازت ڏني.[31] عدالتي ڪميشن حقانيءَ جو موقف سڌيءَ طرح ٻڌڻ کان سواءِ، بظاهر، جاچ مڪمل ڪري جون 2012ع ۾ پنهنجي رپورٽ بند لفافن ۾ جمع ڪرائي. رپورٽ ۾ چيو ويو ته يادداشت حقيقت ۾ حقانيءَ لکي هئي ۽ ان جو مقصد آمريڪا کي اهو يقين ڏيارڻ هو ته پاڪستان جي سويلين حڪومت آمريڪا جي اتحادي آهي.[32][33]:119 رپورٽ ۾ اهو پڻ چيو ويو ته حقاني ملڪ جي سلامتيءَ کي نقصان پهچايو ۽ منصور اعجاز کي اهو تاثر ڏنو ته يادداشت کي صدر پاڪستان جي منظوري حاصل هئي.[34] ڪميشن جي رپورٽ ۾ وڌيڪ چيو ويو ته يادداشت تيار ڪرڻ وقت ”حسين حقاني پاڪستان سان وفادار نه رهيو.“[10][35]

پاڪستان جي سپريم ڪورٽ واضح ڪيو ته ڪميشن رڳو پنهنجي راءِ ظاهر ڪئي هئي.[36]

حقاني ڪميشن جي رپورٽ کي هڪ طرفي قرار ڏنو ۽ پنهنجي حب الوطني[37] توڙي بيگناهيءَ جو دفاع ڪيو.[38] حقاني پنهنجي جان کي خطري جو سبب ڄاڻائيندي پاڪستان واپس نه آيو.[39] 2018ع ۾ اڳوڻي وزيراعظم نواز شريف چيو ته ميموگيٽ معاملو سپريم ڪورٽ ۾ کڻي وڃڻ غلطي هئي ۽ حڪومت ٻاهرين دٻاءَ هيٺ ڪم ڪري رهي هئي.[40] 2019ع ۾ پاڪستان جي سپريم ڪورٽ ڪيس ختم ڪندي چيو ته ”سپريم ڪورٽ جو هن معاملي سان ڪو واسطو ناهي.“[11]

پاڪستاني فوج سان لاڳاپا

[سنواريو]

حسين حقانيءَ جا پاڪستاني فوج سان لاڳاپا ڊگهي عرصي کان ڏکيا رهيا آهن. فوج بابت سندس تنقيد سبب پاڪستاني فوج جي ڪجهه حلقن ۾ سندس مخالف پيدا ٿيا.[41][42] 1999ع ۾ پاڪستاني ڳجهن ادارن جي اهلڪارن کيس اغوا ڪيو، مبينا طور تشدد جو نشانو بڻايو ۽ ٻن مهينن تائين قيد ۾ رکيو، تان جو عدالت سندس آزاديءَ جو حڪم ڏنو.[43] انٽر سروسز انٽيليجنس (آءِ ايس آءِ) سندس آمريڪا ۾ سفير طور مقرري روڪڻ جي ڪوشش ڪئي ۽ فوج تي سندس تنقيد سبب سندس سفارتي مدي دوران باقاعدي نگراني ڪئي.[2]

تنهن هوندي به، ڪجهه اشارا اهڙا مليا آهن، جن مان لڳي ٿو ته پاڪستاني فوج سان سندس لاڳاپن ۾ پوءِ ڪجهه بهتري آئي. ڊسمبر 2022ع ۾ پاڪستاني روزاني ڊان رپورٽ ڪيو ته سي آءِ اي جي اسلام آباد اسٽيشن جي اڳوڻي سربراهه رابرٽ گرينيئر حقانيءَ کي پاڪستان بابت ”تحقيق“ ڪرڻ لاءِ ذيلي ٺيڪو ڏنو هو.[44] گرينيئر پاڪستاني حڪومت لاءِ رجسٽرڊ لابسٽ طور ڪم ڪري رهيو هو. ڊان جي رپورٽ نومبر 2022ع ۾ فارين ايجنٽس رجسٽريشن ايڪٽ تحت گرينيئر پاران داخل ڪيل عوامي پڌرنامي جو حوالو ڏنو.[45]

اڳوڻي وزيراعظم عمران خان جي پاڪستان تحريڪ انصاف جي عملدارن دعويٰ ڪئي ته حقاني ”پاڪستاني فوجي اسٽيبلشمينٽ جي هڪ سينيئر شخصيت“ جي چوڻ تي ڪم ڪري رهيو هو.[44] حقاني انهن الزامن کي رد ڪيو، پر پاڪستاني حڪومت جي لابسٽ لاءِ پنهنجي ڪم جي نوعيت بابت وضاحت نه ڏني.[44] سيپٽمبر ۽ آڪٽوبر 2021ع ۾ گرينيئر کان ادائيگيون حاصل ڪرڻ کان پوءِ،[45] حقاني آمريڪا ۽ پاڪستان وچ ۾ ٻيهر لاڳاپا وڌائڻ جي حمايت ڪئي.[46] هن اڳوڻي آرمي چيف جنرل قمر جاويد باجوه جي پڻ ساراهه ڪئي.[47] آڪٽوبر 2022ع ۾ حقانيءَ جي اڳواڻيءَ هيٺ هڪ ”مطالعاتي گروهه“ باجوه جي واشنگٽن دوري دوران رپورٽ جاري ڪئي، جنهن ۾ ٻنهي ملڪن تي زور ڏنو ويو ته هو گڏيل دلچسپيءَ وارن معاملن ۾ سهڪار جو رستو ڳولين.[48]

عمران خان موجب، حقانيءَ کي آمريڪا ۾ سندس حڪومت خلاف لابنگ لاءِ ڀرتي ڪيو ويو هو. خان سائفر ليڪ واري تڪرار کي پنهنجي حڪومت جي خاتمي جو ثبوت قرار ڏنو.[49][50]

گڏيل عرب امارات سان لاڳاپا

[سنواريو]

حسين حقاني جا گڏيل عرب امارات سان ڊگهي عرصي کان لاڳاپا رهيا آهن. هو ٻن ڏهاڪن کان وڌيڪ عرصي تائين گڏيل عرب امارات مان شايع ٿيندڙ اخبار گلف نيوز ۾ ڪالم نويس رهيو آهي.[51] 2017ع ۾ حقاني قطر تي تنقيد ڪندڙ دستاويزي فلم قطر: اي ڊينجرس الائنس ۾ شامل ٿيو، جيڪا گڏيل عرب امارات جي هڪ ڪمپني تيار ڪئي هئي.[52][53] 2018ع ۾ هن لنڊن ۾ فائونڊيشن فار اسپورٽس انٽيگريٽي پاران منعقد ڪيل ڪانفرنس ۾ قطر ۾ انساني حقن بابت خطاب ڪيو. اها تنظيم قطر ۾ 2022ع جي فيفا ورلڊ ڪپ جي ميزباني جي مخالفت ڪري رهي هئي.[54][55][56]

2023ع ۾ حقاني ابوظهبي جي انوار گرگاش ڊپلوميٽڪ اڪيڊمي ۾ سينيئر فيلو طور شامل ٿيو.[6]

علمي پيشو

[سنواريو]

2004ع کان 2008ع تائين حقاني بوسٽن يونيورسٽي ۾ بين الاقوامي لاڳاپن جو ايسوسيئيٽ پروفيسر رهيو. ان کان علاوه، هو واشنگٽن ۾ هڊسن انسٽيٽيوٽ جي پراجيڪٽ آن اسلام اينڊ ڊيموڪريسي جو گڏيل چيئرمين ۽ اداري جي علمي رسالي ڪرنٽ ٽرينڊس ان اسلامسٽ آئڊلاجي جو گڏيل ايڊيٽر پڻ رهيو. سندس ڪيترين ئي علمي تحريرن ۾ ڪارنيگي اينڊومينٽ فار انٽرنيشنل پيس لاءِ پاڪستان بٽوين موسڪ اينڊ مليٽري، رسالي فارن پاليسي لاءِ اسلامس ميڊيويئل آئوٽ پوسٽس، ۽ واشنگٽن ڪوارٽرلي لاءِ في رول آف اسلام ان پاڪستانس فيوچر شامل آهن.[57][58]

2012ع کان 2014ع تائين حقاني بوسٽن يونيورسٽي ۾ بين الاقوامي لاڳاپن جي شعبي ۾ پروفيسر آف دي پريڪٽس ۽ سينٽر فار انٽرنيشنل رليشنز جو ڊائريڪٽر رهيو.[59][60] 2015ع جي سرءُ واري تعليمي سيمسٽر دوران هو شڪاگو يونيورسٽي انسٽيٽيوٽ آف پوليٽڪس ۾ ريزيڊنٽ فيلو رهيو.[61]

فارن پاليسي گلوبل ٿنڪر 2013

[سنواريو]

حسين حقاني ۽ سندس گهرواري فرح ناز اصفهاني کي فارن پاليسي رسالي 2012ع جي ٽاپ 100 گلوبل ٿنڪرز ۾ شامل ڪيو ۽ کين ”پنهنجي مشڪلاتن ۾ ورتل ملڪ لاءِ سخت مگر مخلصانه جدوجهد“ ڪرڻ تي ساراهيو.[62] رسالي لکيو ته ”حسين حقاني ۽ فرح ناز اصفهاني پنهنجي سڄي عملي زندگي پاڪستان ۾ آهستي آهستي وڌندڙ انتهاپسنديءَ خلاف جدوجهد ۾ گذاري آهي، جيتوڻيڪ وقت سان گڏ اهو وڌيڪ واضح ٿيندو ويو ته حالتون سندن خلاف هيون.“

ڪتاب

[سنواريو]

حقاني پاڪستان بابت چار ڪتاب لکيا آهن.

  • پهريون ڪتاب پاڪستان: بٽوين موسڪ اينڊ مليٽري، 2005ع ۾ ڪارنيگي اينڊومينٽ فار انٽرنيشنل پيس پاران شايع ٿيو. هن ڪتاب ۾ حقاني پاڪستاني فوج ۽ اسلام پسند گروهن جي لاڳاپن جو جائزو پاڪستان جي قومي سڃاڻپ ۽ سلامتيءَ جي تناظر ۾ پيش ڪيو آهي.[63][64]
  • سندس ٻيو ڪتاب ميگنيفيسنٽ ڊليوژنز: پاڪستان, دي يونائيٽيڊ اسٽيٽس, اينڊ اين ايپڪ ھسٽري آف مس انڊراسٽينڊنگ، 5 نومبر 2013ع تي پاڪستان افيئرز پاران شايع ٿيو. هن ڪتاب ۾ آمريڪا ۽ پاڪستان جي لاڳاپن جي تاريخ جو جائزو پيش ڪيو ويو آهي. دي ڊيلي بيسٽ ان کي ”دنيا بابت بهترين ڪتابن“ جي فهرست ۾ شامل ڪندي ان کي ”ڪانگريس جي ميمبرن ۽ آمريڪي پرڏيهي کاتي جي عملدارن لاءِ لازمي مطالعو“ قرار ڏنو.[65]
  • مئي 2016ع ۾ سندس ٽيون ڪتاب انڊيا vs پاڪستان شايع ٿيو، جيڪو جوگرناٽ بڪس پاران ڇپايل هندستان ۽ پاڪستان جي لاڳاپن جي مختصر تاريخ آهي.[66]
  • 2018ع ۾ سندس چوٿون ڪتاب ريئميجننگ پاڪستان: ٽرانسفارمنگ a ڊسفنڪشنل نيوڪليئر اسٽيٽ، ھارپرڪولنس پاران شايع ٿيو. هن ڪتاب ۾ پاڪستان جي قيام، موجوده مسئلن ۽ قومي نظريي تي ٻيهر غور ڪرڻ بابت تجويزون پيش ڪيون ويون آهن، ۽ هندستان سان رقابت کان اڳتي وڌي قومي مقصد جو نئون تصور پيش ڪيو ويو آهي.[67][68]

خيال

[سنواريو]

حسين حقاني اسلامي انتهاپسندي کي ”مسلمان دنيا مان اڀرندڙ سڀ کان خطرناڪ نظريو“ قرار ڏنو آهي.[69] هن پاڪستان تي زور ڏنو آهي ته اسلام پسند جنگجو گروهن خلاف سخت ڪارروائي ڪئي وڃي، ۽ آمريڪا کي افغان طالبان سان ڳالهين کان خبردار ڪندي چيو آهي ته اهو ”انتهاپسند نظريي واري تحريڪ آهي، جيڪا پنهنجي بنيادي عقيدن تي آسانيءَ سان سمجهوتو نه ڪندي.“[70][71]

2019ع ۾ هن خبردار ڪيو ته طالبان جي واعدن تي ڀروسو نه ڪيو وڃي، ۽ 2021ع ۾ اڳڪٿي ڪئي ته پاڪستان طالبان جي ٻيهر اقتدار ۾ واپسيءَ جي حمايت تي آخرڪار پڇتائيندو.[72][73]

دي وال اسٽريٽ جرنل پاڪستان ۾ رهائش دوران حقاني کي ”يرغمال“ قرار ڏنو ۽ وزيراعظم هائوس مان ورتل هڪ انٽرويو شايع ڪيو، جنهن ۾ هن وضاحت ڪئي ته پاڪستان جي ڳجهن ادارن ۽ جهادي گروهن جي مخالفت جو سبب ڇا هو.[74] مائيڪل هرش دي ائٽلانٽڪ ۾ لکندي حقاني کي آمريڪا لاءِ ”دي لاسٽ فرينڊلي پاڪستاني “ قرار ڏنو.[75] جڏهن ته جيفري گولڊبرگ دي ائٽلانٽڪ ۽ بلومبرگ نيوز ۾ کيس ”واشنگٽن جو سڀ کان وڌيڪ محنتي ماڻهو“ سڏيو ۽ پاڪستاني فوج ۽ سلامتيءَ جي ادارن تي تنقيد ڪئي.[76][77] دي گارجين جي سائمن ٽِسڊال حقاني کي ”اولهه جو فطري اتحادي“ قرار ڏيندي ميموگيٽ تڪرار کي پاڪستاني ڳجهن ادارن سان سندس خراب لاڳاپن جو نتيجو قرار ڏنو.[78]

2017ع ۾ پاڪستان جي پرڏيهي وزير الزام لڳايو ته حقاني آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ جي ڏکڻ ايشيا پاليسي جو مسودو تيار ڪيو هو.[79] ساڳئي سال هن ليسا ڪرٽس سان گڏ پاڪستان بابت هڪ رپورٽ پڻ لکي، جيڪا بعد ۾ آمريڪا جي قومي سلامتي ڪائونسل ۾ ڏکڻ ۽ وچ ايشيا بابت سينيئر ڊائريڪٽر مقرر ٿي.[80]

پاڪستان ۾ سندس ناقد کيس آمريڪا ۾ هندستان نواز لابيءَ جو همدرد قرار ڏين ٿا.[81] حقاني پاڪستان کي ايف-16 جنگي جهازن ۽ AH-1Z وائپر هيليڪاپٽرن جي وڪري جي مخالفت ڪندو رهيو آهي. هن ڊسمبر 2015ع ۾ آمريڪي ڪانگريس آڏو شاهدي ڏيندي چيو ته پاڪستان کي وڪرو ڪيل ايف-16 جهاز آخرڪار هندستان خلاف استعمال ٿيندا.[82][83][84] هندستاني حڪومت پڻ پاڪستان کي اٺ ايف-16 جهاز وڪڻڻ واري تجويز تي احتجاج ڪيو.[85] پاڪستان جي سينيٽ جي دفاعي ڪميٽي مٿس واشنگٽن ۾ هندستان نواز لابيءَ سان گڏ ڪم ڪرڻ جو الزام هنيو.[86]

حقاني پاڪستاني عوام تي زور ڏنو آهي ته هو پاڪستاني حڪومت کان 1971ع جي بنگلاديش نسل ڪشي بابت بنگلاديش کان سرڪاري معافي وٺڻ جو مطالبو ڪن.[87]

ذاتي زندگي

[سنواريو]

حقاني پاڪستان جو شهري آهي، ۽ هن 2019ع ۾ چيو ته وٽس پاڪستاني پاسپورٽ موجود آهي.[88]

مارچ 2000ع ۾ هن فرح ناز اصفهاني سان شادي ڪئي، جيڪا سي اين اين ۽ ايم ايس اين بي سي جي اڳوڻي پروڊيوسر، پاڪستان جي قومي اسيمبلي جي اڳوڻي ميمبر، ۽ پاڪستان جي واشنگٽن ۾ پهرين سفير مرزا ابوالحسن اصفهاني جي پوٽي آهي. واشنگٽن ۾ پاڪستاني سفير جي رهائشگاهه سندس ڏاڏي خريد ڪري پاڪستان کي عطيو ڪئي هئي.[57] حقاني 2002ع کان آمريڪا ۾ رهائش پذير آهي.[89]

ذميواريون

[سنواريو]

هن وزير اعليٰ پنجاب نواز شريف جي خاص معاون طور 1988ع کان 1990ع تائين ذميواري نڀائي ۽ 1990ع ۾ هو پهرئين وزير اعظم غلام مصطفيٰ جتوئيءَ ۽ پوءِ وزير اعظم بڻجندڙ نوازشريف جو خاص معاون (Press Advisor) بڻيو. 1992ع کان 1993ع تائين سريلنڪا ۾ پاڪستان جو سفير رهيو. 1993ع ۾ حسين حقاني هڪ ڀيرو وري هڪ چونڊ مهم هلائڻ ۾ حصو ورتو. هن ڀيري اها مهم نواز شريف جي مخالف ۽ (شهيد) بينظير جي قيادت ۾ ٺهندڙ سياسي اتحاد P.D.F (پي. ڊي. ايف) هئي. چونڊن ۾ (شهيد) بينظير ڀٽو جي ڪاميابيءَ کانپوءِ 1993ع کان 1995ع تائين حڪومت جو ترجمان رهيو. انهيءَ دوران کيس مملڪتي وزير جو درجو حاصل هو. جون 1995ع ۾ کيس هائوس بلڊنگ فنانس ڪارپوريشن جو چيئرمئن بنايو ويو هو. تقريباً هڪ سال تائين اُن عهدي تي فائز رهيو. نومبر 1996ع ۾ جڏهن صدر فاروق لغاريءَ بينظير ڀٽو جي حڪومت ختم ڪئي ته هن به پنهنجي عهدي تان استعيفا ڏئي ڇڏي. 1998ع ۾ نواز شريف جو ٻئي حڪومتي دور ۾ هڪ ڀيرو حسين حقاني وري سندس ساٿي نظر آيو ۽ مئي 1998ع ۾ پاڪستان پاران ائٽمي ڌماڪن جي تجربي کانپوءِ حسين حقاني آمريڪي پابندين تي آمريڪي اختيارين سان وزير اعظم جي نمائندگي ڪندي ڳالهيون ڪيون. هو 2002ع ۾ آمريڪا منتقل ٿي ويو ۽ واشنگٽن ڊي. سي جي جان هابڪن يونيورسٽيءَ ۾ 2003ع کان 2004ع تائين ليڪچر طور ۽ 2004ع ۾ آمريڪا جي بوسٽن يونيورسٽيءَ سان ائسوسيئيٽ پروفيسر طور واڳيل رهيو. ان کان سواءِ يونيورسٽيءَ جي پراجيڪٽ جو شريڪ چيئرمئن به رهيو. مشرف دور جي خاتمي ۽ 2008ع جي عام چونڊن ۾ پيپلز پارٽيءَ جي ڪاميابيءَ ۽ حڪومت سازيءَ کان پوءِ کيس آمريڪا ۾ پاڪستان جو سفير مقرر ڪيو ويو. ٽن سالن بعد نومبر 2011ع ۾ آمريڪي فوج کي لکيل سندس هڪ مبينا خط جي اسڪينڊل ظاهر ٿيڻ کان پوءِ کائنس استعيفا ورتي وئي ۽ سندس جاءِ تي شيري رحمان کي سفير مقرر ڪيو ويو. حسين حقاني ڪيترن ڪتابن جو مصنف به آهي ۽ هن ملڪي ۽ بين الاقوامي لاڳاپن ۽ سياسي لاهن چاڙهن تي مختلف ملڪي ۽ عالمي اخبارن ۽ رسالن ۾ مضمون به لکيا آهن.[90]

حوالا

[سنواريو]
  1. 1 2 "The FP Debate: Should the U.S. Abandon Pervez Musharraf?". Foreign Policy. 26 November 2007.
  2. 1 2 3 Goldberg, Jeffrey (Winter 2014). "Ignorance, Meet Self Pity". Democracy: A Journal of Ideas.
  3. ↑ "Haqqani presents credentials to Bush". Dawn. 7 June 2008.
  4. ↑ "Husain Haqqani | Foreign Affairs". 4 January 2023.
  5. ↑ "Hudson Institute Biography". Hudson Institute. 28 April 2023 تي حاصل ڪيل.
  6. 1 2 "Research Faculty & Staff". Anwar Gargash Diplomatic Academy. 12 January 2023 تي حاصل ڪيل.
  7. ↑ جاويد جبار (17 October 2021). ""BUT, PRIME MINISTER..."". ڊان.
  8. ↑ "Boston University Faculty Biography". اصل نسخو مان 20 August 2011 تي محفوظ ڪيل. 3 May 2011 تي حاصل ڪيل.
  9. ↑ INP (2012-07-12). "Memo commission didn't declare Husain Haqqani traitor: Supreme Court". The Nation. 16 April 2014 تي حاصل ڪيل.
  10. 1 2 3 "Memogate commission declares Haqqani guilty". The Nation. 12 June 2012. 2015-12-22 تي حاصل ڪيل.
  11. 1 2 Haseeb Bhatti (2019-02-14). "SC wraps up Memogate case, says govt should proceed against Hussain Haqqani if it so wishes". ڊان. 14 February 2019 تي حاصل ڪيل.
  12. ↑ Haqqani, Hussain (2005). Pakistan: Between Mosque and Military, was published. Carnegie Endowment for International Peace.
  13. ↑ Haqqani, Hussain [@husainhaqqani] (October 1, 2011). "My father migrated 2 Pakistan fm Delhi. We dont believe in caste but trace R ancestry 2 Hazrat Ali. My mother-tongue is Urdu :)" (Tweet) – Twitter وسيلي. سانچو:TwitterSnowflake/datecheck
  14. ↑ خالد حسن، Congressional leader praises Husain Haqqani's abilities، Pakistan Daily Times، 25 آڪٽوبر 2008ع.
  15. 1 2 Husain Haqqani, curriculum vitae، Boston University، حاصل ڪيل: 3 جنوري 2016ع.
  16. 1 2 "Generals back new newspapers" (PDF). Economic and Political Weekly. 22 March 1986. ص. 482.
  17. 1 2 Sehgal, Ikram (17 May 2012). "The 'Haqqani' network". The News International. اصل نسخو مان 6 October 2015 تي محفوظ ڪيل. 11 July 2026 تي حاصل ڪيل.
  18. ↑ "The Day I Broke With the Revolution". husainhaqqani.com. 23 April 1999.
  19. ↑ "Haqqani on Muslim Brotherhood's real agenda". dallasnews.com.
  20. ↑ "Ambassador Husain Haqqani and Jeffrey Goldberg at the April 2011 Faith Angle Forum". Ethics & Public Policy Center. 28 April 2023 تي حاصل ڪيل.
  21. ↑ Hali, S. M. (30 October 2013). "Flip-flops of Hussain Haqqani". The Nation. 19 December 2015 تي حاصل ڪيل.
  22. ↑ "The battle of all mothers: Benazir Bhutto is at war, so is her mother". 1993-12-14.
  23. ↑ "Who is afraid of Husain Haqqani?". 2015-10-03.
  24. ↑ Golovnina, Maria (30 October 2013). "'Magnificent Delusions' of U.S.-Pakistan relations". Reuters.
  25. ↑ Mark Mazzetti (9 April 2013). "How a Single Spy Helped Turn Pakistan Against the United States". The New York Times.
  26. ↑ Ayesha Jalal 2014, p. 366.
  27. ↑ Imtiaz Gul 2012, Chapter 2 (pp. 43–46).
  28. ↑ Ayesha Jalal 2014, pp. 366–367.
  29. ↑ Kalhan 2013, pp. 83, 86.
  30. ↑ Fair 2012, p. 112.
  31. ↑ BBC News Asia، "Pakistan 'memogate': Husain Haqqani travel ban lifted"، بي بي سي، 30 جنوري 2012ع، حاصل ڪيل: 16 اپريل 2014ع.
  32. ↑ Siddique 2015, p. 181.
  33. ↑ Pakistan Judicial Commission، "Pages 108–121, Judicial Commission Report آرڪائيو ڪيا ويا 19 June 2012 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين."، پاڪستان جي سپريم ڪورٽ، 12 جون 2012ع، حاصل ڪيل: 24 مارچ 2014ع.
  34. ↑ Ahmad, Fasih ۽ Taseer, Shehrbano، "Pakistan: Judges Rebuke Haqqani in Memogate Scandal"، دي ڊيلي بيسٽ، 13 جون 2012ع، حاصل ڪيل: 2 اپريل 2014ع.
  35. ↑ "Ex-envoy sheds light on mystery about failure to block IAEA India-specific deal". Dawn. 2015-12-19. 2015-12-22 تي حاصل ڪيل.
  36. ↑ INP (2012-07-12). "Memo commission didn't declare Husain Haqqani traitor: Supreme Court". The Nation. 16 April 2014 تي حاصل ڪيل.
  37. ↑ Frum, David، "Haqqani: I am No Traitor"، دي ڊيلي بيسٽ، 16 جون 2012ع، حاصل ڪيل: 2 اپريل 2014ع.
  38. ↑ Hirsh, Michael، "The Last Friendly Pakistani"، دي ائٽلانٽڪ، 23 نومبر 2011ع، حاصل ڪيل: 2 اپريل 2014ع.
  39. ↑ Masood, Salman، "Former Ambassador to U.S. Cites Threats in Pakistan Over Memo Case"، دي نيو يارڪ ٽائمز، 29 مارچ 2012ع، حاصل ڪيل: 16 اپريل 2014ع.
  40. ↑ "Seven years on, Nawaz regrets moving SC over Memogate". DAWN. 28 March 2018.
  41. ↑ "Pakistan's Ambassador to the U.S. Is Forced Out". The New York Times. 22 November 2011.
  42. ↑ "Husain Haqqani's downfall becomes Pakistan's latest political football". The Guardian. 23 November 2011.
  43. ↑ "Adroit Envoy States Case for Pakistan". The New York Times. 8 May 2009.
  44. 1 2 3 Iqbal, Anwar (2022-12-21). "PTI lobbyist 'engaged Hussain Haqqani at someone else's behest'". DAWN.COM (انگريزي ۾). 2023-01-04 تي حاصل ڪيل.
  45. 1 2 Amendment fara.gov
  46. ↑ Husain Haqqani; Harlan Ullman (2021-09-10). "US-Pakistan relations need more candor". The Hill (آمريڪي انگريزي ۾). 2023-01-04 تي حاصل ڪيل.
  47. ↑ @husainhaqqani (April 2, 2022). "COAS Gen Bajwa says the right things to save Pakistan's relations with the U.S. & E.U., which @ImranKhanPTI has tried to jeopardize with inflammatory rhetoric after losing majority in parliament" (Tweet) – Twitter وسيلي. سانچو:TwitterSnowflake/datecheck
  48. ↑ "Study eyes US cooperation with Pakistan amid China rise". France 24 (انگريزي ۾). 2022-10-04. 2023-01-04 تي حاصل ڪيل.
  49. ↑ "Haqqani was hired to lobby against PTI govt in US: Imran". 3 January 2023.
  50. ↑ "Secret Pakistan Cable Documents U.S. Pressure to Remove Imran Khan". 9 August 2023.
  51. ↑ "Husain Haqqani: History will repeat itself". gulfnews.com (انگريزي ۾). 14 February 2003. 2023-01-12 تي حاصل ڪيل.
  52. ↑ Qatar: A Dangerous Alliance - Full Documentary (انگريزي ۾), 2023-01-12 تي حاصل ڪيل
  53. ↑ "Executive who oversaw "black ops" in Iraq hired for anti-Qatar attack, Bureau reveals". The Bureau of Investigative Journalism (en-GB) (انگريزي ۾). 2023-01-12 تي حاصل ڪيل.
  54. ↑ "Husain Haqqani attends The Foundation For Sports Integrity inaugural..." Getty Images (آمريڪي انگريزي ۾). 31 May 2018. 2023-01-12 تي حاصل ڪيل.
  55. ↑ "Football and fat fees: questions raised over funding of sporting conference". The Guardian (انگريزي ۾). 2018-07-16. 2023-01-12 تي حاصل ڪيل.
  56. ↑ Panel Discussion | Is Sport Responsible for Safeguarding Human Rights? (انگريزي ۾), 31 May 2018, 2023-01-12 تي حاصل ڪيل
  57. 1 2 "Haqqani Back in D.C., Where Everybody Knows His Name". The Washington Post. 15 May 2008.
  58. ↑ "The News International: Latest News Breaking, Pakistan News". www.thenews.com.pk. 28 April 2023 تي حاصل ڪيل.
  59. ↑ "Relations between Nations: U.S. and Pakistan". BU.edu. 31 October 2012.
  60. ↑ "BU's Haqqani Probes Rocky US-Pakistan Alliance". BU.edu. 3 February 2014.
  61. ↑ "Husain Haqqani: Fall 2015 Resident Fellow". 28 April 2023 تي حاصل ڪيل.
  62. ↑ "The FP Top 100 Global Thinkers". Foreign Policy magazine. 26 November 2012.
  63. ↑ Ayres, Alyssa (28 July 2005). "The Ambivalent Ally". The Wall Street Journal.
  64. ↑ "Book Discussion on Pakistan: Between Mosque and Military". C-SPAN. 26 July 2005.
  65. ↑ Komireddi, Kapil (24 December 2013). "Best Books About the Rest of the World". The Daily Beast.
  66. ↑ "Plebiscite would never happen in Kashmir, said Ayub Khan in 1959". The Times of India. 10 May 2016.
  67. ↑ "On the (book)shelf". The Friday Times. 20 December 2019.[مئل ڳنڍڻو]
  68. ↑ Rodenbeck, Max (22 November 2019). "Captain Pakistan's Wild Ride". The New York Review of Books.
  69. ↑ "Our Radical Islamic BFF, Saudi Arabia". New York Times. 2 September 2015.
  70. ↑ "Pakistan should heed Husain Haqqani's urgent message of reform". The Guardian. 9 December 2013.
  71. ↑ "Don't Talk With the Taliban". New York Times. 28 June 2013.
  72. ↑ "Don't Trust the Taliban's Promises". Foreign Policy. 7 February 2019.
  73. ↑ Haqqani, Husain (22 July 2021). "Pakistan's Pyrrhic Victory in Afghanistan". Foreign Affairs.
  74. ↑ Mira Sethi (21 January 2012). "The Weekend Interview with Husain Haqqani: A Hostage in Pakistan". Wall Street Journal.
  75. ↑ Michael Hirsh (23 November 2011). "The Last Friendly Pakistani". The Atlantic.
  76. ↑ Jeffrey Goldberg (22 November 2011). "The Pakistani Army Wins a Battle Over Husain Haqqani, but Continues to Lose a War". The Atlantic.
  77. ↑ Jeffrey Goldberg (17 November 2011). "Ambassador Haqqani: 'I Am a Pakistani, I Will Die a Pakistani'". The Atlantic.
  78. ↑ Tisdall, Simon (23 November 2011). "Husain Haqqani's downfall becomes Pakistan's latest political football". The Guardian. London.
  79. ↑ "The Year of Political Turbulence, Divide". The Nation (آمريڪي انگريزي ۾). 29 December 2017. 2018-03-28 تي حاصل ڪيل.
  80. ↑ Goldman, Adam (29 December 2017). "Frustrated U.S. Might Withhold $255 Million in Aid From Pakistan". The New York Times (آمريڪي انگريزي ۾). 2018-03-28 تي حاصل ڪيل.
  81. ↑ "The Magnificent Delusions of Husain Haqqani". The Express Tribune (آمريڪي انگريزي ۾). 28 September 2015. 2016-03-25 تي حاصل ڪيل.
  82. ↑ "F-16 jets US plans to sell to Pakistan will be used against India: Husain Haqqani". The Express Tribune. 9 December 2015. 20 January 2016 تي حاصل ڪيل.
  83. ↑ "Civil Nuclear Cooperation with Pakistan: Prospects and Consequences", Written testimony by Husain Haqqani, US House of Representatives, retrieved 2016-01-21.
  84. ↑ "US aid to Pakistan will be used against India: Husain Haqqani". The Economic Times. 2016-03-25 تي حاصل ڪيل.
  85. ↑ "India calls U.S. envoy, protests F-16 sale to Pakistan". The Hindu (Indian English ۾). 2016-02-13. ISSN 0971-751X. 2016-03-25 تي حاصل ڪيل.
  86. ↑ "Senate body wants govt to counter pro-Indian lobby in Washington". pakistantoday.com.pk. 20 January 2016 تي حاصل ڪيل.
  87. ↑ "Former Pakistani diplomat calls for official apology to Bangladesh for 1971 genocide". The Daily Star. 2021-03-30. 2021-08-24 تي حاصل ڪيل.
  88. ↑ Interview (7 March 2019). "The Hindu Lit for Life 2019 Why can't India and Pakistan be friends". The Hindu. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2021-12-14 تي محفوظ ڪيل. 15 March 2019 تي حاصل ڪيل. at time 43 00 mins
  89. ↑ Dhume, Sadanand (24 November 2011). "A U.S.-Pakistan Reset". دي وال اسٽريٽ جرنل.
  90. ↑ ڪتاب: انسائڪلوپيڊيا سنڌيانا، جلد چوٿون، ڇپيندڙ: سنڌي لئنگئيج اٿارٽي (ISBN 978-969-9098-80-2) سال: 2012

ڪتابيات

[سنواريو]

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]
Diplomatic posts
پيشرو
طارق ايم. مير		 سريلنڪا ۾ پاڪستان جو هاءِ ڪمشنر
1992–1993		 جانشين
طارق الطاف
پيشرو
محمود علي دراني		 آمريڪا ۾ پاڪستان جو سفير
2008–2011		 جانشين
شيري رحمان

سانچو:آمريڪا ۾ پاڪستان جا سفير

"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=حسين_حقاني&oldid=396524" تان ورتل