مواد ڏانھن هلو

اسواتيني

ڳنڍڻن کي سنواريو
کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
ايسواتيني جي بادشاھت
Kingdom of Eswatini

Umbuso weSwatini (Swazi)
Flag of ايسواتيني
{{{coat_alt}}}
جھنڊو نِسبتي نشان
شُعار: '"Siyinqaba" (Swazi)
"اسان قلعو آهيون"
"اسان طاقتور آهيون"
ترانو: 
"Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati"
"اي خدا، سوازي کي نعمت ڏيڻ وارا"

ايسواتيني جو مقام (ڳاڙهو)
ايسواتيني جو مقام (ڳاڙهو)
گادي جو هنڌ

26°30′S 31°30′E / 26.500°S 31.500°E / -26.500; 31.500
سڀ کان وڏو شهر ايمباباني
دفتري ٻوليون * سوازي
نسلي گروھ (2017ع)
  • 84% سوازي
  • 10% زولو
  • 6% ٻيا
مذهب (2017)
  • 89.3٪ عيسائيت
  • 7.4٪ ڪوبه مذهب ناهي
  • 2.5٪ روايتي عقيدن
  • 0.8٪ ٻيا
مقامي آبادي سوازي[lower-alpha 1]
حڪومت وحداني مطلق بادشاهت
• بادشاهه
 مسواٽي ٽيون
• راڻي ماءُ
 ایسواتینی جی نٽفومبي
• وزير اعظم
 رسل دلامیني
• چيف جسٽس
 ڀیڪي مافالالا
مقننه پارليامينٽ
سينيٽ
ھائوس آف اسيمبلي
برطانيه کان آزادي
• آزادي ڏني وئي
 6 سيپٽمبر 1968ع
• گڏيل قومن جي رڪنيت
 24 سيپٽمبر 1968ع
• موجوده آئين
 2005[3][4][5]
• نالو بدلائڻ
 19 اپريل 2018ع
پکيڙ
• جملي
 17٬364 km2 (6٬704 sq mi) (153rd)
• پاڻي (%)
 0.9
آبادي
• 2023ع اندازو
 1,236,126 [6] (155ھون)
• 2017ع مردم شماري
 1,093,238[7]
•  گھاٽائي
 66.8 /km2 (173.0 /sq mi) (135ھون)
جِي ڊي پي (مساوي قوت خريد ) 2023 لڳ ڀڳ
• ڪل
 13.797 بلين آمريڪي ڊالر

$ 13.797

billion[8] (158th)
• في سيڪڙو
 $11,858[8] (113th)
جِي. ڊي. پي  (رڳو نالي ۾ ) 2023 لڳ ڀڳ
• ڪل
 کم $4.648 billion[8] (168th)

ايسواتيني (Eswatini؛ /ˌɛswɑːˈtiːni/)، سرڪاري طور تي ايسواتيني جي سلطنت ۽ ان جي اڳوڻي سرڪاري نالو سوازي لينڊ ۽ اڳوڻي سوازي لينڊ جي بادشاهي سان پڻ مشهور آهي، ڏاکڻي آفريڪا ۾ واقع هڪ زمين بند ملڪ آھي. هن ملڪ جو سرحدون ڏکڻ آفريڪا ۽ موزمبيق سان ملن ٿيون. 200 ڪلوميٽر (120 ميل) اتر کان ڏکڻ ۽ 130 ڪلوميٽر (81 ميل) اوڀر کان اولهه، ايسواتيني آفريڪا جي ننڍن ملڪن مان هڪ آهي؛ پڻ ان جي باوجود، ان جي آبهوا ۽ جاگرافيائي بيهڪ، ٿڌي ۽ جبلن کان وٺي گرم ۽ خشڪ هيٺاهين تائين، مختلف آهي. ان جي گاديء جو ھنڌ لوبامبا/ايمبابانی آھي. ملڪ جي ڪرنسي، ليلانگيني، ڏکڻ آفريڪا جي رينڊ ڏانهن وڌي وئي آهي.

آبادي بنيادي طور تي نسلي سوازين تي مشتمل آهي. مروج ٻولي سوازي يا سيسواتي ڏيهي صورت ۾ آهي. سوازين 18ھین صدي جي وچ ڌاري نگوان ٽين جي اڳواڻي ۾ پنهنجي سلطنت قائم ڪئي.[9] ملڪ ۽ سوزي پنهنجا نالا 19هين صديءَ جي بادشاهه مسواتي ٻين کان وٺي، جن جي حڪومت هيٺ ملڪ کي وڌايو ۽ متحد ڪيو ويو؛ ان جون حدون 1881ع ۾ آفريڪا لاءِ اسڪرامبل جي وچ ۾ ٺھي ويون. [10] ٻي بوئر جنگ کان پوءِ، بادشاهت، سوازيلينڊ جي نالي سان، سال 1903ع کان برطانوي هاءِ ڪميشن جو علائقو هو، جيستائين هن 6 سيپٽمبر، 1968ع تي آزادي حاصل ڪئي.[11] اپريل 2018ع ۾، ان جو سرڪاري نالو ڪنگڊم آف سوزايلينڊ مان تبديل ڪري ڪنگڊم آف ايسواتيني ڪيو ويو، جيڪو عام طور تي سوازي ٻولي ۾ استعمال ٿيندو هو.[12]

ايسواتيني هڪ ترقي پذير ملڪ آهي جنهن کي هڪ هيٺين وچولي آمدني واري معيشت سان درجه بندي ڪيو ويو آهي. ڏکڻ آفريڪي ڪسٽمز يونين جي ميمبر جي حيثيت سان ۽ اوڀر ۽ ڏاکڻي آفريڪا لاءِ عام بازار، ان جو مکيه مقامي واپاري پارٽنر ڏکڻ آفريڪا آهي؛ معاشي استحڪام کي يقيني بڻائڻ لاءِ، ايسواتيني جي ڪرنسي، ليلانگيني، ڏکڻ آفريڪي رينڊ ڏانهن وڌي وئي آهي. ايسواٽيني جا وڏا اوورسيز واپاري پارٽنر آمريڪا ۽ يورپي يونين آهن.[13][14] ملڪ ۾ روزگار جي اڪثريت ان جي زرعي ۽ پيداواري شعبن مان مهيا ڪيل آهي. ايسواتيني ڏاکڻي آفريڪي ترقياتي برادري، آفريڪي يونين، ڪامن ويلٿ آف نئشنز ۽ گڏيل قومن جو ميمبر آهي.[15]

حڪومت هڪ مطلق بادشاهت آهي، جيڪا آفريڪا ۾ پنهنجي قسم جي آخري بادشاهت آهي.[16][17] [18] 1986ع کان بادشاهه مسواتي ٽيون (Mswati III) حڪومت ڪري رهيو آهي. اسيمبليءَ ۽ سينيٽ جي اڪثريت جو تعين ڪرڻ لاءِ هر پنجن سالن ۾ چونڊون ڪرايون وينديون آهن، پر سياسي پارٽيون ٺاهڻ جي اجازت ناهي.[19] ان جو آئين سال 2005ع ۾ منظور ڪيو ويو. "اُملنگا" (Umhlanga) آگسٽ/سيپٽمبر ۾ منعقد ٿيندڙ ريڊ ڊانس (Reed Dance)[20] ۽ ڊسمبر/جنوري ۾ منعقد ٿيندڙ شاهي ناچ انکوالا (incwala)، قوم جا سڀ کان اهم تهوار آهن.[21] ملڪ جي آبادي کي صحت جي اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پوي ٿو. ايڊز ۽ تپ دق وڏي پيماني تي ڦهليل آهي.[22][23] 88 سيڪڙو بالغ آبادي ايڇ آئي وي مثبت آهي.[24] سال 2018ع تائين، ملڪ دنيا ۾ 12هين گھٽ ۾ گھٽ زندگي، 58 سالن، جي اميد رکي ٿو. ايسواتيني جي آبادي نوجوان آهي، سال 2018ع تائين، 14 سال يا ان کان گهٽ عمر وارا ماڻهو ملڪ جي آبادي جو %35 هئا. وچين عمر 22 سال آهي. [25]

تاريخ

[سنواريو]

جاگرافي

[سنواريو]

سياست

[سنواريو]

انتظامي ورهاست

[سنواريو]

معيشت

[سنواريو]

آباديات

[سنواريو]

سياحت

[سنواريو]

ايسواتيني ۾ سياحت نسل پرستي جي دور ۾ خاص طور تي ترقي ڪئي، ڏکڻ آفريڪا کان مختلف پاليسين جي ڪارڻ سياحن کي راغب ڪيو. سياح ٽيليويزن پروگرامن، راندين جي واقعن ۽ جوا (gambling) لاءِ آيا. سياحن جو انگ سال 1972ع ۾ 89,015 کان وڌي سال 1989ع ۾ 2,57,997 ٿي ويو. نسل پرستي کان پوءِ، ترقي سست ٿي وئي جيئن پاڙيسري ملڪ وڌيڪ پرڪشش بڻجي ويا. هاڻي، ايسواتيني پنهنجي روايتي ثقافت ۽ ذيلي صحارا جي آخري آفريقي بادشاهت جي حيثيت تي زور ڏئي ٿو جيڪي سياحن کي راغب ڪري ٿي. ايسواتيني ٽوئرزم بورڊ، جيڪو 2003ع ۾ قائم ٿيو، شاهي جشن ۽ گيم پارڪ کي فروغ ڏئي ٿو. سال 2006ع ۾، ايسواتيني ڏکڻ آفريڪا ۽ موزمبيق سان لبومبو روٽ معاهدي ۾ شامل ٿيو، جنهن سان هڪ ئي ويزا تي سرحد پار سفر جي اجازت ڏني وئي.

ثقافت

[سنواريو]

پڻ ڏسو

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ "The 2017 Population and Housing Census Volume 3", Central Statistics Office, حاصل ڪيل 15 June 2021۔
  2. ↑ "Eswatini"۔
  3. ↑ "Laws", wipo.int, حاصل ڪيل 27 December 2019۔
  4. ↑ "Archived copy", اصل کان 29 September 2019 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 29 September 2019۔
  5. ↑ "Constitution", gov.sz, حاصل ڪيل 27 December 2019۔
  6. ↑ "Population, total – Eswatini", The World Bank Group, حاصل ڪيل 11 July 2021۔
  7. ↑ "Swaziland Releases Population Count from 2017 Census", United Nations Population Fund, اصل کان 7 August 2018 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 7 August 2018۔
  8. 1 2 3 "World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Eswatini)", IMF.org, International Monetary Fund, 10 October 2023, حاصل ڪيل 20 October 2023۔
  9. ↑ Bonner, Philip (1982). Kings, Commoners and Concessionaires. Great Britain: Cambridge University Press. pp. 9–27. ISBN 0521242703.
  10. ↑ Kuper, Hilda (1986). The Swazi: A South African Kingdom. Holt, Rinehart and Winston. pp. 9–10.
  11. ↑ Gillis, Hugh (1999). The Kingdom of Swaziland: Studies in Political History. Greenwood Publishing Group. ISBN 0313306702.
  12. ↑ "Swaziland facts and guide as the country renamed the Kingdom of Eswatini", How Dare She (ٻولي ۾ en-US), 20 April 2018, اصل کان 11 May 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 27 September 2019۔
  13. ↑ "Swaziland | Office of the United States Trade Representative", Ustr.gov, اصل کان 20 July 2014 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 16 August 2014۔
  14. ↑ "Swaziland", Comesaria.org, اصل کان 10 October 2014 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 16 August 2014۔
  15. ↑ "UN Member States", United Nations, 30 May 2018, حاصل ڪيل 30 June 2018۔
  16. ↑ Staff (2021-06-29). "Armed forces open fire in crackdown on anti-monarchy protests in Eswatini" (en-GB ۾). The Guardian. ISSN 0261-3077. https://www.theguardian.com/world/2021/jun/29/soldiers-deployed-eswatini-crackdown-protests.
  17. ↑ Tofa, Moses (16 May 2013). "Swaziland: Wither absolute monarchism?". Pambazuka News (630). Archived from the original on 19 October 2014. https://archive.today/20141019191941/http://www.pambazuka.net/en/category/features/87402/print. Retrieved 26 July 2024.
  18. ↑ "Swaziland: Africa′s last absolute monarchy", Deutsche Welle, 14 July 2014, حاصل ڪيل 19 October 2014۔
  19. ↑ Eligon, John; Silva, Joao (2024-02-17). "The Father, the Son and the Fight Over Their King" (en-US ۾). The New York Times. ISSN 0362-4331. https://www.nytimes.com/2024/02/17/world/africa/king-mswati-eswatini-africa-youth.html.
  20. ↑ "Cultural Resources – Swazi Culture – The Umhlanga or Reed Dance", Swaziland National Trust Commission, اصل کان 28 August 2009 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 12 November 2013۔
  21. ↑ kbraun@africaonline.co.sz, "Cultural Resources – Swazi Culture – The Incwala or Kingship Ceremony", Swaziland National Trust Commission, اصل کان 30 October 2013 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 12 November 2013۔
  22. ↑ "Projects : Swaziland Health, HIV/AIDS and TB Project", The World Bank, حاصل ڪيل 16 August 2014۔
  23. ↑ Swaziland: Dual HIV and Tuberculosis Epidemic Demands Urgent Action updated 18 November 2010
  24. ↑ "Eswatini 2021 Country Factsheet", UNAIDS, حاصل ڪيل 30 September 2022۔
  25. ↑ "Swaziland Demographics Profile 2013", Indexmundi.com, 21 February 2013, حاصل ڪيل 19 August 2021۔
  1. ↑ In the Swazi language, emaSwati (plural) and liSwati (singular) are used.
حوالي جي چڪ: "lower-alpha" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ <ref> آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ <references group="lower-alpha"/> نہ مليو
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=اسواتيني&oldid=341586" تان ورتل