مواد ڏانھن هلو

لاگوس

ڳنڍڻن کي سنواريو
کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
سلجھائپ صفحن جي لاءِ معاونت نظر ھيٺ مضمون شهر، سرڪاري طور تي لاگوس ميٽروپوليٽن ايريا تي آهي. سلجھائپ جي لاءِ لاگوس رياست ڏسو.
لاگوس
Lagos
Èkó (يوروبا)
ميٽروپولس
وڪٽوريا ٻيٽ کان لاگوس ٻيٽ جي اسڪائي لائن
سوڪ ٽاور
ٽينوبو اسڪوائر
ليڪي-ايپي ايڪسپريس وي
نيشنل آرٽس ٿيٽر
ليڪي-اڪوئي لنڪ پل
ڪرسٽ جو ڪيٿيڊرل چرچ
لاگوس مرڪزي مسجد
Nickname(s): 
Eko akete, Lasgidi[1][2]
Motto(s): 
Èkó ò ní bàjẹ́! (يوروبا)
"لاگوس ختم نه ٿيندو"
"لاگوس غالب ٿيندو!"
لاگوس رياست جي اندر لاگوس شهر ڏيکاريل
لاگوس رياست جي اندر لاگوس شهر ڏيکاريل
جاگرافي بيهڪ: 6°27′18″N 3°23′03″E / 6.455027°N 3.384082°E / 6.455027; 3.384082
ملڪ  نائجيريا
رياست لاگوس
لوڪل گورنمينٽ ايريا[note 1] ٻيٽ
  • اپا
  • ايٽي-اوسا
  • لاگوس ٻيٽ

مکيه زمين

  • اجرومي-افيلوڊن
  • لاگوس مين لينڊ
  • سريلري

مضافات

  • ايجج
  • عليموشو
  • اِفاڪو-اجائي
  • ايڪجا
  • ڪوسوف
  • ماشن
  • اوجو
  • اوشودي-اسلو
  • شمولو
  • امو-اوڊوفن
آباد ٿيل 15هين صدي عيسويء
Founded by يوروبا جو آووري ذيلي گروپ[5]
Government
 • لاگوس جو گورنر باباجيڊي سانوو-اولو
 • ڊپٽي گورنر فيمي حمزات
 • سپريم جج ڪاظم الوگبا
Area
[3]
 • ميٽروپولس
 1,171.28 ڪ.م2 (452.23 ميل2)
 • Land 999.6 ڪ.م2 (385.9 ميل2)
 • Water 171.68 ڪ.م2 (66.29 ميل2)
 • Urban
 907 ڪ.م2 (350 ميل2)
 • Metro
 2,706.7 ڪ.م2 (1,045.1 ميل2)
  1. ↑ "18th National Sports Festival: Lagos unveils Logo, mascot and website". Premium Times (Abuja, Nigeria). 18 June 2012. http://premiumtimesng.com/sports/5817-18th-national-sports-festival-lagos-unveils-logo-mascot-and-website.html.
  2. ↑ "Eko 2012: Building Branding through Sports, Articles". ThisDay (Lagos, Nigeria). 22 August 2012. Archived from the original on 24 December 2013. https://web.archive.org/web/20131224112111/http://www.thisdaylive.com/articles/eko-2012-building-branding-through-sports/122890/. Retrieved 6 September 2024.
  3. 1 2 "Metro Lagos (Nigeria): Local Government Areas", City Population, 21 March 2015, اصل کان 7 May 2016 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 26 October 2015۔
  4. ↑ "Lagos and Its Potentials for Economic Growth", 2 July 2015, اصل کان 9 October 2015 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 26 October 2015۔
  5. ↑ Hutchison, Ray (2009). Encyclopedia of Urban Studies. SAGE. p. 427. ISBN 978-1-412-9143-21. https://books.google.com/books?id=wKc5DQAAQBAJ&pg=PA427.

لاگوس (Lagos؛ يوروبا: Èkó) يا لاگوس شهر، ڏکڻ اولهه نائيجيريا ۾ هڪ وڏو ميٽرو پوليٽن شهر آهي. ٻه ڪروڙ ۽ ڏهه لک (21 ملين) جي مٿين آبادي اندازي سان، اهو نائيجيريا جو سڀ کان وڏو شهر ۽ آفريقي کنڊ تي سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهري علائقو آهي.[1][2][3][4] [5] لاگوس نائيجيريا جي قومي راڄڌاني هئي، جيستائين حڪومت ڊسمبر 1991ع ۾ ملڪ جو مرڪز ابوجا ڏانهن منتقل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو.[6][7][8]

لاگوس هڪ وڏو آفريقي مالي مرڪز آهي ۽ وڏي ۾ وڏي رياست، لاگوس ۽ نائيجيريا جو اقتصادي مرڪز آهي. شهر آفريڪا ۾ واپار، تفريح، ٽيڪنالاجي، تعليم، سياست، سياحت، فن ۽ فيشن تي هڪ اهم اثر رکي ٿو. لاگوس دنيا جي تيز ترين وڌندڙ شهرن ۽ شهري علائقن جي مٿين ڏهن مان پڻ آهي.[9] ميگا شهر، آفريڪا ۾ چوٿين نمبر تي جي ڊي پي آهي[10] ۽ کنڊ تي سڀ کان وڏي ۽ مصروف ترين بندرگاهن مان هڪ آهي.[11][12][13] وڏي شهري آبادي ۽ بندرگاه جي ٽرئفڪ جي مقدار جي ڪري، لاگوس کي ميڊيم-پورٽ ميگاسٽي طور درجه بندي ڪيو ويو آهي.[14]

لاگوس 15هين صدي عيسويءَ ۾ اولهه آفريڪا جي ٻيٽن جي يوروبا جي آوري ذيلي گروپ جي گھر جي طور تي اڀريو، جيڪي اڄوڪي لوڪل گورنمينٽ ايرياز (LGAs) ۾ لاگوس ٻيٽ، ايٽي-اوسا، امووو-اوڊوفن ۽ اپاپا شامل آھن. 15 صدي عيسويءَ ۾، آوري جي آباديءَ کي بينن سلطنت فتح ڪيو ۽ ٻيٽ بينن جو جنگي ڪيمپ بڻجي ويو، جنهن کي ”ايڪو“ سڏيو ويو، جيڪو ان وقت بنين جي اوبا اوبا اورهوگبا جي ماتحت هو. يوروبا اڃا تائين، لاگوس ڏانهن اشارو ڪرڻ لاء، ايڪو نالو استعمال ڪندا آهن.[15] ٻيٽن کي ڪريڪ کان ڌار ڪيو ويو آهي، لاگوس لاگون (Lagoon) جي ڏکڻ-اولهه وات کي ڇڪيندي، بيريئر ٻيٽن ۽ ڊگها سٽي اسپيٽس جهڙوڪ بار بيچ، جيڪي 100 ڪلوميٽر (62 ميل) اوڀر ۽ اولهه طرف پکڙيل آهن، ته بحر اوقيانوس کان بچاءُ ڪيو پيو وڃي. تيزيءَ سان شهري ٿيڻ جي ڪري، شهر لاگون جي اولهه ڏانهن، جيئن اڄوڪي لاگوس مين لينڊ، اجيرومي-آفيلوڊون ۽ سورولير جا علائقا شامل ٿين، وڌايو ويو. اهو لاگوس جي ٻن مکيه علائقن: ٻيٽ، جيڪو لاگوس جو اصل شهر هو ۽ مکيه لينڊ، جنهن ۾ ان کي وڌايو ويو آهي، ۾ درجه بندي ڪرڻ جو سبب بڻيو. [16]سال 1967ع ۾ لاگوس رياست جي ٺهڻ تائين، هن شهر جو علائقو سڌو وفاقي حڪومت طرفان لاگوس سٽي ڪائونسل ذريعي سنڀاليو ويو، جنهن جي نتيجي ۾ لاگوس شهر کي اڄوڪي ستن لوڪل گورنمينٽ ايرياز (LGAs) ۾ ورهايو ويو ۽ ان ۾ هڪ اضافو ٻيا شهر (جيڪي هاڻي 13 LGAs ٺاهين ٿا) ان وقت جي مغربي علائقي مان رياست ٺاهڻ لاءِ ڪيو ويو.[17]

جڏهن ته، رياست جي گاديءَ جو هنڌ 1976ع ۾ اڪيجا (Ikeja)[18] ۽ بعد ۾ وفاقي گاديءَ جو هنڌ 1991ع ۾ ابوجا منتقل ڪيو ويو، لاگوس اڃا تائين وڏي پيماني تي هڪ شهر طور حوالو ڏنو ويو آهي، اڄوڪي لاگوس، جنهن کي "ميٽرو پوليٽن لاگوس" به چيو ويندو آهي،[19][20][21] ۽ سرڪاري طور تي "لاگوس ميٽروپوليٽن ايريا" هڪ شهري مجموعو آهي، [22] جنهن ۾ 16 لوڪل گورنمينٽ ايريا شامل آهن، جڏهن تي اڪيجا رياست لاگوس جو گاديءَ جو هنڌ آھي.[23][24] هي گڏيل علائقو لاگوس رياست جي ڪل زميني ايراضيءَ جو 37 سيڪڙو آهي، پر رياست جي ڪل آبادي جو 85 سيڪڙو آهي.[23][25][26]

ميٽروپوليٽن لاگوس جي آبادي تڪراري آهي.[27] سال 2006ع جي وفاقي مردم شماري جي انگن اکرن ۾، گڏجاڻي جي آبادي اٽڪل نوي لک ماڻهن جي هئي. بهرحال، انگ اکر لاگوس اسٽيٽ گورنمينٽ پاران تڪرار ڪيو ويو، جنهن بعد ۾ پنهنجي آبادي جي ڊيٽا جاري ڪئي، لاگوس ميٽروپوليٽن ايريا جي آبادي کي لڳ ڀڳ هڪ ڪروڙ ۽ سٺ لک (16 ملين) تي رکي. روزاني، لاگوس جو علائقي ۾ 3,000 ماڻهو يا 11 لک جي لڳ ڀڳ هر سال وسي رهيا آهن، تنهن ڪري 2022ع ۾ وڏي لاگوس علائقي جي حقيقي آبادي جو انگ لڳ ڀڳ ٻه ڪروڙ اسي لک آهي (2018ع ۾ ڪجهه ٻه ڪروڙ ۽ 35 لک کان مٿي). لاگوس شايد ڪنشاسا کي آفريڪا جي سڀ کان وڌيڪ آبادي واري شهر جي طور تي ختم ڪري ڇڏيو آهي. 2015ع تائين، غير سرڪاري انگن اکرن موجب ”گريٽر ميٽروپوليٽن لاگوس“ جي آبادي، جنهن ۾ لاگوس ۽ ان جي ڀرپاسي وارو ميٽرو علائقو شامل آهي، اوگن رياست تائين پکڙيل آهي، تقريبن ٻه ڪروڙ ۽ ڏهه لک آهي.[28][25][29][30] لاگوس ڪنوربيشن اولهه آفريڪا جي ساحل تي هڪ اڀرندڙ بين الاقوامي ميگالوپولس عابدجان-لاگوس ڪوريڊور جو حصو آهي جنهن ۾ پنج خودمختار رياستن جا علائقا شامل آهن.[31][32]

لاگوس يونيورسٽي نائيجيريا جي پهرين نسل جي يونيورسٽين مان هڪ آهي. لاگوس جو ڪاروباري ضلعو ٽينوبو اسڪوائر جو گھر آهي، جنهن جو نالو اشرافيه غلامن جي واپاري، افيونروئي ٽينوبو جي نالي پٺيان رکيو ويو آهي. لاگوس جو مرتلا محمد انٽرنيشنل ايئرپورٽ، جيڪو اڳوڻي نائجيريا جي صدرن مان هڪ مرتلا محمد جي نالي تي رکيو ويو آهي؛ آفريڪا جي مصروف ترين ايئرپورٽن مان هڪ آهي. لاگوس نيشنل اسٽيڊيم مختلف بين الاقوامي راندين جي واقعن جي ميزباني ڪئي آهي جهڙوڪ سال1980ع جو آفريڪن ڪپ آف نيشنز.

نالو

[سنواريو]

تاريخ

[سنواريو]

جاگرافي

[سنواريو]

موسم

[سنواريو]

انتظاميه

[سنواريو]

ڊيموگرافي

[سنواريو]

معيشت

[سنواريو]

ٽرانسپورٽ

[سنواريو]

تعليم

[سنواريو]

صحت جي سار سنڀار

[سنواريو]

ثقافت

[سنواريو]

سياحت

[سنواريو]

پڻ ڏسو

[سنواريو]

خارجي لنڪس

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ "Objections Surface Over Nigerian Census Results", Population Reference Bureau, 18 April 2007, حاصل ڪيل 01 جنوري 2024۔
  2. ↑ "Lagos now wears a new look", Renewal (ٻولي ۾ انگريزي), 30 March 2016, اصل کان 19 December 2022 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 19 April 2023۔
  3. ↑ "As world population tops 8 billion, Africa's most populated city keeps growing" (ٻولي ۾ انگريزي), NBC News, حاصل ڪيل 21 January 2024۔
  4. ↑ Ogunbiyi, Tayo (5 January 2023), "Lagos and the 2023 Census", Vanguard, حاصل ڪيل 22 January 2024۔
  5. ↑ Bearak, Max; Moriarty, Dylan; Ledur, Júlia. "Africa's rising cities" (en ۾). The Washington Post. https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2021/africa-cities/.
  6. ↑ "Abuja at 46: The Dreams, Strides, Challenges", premiumtimesng.com, حاصل ڪيل 21 January 2024۔
  7. ↑ Nigeria, Guardian (12 December 2021), "ABUJA: Capital relocation from Lagos 30 years ago", The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News (ٻولي ۾ en-US), حاصل ڪيل 21 January 2024۔
  8. ↑ Mohamed, Hamza, "Nigeria: Clearing the locals to make Abuja the capital" (ٻولي ۾ انگريزي), Al Jazeera, حاصل ڪيل 21 January 2024۔
  9. ↑ "The Most Populated Cities of the World. World Megacities - Nations Online Project", nationsonline.org, اصل کان 5 October 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 23 September 2021۔
  10. ↑ "These cities are the hubs of Africa's economic boom", Big Think, 4 October 2018, اصل کان 23 April 2019 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 23 April 2019۔
  11. ↑ "Africa's biggest shipping ports", Businesstech, 8 March 2015, اصل کان 5 November 2015 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 26 October 2015۔
  12. ↑ Rajewski, Brian (1998). Africa, Volume 1 of Cities of the World: a compilation of current information on cultural, geographical, and political conditions in the countries and cities of six continents, based on the Department of State's "post reports". Gale Research International, Limited. ISBN 978-0-810-3769-22. https://books.google.com/books?id=E-VwMKQlGjIC.
  13. ↑ Lees, Loretta; Hyun Bang Shin; Ernesto López Morales (2015). Global Gentrifications: Uneven Development and Displacement. Policy Press. p. 315. ISBN 978-1-447-3134-89. https://books.google.com/books?id=Lzt7BgAAQBAJ&pg=PA315.
  14. ↑ Roberts, Toby; Williams, Ian; Preston, John (10 August 2020). "The Southampton system: a new universal standard approach for port-city classification". Maritime Policy & Management (London: Taylor & Francis Group) 48 (4): 530–542. doi:10.1080/03088839.2020.1802785.
  15. ↑ Lagos Government (Jan 1, 2019), "About Lagos", Lands Bureau۔
  16. ↑ "CASE STUDY OF LAGOS", اصل کان 4 March 2016 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 27 November 2015۔
  17. ↑ "Lagos State Information", National Bureau of Statistics, اصل کان 9 November 2015 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 25 October 2015۔
  18. ↑ "History Of Lagos", One Lagos Fiesta (ٻولي ۾ en-US), 10 July 2016, اصل کان 7 April 2022 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 12 March 2022۔
  19. ↑ "A Flood-Free Lagos: The Regional Imperative", اصل کان 24 April 2022 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 27 November 2015۔
  20. ↑ Olukoju, Ayodeji (1996). "The Travails of Migrant and Wage Labour in the Lagos Metropolitan Area in the Inter-War Years". Labour History Review (Liverpool University Press) 61: 49–70. doi:10.3828/lhr.61.1.49. http://online.liverpooluniversitypress.co.uk/doi/abs/10.3828/lhr.61.1.49. Retrieved 27 November 2015.
  21. ↑ "Lagos Metropolitan Area: Scope and scale of the shelter problem", اصل کان 8 December 2015 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 27 November 2015۔
  22. ↑ Caprio, Charles (6 March 2012), "Lagos is wonderful and charming conurbation of Nigeria to visit", Go Articles, اصل کان 24 February 2014 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 27 November 2015۔
  23. 1 2 حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named metropolitan Lagos
  24. ↑ "Administrative Levels – Lagos State", Nigeria Congress, اصل کان 25 December 2005 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 27 November 2015۔
  25. 1 2 "Lagos State Information", National Bureau of Statistics, اصل کان 9 November 2015 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 25 October 2015۔
  26. ↑ "Population – Lagos State", Lagos State Government, اصل کان 18 October 2015 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 27 November 2015۔
  27. ↑ "2022 World Population by Country", worldpopulationreview.com, اصل کان 21 September 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 12 March 2022۔
  28. ↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named metrolagospop
  29. ↑ "Population", Lagos State Government, 2011, اصل کان 18 October 2015 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 3 November 2012۔
  30. ↑ Pacetti, M.; Passerini, G.; Brebbia, C.A.; Latini, G. (2012). The Sustainable City VII: Urban Regeneration and Sustainability. WIT Press. ISBN 978-1-84564-578-6. https://books.google.com/books?id=wmk3mCrMDTQC&q=153%2C540+hectares&pg=PA160.
  31. ↑ French, Howard W. (27 October 2022). "Megalopolis: how coastal west Africa will shape the coming century" (en-GB ۾). The Guardian. ISSN 0261-3077. https://www.theguardian.com/world/2022/oct/27/megalopolis-how-coastal-west-africa-will-shape-the-coming-century.
  32. ↑ Choplin, Armelle; Hertzog, Alice (4 September 2020), "The West African corridor from Abidjan to Lagos: a megacity-region under construction", Handbook of Megacities and Megacity-Regions (ٻولي ۾ en-US) (Edward Elgar Publishing): 206–222, آئي ايس بي اين 978-1-78897-270-3, حاصل ڪيل 6 March 2024۔
  1. ↑ Metropolitan Lagos consists of 16 of Lagos State's 20 LGAs, which excludes Badagry, Epe, Ibeju-Lekki and Ikorodu.[3][4]
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=لاگوس&oldid=312762" تان ورتل