لاهور ڊويزن

لاهور ڊويزن
Lahore Division
لاهور ڊويزن; Lahore Division لاہور ڈویژن
	ڊويزن
	پنجاب جي نقشي ۾ لاهور ڊويزن واضح ڪيل
ملڪ	پاڪستان
صوبو	پنجاب
گادي وارو شهر	لاهور شهر
ضلعا	لاهور; قصور; ننڪانه صاحب; شيخوپوره
آبادي	2,27,72,710 (2022ع)
Government
• Type	ڊويزنل انتظاميه
• ڪمشنر	محمد علي رنڌاوا (PAS)
• سي سي پي او	بلال صديقي ڪميانه (PSP)
Area
• ڪل	11,727 ڪ.م2 (4,528 ميل2)

لاهور ڊويزن (اردو: لاہور ڈویژن) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي هڪ پهرين سطح جي انتظامي ورهاست (ڊويزن) آهي. اها چار ضلعن؛ قصور، لاهور، ننڪانه صاحب ۽ شيخوپوره تي مشتمل آهي. سال 2000ع جي سڌارن تحت، ڊويزنن کي ختم ڪيو ويو، پر سال 2008ع ۾ ٻيهر بحال ڪيو ويو.^[1] ڊويزن جو انتظام ڪمشنر ھيٺ آهي ۽ ڪمشنر جي ھيٺ چار ايڊيشنل ڪمشنر آهن ۽ هر ضلعي لاءِ هڪ ڊپٽي ڪمشنر آهي.^[2] سال 2023ع جي آدمشماري جي موجب، لاهور ڊويزن جي آبادي 2,27,72,710، تقريبن سري لنڪا يا آمريڪي رياست فلوريڊا جي برابر آهي.

ورهاڱي کان اڳ، اهو ڇهن ضلعن؛ سيالڪوٽ، گجرانواله، لاهور، امرتسر، گورداسپور ۽ گجرات تي مشتمل هو ۽ ڊويزن جي ڪل پکيڙ 44,430 چورس ڪلوميٽر هئي. 1947ع ۾ پاڪستان ۽ ڀارت جي آزادي سان، لاهور ڊويزن ٻنهي ملڪن ۾ ورهائجي ويو ۽ اوڀر اڌ (امرتسر ۽ گرداسپور) امرتسر ضلعو بڻجي ويو.

تاريخ

لاهور ڊويزن ورهاڱي کان اڳ، برطانوي هندستان جي صوبي پنجاب جو هڪ انتظامي ڊويزن هو. اهو ستلج درياءَ جي ساڄي ڪناري تي هماليه کان ملتان ڊويزن تائين پکڙيل هو ۽ هن ۾ سيالڪوٽ، گوجرانوالا، لاهور، امرتسر، گورداسپور ۽ گجرات جا ڇهه ضلعا شامل هئا. ڊويزن جو ڪل علائقو 44,430 چورس ڪلوميٽر (17,154 چورس ميل) هو ۽ آبادي هندستان جي 1901ع جي مردم شماري مطابق 55,98,463 هئي. چمبا جي جبل واري رياست پڻ ڊويزن جي ڪمشنر جي سياسي ڪنٽرول هيٺ هئي.

ڪمشنر جو هيڊ ڪوارٽر لاهور (سياري ۾) ۽ ڊلهوزي (اونهاري ۾) ۾ هو. ڊويزن جي ڪل آبادي سال 1881ع ۾ 46,96,636 کان وڌي 53,21,535 ۽ سال 1891ع ۾ 55,98,463 ٿي وئي، جڏهن ته ڪل پکيڙ 44,430 چورس ڪلوميٽر (17,154 چورس ميل) هئي.^[3] آبادي جي گھاٽائي 326 ماڻهو في چورس ميل هئي. سال 1901ع ۾ مسلمانن جو تعداد 33,32,175 يا ڪل آبادي جو 60 سيڪڙو هو، جڏهن ته، 15,67,400 هندومت، 6,61,320 سک مذهب، 5,507 جين مت، 31,815 عيسائيت، 228 زرتشتي مذهب ۽ 6 ٻڌمت سان تعلق رکندڙ هئا.^[4]

ڊويزن ۾ ڇهه ضلعا هئا:^[5]

ضلعو	پکيڙ _(چورس ^ميل)	آبادي _(1991ع ^{آدمشماري)}	محصول ۽ ٽيڪس (هزار روپيه)
گجرات	4,771	497,706	6,90
لاهور	3,704	1,162,109	12,55
امرتسر	1,601	1,023,828	14,54
گورداسپور	1,889	940,334	17,72
سيالڪوٽ	1,991	1,083,909	17,27
گوجرانواله	3,198	890,557	12,89
ڪل	17,154	5,598,463	81,87

گورداسپور ۾ ڪجهه چورس ميل جبل وارو علائقو شامل هو، جيڪو ڊلهوزي جي هل اسٽيشن، سڀ کان اچو نقطو: 7,687 فوٽ کي گهيرو ڪري ٿو، پر ٻي صورت ۾ ڊويزن جي مٿاڇري هموار هئي. ان ۾ 9,869 ڳوٺ ۽ 41 شهر هئا. جن مان سڀ کان وڏو لاهور (آبادي: 202,964 ؛ ڪينٽونمينٽ سميت)، امرتسر (1,62,429)، سيالڪوٽ (57,956)، گوجرانوالا (29,224)، بٽالا (27,365) ۽ گجرات (22,022) هئا. تجارتي اهميت ۾. لاهور ۽ امرتسر جا شهر ڊويزن جي ٻين سڀني شهرن کي گهٽائي ڇڏيو، پر سيالڪوٽ ۽ بٽاله شهر مقامي مرڪزن کان گهڻو وڌيڪ هئا. ڇهن برطانوي ضلعن جي انتظامي چارج کانسواء، لاهور جي ڪمشنر جو چمبا جي مقامي رياست تي سياسي ڪنٽرول هو، جن جو علائقو 8,330 چورس ڪلوميٽر (3,216 چورس ميل) ۽ آبادي سال 1901ع ۾ 1,27,834 هئي.^[6]

آبادي

سال 2023ع جي آدمشماري جي موجب، لاهور ڊويزن جي آبادي 2,27,72,710،^[7] لڳ ڀڳ سري لنڪا يا آمريڪي رياست فلوريڊا جي برابر آهي.^[8]^[9]

ضلعن جي فهرست

#	ضلعا^[10]	هيڊ ڪوارٽر	پکيڙ (چورس ڪلوميٽر)^[11]	آبادي (2023ع)	آبادي جي گھاٽائي (فرد في چورس ڪلوميٽر) (2023) ************	خواندگي جي شرح (2023)
1	لاهور	لاهور شهر	1,772	13,004,135	7,336.6	79.62%
2	قصور	قصور شهر	3,995	4,084,286	1,021.4	62.85%
3	ننڪانه صاحب^[12]	ننڪانه صاحب	2,216	1,634,871	737.0	63.12%
4	شيخوپوره	شيخوپوره	3,744	4,049,418	1,080.3	68.88%

تعلقن جي فهرست

#	تعلقو ___________	پکيڙ (km²)^[13]	آبادي (2023)	گھاٽائي (ppl/km²) (2023)	خوانگي جي شرح (2023)	ضلعو
1	چونيان	1,212	979,746	808.37	60.64%	قصور ضلعو
2	قصور	1,493	1,603,658	1,074.12	63.63%
3	ڪوٽ راڌا ڪشن	398	424,875	1,067.53	64.66%
4	پتوڪي	892	1,076,007	1,206.29	62.98%
5	لاهور ڪينٽ	466	1,885,098	4,045.27	81.01%	لاهور ضلعو
6	لاھور	214	4,123,354	19,268.01	80.36%
7	ماڊل ٽائون	353	3,244,906	9,192.37	78.94%
8	رائيونڊ	467	1,080,637	2,314.00	72.35%
9	شاليمار ٽائون	272	2,670,140	9,816.69	81.21%
10	نشتر ٽائون	N/A	N/A	N/A	N/A
11	واهگه تعلقو	N/A	N/A	N/A	N/A
12	اقبال ٽائون	N/A	N/A	N/A	N/A
13	راوي ٽائون	N/A	N/A	N/A	N/A
14	صدر ٽائون	N/A	N/A	N/A	N/A
15	سانگله هل تعلقو	223	269,993	1,210.73	72.08%	ننڪانه صاحب ضلعو
16	نانڪانا صاحب	1,662	1,065,063	640.83	59.02%
17	شاهه ڪوٽ	331	299,815	905.79	69.28%
18	مريدڪي	1,028	721,192	701.55	69.10%	شيخوپوره ضلعو
19	فيروز واله	511	997,246	1,951.56	66.55%
20	صفدرآباد	461	320,851	695.99	67.55 %
21	شيخوپوره	1,369	1,780,837	1,300.83	70.72%
22	شرقپور	375	229,292	611.45	65.05%

انتخابي تڪ

سانچو:Static row numbers

Provincial Assembly Constituency	National Assembly Constituency	District
PP-132 Nankana Sahib-I	NA-111 Nankana Sahib-I	Nankana Sahib
PP-133 Nankana Sahib-II	NA-111 Nankana Sahib-I
PP-134 Nankana Sahib-III	NA-112 Nankana Sahib-II
PP-135 Nankana Sahib-IV	NA-112 Nankana Sahib-II
PP-136 Sheikhupura-I	NA-113 Sheikhupura-I	Sheikhupura
PP-137 Sheikhupura-II	NA-113 Sheikhupura-I
PP-138 Sheikhupura-III	NA-114 Sheikhupura-II
PP-139 Sheikhupura-IV
PP-140 Sheikhupura-V
PP-141 Sheikhupura-VI	NA-115 Sheikhupura-III
PP-142 Sheikhupura-VII	NA-115 Sheikhupura-III
PP-143 Sheikhupura-VIII	NA-116 Sheikhupura-IV
PP-144 Sheikhupura-IX	NA-116 Sheikhupura-IV
PP-145 Lahore-I	NA-117 Lahore-I	Lahore
PP-146 Lahore-II	NA-117 Lahore-I
PP-147 Lahore-III	NA-118 Lahore-II
PP-148 Lahore-IV	NA-118 Lahore-II
PP-149 Lahore-V	NA-119 Lahore-III
PP-150 Lahore-VI	NA-119 Lahore-III
PP-151 Lahore-VII	NA-120 Lahore-IV
PP-154 Lahore-X	NA-120 Lahore-IV
PP-152 Lahore-VIII	NA-121 Lahore-V
PP-153 Lahore-IX	NA-121 Lahore-V
PP-155 Lahore-XI	NA-122 Lahore-VI
PP-156 Lahore-XII
PP-157 Lahore-XIII
PP-158 Lahore-XIV	NA-123 Lahore-VII
PP-164 Lahore-XX	NA-123 Lahore-VII
PP-159 Lahore-XV	NA-124 Lahore-VIII
PP-163 Lahore-XIX	NA-124 Lahore-VIII
PP-165 Lahore-XXI	NA-125 Lahore-IX
PP-166 Lahore-XXII	NA-125 Lahore-IX
PP-167 Lahore-XXIII	NA-126 Lahore-X
PP-168 Lahore-XXIV	NA-126 Lahore-X
PP-160 Lahore-XVI	NA-127 Lahore-XI
PP-162 Lahore-XVIII	NA-127 Lahore-XI
PP-161 Lahore-XVII	NA-128 Lahore-XII
PP-169 Lahore-XXV
PP-170 Lahore-XXVI
PP-171 Lahore-XXVII	NA-129 Lahore-XIII
PP-172 Lahore-XXVIII	NA-129 Lahore-XIII
PP-173 Lahore-XXIX	NA-130 Lahore-XIV
PP-174 Lahore-XXX	NA-130 Lahore-XIV
PP-176 Kasur-II	NA-131 Kasur-I	Kasur
PP-177 Kasur-III
PP-178 Kasur-IV
PP-175 Kasur-I	NA-132 Kasur-II
PP-179 Kasur-V	NA-132 Kasur-II
PP-180 Kasur-VI	NA-133 Kasur-III
PP-181 Kasur-VII	NA-133 Kasur-III
PP-182 Kasur-VIII	NA-134 Kasur-IV
PP-183 Kasur-IX
PP-184 Kasur-X

پڻ ڏسو

حوالا

↑ "Firewall Notification", health.punjab.gov.pk, اصل کان 16 اپريل 2015 تي آرڪائيو ٿيل۔
↑ "Punjab Government Plans to Carve a New District from Lahore", 6 January 2009, اصل کان 03 جون 2010 تي آرڪائيو ٿيل۔
↑ "Imperial Gazetteer2 of India, Volume 16, page 96 -- Imperial Gazetteer of India -- Digital South Asia Library", dsal.uchicago.edu, اصل کان 17 July 2014 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 27 April 2018۔
↑ "Imperial Gazetteer2 of India, Volume 16, page 95 -- Imperial Gazetteer of India -- Digital South Asia Library", dsal.uchicago.edu, اصل کان 3 March 2016 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 27 April 2018۔
↑ "Imperial Gazetteer2 of India, Volume 16, page 96 -- Imperial Gazetteer of India -- Digital South Asia Library", dsal.uchicago.edu, اصل کان 17 July 2014 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 27 April 2018۔
↑ "Imperial Gazetteer2 of India, Volume 16, page 96 -- Imperial Gazetteer of India -- Digital South Asia Library", dsal.uchicago.edu, اصل کان 17 July 2014 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 27 April 2018۔
↑ "table 1", www.pbs.gov.pk, 2023۔
↑ US Directorate of Intelligence, "Country Comparison:Population", اصل کان 13 June 2007 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 01 آڪٽوبر 2011, "Latvia 2,204,708, July 2011 est."
↑ "2010 Resident Population Data", U. S. Census Bureau, اصل کان 19 October 2013 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 30 سيپٽمبر 2011, "New Mexico - 2,059,179"
↑ "Lahore Division | Local Government and Community Development"۔ ^{[مئل ڳنڍڻو]}
↑ "TABLE 1 : AREA, POPULATION BY SEX, SEX RATIO, POPULATION DENSITY, URBAN POPULATION, HOUSEHOLD SIZE AND ANNUAL GROWTH RATE, CENSUS-2023, PUNJAB"۔
↑ "Nankana becomes district", Dawn, Pakistan, 10 May 2005, حاصل ڪيل 16 February 2014۔
↑ "TABLE 1 : AREA, POPULATION BY SEX, SEX RATIO, POPULATION DENSITY, URBAN POPULATION, HOUSEHOLD SIZE AND ANNUAL GROWTH RATE, CENSUS-2023, PUNJAB"۔

[1] "Firewall Notification", health.punjab.gov.pk, اصل کان 16 اپريل 2015 تي آرڪائيو ٿيل۔

[2] "Punjab Government Plans to Carve a New District from Lahore", 6 January 2009, اصل کان 03 جون 2010 تي آرڪائيو ٿيل۔

[IGI962-3] "Imperial Gazetteer2 of India, Volume 16, page 96 -- Imperial Gazetteer of India -- Digital South Asia Library", dsal.uchicago.edu, اصل کان 17 July 2014 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 27 April 2018۔

[4] "Imperial Gazetteer2 of India, Volume 16, page 95 -- Imperial Gazetteer of India -- Digital South Asia Library", dsal.uchicago.edu, اصل کان 3 March 2016 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 27 April 2018۔

[IGI963-5] "Imperial Gazetteer2 of India, Volume 16, page 96 -- Imperial Gazetteer of India -- Digital South Asia Library", dsal.uchicago.edu, اصل کان 17 July 2014 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 27 April 2018۔

[IGI964-6] "Imperial Gazetteer2 of India, Volume 16, page 96 -- Imperial Gazetteer of India -- Digital South Asia Library", dsal.uchicago.edu, اصل کان 17 July 2014 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 27 April 2018۔

[7] "table 1", www.pbs.gov.pk, 2023۔

[cia2-8] US Directorate of Intelligence, "Country Comparison:Population", اصل کان 13 June 2007 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 01 آڪٽوبر 2011, "Latvia 2,204,708, July 2011 est."

[9] "2010 Resident Population Data", U. S. Census Bureau, اصل کان 19 October 2013 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 30 سيپٽمبر 2011, "New Mexico - 2,059,179"

[10] "Lahore Division | Local Government and Community Development"۔ ^{[مئل ڳنڍڻو]}

[11] "TABLE 1 : AREA, POPULATION BY SEX, SEX RATIO, POPULATION DENSITY, URBAN POPULATION, HOUSEHOLD SIZE AND ANNUAL GROWTH RATE, CENSUS-2023, PUNJAB"۔

[nankana2-12] "Nankana becomes district", Dawn, Pakistan, 10 May 2005, حاصل ڪيل 16 February 2014۔

[13] "TABLE 1 : AREA, POPULATION BY SEX, SEX RATIO, POPULATION DENSITY, URBAN POPULATION, HOUSEHOLD SIZE AND ANNUAL GROWTH RATE, CENSUS-2023, PUNJAB"۔

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]