مواد ڏانھن هلو

ساکا جمهوريا

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان

ساکا (Sakha)، سرڪاري طور تي یاقوتیا (Yakutia) یا ساکا جي جمھوریا (Republic of Sakha) روس جی سڀ کان وڏي جمهوريا آھي، جيڪو روسي ڏور اوڀر ۾، آرڪٽڪ سمنڊ جي ڪناري تي واقع آھي، جنھن جي آبادي 10 لک آھي.[1] ساکا ان جي گورننگ ڏور اوڀر واري وفاقي ضلعي جي اڌ حصي تي مشتمل آهي ۽ دنيا جو سڀ کان وڏو ملڪ سب ڊويزن آهي، جيڪو 30,83,523 چورس ڪلوميٽر (11,90,555 چورس میل) تي پکڙيل آهي.[2] یاکوتسڪ، جيڪو دنيا جو سب کان ٿڌو شهر آهي،[3] ان جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي.

جمھوریا هڪ انتهائي سخت آبهوا لاءِ شهرت رکي ٿي، جنهن ۾ اتر اڌ گول ۾ ٻيون گھٽ درجه حرارت ویرکویانسڪ (Verkhoyansk) ۽ اومیاڪون (Oymyakon) ۾ رڪارڊ ڪيو پيو وڃي (ٻيون نمبر تي سمٽ ڪيمپ، گرين لينڊ) ۽ سياري جي سراسري اوسط عام طور تي یاکوتس ۾ °35- سنتی گریڈ (°31- فارنھائیت) کان هيٺ ٿي رهي آهي. هائپر براعظمي رجحانات جي نتيجي ۾ پڻ جمهوريا ۾ تمام گهڻي گرم اونهاريون آهن.

ساکا شڪار گڏ ڪرڻ ۽ هرڻ جي رڍن کي پاليندڙ ٽنگوسڪ ۽ پيلوسائيبرين ماڻهن جهڙوڪ ايونڪس ۽ يوڪغير جو پهريون گهر هو. بيڪال ڍنڍ جي آس پاس واري علائقي مان لڏپلاڻ ڪري، ترڪ ساخا ماڻهو پهريون ڀيرو 9هين ۽ 16ھین صدي جي وچ ۾ وچين لينا نديءَ جي ڪناري تي آباد ٿيا، ممڪن آهي ته ڪيترن ئي موجن ۾، وچ ايشيا جي چراھگاھن واری معاشي نظام کي پاڻ سان گڏ کڻي آيا.

روسي 17ھین صدي جي شروعات ۾ ياکوتسڪ اوبلاست جي علائقي کي نوآبادياتي طور تي روس جي زارڊم ۾ شامل ڪيو ء علائقي جي مقامي ماڻهن کي خراج پيش ڪرڻ جو پابند ڪيو. جڏهن ته روسي فتح کان پوءِ شروعاتي دور ۾ ساخا جي آبادي 70 سيڪڙو گهٽجي وئي، شاهي دور ۾ به ڏٺو ويو ته اصلي ياقوتن جي وسعت وچين لينا ندی کان وِليوئي نديءَ سان گڏ اتر ۽ اوڀر طرف ٻين مقامي گروهن کي بي گهر ڪندي. یاکوتیا روسي گهرو ويڙهه جي ڪجهه آخري جنگين کي ڏٺو، ۽ بالشويڪ اختيارين سال 1922ع ۾ ياکوٽسڪ اوبلاست کي خودمختيار ياقوت ASSR ۾ ٻيهر منظم ڪيو. سوويت دور علائقي ۾ ڪيترن ئي سلاف نسلن جي لڏپلاڻ کي ڏٺو، خاص طور تي روسي ۽ يوڪرينين.

27 سيپٽمبر 1990ع تي، علائقو یاکوتسڪایا۔ساکا سوويت سوشلسٽ جمھوریا بڻجي ويو، ۽ 27 ڊسمبر 1991ع تي، اھو ساخا جی جمھوریا (Yakutia) بڻجي ويو.

حوالا[سنواريو]

  1. Russian Federal State Statistics Service. (ٻولي ۾ Russian). Federal State Statistics Service http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm.  Unknown parameter |script-work= ignored (مدد); Missing or empty |title= (مدد)
  2. Rosstat (Russian Statistical Service), 2010 آرڪائيو ڪيا ويا October 18, 2012, حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. (xls).
  3. Gamble, Jessa. "What's the world's coldest city?". The Guardian. حاصل ڪيل 14 May 2022.