مواد ڏانھن هلو

روسي ٻولي

ڳنڍڻن کي سنواريو
کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
روسي ٻولي
Russian
русский язык (روسي)
[lower-alpha 1]
اچارru
ٻولي جو وطنروس، روسي ڳالھائيندڙ دنيا جا ٻيا اهم علائقا
ٻولي ڳالهائيندڙ
L1 ڳالھائيندڙ: 14 ڪروڙ 76 لک (2020ع آدمشماري)e27
L2 ڳالھائيندڙ: 10 ڪروڙ 78 لک (2020ع آدمشماري)[1]
ڪل: 25 ڪروڙ 54 لک (2020ع آدمشماري)[1]
هند۔يورپي
  • بالٽو-سلاوڪ
    • سلاوڪ
      • اوڀر سلاوڪ
        • روسي ٻولي
          Russian
پراڻيون صورتون
پروٽو-انڊو-يورپي
  • پروٽو-بالٽو-سلاوڪ
    • پروٽو سلاوڪ
      • پراڻي اوڀر سلاوڪ
سائيريلڪ (روسي الفابيٽ)
روسي بريل
سرڪاري حيثيت
سرڪاري ٻولي وغيره
گڏيل قومن جا ڀاٽي ملڪ
ا نٽر ايٿنڪ ٻولي، پر بغير سرڪاري حيثيت جي، يا علاقائي طور تي سرڪاري
جزوي طور تي تسليم ٿيل رياستون
تنظيمون
  •  گڏيل قومون
    • ٻين الاقوامي اٽامڪ انرجي ايجنسي (IAEA)
    • ٻين الاقوامي شهري هوابازي ائسوسيئيشن (ICAO)
    • يونيسڪو
    • عالمي صحت جو ادارو (WHO)
    • آزاد رياستن جي دولت مشترڪه (CIS)
    • يوريشيئن اقتصادي اتحاد (EAEU)
    • اجتماعي حفاظتي معاهدي جي تنظيم (CSTO)
    • شنگھائي تعاون تنظيم (SCO)
    • حفاظت ۽ تعاون جي تنظيم برائي يورپ (OSCE)
    • انٽارڪٽڪ ٽريٽي سيڪريٽريٽ (ATS)
    • ٻين الاقوامي تنظيم برائي معيار (ISO)

اقليت جي
ٻولي 
ريگيوليٽر رشين اڪيڊمي آف سائنسز جو رشين لئنگئيج انسٽيٽيوٽ[21]
ٻولي جا ڪوڊ
ISO 639-1ru
ISO 639-2rus
ISO 639-3rus
گلوٽولوگruss1263[22]
لنگاسفيئر53-AAA-ea < 53-AAA-e
(varieties: 53-AAA-eaa to 53-AAA-eat)
  سرڪاري ٻولي (ڌاري واري: متنازعه علائقا)
  30 سيڪڙو کان وڌيڪ آبادي پهرين ٻولي يا ٻي ٻولي طور ڳالھائي ٿي
  مٿين واري ۾ ڪو به نه

روسي ٻولي (Russian language)، روس ۾ ڳالهائي ويندڙ اوڀر سلاوڪ ٻولي آهي، جنهن جو اوڀر يورپ ۾ بنياد پيو. اها رشين فيڊريشن، بيلاروس، قزاقستان ۽ ڪرغزستان ۾ هڪ سرڪاري ٻولي آهي[23][24] ۽ گڏوگڏ قفقاز ۽ وچ ايشيا ۾ وڏي پيماني تي ڳالهائي ويندي آهي.[25][26] جڏهن تي بالٽڪ رياستن ۽ اسرائيل ۾ پڻ ننڍي پيماني تي ڳالهائي ويندي آهي.[27] [28] روسي ٻولي جو تعلق انڊو-يورپين ٻولين سان آهي، ان سان گڏوگڏ روسي ٻولي ايسٽ سلاوڪ ٻولين جي چئن زنده ميمبرن منجهان هڪ آهي ۽ وڏي بالٽو-سلاوڪ شاخ جو حصو پڻ آهي. روسي، بيلاروسي ۽ يوڪريني ٻولي جي وچ ۾ گڏيل سمجهه جو وڏو ويجهڙائي وارو درجو آهي. اها سابق سوويت يونين جي سرڪاري ٻولي (ڊي فيڪٽو ۽ ڊي جيور) هئي.[29][30]

روسي ٻولي جا سڄي دنيا ۾ 25 ڪروڙ ۽ 80 لک (258 ملين) ڪل ڳالهائيندڙ آهن.[31] اها يورپ ۾ سڀ کان وڌيڪ ڳالهائيندڙ مادري ٻولي آهي،[32] سڀ کان وڌيڪ ڳالهائيندڙ سلاوڪ ٻولي ۽ گڏوگڏ يوريشيا جي سڀ کان وڌيڪ جغرافيائي طور تي ڦهليل ٻولي آهي. اها مقامي ڳالهائيندڙن جي تعداد جي لحاظ کان دنيا جي ستين-سڀ کان وڌيڪ ڳالهائيندڙ ٻولي آهي ۽ ڪل ڳالهائيندڙن جي تعداد جي لحاظ کان دنيا جي نائين سڀ کان وڌيڪ ڳالهائيندڙ ٻولي آهي. روسي بين الاقوامي اسپيس اسٽيشن جي عملي جي ٻن سرڪاري ٻولين مان هڪ آهي، گڏيل قومن جي ڇهن سرڪاري ٻولين مان هڪ آهي، ان سان گڏ انٽرنيٽ تي چوٿين وڏي استعمال ٿيندڙ ٻولي آهي.

روسي سائيريلڪ لپي جا روسي الفابيٽ استعمال ڪندي لکي ويندي آهي؛ اهو طلواني ثانوي اظهار ۽ انهن کان سواءِ، "نرم" ۽ "سخت" آوازن جي صوتين جي وچ ۾ فرق ڪري ٿي. لڳ ڀڳ هر قنون (consonant) جو هڪ سخت يا نرم برابر موجود آهي ۽ اهو فرق ٻوليءَ جي هڪ نمايان خصوصيت آهي، جيڪا عام طور تي لکت ۾ ڏيکاري ويندي آهي، قنون جي تبديليءَ سان نه، بلڪ هيٺين سُر جي تبديليءَ سان. هڪ ٻيو اهم پاسو اڻ سڌريل آوازن جي گهٽتائي آهي. دٻاءُ، جيڪو گهڻو ڪري غير متوقع هوندو آهي، عام طور تي آرٿوگرافي طور ظاهر نه ڪيو ويندو آهي، جيتوڻيڪ هڪ اختياري تيز تلفظ، دٻاءُ کي نشانو بڻائڻ لاءِ؛ جيئن هوموگرافڪ لفظن جي وچ ۾ فرق ڪرڻ (مثال طور замо́к، زاموڪ، يعني قفل ۽ за́мок، زامڪ، يعني ڪوٽ)، يا غير معمولي لفظن يا نالن جي مناسب تلفظ کي ظاهر ڪرڻ لاء، استعمال ڪري سگهجي ٿو.

روسي لڪت ۽ الفابيٽ

[سنواريو]
ازبوڪا (الفابيٽ جي ڪتاب) جو هڪ صفحو، اوڀر سلاوڪ بولي ۾ ڇپيل پهرين درسي ڪتاب. آئيوان فيودوروف طرفان سال 1574ع ۾ ليوو (Lviv)، پولينڊ ۾ ڇپائي وئي. هي صفحو سائيريلڪ لپي جي خاصيتن وارو آهي.

روسي ٻولي هڪ سائيريلڪ الفابيٽ استعمال ڪندي لکي ويندي آهي. روسي الفابيٽ 33 اکرن تي مشتمل آهي. هيٺ ڏنل جدول هر اکر جي عام آواز لاءِ IPA قدرن سان گڏ، انهن جا فارم ڏنل آهن. ڳاڙهي رنگ ۾ ڪيپيٽل ۽ ڪاري رنگ ۾ عام اکر آهن.

Аа
/a/		Бб
/b/		Вв
/v/		Гг
/ɡ/		Дд
/d/		Ее
/je/		Ёё
/jo/		Жж
/ʐ/		Зз
/z/		Ии
/i/		Йй
/j/
Кк
/k/		Лл
/l/		Мм
/m/		Нн
/n/		Оо
/o/		Пп
/p/		Рр
/r/		Сс
/s/		Тт
/t/		Уу
/u/		Фф
/f/
Хх
/x/		Цц
/ts/		Чч
/tɕ/		Шш
/ʂ/		Щщ
/ɕː/		Ъъ
/-/		Ыы
/ɨ/		Ьь
/ʲ/		Ээ
/e/		Юю
/ju/		Яя
/ja/

روسي الفابيٽ جا پراڻا اکر ⟨ѣ⟩ شامل آهن، جيڪي ⟨е⟩ (/je/ يا /ʲe/) ۾ ضم ٿين ٿا؛ ⟨і⟩ ۽ ⟨ѵ⟩، جيڪي ٻئي ضم ٿي ويا ⟨и⟩ (/i/)؛ ⟨ѳ⟩، جيڪو ضم ٿي ويو ⟨ф⟩ (/f/)؛ ⟨ѫ⟩، جيڪو ضم ٿي ويو ⟨у⟩ (/u/)؛ ⟨ѭ⟩، جيڪو ضم ٿي ويو ⟨ю⟩ (/ju/ يا /ʲu/)؛ ۽ ⟨ѧ⟩ ۽ ⟨ѩ⟩، جن کي بعد ۾ گرافڪ طور ⟨я⟩ ۾ تبديل ڪيو ويو ۽ صوتياتي طور تي /ja/ يا /ʲa/ ۾ ضم ڪيو ويو. جڏهن ته اهي پراڻا اکر هڪ وقت يا ٻئي تي ڇڏيا ويا آهن، اهي شايد هن ۽ لاڳاپيل مضمونن ۾ استعمال ڪيا وڃن. yers ⟨ъ⟩ ۽ ⟨ь⟩ اصل ۾ الٽرا شارٽ يا گهٽجي ويو /ŭ/، /ĭ/ جي تلفظ کي ظاهر ڪن ٿا.

ٽرانسليٽيريئن

[سنواريو]

ڇاڪاڻ ته ڪمپيوٽنگ ۾ ڪيترين ئي ٽيڪنيڪل پابندين جي ڪري ۽ پڻ سائيريلڪ ڪي بورڊ جي غير موجودگي جي ڪري، روسي اڪثر ڪري لاطيني اکر استعمال ڪندي ٽرانسليٽيٽ ڪي ويندي آهي. مثال طور، "мороз" (برف جمن) جي ٽرانسليٽيرن موروز (moroz) آهي ۽ "мышь" (ڪوئو) جي ٽرانسليٽيرن، مش (mysh) يا مس (mys) آهي. روس کان ٻاهر رهندڙن جي اڪثريت پاران هڪ ڀيرو عام طور تي استعمال ڪيو ويندڙ، روسي ڳالهائيندڙ ٽائپسٽن پاران يونيڪوڊ ڪردار جي انڪوڊنگ جي توسيع جي حق ۾ ٽرانس ليٽيشن گهٽ استعمال ڪيو ويندو آهي، جيڪو مڪمل طور تي روسي اکر کي شامل ڪري ٿو. هي يونيڪوڊ ايڪسٽينشن پيش ڪندي مفت پروگرام موجود آهن، جيڪي صارفين کي روسي اکر ٽائيپ ڪرڻ جي اجازت ڏين ٿا، جيتوڻيڪ مغربي ’QWERTY‘ ڪي بورڊ تي.[33]

درجه بندي

[سنواريو]

معياري روسي

[سنواريو]

جاگرافيائي ورڇ

[سنواريو]

بين الاقوامي ٻولي جي طور تي

[سنواريو]

لهجا

[سنواريو]

ٻين سلاوڪ ٻولين سان ڀيٽ

[سنواريو]

نڪتل ٻوليون

[سنواريو]

روسي لڪت ۽ الفابيٽ

[سنواريو]
ازبوڪا (الفابيٽ جي ڪتاب) جو هڪ صفحو، اوڀر سلاوڪ بولي ۾ ڇپيل پهرين درسي ڪتاب. آئيوان فيودوروف طرفان سال 1574ع ۾ ليوو (Lviv)، پولينڊ ۾ ڇپائي وئي. هي صفحو سائيريلڪ لپي جي خاصيتن وارو آهي.

روسي ٻولي هڪ سائيريلڪ الفابيٽ استعمال ڪندي لکي ويندي آهي. روسي الفابيٽ 33 اکرن تي مشتمل آهي. هيٺ ڏنل جدول هر اکر جي عام آواز لاءِ IPA قدرن سان گڏ، انهن جا فارم ڏنل آهن. ڳاڙهي رنگ ۾ ڪيپيٽل ۽ ڪاري رنگ ۾ عام اکر آهن.

Аа
ا،آ		Бб
ب		Вв
و		Гг
گ		Дд
د،ڊ		Ее
ئ،ي		Ёё
ئو،يو		Жж
زهه،جهه		Зз
ز		Ии
ي،اي		Йй
ئ،ائ
Кк
ڪ		Лл
ل		Мм
م		Нн
ن		Оо
و		Пп
پ		Рр
ر		Сс
س		Тт
ت،ٽ		Уу
/u/		Фф
سانچو:ف،ڦ
Хх
ک،خ		 Цц
تس		Чч
چ		Ш

ш
ش

 Щщ
تش		Ъъ
/-/		Ыы
/ɨ/		Ьь
/ʲ/		Ээ
اي		Юю
يو		Яя
يا

روسي الفابيٽ جا پراڻا اکر ⟨ѣ⟩ شامل آهن، جيڪي ⟨е⟩ (/je/ يا /ʲe/) ۾ ضم ٿين ٿا؛ ⟨і⟩ ۽ ⟨ѵ⟩، جيڪي ٻئي ضم ٿي ويا ⟨и⟩ (/i/)؛ ⟨ѳ⟩، جيڪو ضم ٿي ويو ⟨ф⟩ (/f/)؛ ⟨ѫ⟩، جيڪو ضم ٿي ويو ⟨у⟩ (/u/)؛ ⟨ѭ⟩، جيڪو ضم ٿي ويو ⟨ю⟩ (/ju/ يا /ʲu/)؛ ۽ ⟨ѧ⟩ ۽ ⟨ѩ⟩، جن کي بعد ۾ گرافڪ طور ⟨я⟩ ۾ تبديل ڪيو ويو ۽ صوتياتي طور تي /ja/ يا /ʲa/ ۾ ضم ڪيو ويو. جڏهن ته اهي پراڻا اکر هڪ وقت يا ٻئي تي ڇڏيا ويا آهن، اهي شايد هن ۽ لاڳاپيل مضمونن ۾ استعمال ڪيا وڃن. yers ⟨ъ⟩ ۽ ⟨ь⟩ اصل ۾ الٽرا شارٽ يا گهٽجي ويو /ŭ/، /ĭ/ جي تلفظ کي ظاهر ڪن ٿا.

ٽرانسليٽيريئن

[سنواريو]

ڇاڪاڻ ته ڪمپيوٽنگ ۾ ڪيترين ئي ٽيڪنيڪل پابندين جي ڪري ۽ پڻ سائيريلڪ ڪي بورڊ جي غير موجودگي جي ڪري، روسي اڪثر ڪري لاطيني اکر استعمال ڪندي ٽرانسليٽيٽ ڪي ويندي آهي. مثال طور، "мороз" (برف جمن) جي ٽرانسليٽيرن موروز (moroz) آهي ۽ "мышь" (ڪوئو) جي ٽرانسليٽيرن، مش (mysh) يا مس (mys) آهي. روس کان ٻاهر رهندڙن جي اڪثريت پاران هڪ ڀيرو عام طور تي استعمال ڪيو ويندڙ، روسي ڳالهائيندڙ ٽائپسٽن پاران يونيڪوڊ ڪردار جي انڪوڊنگ جي توسيع جي حق ۾ ٽرانس ليٽيشن گهٽ استعمال ڪيو ويندو آهي، جيڪو مڪمل طور تي روسي اکر کي شامل ڪري ٿو. هي يونيڪوڊ ايڪسٽينشن پيش ڪندي مفت پروگرام موجود آهن، جيڪي صارفين کي روسي اکر ٽائيپ ڪرڻ جي اجازت ڏين ٿا، جيتوڻيڪ مغربي ’QWERTY‘ ڪي بورڊ تي.[34]

Computing

[سنواريو]

The Russian language was first introduced to computing after the M-1, and MESM models were produced in 1951.[35]

Orthography

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو Russian orthography

According to the Institute of Russian Language of the Russian Academy of Sciences, an optional acute accent (знак ударения) may, and sometimes should, be used to mark stress. For example, it is used to distinguish between otherwise identical words, especially when context does not make it obvious: замо́к (zamók – "lock") – за́мок (zámok – "castle"), сто́ящий (stóyashchy – "worthwhile") – стоя́щий (stoyáshchy – "standing"), чудно́ (chudnó – "this is odd") – чу́дно (chúdno – "this is marvellous"), молоде́ц (molodéts – "well done!") – мо́лодец (mólodets – "fine young man"), узна́ю (uznáyu – "I shall learn it") – узнаю́ (uznayú – "I recognize it"), отреза́ть (otrezát – "to be cutting") – отре́зать (otrézat – "to have cut"); to indicate the proper pronunciation of uncommon words, especially personal and family names, like афе́ра (aféra, "scandal, affair"), гу́ру (gúru, "guru"), Гарси́я (García), Оле́ша (Olésha), Фе́рми (Fermi), and to show which is the stressed word in a sentence, for example Ты́ съел печенье? (Tý syel pechenye? – "Was it you who ate the cookie?") – Ты съе́л печенье? (Ty syél pechenye? – "Did you eat the cookie?) – Ты съел пече́нье? (Ty syel pechénye? "Was it the cookie you ate?"). Stress marks are mandatory in lexical dictionaries and books for children or Russian learners.[36]

صوتيات

[سنواريو]

گرامر

[سنواريو]

الفاظ جو ذخيرو

[سنواريو]

تاريخ ۽ ادبي ٻولي

[سنواريو]

نموني جو متن

[سنواريو]

Article 1 of the Universal Declaration of Human Rights in Russian:[37]

Все люди рождаются свободными и равными в своем достоинстве и правах. Они наделены разумом и совестью и должны поступать в отношении друг друга в духе братства.

The romanization of the text into Latin alphabet:

Vse lyudi rozhdayutsya svobodnymi i ravnymi v svoyem dostoinstve i pravakh. Oni nadeleny razumom i sovest'yu i dolzhny postupat' v otnoshenii drug druga v dukhe bratstva.

Article 1 of the Universal Declaration of Human Rights in English:[38]

All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood.

پڻ ڏسو

[سنواريو]

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]

سانچو:Russian language

حوالا

[سنواريو]
  1. 1 2 حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named e27
  2. ↑ "Article 68. Constitution of the Russian Federation". Constitution.ru. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 6 June 2013 تي محفوظ ڪيل. 18 June 2013 تي حاصل ڪيل.
  3. ↑ "Article 17. Constitution of the Republic of Belarus". President.gov.by. 11 May 1998. اصل نسخو مان 2 May 2007 تي محفوظ ڪيل. 18 June 2013 تي حاصل ڪيل.
  4. ↑ Nazarbaev, N. (4 December 2005). "Article 7. Constitution of the Republic of Kazakhstan". Constcouncil.kz. اصل نسخو مان 20 October 2007 تي محفوظ ڪيل. 18 June 2013 تي حاصل ڪيل.
  5. ↑ "Официальный сайт Правительства КР". Gov.kg. اصل نسخو مان 22 December 2012 تي محفوظ ڪيل. 16 February 2020 تي حاصل ڪيل.
  6. ↑ "КОНСТИТУЦИЯ РЕСПУБЛИКИ ТАДЖИКИСТАН". prokuratura.tj. Parliament of Tajikistan. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 24 February 2021 تي محفوظ ڪيل. 9 January 2020 تي حاصل ڪيل.
  7. ↑ Юрий Подпоренко (2001). "Бесправен, но востребован. Русский язык в Узбекистане". Дружба Народов. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 13 May 2016 تي محفوظ ڪيل. 27 May 2016 تي حاصل ڪيل.
  8. ↑ Шухрат Хуррамов (11 September 2015). "Почему русский язык нужен узбекам?". 365info.kz. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 1 July 2016 تي محفوظ ڪيل. 27 May 2016 تي حاصل ڪيل.
  9. ↑ Евгений Абдуллаев (2009). "Русский язык: жизнь после смерти. Язык, политика и общество в современном Узбекистане". Неприкосновенный запас. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 23 June 2016 تي محفوظ ڪيل. 27 May 2016 تي حاصل ڪيل.
  10. ↑ "Article 16. Legal code of Gagauzia (Gagauz-Yeri)". Gagauzia.md. 5 August 2008. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 13 May 2013 تي محفوظ ڪيل. 18 June 2013 تي حاصل ڪيل.
  11. ↑ "Конституция Республики Абхазия". 18 January 2009. اصل نسخو مان 18 January 2009 تي محفوظ ڪيل. 16 February 2020 تي حاصل ڪيل.
  12. ↑ "КОНСТИТУЦИЯ РЕСПУБЛИКИ ЮЖНАЯ ОСЕТИЯ" [Constitution of the Republic of South Ossetia]. 11 August 2009. اصل نسخو مان 11 August 2009 تي محفوظ ڪيل. 5 April 2021 تي حاصل ڪيل.
  13. ↑ "Law of the Moldavian Soviet Socialist Republic on the Functioning of Languages on the Territory of the Moldavian SSR". U.S. English Foundation Research. 2016. اصل نسخو مان 21 September 2016 تي محفوظ ڪيل.
  14. ↑ "Romania : Languages of Romania". Ethnologue.com. 19 February 1999. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 31 January 2013 تي محفوظ ڪيل. 28 January 2016 تي حاصل ڪيل.
  15. 1 2 "List of declarations made with respect to treaty No. 148 (Status as of: 21/9/2011)". Council of Europe. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 22 May 2012 تي محفوظ ڪيل. 22 May 2012 تي حاصل ڪيل.
  16. ↑ "National Minorities Policy of the Government of the Czech Republic". Vlada.cz. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 7 June 2012 تي محفوظ ڪيل. 22 May 2012 تي حاصل ڪيل.
  17. ↑ "Președintele CCM: Constituția nu conferă limbii ruse un statut deosebit de cel al altor limbi minoritare". Deschide.md. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 January 2021 تي محفوظ ڪيل. 22 January 2021 تي حاصل ڪيل.
  18. ↑ Article 10 آرڪائيو ڪيا ويا 21 May 2011 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. of the Constitution says: "The state language of Ukraine is the Ukrainian language. The State ensures the comprehensive development and functioning of the Ukrainian language in all spheres of social life throughout the entire territory of Ukraine. In Ukraine, the free development, use and protection of Russian, and other languages of national minorities of Ukraine, is guaranteed."
  19. ↑ Ethnic Groups and Religious department, Fujian Provincial Government (13 September 2022). "少数民族的语言文字有哪些？". fujian.gov.cn (چيني ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 28 October 2022 تي محفوظ ڪيل. 28 October 2022 تي حاصل ڪيل. 我国已正式使用和经国家批准推行的少数民族文字有19种，它们是...俄罗斯文...
  20. ↑ Ministry of Education of the People's Republic of China (27 August 2021). "中国语言文字概况（2021年版）". moe.gov.cn (چيني ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 4 January 2024 تي محفوظ ڪيل. 18 December 2023 تي حاصل ڪيل. ...属于印欧语系的是属斯拉夫语族的俄语...
  21. ↑ "Russian Language Institute". Ruslang.ru. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 19 July 2010 تي محفوظ ڪيل. 16 May 2010 تي حاصل ڪيل.
  22. ↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, مرتب (2016). "Russian". Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History. {{cite book}}: External link in |chapterurl= (مدد); Unknown parameter |chapterurl= ignored (|chapter-url= suggested) (مدد)
  23. ↑ "Russian Language Enjoying a Boost in Post-Soviet States". Gallup. 1 August 2008. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 18 May 2010 تي محفوظ ڪيل. 16 May 2010 تي حاصل ڪيل.
  24. ↑ Арефьев, Александр (2006). (Russian ۾)Демоскоп Weekly (251). http://www.demoscope.ru/weekly/2006/0251/tema01.php.
  25. ↑ "Russian Language Enjoying a Boost in Post-Soviet States". Gallup.com. 1 August 2008. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 18 May 2010 تي محفوظ ڪيل. 16 May 2010 تي حاصل ڪيل.
  26. ↑ Арефьев, Александр (2006). (Russian ۾)Демоскоп Weekly (251). http://www.demoscope.ru/weekly/2006/0251/tema01.php.
  27. ↑ Spolsky & Shohamy 1999, p. 236.
  28. ↑ Isurin 2011, p. 13.
  29. ↑ Since 1990
  30. ↑ Constitution and Fundamental Law of the Union of Soviet Socialist Republics, 1977: Section II, Chapter 6, Article 36
  31. ↑ "Russian". Ethnologue. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 23 February 2021 تي محفوظ ڪيل. 10 August 2020 تي حاصل ڪيل.
  32. ↑ "The 10 Most Spoken Languages in Europe". Tandem. 12 September 2019. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2 June 2021 تي محفوظ ڪيل. 31 May 2021 تي حاصل ڪيل.
  33. ↑ Caloni, Wanderley (15 February 2007). "RusKey: mapping the Russian keyboard layout into the Latin alphabets". The Code Project. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 1 March 2012 تي محفوظ ڪيل. 28 January 2011 تي حاصل ڪيل.
  34. ↑ Caloni, Wanderley (15 February 2007). "RusKey: mapping the Russian keyboard layout into the Latin alphabets". The Code Project. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 1 March 2012 تي محفوظ ڪيل. 28 January 2011 تي حاصل ڪيل.
  35. ↑ Cignoni, Giovanni A.; Prokhorov, Sergei P. (October–December 2023). "Tracing the Origins of the First Soviet Computers, Beyond Legends". IEEE Annals of the History of Computing 45 (4): 85–91. doi:10.1109/MAHC.2023.3326668. https://ieeexplore.ieee.org/document/10332944.
  36. ↑ Karpava, Sviatlana. "Lexical stress assignment and reading skills of Russian heritage children".
  37. ↑ "Universal Declaration of Human Rights – Russian (Russky)". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 7 December 2023 تي محفوظ ڪيل. 6 December 2023 تي حاصل ڪيل.
  38. ↑ Nations, United. "Universal Declaration of Human Rights". United Nations. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 16 March 2021 تي محفوظ ڪيل. 6 December 2023 تي حاصل ڪيل.
  1. ↑ On the history of using "русский" ("russkiy") and "российский" ("rossiyskiy") as the Russian adjectives denoting "Russian", see: Oleg Trubachyov. 2005. Русский – Российский. История, динамика, идеология двух атрибутов нации (pp. 216–227). В поисках единства. Взгляд филолога на проблему истоков Руси., 2005. РУССКИЙ – РОССИЙСКИЙ (روسي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 18 February 2014 تي محفوظ ڪيل. 25 January 2014 تي حاصل ڪيل.. On the 1830s change in the Russian name of the Russian language and its causes, see: Tomasz Kamusella. 2012. The Change of the Name of the Russian Language in Russian from Rossiiskii to Russkii: Did Politics Have Anything to Do with It? (pp. 73–96). Acta Slavica Iaponica. Vol 32, "The Change of the Name of the Russian Language in Russian from Rossiiskii to Russkii: Did Politics Have Anything to Do with It?" (PDF). محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 18 May 2013 تي محفوظ ڪيل. 7 January 2013 تي حاصل ڪيل.
  2. ↑ Under the laws of the Republic of Uzbekistan, Russian language is not offered any status in terms of official language. The provisions only state that "Under request of citizens the text of document compiled by state notary or person acting as a notary shall be issued on Russian and if possible on other acceptable language" "Uzbekistan: Law "On Official Language"". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 8 May 2019 تي محفوظ ڪيل. 13 November 2021 تي حاصل ڪيل.
  3. ↑ The status of Crimea and of the city of Sevastopol is under dispute between Russia and Ukraine since March 2014; Ukraine and the majority of the international community consider Crimea to be an autonomous republic of Ukraine and Sevastopol to be one of Ukraine's cities with special status, whereas Russia, on the other hand, considers Crimea to be a federal subject of Russia and Sevastopol to be one of Russia's three federal cities
  4. 1 2 Abkhazia and South Ossetia are only partially recognized countries.
حوالي جي چڪ: "lower-alpha" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ <ref> آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ <references group="lower-alpha"/> نہ مليو
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=روسي_ٻولي&oldid=338775" تان ورتل