مواد ڏانھن هلو

تلنگانا

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
تلنگانا
رياست
تلنگانا جي تصوير نگاري، کاٻي پاسي مٿان کان: چار مينار، وارينگل قلعو، , حيدرآباد شھر، نظام آباد ريلوي اسٽيشن، فلڪنما محل، ڪنتالا وارا آبشار
تلنگانا جي تصوير نگاري، کاٻي پاسي مٿان کان: چار مينار، وارينگل قلعو، , حيدرآباد شھر، نظام آباد ريلوي اسٽيشن، فلڪنما محل، ڪنتالا وارا آبشار
Anthem: "جيا جيا ھي تيلنگانا جاناني جياڪيٿانم"
انڊيا ۾ تيلنگانا جو مقام
انڊيا ۾ تيلنگانا جو مقام
Coordinates (تيلنگانا): 17°21′58″N 78°28′30″E / 17.366°N 78.475°E / 17.366; 78.475
ملڪ ڀارت
قيام2 جون 2014
گاديءَ جو هنڌ ۽ وڏو شھر حيدرآباد †
ضلعا 33
Government
 • Bodyتلنگانا جي حڪومت
 •  گورنر اي.ايس.ايل.نرسيمھان
 • وزيراعلي ڪي. چندرشيڪر رائو (ٽي آر ايس )
 • ليجسليٽو اسيمبلي ٻہ ايواني (119 + 43 سيٽون)
 • پارليامينٽ ۾ نمائندگيراجيا سڀا ۾ 7 سيٽون ۽ لوڪ سڀا ۾ 17 سيٽون
 • ھاء ڪورٽ تلنگانا ھاء ڪورٽ
Area
[1]
 • Total
112,077 km2 (43,273 sq mi)
 • Rankپکيڙ ۾ انڊيا جي ٻارھين وڏي رياست
Population
 (2011)
 • Total
35,193,978
 • Rankآبادي ۾ انڊيا جي ٻارھين وڏي رياست
 • Density307/km2 (800/sq mi)
Demonymتيلنگنائيٽ
GDP (2018–19)
[2]سانچو:Deadlink</ref>
 • ٽوٽل جي ڊي پيڀارتي روپيو 8.66 لک ڪروڙ (سانچي جي کوٽ لڌي وئي: سانچو:INRConvert)
 • في ڪس جي ڊي پيڀارتي روپيو 206,107 (سانچي جي کوٽ لڌي وئي: سانچو:INRConvert)
Time zoneUTC+05:30 (IST)
ISO 3166 codeIN-TG
Vehicle registrationTS-
ايڇ ڊي آء (2018) 0.664[3]
medium · 16th
خواندگي جي شرح (2011)66.46%
سرڪاري ٻولي تيلگو
ٻيون نمبر سرڪاري ٻولياردو [4][5]
Websitewww.telangana.gov.in
^† عارضي طور تي ڏھ سالن لاء آنڌرا پرديش جو پڻ گادي جو هنڌ
††

تلنگانا ۽ آنڌرا پرديش ٻنھي جو ساڳيو

Page سانچو:Infobox region symbols/styles.css has no content.
علامتون جي علامتون
نشانڪاڪاٽيا ڪالا ٿورانم , چارمينار
گيتجيا جيا ھي تيلنگانا جاناني جياڪيٿانم.[6]
پکي
Pala Pitta
Pala Pitta
انڊين چانھ پکي [6]
گل
Tangedu Puvvu
Tangedu Puvvu
Senna auriculata[6]
ميوو
انب
انب
انب جو وڻ
وڻ
جامي چيٽ
جامي چيٽ
Prosopis cineraria
درياههگوڊاواري ندي، مانجرا ندي، موسي ندي
راند (اسپورٽ)
ڪوڏي ڪوڏي راند
ڪوڏي ڪوڏي راند
ڪبڊي

تلنگانا (Telangana) انڊيا جي ڏاکڻي حصي جي وچ تي دکن واري مٿاھين ميداني علائقي ۾ واقع ھڪ رياست جيڪا انڊيا جي پکيڙ ۽ آبادي ۾ ٻارھين وڏي رياست آھي. ھن رياست جي پکيڙ 112,077 km2 (43,273 mi2) آھي ۽ 2011 جي مردم شماري مطابق آبادي 35,193,978 اٿس.[7] تاريخ 2 جون 2014 ۾ آنڌرا پرديش رياست جي اتر اولھ حصي کي ڌار ڪري ھي انڊيا جي 29 ھين رياست طور قائم ڪئي وئي ۽ حيدرآبادکي ان جو مستقل گادي جو هنڌ بڻايو ويو. ھن رياست جا ٻيا وڏا شھر وارانگل، نظام آباد، کمام۽ ڪريم نگر شامل آهن. ھن رياست جون حدون اتر م مھاراشٽر، اوڀر ۾ ڇتيس ڳڙھ، اولھ ۾ ڪرناٽڪا، اوڀر ۽ ڏکڻ ۾ آنڌرا پرديش سان ملن ٿيون.[8] ھن رياست جي زمين پھاڙن، جابلو قطارن ۽ ٻيلن تي پڻ مشتمل آھي.2019 جي انگ اکرن مطابق رياست جي پکيڙ ۾ 27,292 چورس ڪلوميٽر زمين ٻيلن تي مشتمل آهي. رياست انتظامي طور تي 33 ضلعن ۾ ورھايل آھي.

نالو

[سنواريو]

تيلنگانا يا تلنگانا نالي جي معني آهي ٽن لنگن وارو ديس. اھو نالو ان ڪري پيس جو اتي ٽي شواتي يا شو ڀڳوان واريون زيارتون واقع آهي جن ۾ ڪاليشورام، سري سائلام ۽ دراڪشاراما شامل آهن. [9] آنڌرا پرديش جي اورينٽل مينيواسڪرپٽس لائبريري اينڊ ريسرچ سينٽر جي اڳوڻي ڊائريڪٽر جيانڌير ٿرومالا رائو مطابق تلنگانا لفظ گونڊي ٻولي جي لفظ تيلنگاڌ مان نڪتل آهي جنھن جي معني ڏکڻ آھي.[10]

تاريخ

[سنواريو]

ھن علائقي جي تاريخ مطابق ھتي چولاس گھراڻي، موريا گھراڻي، ستاواھانا گھراڻي، چالوڪيا گھراڻي، ڪاڪاٽيا گھراڻي، دھلي سلطنت، بھامني سلطنت، گولڪنڊا جي قطب شاھي گھراڻي جي حاڪميت رھي. سورھين کان سترھين صدي عيسويءَ ۾ مغلن جي حاڪميت ۾ رھيو.[11][12] ارڙھين صدي م ھتي حيدرآباد جي نظامن جي حاڪميت رھي.1823 ۾ نظامن کان آنڌرا واري ساحلي پٽي جو قبضو ايسٽ انڊيا ڪمپني کسي وئي ۽ رايالسيما ضلعو بہ کين ڪمپني سرڪار جي حوالي ڪرڻو پيو . [13] حيدرآباد جي رياست 1948 م پولو آپريشن نالي فوجي ڪاروائي جي نتيجي ۾ انڊيا ۾ شامل ٿي ھئي ۽ 1956 ۾ ھنان رياست کي اسٽيٽس ري آرگنائيزيشن ايڪٽ تحت ٽوڙيو ويو ۽ تيلگو ٻولي جي بنياد تي تيلنگانا وارو حصو آنڌرا پرديش رياست ۾ شامل ڪيو ويو جيڪا خود برٽش دور م مدراس جو حصو ھئي. ان انضمام بعد ھن علائقي جي ھارين تلنگانا جي آنڌرا پرديش کان ڌار ڪرڻ جي تحريڪ 1950 واري ڏھاڪي م ئي شروع ٿي وئي جيڪا لاڳيتو ھن نئين رياست جي قيام تائين جاري رھي. اھڙي طرح 2 جون 2014 تي ھي نئين رياست وجود ۾ آئي. [14]

معيشت

[سنواريو]

تلنگانا جي معيشت انڊيا جي رياستن جي جي ڊي پي جي لحاظ کان انڊيا جي اٺين وڏي معيشت آھي ان جي ٽوٽل جي ڊي پي ڀارتي روپيو 8.66 لک ڪروڙ (سانچي جي کوٽ لڌي وئي: سانچو:INRConvert) پائونڊ آھي. ۽ في ڪس ڀارتي روپيو 206,000 (سانچي جي کوٽ لڌي وئي: سانچو:INRConvert) پائونڊ آھي.[2][15] انساني ترقي جي اشاريي جي لحاظ کان انڊيا جي رياستن ۾ ھي رياست سورھين نمبر تي آهي. ھي رياست دفاع جي صنعت ۽ سائنسي تحقيق جو پڻ مرڪز آھي. ھتي ڀارت ڊائنامڪس لميٽيڊ، ڊفينس ميٽلرجيڪل ريسرچ ليبارٽري، ڊفينس ريسرچ اينڊ ڊولپمينٽ آرگنائيزيشن ۽ ڊفينس ريسرچ اينڊ ڊولپمينٽ ليبارٽري پڻ واقع آھن [16]

انتظامي ورھاست

[سنواريو]


تيلنگانا جا 2016 ۾ قائم ڪيل نوان ضلعا
تيلنگانا 2 جون 2014 ۾ قيام جي وقت

رياست 33 ضلعن ۾ ورھايل آھي.[17],جيڪي ضلعا وري 68 روينيو ڊويزنن ۾ ۽ اھي وري 584 منڊلن ۾ ورھايل آھن. [18][19] ضلعن جا نالا ھيٺ ڏجن ٿا:

ضلعوصدر مقاماڳ حصو ھيو
عادل آبادعادل آبادعادل آباد
ڀادرادري ڪوٿاگوديمڪوٿاگوديم کمام ضلعو
حيدرآباد ضلعوحيدرآبادحيدرآباد
جاگٽيالڪريم نگرڪريم نگر
جنگائونجنگائونوارانگل، نلگونڊا
جئي شنڪر ڀوپال پالي ڀوپال پالي وارانگل ضلعو
جوگلامبا گاڊوال محبوب نگرمحبوب نگر
ڪاماريڊينظام آبادنظام آباد
ڪريم نگرڪريم نگرڪريم نگر
کمامکمامکمام
ڪمارام ڀيم آصف آبادآصف آبادعادل آباد
محبوب آباد وارانگلوارانگل، کمام
محبوب نگرمحبوب نگرمحبوب نگر
مانچيريلمانچيريلعادل آباد
ميدڪميدڪميدڪ
ميڊچال ملڪاجگيريشميرپيٽرنگا ريڊي
ملوگو ملوگو جئي شنڪر ڀوپال پالي
نگر ڪرنولنگر ڪرنول محبوب نگر
نالگونڊانالگونڊانالگونڊا
نارائن پٽ نارائن پٽ محبوب نگر
نرملنرملعادل آباد.
نظام آبادنظام آبادنظام آباد
پيڊاپاليپيڊاپاليڪريم نگر
رجنا سرسيلاسرسيلاڪريم نگر
رنگا ريڊيشمش آبادرنگا ريڊي
سنگار ريڊيميدڪميدڪ
سديپيٽسديپيٽ ميدڪ
سرياپيٽسرياپيٽنالگونڊا
وقار آباد|وقار آبادرنگا ريڊي
واناپارٿيواناپارٿيمحبوب نگر
وارانگل رورلگيسوگونڊاوارانگل


وارانگل اربنوارانگلوارانگل
يادادري ڀوانگريڀونگيرنلگونڊا

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ "Telangana Statistics". Telangana state portal. Archived from the original on 5 ڊسمبر 2015. Retrieved 14 ڊسمبر 2015. {{cite web}}: Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help)
  2. 1 2 "Telangana Budget Analysis 2018–19" (PDF). PRS Legislative Research. Archived from the original (PDF) on 16 مارچ 2018. Retrieved 17 مارچ 2018. {{cite web}}: Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help)
  3. ↑ "Sub-national HDI – Area Database". Global Data Lab (in انگريزي). Institute for Management Research, Radboud University. Archived from the original on 23 سيپٽمبر 2018. Retrieved 25 سيپٽمبر 2018. {{cite web}}: Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help)
  4. ↑ "Urdu is Telangana’s second official language" (en-US ۾). The Indian Express. 2017-11-16. http://indianexpress.com/article/india/urdu-is-telanganas-second-official-language-4940595/.
  5. ↑ "Urdu is second official language in Telangana as state passes Bill". The News Minute. 2017-11-17. https://www.thenewsminute.com/article/urdu-second-official-language-telangana-state-passes-bill-71742.
  6. 1 2 3 "Telangana State Symbols". Telangana State Portal. Archived from the original on 19 مَئي 2017. Retrieved 15 مَئي 2017. {{cite web}}: Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help)
  7. ↑ "Population". Government of Telangana. Archived from the original on 9 ڊسمبر 2015. Retrieved 12 ڊسمبر 2015. {{cite web}}: Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help)
  8. ↑ "Administrative and Geographical Profile". Telangana State Portal. Archived from the original (PDF) on 14 فيبروري 2015. Retrieved 14 جُولاءِ 2014. {{cite web}}: Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help)
  9. ↑ Phillip B. Wagoner (1986). Mode and meaning in the architecture of early medieval Telangana (C. 1000–1300). University of Wisconsin-Madison. https://books.google.com/books?id=Y3wKAQAAMAAJ.
  10. ↑ "Earliest reference to Telangana found not in Telugu, but Gond language – Times of India". Archived from the original on 13 ڊسمبر 2017. Retrieved 13 ڊسمبر 2017. {{cite web}}: Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help)
  11. ↑ "Telangana State Portal Language & Culture". www.telangana.gov.in. Archived from the original on 14 فيبروري 2015. Retrieved 23 فيبروري 2018. {{cite web}}: Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help)
  12. ↑ "KCR vows to get 'Ganga Jamuni tehzeeb' back". The Hindu (The Hindu Group). 13 July 2015. http://www.thehindu.com/news/national/telangana/kcr-vows-to-get-ganga-jamuni-tehzeeb-back/article7416305.ece.
  13. ↑ P. N. Chopra, B.N. Puri & M.N. Das, A Comprehensive History of India, Volume 3. pg. 298
  14. ↑ "Notification" (PDF). The Gazette of India. Government of India. 4 مارچ 2014. Archived from the original (PDF) on 27 مارچ 2014. Retrieved 4 مارچ 2014. {{cite web}}: Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help)
  15. ↑ "MOSPI Gross State Domestic Product". Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India. 1 March 2019. Retrieved 9 June 2019.
  16. ↑ "Efforts on to transform Hyderabad into a hub for defence electronics". The Hindu Business Line. The Hindu Group. 3 August 2017.
  17. ↑ "Telangana to have 33 districts from tomorrow". The Hans India (in انگريزي). 16 فيبروري 2019. Archived from the original on 17 فيبروري 2019. Retrieved 17 فيبروري 2019. {{cite web}}: Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help)
  18. ↑ "TSDR-Portal". newdistrictsformation.telangana.gov.in. Archived from the original on 25 آگسٽ 2016. Retrieved 22 آگسٽ 2016. {{cite web}}: Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help)
  19. ↑ Kurmanath, K V (22 August 2016). "Telangana govt to create 21 new districts in Oct". http://www.thehindubusinessline.com/news/national/telangana-issues-draft-notification-on-new-districts/article9018000.ece. Retrieved 22 August 2016.
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=تلنگانا&oldid=351310" تان ورتل