چوٽياري ڊيم
| چوٽياري ڊيم Chotiari Dam | |
|---|---|
  Location of چوٽياري ڊيم Chotiari Dam in سنڌ  چوٽياري ڊيم (پاڪستان) | |
| سرڪاري نالو | چوٽياري ڊيم |
| ملڪ | پاڪستان |
| جڳهه | اڇڙو ٿر، سانگھڙ ضلعو، سنڌ |
| مڪانيت | 26°8′15″N 69°3′48″E / 26.13750°N 69.06333°E |
| مقصد | ايل بي او ڊي جي کاري پاڻيءُ کي خارج ڪرڻ |
| موجوده حالت | ڪم ڪندڙ |
| تعميراتي شروعات | 1994 |
| جُڙي راس ٿيو | ڊسمبر 2002 |
| تعميراتي خرچ | 1.5 ارب رپيا |
| هلائيندڙ | سنڌ اريگيشن ۽ ڊرينيج اٿارٽي (سيڊا)[1] |
| تلاءُ ۽ گنجائش | |
| مجموعي گنجائش | 0.75 ملين ايڪڙ فوٽ (MAF)[2] |
| استعال ٿيندڙ گنجائش | 0.67 ملين ايڪڙ فوٽ[3] |
| سطحي پکيڙ | 44 هزار ايڪڙ |
| مجموعي ڊيگھ | 16 ڪلوميٽر |
| مجموعي ويڪر | 13 ڪلوميٽر |
| مجموعي اونهائي | 45 فوٽ (14 ميٽر) |
چوٽياري ڊيم انگريزي (Chotiari Dam) مصنوئي پاڻي جو زخيرو آهي جيڪو سانگهڙ ضلعي، سنڌ پاڪستان ۾ سانگهڙ شهر کان 35 ڪلوميٽر جي مفاصلي تي واقع آهي.هيءُ ڪُل 6 بِلين جي لاڳت سان 2002ع ۾ تعمير ڪيو ويو هو. هن ڊيم جي اڏاوت جو اهم مقصد ايل بي او ڊي جي کاري پاڻيءُ کي خارج ڪرڻ هو. ڊيم کي 750،000 ايڪڙ پاڻي جمع ڪرڻ جي گنجائش تحت 24،300 ايڪڙن جي ايراضيءَ ۾ وڌايو ويو. هن ڊيم جُڙڻ کان اڳ هيءُ علائقو ننڍين ڍنڍن جو هو جنهن ۾ نارا ڪينال ڇوڙ ڪندو هو. هيءُ علائقو پکين ۽ جانورن جي آماج گاھ هو پر هاڻ ايل بي او ڊي جي کاري پاڻي سبب متاثر ٿيو آهي.[4][5][6] چوٽياري ذخيرو (Chotiari Reservoir) هڪ حڪمتِ عمليءَ جي لحاظ کان اهم آف-ڪينال آبي ذخيرو آهي، جيڪو سانگهڙ کان لڳ ڀڳ 20 ميل اوڀر طرف واقع آهي. هي ذخيرو تقريباً 26°05′ کان 26°16′ اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ 69°00′ کان 69°11′ اوڀر ڊگهائي ڦاڪ جي وچ ۾ واقع آهي. اهو ڪيترين قدرتي ڍنڍن ۽ هيٺاهين وارن علائقن تي مشتمل آهي، جن مان مکيه ڍنڍون ماکي ڍنڍ ۽ باقر ڍنڍ آهن. اهي ڍنڍون لوئر نارا ڪينال (LNC) ۽ ٿر ريگستان جي وارياسي ٽٻڪن جي وچ ۾ واقع آهن. چوطياري ذخيري جي تعمير 2003ع ۾ مڪمل ڪئي وئي، جنهن جو مقصد انهن قدرتي ڍنڍن جي پاڻي ذخيرو ڪرڻ جي گنجائش وڌائڻ ۽ لوئر نارا ڪينال جي ڪمانڊ ايراضيءَ لاءِ آبپاشي جي فراهمي بهتر بڻائڻ هو.[7]
مقصد
[سنواريو]چوٽياري ذخيري جو بنيادي مقصد ليفٽ بئنڪ آئوٽ فال ڊرين (LBOD) مرحلو-1 منصوبي تحت نيڪاليءَ جي نظام جي تعمير سان بهتر ٿيل زرعي زمينن لاءِ آبپاشي جي پاڻيءَ جي فراهمي ۾ واڌارو آڻڻ هو. هي ذخيرو هڪ آف-ڪينال اسٽوريج سهولت طور ڪم ڪري ٿو، جنهن ۾ پاڻيءَ جي آمد جو دارومدار سکر بئراج ۽ جمڙائو هيڊ وٽ موجود اضافي پاڻيءَ تي هوندو آهي. ڍنڍن جي ذخيري جي گنجائش وڌائڻ ۽ چوٽياري ذخيري ۾ پاڻي محفوظ ڪرڻ ذريعي لوئر نارا ڪينال لاءِ وڌيڪ قابلِ اعتماد پاڻيءَ جو ذريعو مهيا ڪرڻ هن منصوبي جو اهم مقصد هو، جنهن سان جمڙائو نظام کي فائدو حاصل ٿئي ٿو.[7]
ڪردار ۽ اهميت
[سنواريو]چوٽياري ذخيرو سنڌ جي آبي انتظامي نظام ۾ انتهائي اهم ڪردار ادا ڪري ٿو. اهو رانٽو ڪينال ۽ آوجو ايسڪيپ مان پاڻي حاصل ڪري ٿو، جيڪي ترتيبوار جمڙائو هيڊ ۽ ماکي ڪمپليڪس مان نڪرندڙ وهڪرا آهن. ذخيري جي چوڌاري تقريباً 35.5 ميل ڊگهو بند تعمير ڪيو ويو آهي، جيڪو دنيا جي ڊگهن ترين ذخيري بندن مان هڪ شمار ٿئي ٿو.[7] هي ذخيرو عام پاڻيءَ جي سطح (Normal Pool Level) 87.5 فوٽ تي تقريباً 0.71 ملين ايڪڙ-فوٽ (MAF) پاڻي محفوظ ڪرڻ جي صلاحيت رکي ٿو ۽ ان وقت ان جو پکيڙ لڳ ڀڳ 78 چورس ميلن تائين پهچي وڃي ٿو. ذخيري جي مؤثر يا لائيو اسٽوريج گنجائش تقريباً 0.62 ملين ايڪڙ-فوٽ آهي.[7]
آبپاشي نظام سان لاڳاپو
[سنواريو]LBOD مرحلو-1 منصوبي تحت چوٽياري ذخيري جي ذخيري گنجائش وڌائي 0.71 ملين ايڪڙ-فوٽ ڪئي وئي. هن منصوبي جو مقصد جمڙائو نظام کي سڌي طرح پاڻي منتقل ڪرڻ نه هو، ڇاڪاڻتہ اهڙو بندوبست فني طور ممڪن نه هو. ان جي بدران چوٽياري ذخيري ۾ اضافي پاڻي محفوظ ڪري لوئر نارا ڪينال کي وڌيڪ پاڻي فراهم ڪيو ويو، جنهن ذريعي جمڙائو نظام کي اڻ سڌيءَ طرح فائدو پهچايو ويو.[7] چوٽياري ذخيرو سنڌ جو هڪ اهم آف-ڪينال آبي ذخيرو آهي، جيڪو لوئر نارا ڪينال جي ڪمانڊ ايراضيءَ کي آبپاشي لاءِ پاڻي فراهم ڪرڻ ۽ LBOD منصوبي جي نيڪاليءَ واري نظام کي سهارو ڏيڻ لاءِ قائم ڪيو ويو. هي ذخيرو پاڻيءَ جي ذخيرن کي وڌائڻ، آبپاشي جي فراهمي کي مستحڪم بڻائڻ ۽ جمڙائو نظام جي زرعي ضرورتن کي پورو ڪرڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو.[7]
حوالا
[سنواريو]- ↑ "Sindh Irrigation And Drainage Authority". sida.org.pk.
- ↑ HABIBULLAH MAGSI (May 17, 2010). "WATER RESERVOIRS - CHOTIARI AFFECTEES: IN THE SEARCH OF CONFLICT RESOLUTION". www.pakistaneconomist.com. 1 May 2017 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Preparation of Regional Plan for Left Bank of Indus Proposed Project on Rehabilitation of Deh Akro – II And Chotiari Wetland Complex" (PDF) (انگريزي ۾). SINDH IRRIGATION AND DRAINAGE AUTHORITY. 2012. 1 May 2017 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Sindh Irrigation And Drainage Authority". sida.org.pk. 2018-06-23 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "WATER RESERVOIRS". www.pakistaneconomist.com. 2018-06-23 تي حاصل ڪيل.
- ↑ InpaperMagazine, From (2011-10-31). "Chotiari reservoir affectees". DAWN.COM (آمريڪي انگريزي ۾). 2018-06-23 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 3 4 5 6 "Chotiari Reservoir Project". Sindh Irrigation Department. 29 May 2026 تي حاصل ڪيل.