مواد ڏانھن هلو

سرگوڌا ضلعو

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
سرگوڌا ضلعو

ضلع سرگودھا

Sargodha District
ضلعو
ايم-2 (M-2) موٽر وي سرگوڌا ضلعي ۾ داخل ٿيندڙ
ايم-2 (M-2) موٽر وي سرگوڌا ضلعي ۾ داخل ٿيندڙ
Banner of سرگوڌا ضلعو
Banner
Official seal of سرگوڌا ضلعو
Seal
پنجاب ۾ سرگوڌا ضلعي جو مقام
پنجاب ۾ سرگوڌا ضلعي جو مقام
Coordinates: 32°05′N 72°40′E / 32.08°N 72.67°E / 32.08; 72.67
ملڪپاڪستان پاڪستان
صوبوپنجاب، پاڪستان پنجاب
ڊويزنسرگوڌا ڊويزن
قيام1893ع (شاهپور ضلعي طور)
هيڊ ڪوارٽر جي منتقلي1914ع
موجوده نالو1960ع
بنياد رکندڙبرطانوي نوآبادياتي حڪومت
هيڊ ڪوارٽرسرگوڌا شهر
تحصيلون7
حڪومت
• طرزضلعي انتظاميه
• باڊيضلعي انتظاميه
• ڊپٽي ڪمشنرڪيپٽن (ريٽائرڊ) شعيب علي (PAS)
ايراضي
• ضلعو5,854 km2 (2,260 sq mi)
ايراضي درجوپنجاب ۾ 14هون
آبادي
• ڪل43,34,448
• درجوپنجاب ۾ 9هون
• ڪثافتauto في چورس ڪلوميٽر
• ڪثافتي درجوپنجاب ۾ 19هون
• شهري
16,09,587 (37.13%)
• ٻهراڙي
27,24,861 (62.87%)
خواندگي
 • خواندگي جي شرح
  • ڪل:
    (76.73%)
  • مرد:
    (79.00%)
  • عورتون:
    (63.50%)
وقتي علائقوUTC+5 (PST)
پوسٽل ڪوڊ
40100
ڊائلنگ ڪوڍ048
حلقاNA-82, NA-83, NA-84, NA-85, NA-86
قومي اسيمبليءَ جون سيٽون (2024)ڪل: (5)
  • سني اتحاد ڪائونسل (3)
  • پي ايم ايل (ن) (2)
پنجاب اسيمبليءَ جون سيٽون (2024)ڪل (10)
  • پي ايم ايل (ن) (7)
  • سني اتحاد ڪائونسل (3)
ويب سائيٽsargodha.punjab.gov.pk

سرگوڌا ضلعو (پنجابي، اردو: ضلع سرگودھا) پاڪستان جي پنجاب صوبي جو هڪ ضلعو آهي. ضلعي جي گاديءَ جو هنڌ سرگوڌا شهر آهي. هي هڪ زرعي ضلعو آهي جنهن ۾ ڪڻڪ، چانور، ڪمند ۽ ڪينو ان جا مکيه فصل آهن. ضلعي جي ايراضي 5,864 چورس ڪلوميٽر آهي.[3] سرگوڌا ضلعو دنيا جي بهترين کٽا ميوا پيدا ڪندڙ علائقن ۾ شمار ٿئي ٿو ۽ خاص ڪري پنهنجي ڪنوءَ جي ڪري مشهور آهي.[4]

نالو

[سنواريو]

اهو مڃيو وڃي ٿو ته شهر جي وچ ۾ هڪ پراڻو تلاءُ هو، جتي هڪ بزرگ هندو راهب يا ساڌو (گوڌا) رهندو هو. سنسڪرت ٻوليءَ ۾ تلاءُ لاءِ ”سير“ لفظ استعمال ٿيندو آهي.[5] ڇاڪاڻ ته شهر جي آبادي گهٽ هئي، تنهنڪري ماڻهو ان هنڌ کي ”سير گوڌا“ سڏيندا هئا، يعني اها جاءِ جتي اهو مشهور ساڌو تلاءُ جي ڀرسان رهندو هو.[6] شاهپور ضلعي جو نالو ان وقت تبديل ڪيو ويو جڏهن 1960ع ۾ ان جو هيڊ ڪوارٽر سرگوڌا منتقل ڪيو ويو.

انتظاميه ۽ تعلقا

[سنواريو]

سرگوڌا شهر، سرگوڌا ضلعي ۽ سرگوڌا ڊويزن جو انتظامي مرڪز آهي ۽ تقريبن 81 لک ماڻهن جي آباديءَ جي انتظامي معاملن کي سنڀاليندو آهي.[7] سرگوڌا ضلعي کي انتظامي طور تي ست تعلقن ۾ ورهايو ويو آهي، جن ۾ 161 يونين ڪائونسلون شامل آهن. سرگوڌا ضلعي جا ست تعلقا هيٺ ڏنل آهن:

تعلقو[8]

************

 ايراضي

(km²)[9]

 آبادي

(2023)

 آبادي جي گهاٽائي

(ppl/km²)

 خواندگي جي شرح

(2023)[10]

 يونين ڪائونسلون
ڀلوال تعلقو[11] 663 387,262 584.11 79.31% ...
ڀيرا تعلقو 504 384,403 762.70 67.37% ...
ڪوٽ مومن تعلقو 948 544,208 574.06 56.33% ...
ساهيوال تعلقو[11] 829 407,487 491.54 63.34% ...
سرگوڌا تعلقو[11] 1,536 1,800,455 1,172.17 71.82% ...
شاهپور تعلقو 769 424,746 552.34 61.85% ...
سلانوالي تعلقو [11] 607 385,887 635.73 63.07% ...

آباديات

[سنواريو]

آبادي

[سنواريو]
Historical population
YearPop.±% p.a.
1951 893,269—    
1961 1,107,226+2.17%
1972 1,557,641+3.15%
1981 1,911,849+2.30%
1998 2,665,979+1.98%
2017 3,696,212+1.73%
2023 4,334,448+2.69%
Sources:[12]

2023ع جي مردم شماري مطابق، سرگوڌا ضلعي ۾ 6,84,321 گهر ۽ 43,34,448 آبادي آهي. ضلعي ۾ صنفي تناسب 100 عورتن جي ڀيٽ ۾ 102.53 مرد آهي ۽ خواندگي جي شرح 66.73 سيڪڙو آهي: جنهن ۾ مردن لاءِ اها شرح 73.63 سيڪڙو ۽ عورتن لاءِ 59.62 سيڪڙو آهي.[13] 10,89,643 ماڻهو (جائزو ورتل آبادي جو 25.18 سيڪڙو) 10 سالن کان گهٽ عمر وارا آهن.[14] 16,09,587 ماڻهو (37.13 سيڪڙو) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.[1]

مذهب

[سنواريو]
سرگوڌا ضلعي ۾ مذهب (2023)[15]
مذهب سيڪڙو
اسلام
 
 98.03%
عيسائيت
 
 1.86%
ٻيا
 
 0.11%

2023ع جي مردم شماري مطابق، مسلمانن جي آبادي سڀ کان وڌيڪ هئي، جيڪي ڪل آبادي جو 98.03 سيڪڙو هئا، جڏهن ته عيسائين جو تناسب 1.86 سيڪڙو هو.[15]

هاڻوڪي سرگوڌا ضلعي ۾ مذهب
مذهبي_گروهه 1941[16]:42 2017 2023[15]
آبادي % آبادي % آبادي %
اسلام 624,353 81.71% 3,625,339 98.08% 4,241,812 98.03%
هندوڌرم 84,697 11.09% 141 0% 456 0.01%
سک مت 42,237 5.53% موجود ناهي موجود ناهي 113 0%
عيسائيت 12,682 1.66% 65,231 1.76% 80,411 1.86%
احمدي موجود ناهي موجود ناهي 5,427 0.15% 4,146 0.1%
ٻيا 93 0.01% 74 0% 325 0.01%
ڪل آبادي 764,062 100% 3,696,212 100% 4,327,263 100%
نوٽ: 1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر اڳوڻي شاهپور ضلعي جي شاهپور، ڀالوال ۽ سرگوڌا تحصيلن بابت آهن، جيڪي تقريبن هاڻوڪي سرگوڌا ضلعي جي برابر آهن. 1941ع کان وٺي ضلعي ۽ تحصيلن جون حدون تبديل ٿي چڪيون آهن.
سرگوڌا ضلعي ۾ مذهبي گروهه (برطانوي پنجاب صوبي واري دور ۾)
مذهبي_گروهه 1881[17][18][19] 1891[20] 1901[21] 1911[22][23] 1921[24] 1931[25] 1941[26]
آبادي % آبادي % آبادي % آبادي % آبادي % آبادي % آبادي %
اسلام 357,742 84.87% 417,661 84.62% 442,921 84.49% 572,565 83.3% 596,100 82.8% 679,546 82.72% 835,918 83.68%
هندوڌرم 59,026 14% 66,065 13.38% 68,489 13.06% 72,695 10.58% 82,182 11.42% 90,561 11.02% 102,172 10.23%
سک مت 4,702 1.12% 9,777 1.98% 12,756 2.43% 33,456 4.87% 30,361 4.22% 40,074 4.88% 48,046 4.81%
عيسائيت 29 0.01% 80 0.02% 91 0.02% 8,616 1.25% 11,270 1.57% 11,294 1.37% 12,770 1.28%
جين ڌرم 9 0% 0 0% 2 0% 5 0% 3 0% 14 0% 13 0%
ٻڌمت 0 0% 0 0% 0 0% 28 0% 2 0% 1 0% 2 0%
زرتشتي مذھب 0 0% 5 0% 0 0% 1 0% 0 0% 0 0% 0 0%
يهوديت N/A N/A 0 0% 0 0% 0 0% 0 0% 0 0% 0 0%
ٻيا 0 0% 0 0% 0 0% 0 0% 0 0% 0 0% 0 0%
ڪل آبادي 421,508 100% 493,588 100% 524,259 100% 687,366 100% 719,918 100% 821,490 100% 998,921 100%
نوٽ: برطانوي دور جي پنجاب صوبي واري تعلقن جون حدون اڄڪلهه جي حدن سان بلڪل مطابقت نٿيون رکن؛ ان جو سبب آزاديءَ کان پوءِ واري عرصي دوران آباديءَ ۾ واڌ کي نظر ۾ رکندس ٿيل مختلف ورهاستيون آهن، جن جي نتيجي ۾ نوان تعلقا قائم ڪيا ويا.
سرگوڌا ضلعي جي تعلقن ۾ مذهب (1921)[24]
تعلقو اسلام هندوڌرم سک مت عيسائيت جين ڌرم ٻيا[lower-alpha 1] ڪل
آبادي % آبادي % آبادي % آبادي % آبادي % آبادي % آبادي %
شاهپور تعلقو 117,894 85.49% 14,610 10.59% 5,014 3.64% 381 0.28% 0 0% 0 0% 137,899 100%
خوشاب تعلقو 149,087 88.36% 14,307 8.48% 5,301 3.14% 23 0.01% 0 0% 0 0% 168,718 100%
ڀلوال تعلقو 190,194 86.08% 25,620 11.6% 4,152 1.88% 984 0.45% 0 0% 1 0% 220,951 100%
سرگوڌا تعلقو 138,925 72.23% 27,645 14.37% 15,894 8.26% 9,882 5.14% 3 0% 1 0% 192,350 100%
نوٽ: برطانوي دور جي پنجاب صوبي واري تعلقن جون حدون اڄڪلهه جي حدن سان بلڪل مطابقت نٿيون رکن؛ ان جو سبب آزاديءَ کان پوءِ واري عرصي دوران آباديءَ ۾ واڌ کي نظر ۾ رکندس ٿيل مختلف ورهاستيون آهن، جن جي نتيجي ۾ نوان تعلقا قائم ڪيا ويا.
Rسرگوڌا ضلعي جي تعلقن ۾ مذهب (1941)[26]
تعلقو اسلام هندوڌرم سک مت عيسائيت جين ڌرم ٻيا[lower-alpha 2] ڪل
آبادي % آبادي % آبادي % آبادي % آبادي % آبادي % آبادي %
شاهپور تعلقو 161,337 87.91% 15,968 8.7% 6,037 3.29% 179 0.1% 5 0% 3 0% 183,529 100%
خوشاب تعلقو 211,565 90.08% 17,474 7.44% 5,809 2.47% 8 0% 0 0% 3 0% 234,859 100%
ڀلوال تعلقو 263,691 87.22% 31,683 10.48% 6,484 2.14% 482 0.16% 1 0% 4 0% 302,345 100%
سرگوڌا تعلقو 199,325 71.65% 37,047 13.32% 29,716 10.68% 12,021 4.32% 7 0% 72 0.03% 278,188 100%
نوٽ-1: برطانوي پنجاب صوبي واري دور جي تعلقن جون حدون اڄڪلهه جي حدن سان مڪمل طور تي مطابقت نٿيون رکن؛ ان جو سبب آزاديءَ کان پوءِ واري عرصي دوران آباديءَ ۾ ٿيل واڌ کي نظر ۾ رکندي تعلقن جي حدن ۾ ڪيل مختلف ورهاستيون آهن، جن جي نتيجي ۾ نوان تعلقا وجود ۾ آيا.

نوٽ-2: تعلقن جي سطح تي مذهبي لحاظ کان عيسائين جي انگن اکرن ۾ صرف مقامي عيسائي شامل آهن، جن کي مردم شماري ۾ ”انڊين ڪرستن“ (Indian Christians) طور ظاهر ڪيو ويو هو. ان ۾ اينگلو-انڊين عيسائي يا برطانوي عيسائي شامل ناهن، جن کي ”ٻيا“ (Other) واري درجي ۾ رکيو ويو هو.

ٻوليون

[سنواريو]




سرگوڌا ضلعي جون ٻوليون (2023)[27]

  پنجابي (90.79%)
  اردو (7.61%)
  پشتو (1.26%)
  ٻيون (0.34%)

2023 جي مردم شماري ۾، آبادي جو %90.79 پنجابي، %7.61 اردو ۽ %1.26 پشتو پنھنجي پهرين ٻولي ڳالھائيندو هو.[28]

قصبا

[سنواريو]

ڳوٺ

[سنواريو]
  • بيهڪ ماڪين
  • ڀڪر بار
  • بخشوالا
  • ڀڪي خورد
  • چک 36 NB
  • چک 104 ايس بي
  • چک 129
  • هاٿي وند
  • لُديوالا

بجلي فراهم ڪندڙ

[سنواريو]

سرگوڌا ضلعي ۾ بجلي جي فراهمي جو انتظام فيصل آباد اليڪٽرڪ سپلاءِ ڪمپني ڪندي آهي.[29]

پڻ ڏسو

[سنواريو]
سرگوڌا ضلعو
District Sargodha
ملڪ:پاڪستان
صوبو:پنجاب
ضلعي گادي جو ھنڌ :سرگوڌا
ايراضي:x چورس ڪلوميٽر
آبادي:558,440
ٻولي:پنجابي
تعلقا:1
يونين ڪائونسلون:22

حوالا

[سنواريو]
  1. 1 2 "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics.
  2. ↑ "Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023" (PDF).
  3. ↑ "District Overview – Sargodha". Punjab Police, Government of the Punjab website. 4 January 2008. 22 February 2023 تي حاصل ڪيل.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (ڳنڍڻو)
  4. ↑ Mahmood, Amjad (21 December 2020). "Sarghoda's citrus claim to fame". Dawn (newspaper) (انگريزي ۾). 25 February 2023 تي حاصل ڪيل.
  5. ↑ Portrait of Pakistan. Ferozsons. 1994. ISBN 9789690101051. 31 December 2007 تي حاصل ڪيل. The district derives its name for the headquarters town of Sargodha, which is a combination of "Sar" and "Godha". "Sar" is a Hindi word which denotes a water...
  6. ↑ Pakistan tourism directory. Holiday Weekly. 1997. 31 December 2007 تي حاصل ڪيل. Sargodha is a colony town established in 1903, but its origins are older. Sargodha is a combination of the words "Sar" meaning a pond and "Godha"...
  7. ↑ "DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics website. اصل نسخو (PDF) مان 29 August 2017 تي محفوظ ڪيل. 22 February 2023 تي حاصل ڪيل.
  8. ↑ Divisions/Districts of Pakistan آرڪائيو ڪيا ويا 2006-09-30 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. Note: Although divisions as an administrative structure has been abolished, the election commission of Pakistan still groups districts under the division names
  9. ↑ "TABLE 1 : AREA, POPULATION BY SEX, SEX RATIO, POPULATION DENSITY, URBAN POPULATION, HOUSEHOLD SIZE AND ANNUAL GROWTH RATE, CENSUS-2023, PUNJAB" (PDF).
  10. ↑ "LITERACY RATE, ENROLMENT AND OUT OF SCHOOL POPULATION BY SEX AND RURAL/URBAN, CENSUS-2023, PUNJAB" (PDF).
  11. 1 2 3 4 "Tehsils & Unions in the District of Sargodha". National Reconstruction Bureau, Government of Pakistan website. اصل نسخو مان 9 February 2012 تي محفوظ ڪيل. 22 February 2023 تي حاصل ڪيل.
  12. ↑ "Population by administrative units 1951-1998" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics.
  13. ↑ "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics.
  14. ↑ "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics.
  15. 1 2 3 "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics. 2024-07-25. 2024-07-25 تي حاصل ڪيل.
  16. ↑ "CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME VI PUNJAB PROVINCE". 21 July 2022 تي حاصل ڪيل.
  17. ↑ "Census of India, 1881 Report on the Census of the Panjáb Taken on the 17th of February 1881, vol. I." 1881. JSTOR saoa.crl.25057656. 26 December 2024 تي حاصل ڪيل.
  18. ↑ "Census of India, 1881 Report on the Census of the Panjáb Taken on the 17th of February 1881, vol. II". 1881. ص. 14. JSTOR saoa.crl.25057657. 26 December 2024 تي حاصل ڪيل.
  19. ↑ "Census of India, 1881 Report on the Census of the Panjáb Taken on the 17th of February 1881, vol. III". 1881. ص. 14. JSTOR saoa.crl.25057658. 26 December 2024 تي حاصل ڪيل.
  20. ↑ "The Punjab and its feudatories, part II--Imperial Tables and Supplementary Returns for the British Territory". 1891. ص. 14. JSTOR saoa.crl.25318669. 26 December 2024 تي حاصل ڪيل.
  21. ↑ "Census of India 1901. [Vol. 17A]. Imperial tables, I-VIII, X-XV, XVII and XVIII for the Punjab, with the native states under the political control of the Punjab Government, and for the North-west Frontier Province". 1901. ص. 34. JSTOR saoa.crl.25363739. 29 March 2024 تي حاصل ڪيل.
  22. ↑ "Census of India 1911. Vol. 14, Punjab. Pt. 2, Tables". 1911. ص. 27. JSTOR saoa.crl.25393788. 29 March 2024 تي حاصل ڪيل.
  23. ↑ Kaul, Harikishan (1911). "Census Of India 1911 Punjab Vol XIV Part II". ص. 27. 23 March 2024 تي حاصل ڪيل.
  24. 1 2 "Census of India 1921. Vol. 15, Punjab and Delhi. Pt. 2, Tables". 1921. ص. 29. JSTOR saoa.crl.25430165. 29 March 2024 تي حاصل ڪيل.
  25. ↑ "Census of India 1931. Vol. 17, Punjab. Pt. 2, Tables". 1931. ص. 277. JSTOR saoa.crl.25793242. 29 March 2024 تي حاصل ڪيل.
  26. 1 2 India Census Commissioner (1941). "Census of India, 1941. Vol. 6, Punjab". ص. 42. JSTOR saoa.crl.28215541. 29 March 2024 تي حاصل ڪيل.
  27. ↑ "District Wise Results / Tables (Census - 2023)" (PDF). www.pbscensus.gov.pk. Pakistan Bureau of Statistics.
  28. ↑ "Pakistan Census 2023" (PDF).
  29. ↑ Faisalabad Electric Supply Company. "Area of Responsibility | FESCO". www.fesco.com.pk (انگريزي ۾). اصل نسخو مان 2025-07-14 تي محفوظ ڪيل. 2025-08-26 تي حاصل ڪيل.
  1. ↑ Including Buddhism, Zoroastrianism, Judaism, Tribals, others, or not stated
  2. ↑ Including Anglo-Indian Christians, British Christians, Buddhism, Zoroastrianism, Judaism, Tribals, others, or not stated
حوالي جي چڪ: "lower-alpha" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ <ref> آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ <references group="lower-alpha"/> نہ مليو
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=سرگوڌا_ضلعو&oldid=397668" تان ورتل