جمشيد ڪواٽرز سب ڊويزن
جمشيد ڪوارٽرز جمشید کوارٹرز | |
|---|---|
| جمشيد ڪوارٽرز سب ڊويزن | |
 مزار قائد، جمشيد ڪوارٽرز سب ڊويزن جي نمايان ماڳن مان هڪ | |
  جمشيد ڪوارٽرز سنڌ ۽ پاڪستان ۾ مقام  جمشيد ڪوارٽرز جمشيد ڪوارٽرز (پاڪستان) | |
| Coordinates: 24°52′N 67°02′E / 24.867°N 67.033°E | |
| ملڪ |  پاڪستان
|
| صوبو | سنڌ |
| ڊويزن | ڪراچي ڊويزن |
| ضلعو | ڪراچي اوڀر ضلعو |
| حڪومت | |
| • طرز | ضلعي انتظاميا |
| ايراضي | |
| • سب ڊويزن | 11 km2 (4.2 sq mi) |
| آبادي | |
| • ڪل | 656014 |
| • ڪثافت | 59637.64 في چورس ڪلوميٽر |
| • شهري | 656014 |
| وقتي علائقو | UTC+5 (پاڪستان جو معياري وقت) |
| پوسٽل ڪوڊ | 75300 |
جمشيد ڪوارٽرز (اردو: جمشید کوارٹرز؛ انگريزي: Jamshed Quarters) ڪراچي جي ڪراچي اوڀر ضلعي جي هڪ انتظامي سب ڊويزن آهي ۽ ساڳئي نالي سان شهر جو هڪ تاريخي رهائشي پاڙو پڻ موجود آهي. سرڪاري طور جمشيد ڪوارٽرز ڪراچي اوڀر جي چار سب ڊويزنن مان هڪ آهي ۽ ان جي ايراضي لڳ ڀڳ 11 چورس ڪلوميٽر آهي.[2]
2023ع جي آدمشماري موجب جمشيد ڪوارٽرز سب ڊويزن جي آبادي 656,014 هئي، جيڪا مڪمل طور شهري آبادي تي مشتمل هئي؛ سرڪاري انگن مطابق آباديءَ جي گهڻائي لڳ ڀڳ 59,638 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي.[1]
علائقي جو نالو مشهور پارسي سماج سڌارڪ، شهري منتظم ۽ ڪراچي جي پهرين چونڊيل ميئر جمشيد نسروانجي مهتا جي نالي تي پيل آهي. مهتا 1920ع واري ڏهاڪي ۾ ڪراچي ۾ وچولي طبقي لاءِ رهائشي سهولتن ۽ ڪوآپريٽو هائوسنگ جي واڌاري ۾ نمايان ڪردار ادا ڪيو.[3]
تاريخ
[سنواريو]1922ع ۾ جمشيد نسروانجي مهتا ڪراچي ميونسپلٽي جي صدر طور خدمتون سرانجام ڏيڻ شروع ڪيون. ان دور ۾ هن وچولي آمدني وارن خاندانن لاءِ ڪوآپريٽو هائوسنگ اسڪيمون قائم ڪرڻ جي حمايت ڪئي. ان وقت موجوده جمشيد ڪوارٽرز وارو علائقو گهڻو ڪري خالي زمين هو. ميونسپلٽي ڪوآپريٽو هائوسنگ لاءِ زمين ۽ گهرن جي تعمير لاءِ قرضن جي سهولت فراهم ڪئي، جنهن کان پوءِ نئون رهائشي علائقو ترقي ڪرڻ لڳو ۽ بعد ۾ مهتا جي اعزاز ۾ جمشيد ڪوارٽرز سڏيو ويو.[3]
برطانوي دور جي آخري ڏهاڪن تائين جمشيد ڪوارٽرز هڪ گهڻ مذهبي ۽ گهڻ ثقافتي رهائشي علائقو بڻجي چڪو هو، جتي مسلمانن، هندن، عيسائين، پارسين ۽ يهودين جون برادريون گڏ رهنديون هيون.[4] علائقي جي پراڻي شهري ۽ رهائشي بناوٽ جو هڪ محفوظ مثال ٽي ڊي ايف گهر آهي، جيڪو 1930ع واري ڏهاڪي جي هڪ رهائشي عمارت کي بحال ڪري ثقافتي ۽ تعليمي مرڪز طور استعمال ڪيو پيو وڃي.[5]
ورهاڱي کان پوءِ جمشيد ڪوارٽرز، مارٽن ڪوارٽرز، جهانگير ڪوارٽرز ۽ ٻين ڀرپاسي وارن علائقن ۾ وفاقي حڪومت جي ملازمن لاءِ سرڪاري رهائشون پڻ قائم ٿيون. وقت گذرڻ سان انهن رهائشن مان گهڻيون خاندانن جي ڪيترين نسلن جي مستقل رهائش بڻجي ويون.[6]
انتظامي تاريخ
[سنواريو]2001ع ۾ ڪراچي جي پراڻي ضلعي نظام کي ختم ڪري سٽي ڊسٽرڪٽ گورنمينٽ ڪراچي قائم ڪئي وئي ۽ شهر کي 18 ٽائونن ۾ ورهايو ويو. ان دور ۾ جمشيد ڪوارٽرز، پاڪستان ڪوارٽرز، سولجر بازار، گارڊن ايسٽ، جيڪب لائنز ۽ ٻين علائقن کي گڏ ڪري جمشيد ٽائون جو حصو بڻايو ويو. جمشيد ٽائون ۾ 13 يونين ڪائونسلون هيون.[7]
2011ع کان پوءِ سنڌ ۾ مقامي حڪومت جي ڍانچي ۾ تبديليون ڪيون ويون ۽ ضلعي نظام ٻيهر بحال ٿيو. موجوده ريونيو انتظاميا تحت جمشيد ڪوارٽرز ڪراچي اوڀر ضلعي جي سب ڊويزن آهي.[8]
مقامي حڪومت جي موجوده ڍانچي ۾ سب ڊويزن ۽ ٽائون ميونسپل ڪارپوريشن جون حدون مڪمل طور هڪجهڙيون ناهن. ٽائون ميونسپل ڪارپوريشن جناح جي يونين ڪاميٽين ۾ پاڪستان ڪوارٽر، سولجر بازار، پٽيل پاڙو، جمشيد ڪوارٽر، مارٽن ڪوارٽر، فاطمه جناح ڪالوني، بهادرآباد، دهلي مرڪنٽائل سوسائٽي، تيونسيا لائن، جيڪب لائن ۽ بيهائنڊ جيڪب لائن شامل آهن.[9]
| نمبر | يونين ڪاميٽي |
|---|---|
| 1 | پاڪستان ڪوارٽر |
| 2 | سولجر بازار |
| 3 | پٽيل پاڙو |
| 4 | جمشيد ڪوارٽر |
| 5 | مارٽن ڪوارٽر |
| 6 | فاطمه جناح |
| 7 | بهادرآباد |
| 8 | دهلي مرڪنٽائل سوسائٽي |
| 9 | تيونسيا لائن |
| 10 | جيڪب لائن |
| 11 | بيهائنڊ جيڪب لائن |
ذريعو: سنڌ لوڪل گورنمينٽ ڊپارٽمينٽ.[9]
آبادي
[سنواريو]2023ع جي آدمشماري موجب جمشيد ڪوارٽرز سب ڊويزن ۾ 656,014 ماڻهو رهندا هئا. انهن مان 346,672 مرد، 309,305 عورتون ۽ 37 ٽرانسجينڊر ماڻهو هئا. 2017ع جي مقابلي ۾ آباديءَ ۾ نمايان واڌ رڪارڊ ڪئي وئي.[1]
| آدمشماري | آبادي | مرد | عورتون | شهري آبادي |
|---|---|---|---|---|
| 2017ع | 479,433 | — | — | 100٪ |
| 2023ع | 656,014 | 346,672 | 309,305 | 656,014 |
ذريعو: پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع آدمشماري.[1]
2023ع ۾ سب ڊويزن ۾ لڳ ڀڳ 105,908 گهرانا رڪارڊ ٿيا، جڏهن تہ 105,633 رهائشي يونٽن مان 103,602 پڪا، 1,112 نيم پڪا ۽ 919 ڪچا گهر هئا.[10][11]
علائقا ۽ پاڙا
[سنواريو]جمشيد ڪوارٽرز سب ڊويزن ۽ ان جي ڀرپاسي جي تاريخي شهري علائقن ۾ هيٺيان نمايان پاڙا ۽ ڪالونيون شامل آهن:
- جمشيد ڪوارٽرز
- پاڪستان ڪوارٽرز
- مارٽن ڪوارٽرز
- سولجر بازار
- ڪليٽن ڪوارٽرز
- مسلم آباد
- خداداد ڪالوني
- حيدرآباد ڪالوني
- فاطمه جناح ڪالوني
- جيڪب لائنز
- علامه بنوري ٽائون
مختلف انتظامي دورن ۾ انهن پاڙن جون يونين ڪائونسل يا ٽائون حدون تبديل ٿينديون رهيون آهن؛ تنهن ڪري جمشيد ڪوارٽرز سب ڊويزن، تاريخي جمشيد ٽائون ۽ موجوده TMC جناح کي هڪ ئي انتظامي حد نه سمجهڻ گهرجي.[9]
اهم روڊ
[سنواريو]علائقي مان ڪراچي جا ڪيترائي اهم شهري رستا گذرن ٿا. انهن ۾:
- ايم اي جناح روڊ
- جمشيد روڊ
- جهانگير روڊ
- شاهراه قائدين
- ڪشمير روڊ
- جيل روڊ
- نشتر روڊ
- سولجر بازار روڊ
- مارٽن روڊ
- ڪليٽن روڊ
- دادا ڀائي نوروجي روڊ
شامل آهن. هي رستا جمشيد ڪوارٽرز کي صدر، گرومندر، بهادرآباد، پي اي سي ايڇ ايس ۽ ڪراچي جي ٻين مرڪزي علائقن سان ڳنڍين ٿا.
تعليم
[سنواريو]جمشيد ڪوارٽرز ۽ ان جي ڀرپاسي ڪراچي جا ڪيترائي پراڻا ۽ اهم تعليمي ادارا قائم آهن، جن ۾:
- دائود يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي
- گورنمينٽ اسلاميه سائنس ڪاليج
- آدمجي گورنمينٽ سائنس ڪاليج
- سينٽ لارنس گورنمينٽ ڊگري ڪاليج
- سينٽ لارنس ڪانوينٽ اسڪول
- ايس ايم بي فاطمه جناح گورنمينٽ گرلس ڪاليج
- ڪراچي گرلس ڪاليج
- آئيڊا ريو اسڪول ۽ ڪاليج فار دي ڊيـف اينڊ بلائنڊ
شامل آهن.
صحت جون سهولتون
[سنواريو]علائقي ۾ سرڪاري ۽ خانگي صحت جون سهولتون موجود آهن. نمايان ادارن ۾ تاج ميڊيڪل ڪامپليڪس، هاشماني اسپتال، خيرالنساء آئي اسپتال، حمـدرد يونيورسٽي اسپتال جون شهري سهولتون ۽ مختلف خانگي ڪلينڪ ۽ تشخيصي مرڪز شامل آهن.
باغ، راندين جا ميدان ۽ تفريح
[سنواريو]جمشيد ڪوارٽرز ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ ڪيترائي پارڪ، راندين جا ميدان ۽ عوامي تفريحي هنڌ موجود آهن، جن ۾:
- نشتر پارڪ
- ڪشمير پارڪ
- جناح پارڪ
- پاڪستان ڪوارٽرز پارڪ
- ڪي ايم سي اسپورٽس ڪامپليڪس
- گارڊن جيمخانه
- ڪي ڊي اي آفيسرز ڪلب
- مختلف مقامي راندين جا گرائونڊ
شامل آهن.
اهم ماڳ
[سنواريو]جمشيد ڪوارٽرز ۽ ان جي ڀرپاسي جي اهم ماڳن ۾:
- مزار قائد
- ٽي ڊي ايف گهر
- پنچمکي هنومان مندر
- جامعه علوم اسلاميه بنوري ٽائون
- ڪراچي پارسي انسٽيٽيوٽ
- نشتر پارڪ
- مختلف تاريخي پارسي، هندو، مسلمان ۽ عيسائي رهائشي اڏاوتون
شامل آهن. ٽي ڊي ايف گهر جمشيد ڪوارٽرز جي اڳ-ورهاڱي واري رهائشي فن تعمير ۽ شهر جي گهڻ ثقافتي ماضي کي محفوظ ڪرڻ جو هڪ نمايان مثال آهي.[4]
پڻ ڏسو
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]- 1 2 3 4 "2023ع آدمشماري: ايراضي، آبادي، جنس، آباديءَ جي گهڻائي ۽ سالياني واڌ جي شرح" (PDF) (انگريزي ۾). پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس. 7 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "ڪراچي ڊويزن: ضلعا، سب ڊويزنون، ايراضي ۽ آبادي" (انگريزي ۾). Commissioner Karachi. 7 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 Balouch, Akhtar (23 June 2014). "ڪراچي جو حقيقي پيءُ — ٻيو حصو". Dawn. 7 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 Rafi, Haneen (22 August 2017). "ٽي ڊي ايف گهر — قائد جي مزار ڀرسان هڪ نئون عوامي ثقافتي هنڌ". Dawn. 7 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "TDF Ghar" (انگريزي ۾). وڪيميڊيا ڪامنز. 7 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ Hasan, Arif (28 October 2018). "پاڪستان ڪوارٽرز". Dawn. 7 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "جمشيد ٽائون" (انگريزي ۾). City District Government Karachi. 7 September 2026 تي حاصل ڪيل.
{{cite web}}:|archive-date=requires|archive-url=(مدد) - ↑ "ڪراچي ڊويزن جو انتظامي نقشو" (انگريزي ۾). Commissioner Karachi. 7 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 3 "ڪراچي جون ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنون ۽ يونين ڪاميٽيون" (PDF) (انگريزي ۾). Local Government Department, Government of Sindh. 7 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "2023ع آدمشماري: رهائشي يونٽن جا قسم" (PDF) (انگريزي ۾). پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس. 7 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "2023ع آدمشماري: گهرانن جا قسم، آبادي ۽ جنس" (PDF) (انگريزي ۾). پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس. 7 September 2026 تي حاصل ڪيل.
ٻاهريان ڳنڍڻا
[سنواريو]- مضمون with short description
- Short description with empty Wikidata description
- Pages using gadget WikiMiniAtlas
- CS1 انگريزي-language sources (en)
- Pages using infobox settlement with bad settlement type
- Coordinates not on Wikidata
- سانچا
- Articles containing Urdu-language text
- CS1 errors: archive-url
- ڪراچي اوڀر ضلعو
- ڪراچي جا تعلقا
- ڪراچي جا پاڙا
- جمشيد ٽائون
- سنڌ جا تعلقا