ايمازون درياھہ

ايمازون درياھہ Amazon River Rio Amazonas (پرتگالی) Río Amazonas (اسپینی)
ايمازون ڊيلٽا جي سيٽيلائٽ تصوير
ايمازون درياھہ ء ان جو نڪاس وارو طاس
مقام
ملڪ	پيرو، ڪولمبيا، برازيل
شھر	اڪويٽوس (پيرو)؛ ليتيشيا (ڪولمبيا)؛ تاباٽنگا (برازيل)؛ ٽيفي (برازيل)؛ اتاکوتیارا (برازيل) پیرنٽن (برازيل)؛ اوبيڊوس (برازيل)؛ سانتاريم (برازيل)؛ الميریم (برازيل)؛ ماکاپا (برازيل)؛ مناس (برازيل)
طبعي خاصيتون
سانچو:Infobox river/سرچشمو
ڇوڙ	ائٽلانٽڪ سمنڊ
- جاءِ	برازيل
- جاگرافيائي بيهڪ	0°42′28″N 50°5′22″W
ڊيگهه	3,750 ڪلوميٽر (2,330 ميل3,750 ڪلوميٽر (2,330 mi) ایمازون۔اڪيلي۔تامبو۔ايني۔اپوريماڪ 6,400 ڪلومیٽر کان 6,500 ڪلومیٽر ایمازون۔مارانون 5,700 ڪلوميٽر}
حوض جي پکيڙ	طاس جي ماپ: 59,56,000 چورس ڪلوميٽر 2,300,000 چورس ميل 67,43,000 چورس ڪلوميٽر
ويڪر
- گهٽ ۾ گهٽ	ایمازون 700 ميٽر (اپر ایمازون) اٽاڪوٽيارا 1500 ميٽر (لوئر ایمازون)}
- سراسري	مڊل ایمازون 3000 ميٽر لوئر ایمازون 5000 ميٽر }
- وڌ ۾ وڌ	10 ڪلوميٽر کان 14 ڪلوميٽر (لوئر ایمازون) 340 ڪلوميٽر (210 mi) (estuary)}
کوٽائي
- سراسري	15 ميٽر کان 45 ميٽر (مڊل ایمازون)؛ 20 ميٽر کان 50 ميٽر (لوئر ایمازون)
- وڌ ۾ وڌ	150 ميٽر (اٽاڪوٽيارا) 130 ميٽر (اوبيڊوس، برازیل)
وهڪرو
• هنڌ	ائٽلانٽڪ سمنڊ (دھانی جي ويجهو)
• سراسري	2,15,000 مڪعب میٽر في سیڪنڊ کان 2,30,000 مڪعب میٽر في سیڪنڊ (Period: 2003–2015) (Period: 1972–2003)206,000 m3/s (7,300,000 cu ft/s)(Basin size: 5,956,000 چورس ڪلوميٽر (2,300,000 چورس ميل)}
• گهٽ ۾ گهٽ	1,80,000 مڪعب ميٽر في سيڪنڊ 64,00,000 مڪعب فوٽ/ سيڪنڊ}
• وڌ ۾ وڌ	340,000 m3/s (12,000,000 cu ft/s)}
وهڪرو
• هنڌ	ایمازون ڊيلٽا/ٽوڪانٽن/پارا
• سراسري	230,000 m3/s (8,100,000 cu ft/s) (Basin size: 6,743,000 چورس ڪلوميٽر (2,603,000 چورس ميل) to 7,000,000 چورس ڪلوميٽر (2,700,000 چورس ميل)
وهڪرو
• هنڌ	سنتاریم 704 ڪلوميٽر دھاني جي اپ اسٽريم طاس جو ماپ: 52,32,764 چورس ڪلوميٽر
• سراسري	(Period: 1971–2000)191,624 m3/s (6,767,100 cu ft/s)
• گهٽ ۾ گهٽ	(Period: 1998–2023)82,160 m3/s (2,901,000 cu ft/s) 46,130 m3/s (1,629,000 cu ft/s)(Year: 2023)
• وڌ ۾ وڌ	(Period: 1998–2023)298,400 m3/s (10,540,000 cu ft/s) (Year: 2022)406,000 m3/s (14,300,000 cu ft/s)
وهڪرو
• هنڌ	اوبيڊوس 800 ڪلوميٽر دھاني جي اپ اسٽريم طاس جو ماپ: 47,04,076 چورس ڪلوميٽر
• سراسري	(Period: 1903–2023)165,829.6 m3/s (5,856,220 cu ft/s) (Period: 1971–2000)173,272.6 m3/s (6,119,060 cu ft/s) (Period: 1928–1996)176,177 m3/s (6,221,600 cu ft/s) (Period: 01/01/1997–31/12/2015)178,193.9 m3/s (6,292,860 cu ft/s)
• گهٽ ۾ گهٽ	(Period: 1928–1996)75,602 m3/s (2,669,900 cu ft/s) (Period: 1903–2023)95,000 m3/s (3,400,000 cu ft/s)
• وڌ ۾ وڌ	(Period: 1928–1996)306,317 m3/s (10,817,500 cu ft/s) (Period: 1903–2023)260,000 m3/s (9,200,000 cu ft/s) 394,000 m3/s (13,900,000 cu ft/s)(Year: 1953)
وهڪرو
• هنڌ	ماناڪاپورا، سولیموئس ندي طاس جو ماپ: 21,47,736 چورس ڪلوميٽر
• سراسري	(Period: 01/01/1997–31/12/2015) 105,720 m3/s (3,733,000 cu ft/s)
حوض جون خاصيتون
معاون درياهه
- کاٻا	مارانون ندي، نانا، ناپو، امپيياچو، جاپورا/ڪاڪيٽا، ريو نيگرو/گينيا ندي، پوتومايو، باداجوس، مناڪپورو، اروبو، يواتوما، نھامنڊا، ٽرومبيٽاس، ميڪورو، ڪيورو، پارو، جيري ندي
- ساڄا	اوڪيالي ندي، جنڊيتوبا ندي، جاواری، جُٽائي، جوروا ندي، ٽيفي، ڪواري، پورو، میديرا، پارانا دو ريموس، ٽپاجوس، ڪُرُوا- اُنا، زينگو، پارا، ٽوڪانٽن، اڪارا، گواما.

ايمازون درياهه جي ٽوپوگرافي

ايمازون درياھہ (انگريزي:Amazon River، اسپيني:Río Amazonas، پورچوگيزي:Rio Amazonas) ڏکڻ آمريڪا ۾ پاڻيءَ جي خارج ٿيڻ واري مقدار جي لحاظ کان دنيا جو سڀ کان وڏو درياءُ آهي، ۽ دنيا جو سڀ کان ڊگهو يا ٻيو ڊگهو درياءَ وارو نظام آهي، جنهن جو رتبو نيل دریاھہ سان تڪراري آهي.

نيواڊو میسیمي تي اپوریمیڪ نديءَ جو هيڊ واٽر لڳ ڀڳ هڪ صدي تائين سمجهيو ويندو هو ایمازون بيسن جو سڀ کان ڏور ذريعو جيستائين سال 2014ع جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿيو ته اهو پيرو ۾ ڪورڊیلیرا رومی ڪروز (Cordillera Rumi Cruz) تي مانتارو درياهه جو هيڊ واٽر آهي. مانتارو ۽ اپوریمیڪ نديون ملن ٿيون، ۽ ٻين شاخن سان گڏ اڪائیالی درياهه ٺهي ٿي، جيڪا نتيجي ۾ اقویتوس، پيرو جي مٿي واري ماران نديءَ سان ملي ٿي، جيڪا برازيل کان سواءِ ٻين ملڪن کي ایمازون جو مکيه اسٽيم سمجهي ٿي. برازيلین هن حصي کي سوليمين نديءَ جی مٿان ان جي سنگم سان ريو نيگرو سڏين ٿا جنهن کي برازيلين سڏين ٿا Amazon at Meeting of Waters ( پورچوگيزي: [Encontro das Águas] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help)) مناس ۾، درياهه تي سڀ کان وڏو شهر.

ایمازون نديءَ جو اوسط خارج ٿيڻ لڳ ڀڳ 215,000–230,000 m³/s (7,600,000–8,100,000 cu ft/s) آهي، تقريبن 6,591–7,570 km³ (1,581–1,816 cu mi) في سال، ايندڙ ستن وڏن آزاد دريائن کان وڌيڪ گڏيل. ڊسچارج جي لحاظ کان مٿين ڏهن دريائن مان ٻه ایمازون نديءَ جون شاخون آهن. ایمازون عالمي دريائن جي سمنڊن ۾ خارج ٿيڻ جو 20 سيڪڙو جي نمائندگي ڪري ٿو. ایمازون طاس دنيا جو سڀ کان وڏو نيڪال جو حوض آهي، جنهن جي ايراضي لڳ ڀڳ 7,000,000 چورس ڪلوميٽر (2,700,000 چورس ميل) آهي. اڪيلي برازيل ۾ درياهه جي نيڪال جو حصو ڪنهن ٻئي نديءَ جي طاس کان وڏو آهي. ایمازون برازيل ۾ داخل ٿئي ٿو وهڪري جو فقط پنجون حصو جيڪو آخرڪار ايٽلانٽڪ سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، پر ان وقت اڳ ۾ ئي ڪنهن ٻئي نديءَ جي خارج ٿيڻ جي ڀيٽ ۾ هن نقطي تي وڏو وهڪرو آهي.