اليگزينڊر ڪننگھام

کليل ڄاڻ انسائيڪلوپيڊيا، وڪيپيڊيا مان
ڏانھن ٽپ ڏيو: رھنمائي, ڳولا

اليگزينڊر ڪننگھام (Alexander Cunningham ):(-جنم- ٢٣ -جنوري- ١٨١٤ وفات ٢٨ نومبر ١٨٩٣ع) سر اليگزينڊر ڪننگھام فوج ۾ انجنيئر ھو. پر کيس ”ھندوستان جي آرڪيالاجيءَ“ جو ابو تصور ڪيو وڃي ٿو. پاڻ لنڊن ۾ ڄائو. سندس والد جو نالو ايلن ڪننگھام ھو، جيڪو پڻ اسڪاٽش زبان جو شاعر ليکبو ھو. پاڻ ١٩ سالن جي ڄمار ۾ -بنگال- جي انجنيري کاتي ۾ داخل ٿيو. ھن ٢٨ سالن تائين فوج ۾ رھي خدمتون سرانجام ڏنيون. پاڻ ميجر جنرل جي عھدي -تان- ١٨٦١ع ۾ رٽائر ٿيو. کيس قديم آثارن ۽ خاص طور -انڊيا- جي قديم آثارن سان گھڻي دلچسپي ھئي. آرڪيالاجيڪل سروي آف -انڊيا- کي جڏھن منظم ڪيو پئي ويو ته وقت جي وائسراءِ چارلس جان ڪيننگ سان رابطو ۾ ھو. ھن کيس آرڪيالاجي کاتي جو پھريون ڊائريڪٽر مقرر ڪيو. پاڻ ١٨٦١ع کان ١٨٦٥ع تائين انھيءَ عھدي تي رھيو. ١٨٦٥ع ۾ ڪن سببن جي ڪري آرڪيالاجي کاتي جو ڪم روڪيو ويو. ١٨٦٧ع ۾ کيس سر جو خطاب ڏنو ويو. جڏھن ١٨٧٠ع ۾ آرڪيالاجي کاتي ٻيھر ڪم شروع ڪيو ته ھو واپس آيو ۽ سال ١٨٨٥ع تائين کاتي جو ڊائريڪٽر رھيو. ڪننگھام سال ١٨٩٣ع ۾ لنڊن ۾ وفات ڪري ويو. سندس گڏ ڪيل سڪا جيڪي -برٽش ميوزم- ۾ رکيل آھن، سي تحقيقدانن لاءِ وڏو سرمايو آھن. ھن ھندستان (گڏيل) ۾ ڪيتريون کوٽايون ڪرايون، -جن- ۾ سارناٿ، سانچي ۽ مھاٻوڌي ٽيمپل اھم آھن. سندس مشھور -تصنيف- “Ancient Geography of India” آھي، جنهن جو سنڌيءَ ۾ ترجمو عطا محمد ڀنڀري ڪيو آهي، جيڪو سنڌي ادبي بورڊ ڇپائي پڌرو ڪيو آهي.[1] -ان- کان سواءِ به ھن ڪجهه ڪتاب لکيا، جي ھي آھن: 1- Bhilsa Topes (1854), a History of Buddhism.

2- Coins of Ancient India (1891)

  1. http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A7%D9%84%D9%8A%DA%AF%D8%B2%D9%8A%D9%86%DA%8A%D8%B1%20%DA%AA%D9%86%D9%86%DA%AF%DA%BE%D8%A7%D9%85