اليگزينڊر ڪننگھام

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Jump to navigation ڳولا ڏانهن هلو

اليگزينڊر ڪننگھام
(انگريزي ۾: Sir Alexander Cunningham خاصيت جي حالت تبديل ڪريو مقامي ٻولي ۾ نالو (P1559) وڪي ڊيٽا تي
Alexander Cunningham of the ASI 02.jpg 

معلومات شخصيت
ڄم 23 جنوري 1814[1][2]  خاصيت جي حالت تبديل ڪريو تاريخ ڄم (P569) وڪي ڊيٽا تي
لنڊن  خاصيت جي حالت تبديل ڪريو مقام ڄم (P19) وڪي ڊيٽا تي
موت 28 نومبر 1893 (79 سال)[1][2]  خاصيت جي حالت تبديل ڪريو تاريخ موت (P570) وڪي ڊيٽا تي
لنڊن  خاصيت جي حالت تبديل ڪريو مقام موت (P20) وڪي ڊيٽا تي
عملي زندگي
پيشو تلاش ڪندڙ  خاصيت جي حالت تبديل ڪريو پيشو (P106) وڪي ڊيٽا تي
ڪم جي ٻولي انگريزي ٻولي[3]  خاصيت جي حالت تبديل ڪريو languages spoken, written or signed (P1412) وڪي ڊيٽا تي
دلچسپي قديم آثار  خاصيت جي حالت تبديل ڪريو field of work (P101) وڪي ڊيٽا تي
عسڪري خدمتون
عهدو جنرل آفيسر  خاصيت جي حالت تبديل ڪريو military rank (P410) وڪي ڊيٽا تي

اليگزينڊر ڪننگھام (Alexander Cunningham ):(-جنم- ٢٣ -جنوري- ١٨١٤ وفات ٢٨ نومبر ١٨٩٣ع) سر اليگزينڊر ڪننگھام فوج ۾ انجنيئر ھو. پر کيس ”ھندوستان جي آرڪيالاجيءَ“ جو ابو تصور ڪيو وڃي ٿو. پاڻ لنڊن ۾ ڄائو. سندس والد جو نالو ايلن ڪننگھام ھو، جيڪو پڻ اسڪاٽش زبان جو شاعر ليکبو ھو. پاڻ ١٩ سالن جي ڄمار ۾ -بنگال- جي انجنيري کاتي ۾ داخل ٿيو. ھن ٢٨ سالن تائين فوج ۾ رھي خدمتون سرانجام ڏنيون. پاڻ ميجر جنرل جي عھدي -تان- ١٨٦١ع ۾ رٽائر ٿيو. کيس قديم آثارن ۽ خاص طور -انڊيا- جي قديم آثارن سان گھڻي دلچسپي ھئي. آرڪيالاجيڪل سروي آف -انڊيا- کي جڏھن منظم ڪيو پئي ويو ته وقت جي وائسراءِ چارلس جان ڪيننگ سان رابطو ۾ ھو. ھن کيس آرڪيالاجي کاتي جو پھريون ڊائريڪٽر مقرر ڪيو. پاڻ ١٨٦١ع کان ١٨٦٥ع تائين انھيءَ عھدي تي رھيو. ١٨٦٥ع ۾ ڪن سببن جي ڪري آرڪيالاجي کاتي جو ڪم روڪيو ويو. ١٨٦٧ع ۾ کيس سر جو خطاب ڏنو ويو. جڏھن ١٨٧٠ع ۾ آرڪيالاجي کاتي ٻيھر ڪم شروع ڪيو ته ھو واپس آيو ۽ سال ١٨٨٥ع تائين کاتي جو ڊائريڪٽر رھيو. ڪننگھام سال ١٨٩٣ع ۾ لنڊن ۾ وفات ڪري ويو. سندس گڏ ڪيل سڪا جيڪي -برٽش ميوزم- ۾ رکيل آھن، سي تحقيقدانن لاءِ وڏو سرمايو آھن. ھن ھندستان (گڏيل) ۾ ڪيتريون کوٽايون ڪرايون، -جن- ۾ سارناٿ، سانچي ۽ مھاٻوڌي ٽيمپل اھم آھن. سندس مشھور -تصنيف- “Ancient Geography of India” آھي، جنهن جو سنڌيءَ ۾ ترجمو عطا محمد ڀنڀري ڪيو آهي، جيڪو سنڌي ادبي بورڊ ڇپائي پڌرو ڪيو آهي.[4] -ان- کان سواءِ به ھن ڪجهه ڪتاب لکيا، جي ھي آھن:

  1. Bhilsa Topes (1854), a History of Buddhism.
  2. Coins of Ancient India (1891)

جنم[سنواريو]

الگزينڊر ڪنگهم 23 جنوري 1814ع تي لنڊن انگلينڊ ۾ ڄائو.

زندگي[سنواريو]

الگزينڊر ڪنگهم (Alexander Cunningham) پنهنجي نوڪريءَ جي شروعات برطانوي فوج ۾ انجنيئر جي حيثيت سان ڪئي، پر سندس اصل سڃاڻپ قديم آثارن جي ماهر ۽ تاريخدان طور رهي آهي. پاڻ جڏهن گڏيل هندستان ۾ برطانوي فوج جي بينگال انجنيئرنگ گروپ ۾ هيو ته هن هندستان جي قديم تهذيب ۽ تاريخ ۾ دلچسپي وٺڻ شروع ڪئي.

سنڌو ماٿري جي قديم آثارن جو ابو[سنواريو]

Letter dated 31st January, 1862, appointing Cunningham as Surveyor General

الگزينڊر ڪنگهم کي سنڌو ماٿري جي آرڪيالاجي يا قديم آثارن جو ابو قرار ڏنو وڃي ٿو. هي پهريون شخص هو، جنهن سنڌ هند جي قديم آثارن تي پهريون ڀيرو تحقيق ڪري، انهن جي اهميت کي دنيا آڏو نروار ڪيو. قديم آثارن ۾ سندس دلچسپيءَ سبب 1862ع ۾ کيس آرڪيالاجيڪل سرويئر جنرل مقرر ڪيو ويو. اڳتي هلي هن آرڪيالاجيڪل سروي آف انڊيا جو بنياد رکيو. پوءِ کيس 1871ع ۾ آرڪيالاجيڪل سروي آف انڊيا جو ڊائريڪٽر جنرل مقرر ڪيو ويو. ڪنگهم ان عهدي تي 30 سيپٽمبر 1883ع تائين خدمتون سرانجام ڏنيون.

ڪنگهم جا ڪتاب ۽ مقالا[سنواريو]

ڪنگهم 1871ع ۾ انڊيا جي قديم آثارن تي (Ancient Geogrophy of India -1871) نالي ڪتاب لکيو. هن ٽيڪسيلا کان گور تائين سروي ۽ کوٽايون ڪرايون ۽ انهن کي 24 رپورٽن جي شڪل ۾ پڌرو ڪيو. هن پهريون ڀيرو 1872ع ۾ سنڌو سڀيتا جي هڪ اهم ماڳ جي کوٽائي ڪرائي، ان جي پنج هزار سال پراڻي تاريخ کي دنيا آڏو آندو. الگزينڊر ڪنگهم جي تحقيق کي بنياد بڻائيندي اڳتي هلي سر جان مارشل ۽ مارٽيمر ويلر سنڌو سڀيتا تي وڌيڪ کوجنا ڪري موئن جي دڙي جي روپ ۾، سنڌو ماٿري جي تهذيب (indus valley civilization) جي پنج هزار سالن کان به پراڻي تهذيب کي دنيا آڏو پيش ڪيو هو. [5][6]

لاڏاڻو[سنواريو]

ڪنگهم 28 نومبر 1893ع ٿي ديهانت ڪيو.

حوالا[سنواريو]

  1. 1.0 1.1 http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12021215p — اخذ شدہ بتاریخ: 10 آڪٽوبر 2015 — اجازت نامو: Open License
  2. 2.0 2.1 SNAC Ark ID: https://snaccooperative.org/ark:/99166/w6w66hxj — named as: Alexander Cunningham — اخذ شدہ بتاریخ: 9 آڪٽوبر 2017
  3. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12021215p — اخذ شدہ بتاریخ: 10 آڪٽوبر 2015 — اجازت نامو: Open License
  4. اليگزينڊر ڪننگھام : (Sindhianaسنڌيانا)
  5. Alexander Cunningham - Wikipedia
  6. Office 365 Login | Microsoft Office