ابيات سنڌي
| ليکڪ | خواجه محمد زمان لنواري |
|---|---|
| ملڪ | پاڪستان |
| ٻولي | سنڌي ٻولي |
| موضوع | تصوف |
| صنف | صوفيانه شاعري |
| ڇپيو | 1939ع (مرتب نسخو) |
| ڇاپيندڙ | شاهه ثقافتي مرڪز، ڀٽ شاهه |
| ذريعي جو قسم | ڪتاب |
ابيات سنڌي خواجه محمد زمان لنواري جي سنڌي بيتن جو هڪ مشهور مجموعو آهي، جنهن ۾ سندس 84 بيت شامل آهن. هي ڪتاب سنڌي ادب، سنڌي ڪلاسيڪي شاعري ۽ اسلامي تصوف جي مطالعي لاءِ هڪ اهم ماخذ شمار ڪيو وڃي ٿو. خواجه محمد زمان 1125هه/1713ع ۾ ڄائو ۽ 1188هه/1774ع ۾ وفات ڪئي.[1]
خواجه محمد زمان جي انهن بيتن جي شرح سندس نامياري شاگرد عبدالرحيم گرهوڙي عربي ٻوليءَ ۾ 1180هه کان 1185هه (1766ع–1771ع) جي وچ ڌاري لکي. اصل سنڌي بيتن ۽ عربي شرح کي گڏ ڪري ابيات سنڌي جي نالي سان هڪ ئي رسالي ۾ قلمبند ڪيو ويو. ان رسالي کي پهريون ڀيرو 1939ع ۾ ڊاڪٽر عمر بن محمد دائود پوٽو مرتب ڪيو، جنهن عربي شرح جو سنڌي ترجمو پڻ شامل ڪيو. هن شرح ۾ خواجه محمد زمان جي بيتن ۾ بيان ڪيل صوفيانه فڪر، روحاني نڪتن ۽ تصوف جي تشريح پيش ڪئي وئي آهي.[2]
ڪتاب جي ابتدائي حصي ۾ خواجه محمد زمان جي سوانح عمري، شاهه عبداللطيف ڀٽائي جي ساڻس ملاقات، خواجه صاحب جا تصوف بابت ارشاد، اسلامي تصوف تي هڪ تفصيلي باب ۽ عبدالرحيم گرهوڙي جي حياتيءَ جو احوال شامل ڪيو ويو آهي. ان ڪري هي ڪتاب رڳو شاعريءَ جو مجموعو نه، پر سنڌ جي صوفيانه فڪر ۽ علمي روايت بابت پڻ هڪ اهم دستاويز آهي.
1939ع واري مرتب ٿيل ايڊيشن کان پوءِ ڪتاب جا ٻيا اهم ڇاپا 1956ع ۾ سنڌي ادبي سوسائٽي ۽ 1996ع ۾ شاهه ثقافتي مرڪز، ڀٽ شاهه طرفان شايع ڪيا ويا.[3]
ادبي محققن موجب ابيات سنڌي سنڌي بيتن جي تدوين، تنقيدي مطالعي ۽ صوفيانه شاعريءَ جي محفوظي ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو آهي. ڊاڪٽر عمر بن محمد دائود پوٽي جي علمي ادارت هن مجموعي کي تحقيق لاءِ وڌيڪ معتبر بڻايو. ڪتاب جي مهاڳ ۾ شاهه عبداللطيف ڀٽائي جي خواجه محمد زمان وٽ حاضريءَ جو احوال پڻ ڏنل آهي، جيڪو سنڌ جي صوفي شاعرن جي باهمي علمي ۽ روحاني لاڳاپن جي شاهدي ڏئي ٿو.[4]
حوالا
[سنواريو]- ↑ ابيات سنڌي آرڪائيو ڪيا ويا 2024-11-08 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.، انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا، سنڌي ٻوليءَ جو بااختيار ادارو.
- ↑ ابيات سنڌي آرڪائيو ڪيا ويا 2024-11-08 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.، انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا.
- ↑ ابيات سنڌي آرڪائيو ڪيا ويا 2024-11-08 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.، انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا.
- ↑ A Dictionary of Sindhi Literature, Motilal Jotwani, First Edition, 13 January 1996, New Delhi, p. 5.