مواد ڏانھن هلو

ڊيلاويئر

ڳنڍڻن کي سنواريو
کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان


ڊيلاويئر
رياست
Banner of ڊيلاويئرOfficial seal of ڊيلاويئر
Motto(s):
"آزادي ۽ خودمختياري"
ترانو: "اسان جو ڊيلاويئر"
گڏيل رياستن جي نقشي ۾ ڊيلاويئر کي نمايان ڏيکاريل
گڏيل رياستن جي نقشي ۾ ڊيلاويئر کي نمايان ڏيکاريل
ملڪيونائيٽيڊ اسٽيٽس
رياست بڻجڻ کان اڳپنسلوانيا جو صوبو (ڊيلاويئر جا هيٺيان ڪائونٽيون)
يونين ۾ شامل ٿيوڊسمبر 7, 1787؛ 238 سال اَڳُ (1787-12-07)(1هين)
گاديءَ جو هنڌڊوور
سڀ کان وڏو شهرولمنگٽن
سڀ کان وڏو ميٽرو علائقوفلاڊيلفيا
حڪومت
• گورنرميٽ ميئر (ڊيموڪريٽڪ)
• لفٽننٽ گورنرڪائل ايوانز گي (ڊيموڪريٽڪ)
ايراضي
• ڪل2,490 sq mi (6,450 km2)
ايراضي درجو49هين
آبادي
 (2025)
• ڪلNeutral increase 1,059,952[1]
• درجو45هين
• ڪثافت190 في چورس ڪلوميٽر
• ڪثافتي درجو6هين
رهاڪو نالوڊيلاويئر واسي
ٻولي
وقتي علائقوUTC−05:00 (EST)
 • اونهارو (ر.ب.و)UTC−04:00 (EDT)
پوسٽل ڪوڊ
DE
آء ايس او 3166 ڪوڊUS-DE
ويڪرائي ڦاڪ38° 27′ اتر کان 39° 50′ اتر
ڊگھائي ڦاڪ75° 3′ اولهه کان 75° 47′ اولهه
ڊيگھ ۽ ويڪر96 ميل (154 ڪلوميٽر) × 30 ميل (48 ڪلوميٽر)
ويب سائيٽdelaware.gov
رياست جون علامتون جي Delaware
جهنڊو جو Delaware
مهر جي Delaware
اسلحاڻي نشان جو Delaware
سلوگنلامحدود دريافتون—[2] اڳ ۾: پهرين هجڻ سٺو آهي
جاندار علامتون
پکيڊيلاويئر بليو هين
تتلياوڀرئين ٽائيگر سولو ٽيل
مڇيويڪ فش
گلنآڙي جو گل
حشرست-داغن واري ليڊي بگ
وڻآمريڪي هولي
جهنگلي جانورڀورو لومڙ
غيرجاندار علامتون
مشروبکير
رنگنوآبادياتي نيرو، بف
کاڌواسٽرابيري، آڙي جو ڪسٽرڊ پائي
فوسلبيلم نائيٽ
معدنسليمانيٽ
مٽيگرينوچ
رياستي روٽ نشان
روٽ نشان
رياستي ڪوارٽر
Delaware ڪوارٽر ڊالر سڪو
جاري ٿيو: 1999
Lists of United States state symbols

ڊيلاويئر (Listeni/ˈdɛləwɛər/) آمريڪا جي رياست آهي، جيڪا وچ-ائٽلانٽڪ ۽ ڏکڻ ائٽلانٽڪ علائقن ۾ واقع آهي.[3][4] هن جي ڏکڻ ۽ اولهه ۾ ميري لينڊ، اتر ۾ پنسلوانيا، اتر اوڀر ۾ نيو جرسي ۽ اوڀر ۾ ائٽلانٽڪ سمنڊ واقع آهن. رياست جو نالو ڀر واري ڊيلاويئر نار تان ورتل آهي، جنهن جو نالو وري انگريز امير ٿامس ويسٽ، ٽيون بيرن ڊي لا وار، جيڪو ورجينيا جي ڪالوني جو پهريون نوآبادياتي دور وارو گورنر هو، جي نالي تي رکيو ويو هو.[5]

ڊيلاويئر ڊيلماروا ٻيٽ نما جي اتر اوڀر واري حصي تي مشتمل آهي ۽ ڊيلاويئر درياهه جي اندر ڪجهه ٻيٽن ۽ علائقن تي به پکڙيل آهي. هي ايراضيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي ٻي ننڍي ترين ۽ آباديءَ جي لحاظ کان ڇهين گهٽ آبادي واري رياست آهي، پر ساڳئي وقت ڇهين سڀ کان وڌيڪ گهڻي آباديءَ واري رياست پڻ آهي.

ڊيلاويئر جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر ولمنگٽن آهي، جڏهن ته رياست جي گاديءَ جو هنڌ ڊوور آهي، جيڪو ڊيلاويئر جو ٻيو نمبر وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. رياست ٽن ڪائونٽين ۾ ورهايل آهي، جيڪي آمريڪا جي 50 رياستن مان سڀ کان گهٽ تعداد آهن. اتر کان ڏکڻ طرف اهي ڪائونٽيون هي آهن: نيو ڪاسل ڪائونٽي، ڪينٽ ڪائونٽي ۽ سسڪس ڪائونٽي. ڏاکڻيون ٻئي ڪائونٽيون، ڪينٽ ۽ سسڪس، تاريخي طور زرعي معيشت تي ٻڌل رهيون آهن، جڏهن ته نيو ڪاسل وڌيڪ شهري آهي ۽ فلاڊيلفيا ميٽروپوليٽن علائقو جو حصو سمجھيو ويندو آهي. آمريڪي مردم شماري بيورو ڊيلاويئر کي آمريڪا جي ڏاکڻين رياستن جو حصو قرار ڏئي ٿو،[6] پر رياست جي جاگرافي، ثقافت ۽ تاريخ وچ-ائٽلانٽڪ، اتر اوڀر آمريڪا ۽ ڏاکڻين علائقن جي گڏيل خصوصيتن تي مشتمل آهي.[7][8][9]

17هين صديءَ ۾ يورپين جي اچڻ کان اڳ، جڏهن ڊيلاويئر جي سامونڊي ڪناري جي ڳولا ۽ آبادڪاري شروع نه ٿي هئي، تڏهن هتي ڪيترائي مقامي آمريڪي قبيلا رهندا هئا، جن ۾ اتر ۾ ليناپي ۽ ڏکڻ ۾ نانٽيڪوڪ شامل هئا. رياست ۾ پهرين نوآبادڪاري 1631ع ۾ ڊچ واپارين ڪئي، جن اڄوڪي ليوس، ڊيلاويئر جي ويجهو زوانينڊيل ڪالوني قائم ڪئي. ڊيلاويئر انهن تيرهن نوآبادين مان هڪ هئي، جن آمريڪي انقلاب دوران آمريڪي انقلابي جنگ دوران برطانيا خلاف جدوجهد ۾ حصو ورتو، جنهن جي نتيجي ۾ آمريڪا هڪ آزاد ملڪ بڻيو. 7 ڊسمبر 1787ع تي ڊيلاويئر سڀ کان پهرين آمريڪي آئين جي توثيق ڪئي، جنهن سبب هن کي "پهرين رياست" (The First State) جو لقب مليو.[10]

ويهين صديءَ جي شروعات کان وٺي، ڊيلاويئر هڪ گهريلو ڪارپوريٽ پناهه گاهه طور مشهور ٿي ويو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان جا ڪارپوريٽ قانون ڪمپنين لاءِ انتهائي سازگار سمجهيا وڃن ٿا. نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج ۾ درج اڌ کان وڌيڪ ڪمپنيون ۽ فارچون 500 ۾ شامل ٽن پنجن حصن کان وڌيڪ ڪمپنيون قانوني طور ڊيلاويئر ۾ رجسٽرڊ ٿيل آهن. 2021ع ۾ آمريڪا ۾ پهريون ڀيرو عام شيئر جاري ڪندڙ (IPO) ڪمپنين مان 90 سيڪڙو کان وڌيڪ ڪمپنين پاڻ کي ڊيلاويئر ۾ رجسٽرڊ ڪرايو هو.[11]

اشتقاقِ نالو

[سنواريو]

ڊيلاويئر جو نالو ڊيلاويئر نار تي پيو، جنهن جو نالو وري ٿامس ويسٽ، ٽيون بيرن ڊي لا وار (1577ع–1618ع)، جيڪو ورجينيا جي ڪالوني جو پهريون گورنر هو، جي نالي تان رکيو ويو هو. ڊيلاويئر ماڻهو، جيڪو ڊيلاويئر ماٿري جي مقامي ليناپي ماڻهن لاءِ يورپين پاران استعمال ڪيل نالو آهي، پڻ پنهنجو نالو انهيءَ ئي ماخذ مان حاصل ڪيو.

ڊي لا وار (de La Warr) نالو سسڪس مان نڪتل آهي ۽ ان جو بنياد اينگلو-فرينچ آهي.[12][13] امڪان آهي ته اهو نارمن علائقي جي هڪ مڪاني هنڌ جي نالي La Guerre مان نڪتل هجي. هي جاءِ-نالو شايد لاطيني لفظ ager، بريٽن لفظ gwern يا متاخر لاطيني لفظ varectum (يعني پٽيل زمين) مان نڪتل هجي. جڳهن جا نالا Gara، Gare ۽ Gaire (جن ۾ آواز [ä] اڪثر [æ] ۾ تبديل ٿيندو هو) پڻ لوسيان موسي جي حوالن سان تاريخي متنن ۾ ملن ٿا، جتي ga(i)ra لفظ جي معنيٰ زمين جي ٽڪنڊي پٽي آهي. اهو نالو شايد قديم نارس لفظ verr مان نڪتل هڪ اباڻو نالو (Patronymic) سان پڻ لاڳاپيل هجي.

تاريخ

[سنواريو]

مقامي آمريڪي

[سنواريو]

يورپي آبادڪارن جي ڊيلاويئر ۾ اچڻ کان اڳ، موجوده رياست جي علائقي ۾ اوڀرئين الگونڪوين قبيلن جا ماڻهو رهندا هئا، جيڪي انامي ليناپي يا ڊيلاويئر جي نالي سان سڃاتا ويندا هئا. اهي گهڻو ڪري سامونڊي ڪناري سان آباد هئا، جڏهن ته نانٽيڪوڪ قبيلي جا ماڻهو ڊيلماروا ٻيٽ نما جي ڏاکڻي حصي جي وڏي ايراضيءَ تي رهندا هئا. جان سمٿ پنهنجي نقشي ۾ ٻن آئروڪوئي قبيلن، ڪسڪاراوڪ ۽ ٽاڪ ووگ، جو پڻ ذڪر ڪيو آهي، جيڪي نانٽيڪوڪ جي اتر ۾ رهندا هئا. ممڪن آهي ته چيساپيڪ نار پار لڏپلاڻ ڪرڻ کان اڳ انهن وٽ موجوده رياست جي اولهه واري حصي ۾ ڪجهه ننڍا علائقا هجن.[14] گهڻو امڪان آهي ته ڪسڪاراوڪ اصل ۾ ٽسڪارورا هئا.[حوالو گهربل]

ڊيلاويئر ماٿري جا انامي ليناپي، هڊسن درياهه جي ڪناري رهندڙ منسي ليناپي قبيلن جا ويجها مائٽ هئا. سندن سماج شڪار ۽ زراعت تي ٻڌل هڪ مستقل آباد معاشرو هو، ۽ اهي پنهنجي پراڻي دشمن منڪوا يا سسڪوهيناڪ سان ٿيندڙ تيزي سان وڌندڙ کلن جي واپار ۾ جلدي وچولي واپارين جي حيثيت اختيار ڪري ويا. 1670ع واري ڏهاڪي ۾ ڊيلاويئر درياهه جي ڪناري واري زمين وڃائڻ ۽ پنجن قومن جي آئروڪوئي هٿان منڪوا جي تباهي کان پوءِ، ليناپي ماڻهن مان جيڪي پاڻ کي اڃا به ليناپي سڏائڻ چاهيندا هئا، تن جا باقي بچيل ماڻهو علائقو ڇڏي 18هين صديءَ جي وچ ڌاري اليگهيني جبل پار منتقل ٿي ويا.[حوالو گهربل]

نوآبادياتي ڊيلاويئر

[سنواريو]
اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسو نيو نيدرلينڊ, نيو سويڊن ۽ ڊيلاويئر ڪالوني

موجوده ڊيلاويئر جي وچئين علائقي ۾ سڀ کان پهرين يورپي آبادڪاري ڊچن ڪئي، جن 1631ع ۾ ليوس جي ويجهو زوانينڊيل ۾ هڪ واپاري چوڪي قائم ڪئي.[15] هڪ سال اندر ئي علائقي ۾ رهندڙ مقامي آمريڪي قبيلن سان تڪرار دوران سڀئي آبادڪار مارجي ويا.

1638ع ۾ پيٽر مينيوٽ، سويڊنين، فنين ۽ ڊچ ماڻهن جي هڪ ٽولي جي اڳواڻي ڪندي، فورٽ ڪرسٽينا (هاڻوڪي ولمنگٽن) ۾ نيو سويڊن نالي هڪ سويڊني واپاري چوڪي ۽ نوآبادي قائم ڪئي. نيو سويڊن جي نوآبادي 17 سال قائم رهي. 1651ع ۾ پيٽر اسٽائيويسنٽ جي اڳواڻي هيٺ ٻيهر طاقتور بڻيل ڊچن موجوده نيو ڪاسل ۾ هڪ قلعو تعمير ڪيو، ۽ 1655ع ۾ نيو سويڊن جي نوآبادي تي قبضو ڪري ان کي ڊچ نوآبادي نيو نيدرلينڊ ۾ ضم ڪري ڇڏيو.[16][17]

رڳو نَوَ سال پوءِ، 1664ع ۾، ڊيوڪ آف يارڪ جيمس جي هدايتن تي سر رابرٽ ڪار جي اڳواڻي هيٺ انگريزي بحري ٻيڙيءَ ڊچن کي شڪست ڏئي علائقي تي قبضو ڪري ورتو. ميري لينڊ جي صوبي جي مالڪ سيسل ڪيلورٽ، ٻيون بارن بالٽيمور جي اڳوڻي دعويٰ کي رد ڪندي، ڊيوڪ 1682ع ۾ هن علائقي جي پنهنجي تڪراري ملڪيت وليم پين حوالي ڪري ڇڏي. پين پنهنجي پينسلوينيا صوبي لاءِ سمنڊ تائين رسائي جو سخت خواهشمند هو، تنهن ڪري هن ڊيوڪ کان ان علائقي کي، جيڪو پوءِ ڊيلاويئر جا هيٺيان ڪائونٽيون سڏجڻ لڳو، ليز تي حاصل ڪيو.[16]

1682ع ۾ پين نمائنده حڪومت قائم ڪئي ۽ مختصر عرصي لاءِ پنهنجي ٻنهي علائقن کي هڪ ئي جنرل اسيمبليءَ هيٺ گڏ ڪيو. پر 1704ع تائين پينسلوينيا جو صوبو ايترو وڏو ٿي ويو جو ان جا نمائندا هيٺين ڪائونٽين جي رضامندي کان سواءِ فيصلا ڪرڻ چاهيندا هئا، تنهنڪري ٻنهي علائقن جا نمائندا الڳ الڳ اجلاس ڪرڻ لڳا؛ هڪ فلاڊيلفيا ۾ ۽ ٻيو نيو ڪاسل ۾. پين ۽ سندس وارث ٻنهي علائقن جا ملڪيتدار رهيا ۽ هميشه هڪ ئي شخص کي پينسلوينيا صوبي ۽ هيٺين ڪائونٽين جي علائقي جو گورنر مقرر ڪندا رهيا. ڊيلاويئر ۽ پينسلوينيا جو هڪ ئي گورنر هجڻ ڪا منفرد ڳالهه نه هئي؛ 1703ع کان 1738ع تائين نيو يارڪ ۽ نيو جرسي پڻ هڪ ئي گورنر هيٺ هئا.[18] اهڙيءَ طرح ميساچوسٽس ۽ نيو هيمپشائر پڻ ڪجهه عرصي تائين هڪ ئي گورنر هيٺ رهيا.[19]

شروعاتي دور ۾ معاهدي تحت ڪم ڪندڙ مزدورن (Indentured labor) تي ڀاڙيندڙ ڊيلاويئر ۾، جڏهن انگلينڊ جي معاشي حالتن ۾ سڌاري سبب انگريز لڏپلاڻ ڪندڙن جو تعداد گهٽجڻ لڳو، تڏهن وڌيڪ غلام آندا ويا. نتيجي طور نوآبادي آهستي آهستي غلامي تي ٻڌل سماج بڻجي وئي، ۽ تمباڪو کي واپاري نقد فصل طور پوکيو ويو، جيتوڻيڪ انگريز آبادڪار ايندا رهيا.

آمريڪي انقلاب

[سنواريو]
1777ع ۾ ڊيلاويئر طرفان جاري ڪيل ٻه شلنگ ۽ ڇهه پينس جو نوٽ
1777ع ۾ ڊيلاويئر طرفان جاري ڪيل ٻه شلنگ ۽ ڇهه پينس جو بئنڪ نوٽ

ٻين وچين نوآبادين وانگر، ڊيلاويئر جون هيٺيون ڪائونٽيون به شروعات ۾ برطانيا کان ڌار ٿيڻ لاءِ گهڻو پرجوش نه هيون. هتان جي ماڻهن جا ملڪيتدار حڪومت (Proprietary Government) سان سٺا لاڳاپا هئا، ۽ کين ٻين نوآبادين جي ڀيٽ ۾ پنهنجي نوآبادياتي اسيمبليءَ ۾ وڌيڪ خودمختياري حاصل هئي. ولمنگٽن جي بندرگاهه جا واپاري به برطانيا سان مضبوط واپاري لاڳاپا رکندا هئا.

نيو ڪاسل جي وڪيل ٿامس ميڪين 1765ع جو اسٽيمپ ايڪٽ جي سخت لفظن ۾ مذمت ڪئي، جڏهن ته ڪينٽ ڪائونٽي سان تعلق رکندڙ جان ڊڪنسن کي انقلاب جو قلمڪار سڏيو ويو. آزاديءَ جي اعلان کان اڳ، محب وطن اڳواڻن ٿامس ميڪين ۽ سيزر راڊني نوآبادياتي اسيمبليءَ کي قائل ڪيو ته اها 15 جون 1776ع تي پاڻ کي برطانيا ۽ پينسلوينيا جي حڪمراني کان الڳ قرار ڏئي. ڊيلاويئر جي اڪثريت جي نمائندگي ڪندڙ جارج ريڊ آزاديءَ جي اعلان جي حق ۾ ووٽ ڏيڻ لاءِ تيار نه هو. آخرڪار سيزر راڊني جي رات ڀر جي ڊگهي گهوڙي سواريءَ سبب وفد کي گهربل ووٽ مليا ۽ ڊيلاويئر آزاديءَ جي حق ۾ پنهنجو ووٽ ڏنو.

شروعات ۾ جان هيزلٽ جي اڳواڻيءَ هيٺ، ڊيلاويئر ڪنٽينينٽل آرمي کي پنهنجي بهترين فوجي دستن مان هڪ فراهم ڪيو، جيڪو ڊيلاويئر بلوز جي نالي سان مشهور ٿيو ۽ جنهن کي بلو هين جا ٻچا به سڏيو ويندو هو. آگسٽ 1777ع ۾ جنرل سر وليم هاو برطانوي فوج کي ڊيلاويئر مان گذاري برانڊي وائن جي جنگ ۾ ڪاميابي حاصل ڪئي ۽ پوءِ فلاڊيلفيا تي قبضو ڪيو. ڊيلاويئر جي سرزمين تي واحد اهم فوجي مقابلو ڪوچز برج جي جنگ هو، جيڪو 3 سيپٽمبر 1777ع تي ڪوچز برج، نيو ڪاسل ڪائونٽي ۾ وڙهيو ويو، جيتوڻيڪ 1778ع ۾ ڪلو بغاوت جي صورت ۾ وفادارن جي هڪ ننڍڙي بغاوت پڻ ٿي.

برانڊي وائن جي جنگ کان پوءِ ولمنگٽن تي برطانوي فوج قبضو ڪري ورتو، ۽ رياستي صدر جان ميڪنلي کي قيدي بڻايو ويو. جنگ جي باقي عرصي دوران برطانوي فوج گهڻي ڀاڱي ڊيلاويئر درياهه تي ڪنٽرول برقرار رکيو، جنهن سبب واپار متاثر ٿيو ۽ خاص طور سسڪس ڪائونٽي ۾ آباديءَ جي وفادار (Loyalist) حصي کي همٿ ملي. ڇاڪاڻ⁠تہ برطانيا باغين جي غلامن کي پنهنجي فوج لاءِ وڙهڻ جي بدلي آزاديءَ جو واعدو ڪيو هو، تنهنڪري ڪيترائي ڀڳل غلام اتر طرف وڃي برطانوي فوج سان شامل ٿيا.[20]

آمريڪي انقلاب کان پوءِ، ڊيلاويئر جا ڪيترائي سياستدان هڪ مضبوط مرڪزي آمريڪي حڪومت جا اهم حامي بڻيا، جنهن ۾ هر رياست کي برابر نمائندگي حاصل هجي.

غلامي ۽ نسل

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو ڊيلاويئر ۾ غلامي جي تاريخ

ڪيترائي نوآبادياتي آبادڪار ميري لينڊ ۽ ورجينيا مان ڊيلاويئر آيا، جتي آبادي تيزيءَ سان وڌي رهي هئي. انهن نوآبادين جون معيشتون بنيادي طور محنت طلب تمباڪو جي پوک تي ٻڌل هيون ۽ انگلينڊ مان پورهيت طبقي جي لڏپلاڻ گهٽجڻ سبب آفريقي غلامن تي وڌندڙ حد تائين ڀاڙڻ لڳيون. گهڻا انگريز آبادڪار معاهدي تحت نوڪري (Indentured Servitude) جي بنياد تي آيا هئا، يعني هو پنهنجي سفر جا خرچ پورا ڪرڻ لاءِ هڪ مقرر مدي تائين ڪم ڪرڻ جا پابند هوندا هئا. شروعاتي دور ۾ نوڪر ۽ غلام جي حيثيت ۾ واضح فرق موجود نه هو.[حوالو گهربل]

آمريڪي انقلاب کان اڳ ڊيلاويئر ۾ گهڻا آزاد آفريقي نژاد آمريڪي خاندان ميري لينڊ مان وڌيڪ سستي زمين حاصل ڪرڻ لاءِ لڏي آيا هئا. اهي گهڻو ڪري سفيد فام نوڪر عورتن ۽ غلام، نوڪر يا آزاد آفريقي يا آفريقي نژاد آمريڪي مردن جي وچ ۾ لاڳاپن يا شادين مان پيدا ٿيل نسل جا هئا.[21] غلاميءَ جي قانون موجب ٻارن جي سماجي حيثيت سندن ماءُ جي حيثيت مطابق طئي ٿيندي هئي؛ تنهنڪري سفيد فام عورتن مان پيدا ٿيندڙ ٻار، پيءُ جي سڃاڻپ کان سواءِ، آزاد هوندا هئا، جڏهن ته غلام عورتن مان پيدا ٿيندڙ ٻار غلام ڄمندا هئا. جيئن انگلينڊ جي معاشي حالتن ۾ بهتري سبب معاهدي تحت ايندڙ مزدورن جو وهڪرو گهٽجندو ويو، تيئن وڌيڪ غلام آندا ويا ۽ سماجي طبقاتي فرق وڌيڪ سخت ٿيندو ويو.

نوآبادياتي دور جي پڇاڙيءَ تائين ڊيلاويئر ۾ غلامن جو تعداد گهٽجڻ لڳو. زراعت ۾ تمباڪو بدران گڏيل فصلن واري پوک اختيار ڪرڻ سبب غلامن جي محنت جي ضرورت گهٽجي وئي. ان کان سواءِ مقامي ميٿوڊسٽ ۽ ڪوئڪر مذهبي گروهن آمريڪي انقلاب کان پوءِ غلام مالڪن کي پنهنجا غلام آزاد ڪرڻ جي ترغيب ڏني، ۽ ڪيترن ئي ماڻهن اخلاقي سببن جي بنياد تي ائين ڪيو. 1810ع تائين ڊيلاويئر ۾ رهندڙ ٽن چوٿين کان وڌيڪ ڪارا ماڻهو آزاد ٿي چڪا هئا. جڏهن جان ڊڪنسن 1777ع ۾ پنهنجا غلام آزاد ڪيا، تڏهن هو 37 غلامن سان گڏ ڊيلاويئر جو سڀ کان وڏو غلام مالڪ هو. 1840ع ۾ ڊيلاويئر جي آبادي 78,085 هئي، جنهن مان 2,605 غلام هئا.[22] 1860ع تائين سڀ کان وڏي غلام مالڪ وٽ 16 غلام هئا.[23]

جيتوڻيڪ 1847ع ۾ غلامي ختم ڪرڻ جي ڪوشش قانونساز اداري ۾ ٿوري فرق سان ناڪام ٿي وئي، پر وقت سان گڏ ڊيلاويئر جي ڪاري آباديءَ ۾ غلامن جو تناسب گهٽجندو ويو. 1860ع جي آمريڪي مردم شماري، جيڪا آمريڪي گهرو ويڙهه کان بلڪل اڳ ٿي، ان موجب ڪاري آباديءَ جو 91.7 سيڪڙو حصو آزاد هو.[24] ان وقت 1,798 غلام هئا، جڏهن ته "آزاد رنگدار ماڻهن" جو تعداد 19,829 هو.[25]

1813ع ۾ آزاد ٿيل غلام پيٽر اسپينسر هڪ آزاد ڪاري مذهبي جماعت قائم ڪئي، جنهن کي آفريقين جي يونين چرچ سڏيو ويو.[26] اهو قدم 1793ع ۾ فلاڊيلفيا ۾ رچرڊ ايلن طرفان قائم ڪيل آفريقي ميٿوڊسٽ ايپسڪوپل چرچ کان پوءِ کنيو ويو، جيڪو 1816ع تائين ميٿوڊسٽ ايپسڪوپل چرچ سان لاڳاپيل رهيو. اسپينسر نئين جماعت لاءِ ولمنگٽن ۾ هڪ گرجا گهر تعمير ڪيو.[27] بعد ۾ ان جو نالو آفريقي يونين فرسٽ ڪلرڊ ميٿوڊسٽ پروٽيسٽنٽ چرچ اينڊ ڪنيڪشن رکيو ويو، جيڪو عام طور اي يو ايم پي چرچ جي نالي سان مشهور ٿيو. 1814ع ۾ اسپينسر پهرين سالياني مذهبي اجتماع جي سڏ ڏني، جيڪو بگ آگسٽ ڪوارٽرلي جي نالي سان مشهور ٿيو ۽ اڄ تائين هن مذهبي جماعت جي ميمبرن ۽ سندن نسلن کي مذهبي ۽ ثقافتي ميلي ۾ گڏ ڪندو اچي ٿو.[28]

1860ع جي آخر ۽ 1861ع جي شروعات ۾ علحدگيءَ جي بحران دوران، ڏاکڻين رياستن پنهنجا نمائندا موڪليا ته جيئن ڊيلاويئر جي قانونساز اداري کي قائل ڪري سگهن ته اها ٻين غلام رياستن سان گڏجي وفاق کان الڳ ٿي وڃي.[29] پر رياست جي قانونسازن ڊيلاويئر جي جاگرافيائي ڪمزوري ۽ اتر سان معاشي لاڳاپن کي نظر ۾ رکندي علحدگيءَ جي مخالفت ڪئي، ۽ 3 جنوري 1861ع تي هڪ قرارداد منظور ڪري علحدگيءَ جي مذمت ڪئي.[29]

جيتوڻيڪ گهڻا ڊيلاويئر واسي وفاقي فوج ۾ شامل ٿي گهرو ويڙهه وڙهيا، پر ڪجهه ماڻهو ميري لينڊ جي گهرو ويڙهه دوران ڪنفيڊريٽ فوجي دستا ۽ ورجينيا جي گهرو ويڙهه دوران فوجي دستا ۾ ڪنفيڊريٽ پاسي کان به شامل ٿيا. ڊيلاويئر اها واحد غلام رياست هئي، جتان ڪنفيڊريٽ فوج يا مليشيا جا الڳ فوجي دستا منظم نه ڪيا ويا.[30]

جنگ دوران ڊيلاويئر جي حڪومت تي غلاميءَ جي حامي ڊيموڪريٽن جو غلبو رهيو، ۽ فيبروري 1865ع ۾ قانونساز اداري آمريڪا جي آئين ۾ تيرهين ترميم کي رد ڪري ڇڏيو، جنهن ذريعي غلامي ختم ڪئي وئي هئي. اهڙيءَ طرح آمريڪا جي آئين ۾ چوڏهين ترميم، جنهن ڪارن کي شهريت ڏني، ۽ آمريڪا جي آئين ۾ پندرهين ترميم، جنهن کين ووٽ ڏيڻ جو حق ڏنو، انهن کي به رد ڪيو ويو، پر رياستن جي اڪثريت جي منظوري ملڻ بعد اهي سڄي ملڪ ۾ لاڳو ٿي ويون. ان کان پوءِ رياست 1870ع واري ڏهاڪي ۾ جم ڪرو قانون لاڳو ڪيا، جن 1960ع واري ڏهاڪي تائين نسلي امتياز کي قانوني حيثيت ڏني.[31] ڊيلاويئر آخرڪار 12 فيبروري 1901ع تي تيرهين، چوڏهين ۽ پندرهين آئيني ترميمن جي باضابطه توثيق ڪئي، جڏهن ته اهي ان کان گهڻو اڳ ئي نافذ ٿي چڪيون هيون.[32]

بحاليءَ وارو دور ۽ صنعتڪاري

[سنواريو]

آمريڪي گهرو ويڙهه کان پوءِ شروع ٿيندڙ آمريڪا ۾ بحاليءَ وارو دور دوران، ڏکڻ جي بوربون ڊيموڪريٽس جي اڳواڻي هيٺ ريڊيمر ڊيموڪريٽ حڪومتون علائقي تي حاوي رهيون ۽ اڳوڻين غلام رياستن ۾ کلي عام سفيد فام بالادستي تي ٻڌل حڪومتون قائم ڪيون. 1866ع ۾ ڊيلاويئر جي قانونساز اداري ڪارن ماڻهن کي ٻئي درجي جا شهري قرار ڏنو ۽ آمريڪا جي آئين ۾ پندرهين ترميم باوجود سندن ووٽ جي حق تي پابنديون لڳايون، جنهن سبب سڄي اوڻيهين صديءَ جي وڏي حصي دوران رياست ۾ ڊيموڪريٽڪ پارٽي جي سياسي بالادستي برقرار رهي.[33]

جڏهن آمريڪي ڪانگريس طرفان منظور ڪيل 1875ع جو شهري حقن وارو ايڪٽ نسلي برابري قائم ڪرڻ جو امڪان پيدا ڪيو، تڏهن ڊيلاويئر جي قانونسازن جم ڪرو قانون منظور ڪيا، جن عوامي جڳهن ۾ نسلي عليحدگي لازمي قرار ڏني. رياست جو تعليمي نظام به قانون موجب نسلي بنيادن تي ورهايل هو.[34] ڊيلاويئر جي رياستي آئين ۾ به نسلي عليحدگي شامل ڪئي وئي. جيتوڻيڪ آرٽيڪل 10، سيڪشن 2 ۾ لکيل هو ته "نسل يا رنگ جي بنياد تي ڪو فرق نه ڪيو ويندو"، پر ساڳئي وقت اهو پڻ لازمي قرار ڏنو ويو ته "سفيد ۽ رنگدار ٻارن لاءِ الڳ اسڪول قائم ڪيا ويندا".[35]

اوڻيهين صديءَ جي پڇاڙيءَ کان ولمنگٽن جو علائقو هڪ اهم صنعتي مرڪز بڻجڻ لڳو. شهر ۾ صنعتن تي سيڙپڪاري 1860ع ۾ 5.5 ملين آمريڪي ڊالر مان وڌي 1900ع تائين 44 ملين آمريڪي ڊالر ٿي وئي.[36] رياست جي سڀ کان نمايان صنعت ڊو پونٽ ڪيميائي ڪمپني هئي، جنهن کي اڄ تائين ڪيترن ئي حوالن سان ڊيلاويئر جي ترقيءَ ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪندڙ ڪمپني سمجهيو وڃي ٿو.[37]

ولمنگٽن جي وڌندڙ اهميت سبب شهر ۽ نيو ڪاسل ڪائونٽي جي مقامي سياستدانن رياستي حڪومت تي زور ڀريو ته نئون آئين منظور ڪيو وڃي، جيئن اتر واري علائقي کي وڌيڪ نمائندگي ملي. پر 1897ع جو آئين اتر کي آباديءَ جي تناسب مطابق نمائندگي نه ڏئي سگهيو ۽ ڏاکڻين ڪائونٽين کي غير متناسب سياسي اثر رسوخ حاصل رهيو.[38]

صنعتن جي واڌ سان گڏ وڏيون ڪمپنيون رياستي معاملن ۾ اهم ڌر بڻجي ويون ۽ ڊو پونٽ خاندان جهڙن بااثر خاندانن وسيلي سياستدانن کي مالي سهڪار ڏيڻ لڳيون. ريپبلڪن اڳواڻ جي ايڊورڊ ايڊڪس آمريڪا جي سينيٽ جي سيٽ حاصل ڪرڻ لاءِ ڊو پونٽ خاندان سان مقابلي ۾ ڪيترائي ڀيرا ڪوشش ڪئي، تان جو آخرڪار آمريڪا جي آئين ۾ سترهين ترميم منظور ڪئي وئي.[39]

صنعتن جي ريپبلڪن پارٽي سان ويجهڙائيءَ سبب ويهين صديءَ جي وڏي حصي دوران رياست جي گورنري تي ريپبلڪن پارٽي جو ڪنٽرول رهيو. ريپبلڪن پارٽي ڪارن ماڻهن جي ووٽ جي حق کي يقيني بڻايو، ڇاڪاڻ⁠تہ انهن جي گهڻي حمايت ريپبلڪن پارٽيءَ سان هئي، ۽ اهڙيءَ طرح ڪارن جي ووٽ جي حق تي اڳ لڳايل پابنديون ختم ڪيون ويون.[40]

پهرين عالمي جنگ دوران ڊيلاويئر کي پنهنجي وڏي بارود ساز صنعت سبب تمام گهڻو فائدو ٿيو. ڊو پونٽ، جيڪا ان وقت رياست جي سڀ کان وڏي ڪمپني هئي، جنگ دوران اتحادي ملڪن طرفان استعمال ٿيندڙ تقريباً 40 سيڪڙو بارود تيار ڪيو.[41] جنگ کان پوءِ هن ڪمپني رياست ۾ نائلون جي پيداوار شروع ڪئي ۽ جنرل موٽرز ۾ سيڙپڪاري ڪرڻ لڳي. ان کان سواءِ 1910ع ۽ 1920ع واري ڏهاڪي دوران ڪمپني رياست جي سرڪاري اسڪولن ۽ ڊيلاويئر يونيورسٽي جهڙن اعليٰ تعليمي ادارن جي توسيع ۾ وڏي پيماني تي سيڙپڪاري ڪئي. ان ۾ ڪارن ماڻهن ۽ عورتن لاءِ پرائمري ۽ سيڪنڊري اسڪول به شامل هئا.[42]

وڏي معاشي بحران دوران ڊيلاويئر کي ٻين ڪيترين رياستن جي ڀيٽ ۾ گهٽ نقصان پهتو، پر ان بحران سبب رياست جي ڏاکڻن ٻهراڙي وارن علائقن مان شهري مرڪزن ڏانهن لڏپلاڻ ۾ وڌيڪ تيزي اچي وئي.[43]

ٻي عالمي جنگ کان اڄ تائين

[سنواريو]

جيئن پهرين عالمي جنگ دوران ٿيو هو، تيئن ٻي عالمي جنگ دوران به رياست جي بارود سازي ۽ ٻيڙيون ٺاهڻ واري صنعتن کي وڏي هٿي ملي. جنگ جي دوران ۽ ان کان پوءِ ولمنگٽن واري علائقي ۾ پيدا ٿيندڙ نون روزگار جي موقعن سبب ڏاکڻين ڪائونٽين جا ڪيترائي ڪارا رهواسي شهر ڏانهن لڏي آيا. نتيجي طور شهر جي آباديءَ ۾ ڪارن ماڻهن جو تناسب 1950ع ۾ 15 سيڪڙو مان وڌي 1980ع تائين 50 سيڪڙو کان به مٿي ٿي ويو.[44]

اتر ڏانهن ڪارن ماڻهن جي وڏي پيماني تي لڏپلاڻ سبب سفيد ماڻهن جي لڏپلاڻ (White flight) جو رجحان پيدا ٿيو، جنهن ۾ وچولي طبقي جا ڪيترائي سفيد فام شهري علائقن مان نڪري مضافاتي علائقن ڏانهن منتقل ٿي ويا. ان جي نتيجي ۾ اتر ڊيلاويئر جي سماج ۾ عملي طور (de facto) نسلي عليحدگي پيدا ٿي وئي. 1940ع ۽ 1950ع واري ڏهاڪي دوران ڊيلاويئر پنهنجي اسڪولن کي گڏيل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون، پر رياست جو آخري نسلي طور الڳ اسڪول 1970ع تائين بند نه ٿيو.[45]

ڊيلاويئر يونيورسٽي 1948ع ۾ پنهنجي پهرئين ڪاري شاگرد کي داخلا ڏني، جڏهن ته مقامي عدالتن اهو فيصلو ڏنو ته پرائمري اسڪولن کي نسلي بنيادن تي الڳ نه رکيو وڃي. ڊيلاويئر جون اهي ڪوششون جزوي طور براون بمقابله بورڊ آف ايجوڪيشن واري آمريڪي سپريم ڪورٽ جي فيصلي لاءِ به محرڪ بڻيون، جنهن ۾ آمريڪا جي سرڪاري اسڪولن ۾ نسلي عليحدگي کي آئين جي خلاف قرار ڏنو ويو.[46] ان فيصلي کان پوءِ ڊيلاويئر آخرڪار مڪمل طور تي گڏيل تعليمي نظام قائم ڪرڻ ۾ ڪامياب ٿيو، جيتوڻيڪ ان لاءِ گهڻو وقت ۽ وڏي جدوجهد ڪرڻي پئي.

آڪٽوبر 1954ع ۾ ملفورڊ شهر ملڪ جي انهن پهرين هنڌن مان هڪ بڻيو، جتي نسلي عليحدگي جي حامين طرفان وڏي پيماني تي بائيڪاٽ ڪيو ويو، جڏهن اڳ مڪمل طور سفيد فامن واري ملفورڊ هاءِ اسڪول ۾ يارهن ڪارن شاگردن کي داخلا ڏني وئي.[47][48][49]

ملفورڊ ۾ وڏي پيماني تي احتجاج جاري رهيو، ۽ آخرڪار اسڪول بورڊ احتجاج ڪندڙن جي دٻاءُ آڏو جهڪي ويو ۽ ڪارن شاگردن کي اسڪول مان خارج ڪري ڇڏيو. ان کان پوءِ پيدا ٿيل ڇڪتاڻ، جنهن ۾ صليب کي باهه ڏيڻ، جلسا ۽ نسلي عليحدگي جي حمايت ۾ مظاهرا شامل هئا، سبب ڏاکڻي ڊيلاويئر جي گهڻن علائقن ۾ آمريڪا ۾ نسلي عليحدگي جو خاتمو وارو عمل وڌيڪ ڏهه سال دير سان شروع ٿيو. سسڪس ڪائونٽي ۾ ته براون بمقابله بورڊ آف ايجوڪيشن واري فيصلي کان يارهن سال پوءِ، يعني 1965ع ۾، نسلي طور الڳ اسڪول بند يا گڏيل ڪرڻ جو عمل شروع ٿيو.[50]

سڄي رياست ۾ اسڪولن جي گڏيل ٿيڻ واري عمل سان سفيد ماڻهن جي مضافاتي علائقن ڏانهن لڏپلاڻ وڌيڪ تيز ٿي وئي، جڏهن ته ڪاري آباديءَ جي خراب معاشي حالتن سبب 1960ع واري ڏهاڪي دوران ڪجهه پرتشدد واقعا پڻ پيش آيا. 1967ع ۾ ولمنگٽن ۾ فساد ٿيا، ۽ پوءِ مارٽن لوٿر ڪنگ جونيئر جي قتل کان پوءِ 1968ع جو ولمنگٽن فساد برپا ٿيو، جنهن کان پوءِ وڌيڪ تشدد روڪڻ لاءِ نيشنل گارڊ نَوَ مهينن تائين شهر تي ڪنٽرول برقرار رکيو.[51]

ٻي عالمي جنگ کان پوءِ ڊيلاويئر مجموعي طور اقتصادي خوشحالي ماڻي، ۽ فلاڊيلفيا، نيو يارڪ شهر ۽ واشنگٽن، ڊي سي جهڙن وڏن شهرن جي وچ ۾ واقع هجڻ سبب في فرد آمدني نسبتاً بلند رهي.[52] رياست جي آبادي تيزيءَ سان وڌي، خاص طور اتر وارن مضافاتي علائقن ۾، جتي نيو ڪاسل ڪائونٽي آهستي آهستي فلاڊيلفيا ميٽروپوليٽن علائقو جو حصو بڻجي وئي.[53]

پورٽو ريڪو مان لڏي ايندڙ آمريڪي شهرين ۽ لاطيني آمريڪا مان ايندڙ مهاجرن سميت ڪيترائي ماڻهو ڊيلاويئر ۾ اچي آباد ٿيا. 1990ع تائين رياست جي ڪل آباديءَ مان رڳو 50 سيڪڙو ماڻهو اهڙا هئا، جيڪي اصل ۾ ڊيلاويئر جا رهواسي هئا.[54]

جاگرافي

[سنواريو]
ٻارهن ميلن وارو دائرو
ڊيلاويئر جو نقشو
ووڊبروڪ، ڊيلاويئر ۾ سج لهڻ جو منظر
نيو ڪاسل ڪائونٽي ۾ بليڪ برڊ رياستي ٻيلو جي ميڊوز واري حصي ۾ بليڪ برڊ ڍنڍ
مڊل رن وئلي قدرتي علائقو ۾ لينپي پيچري سان گڏ فاڪس ڊين روڊ جي اتر طرف هڪ ميدان

ڊيلاويئر جي ڊيگهه 96 ميلs (154 km) آهي، جڏهن ته ان جي ويڪر 9 کان 35 ميلs (14 کان 56 km) جي وچ ۾ آهي. ان جي خشڪيءَ جي ايراضي 1,982 چورس ميل (5,130 km2) آهي[55]، جڏهن ته ڪل ايراضي 2,489 چورس ميل (6,450 km2) آهي.[56] ان لحاظ کان اهو آمريڪا جو ٻيون ننڍي ۾ ننڍو رياست آهي، جنهن کان فقط روڊ آئيلينڊ ننڍو آهي.

ڊيلاويئر جي اتر ۾ پنسلوانيا، اوڀر ۾ ڊيلاويئر درياهه، ڊيلاويئر نار، نيو جرسي ۽ ائٽلانٽڪ سمنڊ، جڏهن ته اولهه ۽ ڏکڻ ۾ ميري لينڊ واقع آهي. ڊيلاويئر جا ڪجهه ننڍڙا علائقا ڊيلاويئر درياهه جي اوڀرئين ڪناري تي پڻ واقع آهن، جيڪي نيو جرسي سان زميني سرحد رکن ٿا. ڊيلاويئر، ميري لينڊ جي اوڀرئين ڪناري وارين ڪائونٽين ۽ ورجينيا جي ٻن اوڀرئين ڪائونٽين سان گڏجي ڊيلماروا اپٻيٽ ٺاهي ٿو، جيڪو وچ ائٽلانٽڪ سامونڊي ڪناري سان ڏکڻ طرف پکڙيل آهي.

رياست جي اترئين سرحد جي تعين جو طريقو غيرمعمولي آهي. ڊيلاويئر ۽ پنسلوانيا جي وچ واري سرحد جو وڏو حصو اصل ۾ نيو ڪاسل شهر جي عدالت جي عمارت جي گنبذ کان 12 ميلs (19.3 km) ريڊيس واري هڪ دائري جي قوس ذريعي مقرر ڪيو ويو هو.[57] هن سرحد کي عام طور ٻارهن ميلن وارو دائرو چيو ويندو آهي.[lower-alpha 1]

اڪثر اهو دعويٰ ڪيو ويندو آهي ته ٻارهن ميلن وارو دائرو آمريڪا جي واحد حقيقي قوسي زميني سرحد آهي، پر ٽيڪساس سان ميڪسيڪو جي سرحد ۾ پڻ ڪيترائي قوسي حصا شامل آهن،[58] ۽ ڏاکڻين آمريڪا جي ڪيترن ئي شهرن (جهڙوڪ پلينز، جارجيا) جون حدون پڻ دائري نما آهن.[59]

هيءَ سرحد اوڀر طرف وڌندي نيو جرسي جي سامونڊي ڪناري تي گهٽ لهر (Low tide) واري حد تائين پهچي ٿي، پوءِ ڪناري سان گڏ ڏکڻ طرف هلي ٻيهر ٻارهن ميلن واري دائري تائين پهچي ٿي. ان کان پوءِ سرحد روايتي طريقي سان ڊيلاويئر درياهه جي مکيه وهڪري جي وچ (ٿالويگ) سان گڏ هلي ٿي.

اولهه طرف ڊيلاويئر ۽ ميري لينڊ جي وچ ۾ سرحد گهڻو ڪري ٽرانس پيننسولر لائين جي وچ واري نقطي کان شروع ٿيندڙ هڪ سڌي لڪير تي ٻڌل آهي، جيڪا اتر ڏانهن هلندي ٻارهن ميلن وارو دائرو جي مماس واري نقطي تائين پهچي ٿي. ان کان پوءِ سرحد ٿوري دير تائين دائري جي قوس جي پيروي ڪري ٿي ۽ پوءِ وري سڌي اتر طرف وڌندي پنسلوانيا جي ڏاکڻي سرحد سان ملي ٿي.[60]

قوس جي اتر اولهه واري حصي ۽ ميري لينڊ جي سرحد جي وچ وارو علائقو، جيڪو ويج سڏجي ٿو، 1921ع تائين ڊيلاويئر ۽ پنسلوانيا ٻنهي جي دعويٰ هيٺ رهيو، پر آخرڪار ڊيلاويئر جي دعويٰ کي صحيح قرار ڏنو ويو.

ارضياتي بناوت

[سنواريو]

ڊيلاويئر هڪ هموار ميداني علائقي تي واقع آهي ۽ سڄي آمريڪا ۾ سراسري اوچائي جي لحاظ کان سڀ کان هيٺاهين رياست آهي.[61] ان جي سڀ کان اوچي جڳهه ايبرائيٽ ايزيمٿ آهي، جيڪا ڪانڪارڊ هاءِ اسڪول جي ويجهو واقع آهي، ۽ سمنڊ جي سطح کان 450 فوٽ (140 m) کان به گهٽ اوچي آهي.[61]

رياست جو سڀ کان اتر وارو حصو پيڊمونٽ پليٽو جو حصو آهي، جتي ننڍيون ٽڪريون ۽ لهرائتي زميني بناوت موجود آهي.

ائٽلانٽڪ سامونڊي ڪناري جي فال لائين تقريباً رابرٽ ڪرڪ ووڊ هاءِ وي سان گڏ نيوارڪ ۽ ولمنگٽن جي وچ ۾ گذري ٿي. هن شاهراهه جي ڏکڻ ۾ ائٽلانٽڪ سامونڊي ساحلي ميدان واقع آهي، جتي زمين گهڻي ڀاڱي هموار، وارياسي ۽ ڪجهه هنڌن تي دلدلي آهي.[62]

رياست جي اولهه واري سرحد سان لڳ ڀڳ 75 کان 80 فوٽ (23 کان 24 m) اوچي هڪ ڊگهي ٽڪري نما اوچائي موجود آهي، جيڪا اوڀر طرف ڊيلاويئر درياهه ۽ ڊيلاويئر نار ڏانهن وهندڙ آبي حوضن کي اولهه طرف چيساپيڪ نار ڏانهن وهندڙ آبي حوضن کان الڳ ڪري ٿي.

آبهوا

[سنواريو]
ڊيلاويئر جي ڪوپن آبهوا جي درجابندي

ڊيلاويئر جو تقريباً سمورو علائقو ائٽلانٽڪ ساحلي ميدان جو حصو آهي، تنهن ڪري سمنڊ جو ان جي آبهوا تي نمايان اثر پوي ٿو. رياست نمي واري ذيلي اڀرندي آبهوا (ڪوپن Cfa) واري علائقي ۾ واقع آهي. جيتوڻيڪ رياست اتر کان ڏکڻ تائين رڳو لڳ ڀڳ 100 ميلs (160 km) ڊگهي آهي، تنهن هوندي به سسڪس ڪائونٽي ۽ نيو ڪاسل ڪائونٽي جي وچ ۾ سراسري گرمي پد ۽ برفباريءَ جي مقدار ۾ نمايان فرق ملي ٿو. ائٽلانٽڪ سمنڊ ۽ ڊيلاويئر نار جي اثر سبب رياست جي ڏاکڻي حصي ۾ آبهوا وڌيڪ نرم آهي ۽ پوک جي موسم به اتر واري حصي جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ڊگهي هوندي آهي.

ڊيلاويئر ۾ اونهارا ڊگها، گرم ۽ نمي وارا هوندا آهن، ۽ ڏينهن جي پڇاڙيءَ ۾ اڪثر تيز پر ٿوري وقت لاءِ گجگوڙ سان برساتون پونديون آهن. رياست ۾ سراسري طور هر سال تقريباً 2,300 ڪلاڪ سج جي روشني ملي ٿي، جيڪا آمريڪا جي سراسري مقدار کان وڌيڪ آهي. سيارا اتر واري حصي ۾ معتدل ٿڌا کان ٿڌا، جڏهن ته ڏاکڻي حصي ۾ ٿڌا کان نرم هوندا آهن.

موسمي برفباريءَ جي عام مقدار ولمنگٽن ۾ لڳ ڀڳ 20 انچ، جڏهن ته ليوس ۾ رڳو 10 انچ هوندي آهي. ساحلي ڊيلاويئر ۾ ڪيترن ئي سيارن دوران بلڪل به برف نه پوندي آهي. اتر وارو حصو USDA جي باغباني واري زون 7a ۾ اچي ٿو، جڏهن ته ڏاکڻيون ۽ ساحلي علائقا زون 7b ۽ 8a ۾ شامل آهن. ڏاکڻي ڊيلاويئر جي نسبتاً نرم آبهوا سبب اتي ذيلي اڀرندي نباتات، جهڙوڪ ونڊ مل پام، نيڊل پام ۽ ڊوارف پاميٽو پڻ وڌن ٿا.

ڊيلاويئر ۾ سڀ کان وڌيڪ گرمي پد 110 °F (43 °C)، 21 جولاءِ 1930ع تي ملزبورو ۾ رڪارڊ ڪيو ويو. جڏهن ته سڀ کان گهٽ گرمي پد −17 °F (−27 °C)، 17 جنوري 1893ع تي پڻ ملزبورو ۾ رڪارڊ ڪيو ويو. ڊيلاويئر ساحلي علائقا سختي زون 7B ۽ 8A ۾ شامل آهن.

ماحول

[سنواريو]

ڊيلاويئر جي عبوري آبهوا مختلف قسمن جي نباتات جي واڌ ويجهه لاءِ سازگار آهي. رياست جي اترئين هڪ ٽئين حصي ۾ اتر اوڀر وارا ساحلي ٻيلا ۽ بلوط جا گڏيل ٻيلا ملن ٿا، جيڪي آمريڪا جي اتر اوڀر واري علائقي جي خاص سڃاڻپ آهن.[63]

رياست جي ڏاکڻين ٻن ٽين حصن ۾ وچ ائٽلانٽڪ ساحلي ٻيلا پکڙيل آهن.[63] مثال طور ٽريپ پانڊ رياستي پارڪ ۽ سسڪس ڪائونٽي جي ٻين علائقن ۾ بالڊ سائپريس جا اهي ٻيلا موجود آهن، جيڪي اتر آمريڪا ۾ هن وڻ جي سڀ کان اترئين قدرتي موجودگي سمجهيا وڃن ٿا.

ماحولياتي انتظام

[سنواريو]

ڊيلاويئر خطرناڪ فضلي سبب هلڪي سطح تي آلوده ٿيل زمينن جي ماحولياتي بحالي ۽ صفائي لاءِ سرڪاري مالي امداد فراهم ڪري ٿو. هن مقصد لاءِ استعمال ٿيندڙ رقم ٿوڪ سطح تي پيٽروليم جي وڪرو تي لاڳو ڪيل ٽيڪس مان حاصل ڪئي ويندي آهي.[64]

ميونسپلٽيون

[سنواريو]

ولمنگٽن رياست جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر (70,635) ۽ ان جو معاشي مرڪز آهي. اهو فلاڊيلفيا ۽ بالٽيمور ٻنهي ڏانهن روزاني اچ وڃ جي فاصلي تي واقع آهي. ڊوور رياست جو گاديءَ جو هنڌ ۽ آباديءَ جي لحاظ کان ٻيو وڏو شهر (38,079) آهي.

ڪائونٽيون

[سنواريو]

شهر

[سنواريو]

ڳوٺ

[سنواريو]

ڳوٺڙيون

[سنواريو]

غير شامل آباديون

[سنواريو]

هيٺ ڏنل جدول ۾ 2020 گڏيل رياستن جي مردم شماري موجب رياست جون ڏهه سڀ کان وڏيون ميونسپلٽيون ڏيکاريل آهن.[65]

Delaware جا وڏا شهر

2020 U.S. Census populations
درجو نالو آبادي
1 ولمنگٽن نيو ڪاسل 70,898
2 ڊوور ڪينٽ 39,403
3 نيوارڪ نيو ڪاسل 30,601
4 مڊل ٽائون نيو ڪاسل 23,192
5 بيئر نيو ڪاسل 23,060
6 گلاسگو نيو ڪاسل 15,288
7 بروڪ سائيڊ نيو ڪاسل 14,974
8 هاڪيسن نيو ڪاسل 13,478
9 سمائرنا ڪينٽ, نيو ڪاسل 12,883
10 پائيڪ ڪريڪ وئلي نيو ڪاسل 11,692



```

آباديءَ جا انگ اکر

[سنواريو]
ڊيلاويئر جي آباديءَ جي گهاٽائي جو نقشو
تاريخي آبادي
مردم شماريPop.%±
179059,096—
180064,2738.8%
181072,67413.1%
182072,7490.1%
183076,7485.5%
184078,0851.7%
185091,53217.2%
1860112,21622.6%
1870125,01511.4%
1880146,60817.3%
1890168,49314.9%
1900184,7359.6%
1910202,3229.5%
1920223,00310.2%
1930238,3806.9%
1940266,50511.8%
1950318,08519.4%
1960446,29240.3%
1970548,10422.8%
1980594,3388.4%
1990666,16812.1%
2000783,60017.6%
2010897,93414.6%
2020989,94810.2%
2025 (اندازو)1,059,952[66]18.0%
Source: 1910–2020[67]

گڏيل رياستن جي مردم شماري بيورو موجب، 1 اپريل 2020ع تي ڊيلاويئر جي آبادي 989,948 هئي،[68] جيڪا 2010ع جي گڏيل رياستن جي مردم شماري موجب 897,934 جي انگ کان وڌيڪ هئي.[69][70]

ڊيلاويئر جي تاريخ هڪ سرحدي رياست جي حيثيت سان اهڙي رهي آهي، جنهن سبب ان ۾ آمريڪا جي اتر ۽ ڏاکڻين ٻنهي علائقن جون خاصيتون نظر اچن ٿيون. عام طور تي، چيساپيڪ ۽ ڊيلاويئر ڪئنال کان ڏکڻ وارا ڳوٺاڻا علائقا (جن کي Slower Lower پڻ چيو ويندو آهي) ڏاکڻي ثقافت جا عڪاس آهن،[7][8] جڏهن ته ڪئنال جي اتر ۾ گهاٽي آبادي وارو اتر ڊيلاويئر—خاص طور ولمنگٽن، جيڪو فلاڊيلفيا ميٽروپوليٽن علائقو جو حصو آهي—اتر اوڀر ۽ اتر آمريڪا سان وڌيڪ مشابهت رکي ٿو.[9]

گڏيل رياستن جي مردم شماري بيورو ڊيلاويئر کي ڏکڻ ائٽلانٽڪ رياستون مان هڪ قرار ڏئي ٿو،[6] پر ٻين وفاقي ادارن، ميڊيا ۽ ڪيترن رهواسين طرفان ان کي عام طور وچ ائٽلانٽڪ رياستون يا اتر اوڀر گڏيل رياستون جو حصو سمجهيو ويندو آهي.[71][72][73][74][75][76]

ڊيلاويئر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان گڏيل رياستن جي ڇهين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي واري رياست آهي، جتي في چورس ميل 442.6 ماڻهو رهن ٿا، جيڪا قومي سراسري کان 356.4 وڌيڪ آهي، جڏهن ته آباديءَ جي لحاظ کان ان جو نمبر 45هون آهي. ڊيلاويئر انهن پنجن آمريڪي رياستن (مين، ورمونٽ، ويسٽ ورجينيا ۽ وائومنگ) مان هڪ آهي، جتي 2010ع جي مردم شماري مطابق هڪ به اهڙو شهر موجود نه هو جنهن جي آبادي 100,000 کان وڌيڪ هجي.[77]

ڊيلاويئر جي آباديءَ جو مرڪز نيو ڪاسل ڪائونٽي جي ٽائونسينڊ شهر ۾ واقع آهي.[78]

گڏيل رياستن جي هائوسنگ ۽ شهري ترقي کاتو (HUD) جي 2022ع واري ڪانگريس ڏانهن سالياني بي گهر ماڻهن جي جائزي واري رپورٽ موجب، ڊيلاويئر ۾ اندازاً 2,369 بي گهر ماڻهو موجود هئا.[79][80]

نسل ۽ قوميت

[سنواريو]
ڊيلاويئر ۾ نسلي بنياد
2020ع جي مردم شماري موجب، ڊيلاويئر جي هر ڪائونٽي ۾ اڪيلي يا گڏيل صورت ۾ سڀ کان وڏو نسلي بنياد
هر ڪائونٽي ۾ سڀ کان وڏو غير هسپانوي مقامي آمريڪي نسب ۽ "صرف مقامي آمريڪي" طور پاڻ کي ظاهر ڪندڙ ماڻهن جا انگ

2010ع جي گڏيل رياستن جي مردم شماري موجب، رياست جي نسلي جوڙجڪ ۾ 68.9 سيڪڙو سفيد آمريڪي (65.3 سيڪڙو غير هسپانوي سفيد ۽ 3.6 سيڪڙو سفيد هسپانوي)، 21.4 سيڪڙو ڪارا يا آفريقي آمريڪي، 0.5 سيڪڙو آمريڪي انڊين ۽ الاسڪا جا مقامي ماڻهو، 3.2 سيڪڙو ايشيائي آمريڪي، 0.0 سيڪڙو مقامي هوائي ماڻهو ۽ ٻيا پئسفڪ ٻيٽ واسي، 3.4 سيڪڙو ٻئي ڪنهن نسل جا ماڻهو، ۽ 2.7 سيڪڙو گهڻ نسلي بنياد وارا ماڻهو شامل هئا. ڪنهن به نسل سان تعلق رکندڙ هسپانوي يا لاطيني بنياد وارا ماڻهو آباديءَ جو 8.2 سيڪڙو هئا.[81]

2022ع جي آمريڪي ڪميونٽي سروي موجب رياست جي نسلي ۽ قومي جوڙجڪ جو اندازو هن ريت هو: 60.6 سيڪڙو غير هسپانوي سفيد، 23.6 سيڪڙو ڪارا يا آفريقي آمريڪي، 0.7 سيڪڙو آمريڪي انڊين يا الاسڪا جا مقامي ماڻهو، 4.2 سيڪڙو ايشيائي، 0.1 سيڪڙو پئسفڪ ٻيٽ واسي، 2.9 سيڪڙو گهڻ نسلي ماڻهو، ۽ 10.1 سيڪڙو ڪنهن به نسل سان تعلق رکندڙ هسپانوي يا لاطيني آمريڪي.[82]

تاريخي مقامي قبيلن ۾ نانٽيڪوڪ ۽ ليناپي شامل آهن، جيڪي گڏيل رياستن جي نوآبادياتي دور ۾ اثرائتا هئا. ليناپي ۽ نانٽيڪوڪ ماڻهن جا دستاويزي نسل، جيڪي ڪڏهن موجوده ڊيلاويئر ۽ ڀرپاسي رياستن ۾ رهندا هئا، اڄ آمريڪا جي وفاقي طور تسليم ٿيل قبيلن ۽ ڪينيڊا جي فرسٽ نيشنز حڪومتن جا شهري آهن، جن ۾ ڊيلاويئر نيشن ۽ ڊيلاويئر ٽرائب آف انڊينز، اوڪلاهوما ۾، ۽ سڪس نيشنز آف دي گرانڊ ريور فرسٽ نيشن، اونٽاريو ۾، شامل آهن.[83]

رياستي طور تسليم ٿيل قبيلو، جنهن کي ڊيلاويئر جو ليناپي انڊين قبيلو سڏيو ويندو آهي، جو صدر دفتر چيس وولڊ، ڪينٽ ڪائونٽي، ڊيلاويئر ۾ آهي.[84] هڪ ٻيو رياستي طور تسليم ٿيل قبيلو نانٽيڪوڪ انڊين ايسوسيئيشن، سسيڪس ڪائونٽي ۾ رهندو آهي ۽ ان جو صدر دفتر ملزبورو، سسيڪس ڪائونٽي، ڊيلاويئر ۾ آهي.[85]

نيو جرسي ۾ موجود هڪ جدا ٿيل گروهه، رياستي طور تسليم ٿيل نانٽيڪوڪ ليني-ليناپي قبائلي قوم، سان گڏ ڊيلاويئر ۽ نيو جرسي جا اهي ٽي رياستي طور تسليم ٿيل قبيلا ڊيلاويئر مورز مان نڪتل آهن.[86] ڊيلاويئر مورز هڪ مخلوط نسل وارو گروهه آهي، جيڪو ڊيلاويئر جي چيس وولڊ ۽ ملزبورو جي ڀرپاسي، ۽ گولڊ ٽائون، نيو جرسي ۾ رهندو آهي. ڊيلاويئر مورز کي قانوني طور 1914ع تائين آفريقي آمريڪي طور درجا بندي ڪيو ويندو هو، جڏهن ڊيلاويئر رياست کين هڪ الڳ، غير ڪاري گروهه طور ٻيهر درجا بندي ڪيو.[87]

2020ع جي گڏيل رياستن جي مردم شماري ۾ ڊيلاويئر جي 989,948 ڪل آبادي مان 218,899 رهواسين کي آفريقي آمريڪي طور سڃاتو ويو.[88] رياست جي ٽن ڪائونٽين مان ٻن ۾، آفريقي آمريڪي آباديءَ جو 20 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو ٺاهين ٿا: ڪينٽ (25.8 سيڪڙو) ۽ نيو ڪاسل (25.7 سيڪڙو). نيو ڪاسل (146,544)، ڪينٽ (46,998) ۽ سسيڪس (25,357) ڪائونٽين ۾ رهندڙ آفريقي آمريڪين جو گڏيل انگ رياست جي سڀني آفريقي آمريڪين جي ڪل انگ کان ٿورو وڌيڪ ظاهر ٿئي ٿو، جيڪو شمارياتي رپورٽنگ ۽ درجابندي جي ڪري آهي.[89]

نوآبادياتي دور ۾ ڊيلاويئر جي آبادي گهڻو ڪري برطانوي ٻيٽن مان آيل ماڻهن، آفريقي غلامن، جرمنن ۽ ڪجهه باقي رهيل مقامي آمريڪين تي مشتمل هئي. ولمنگٽن واري علائقي جي صنعتن آئرش، جرمن، اطالوي، پولش ۽ روسي يهودي مهاجرن کي پاڻ ڏانهن ڇڪيو. ويهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ ولمنگٽن ۾ پورٽو ريڪن ڪميونٽي ٺهي. گوئٽي مالا جا ماڻهو ڊيلاويئر جي پولٽري صنعت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ سسيڪس ڪائونٽي ڏانهن لڏي آيا. نيو ڪاسل ڪائونٽي ۾ ايشيائي ماڻهن جو هڪ ننڍڙو انگ پڻ موجود آهي، جيڪي سائنس ۽ انجنيئرنگ جي ماهرن طور ڪم ڪن ٿا.[90]

2020ع جي مردم شماري

[سنواريو]
ڊيلاويئر – نسلي ۽ قومي جوڙجڪ
نوٽ: آمريڪي مردم شماري هسپانوي/لاطيني کي قومي زمري طور شمار ڪري ٿي. هي جدول لاطينين کي نسلي زمرن مان خارج ڪري الڳ زمري ۾ رکي ٿو. هسپانوي/لاطيني ماڻهو ڪنهن به نسل جا ٿي سگهن ٿا.
نسل / قوميت (NH = غير هسپانوي) آبادي 1980[91] آبادي 1990[92] آبادي 2000[93] آبادي 2010[94] آبادي 2020[95] % 1980 % 1990 % 2000 % 2010 % 2020
صرف سفيد (NH) 483,129 528,092 567,973 586,752 579,851 81.29% 79.27% 72.48% 65.34% 58.57%
صرف ڪارو يا آفريقي آمريڪي (NH) 94,839 111,011 148,435 186,782 212,960 15.96% 16.66% 18.94% 20.80% 21.51%
مقامي آمريڪي يا الاسڪا جا مقامي ماڻهو، صرف (NH) 1,328 1,938 2,324 2,824 2,521 0.22% 0.29% 0.30% 0.31% 0.25%
صرف ايشيائي (NH) 4,112 8,854 16,110 28,308 42,398 0.69% 1.33% 2.06% 3.15% 4.28%
مقامي هوائي ماڻهو يا پئسفڪ ٻيٽ واسي، صرف (NH) x [96] x [97] 234 238 304 x x 0.03% 0.03% 0.03%
ٻيو نسل، صرف (NH) 1,269 453 1,025 1,525 4,601 0.21% 0.07% 0.13% 0.17% 0.46%
مخلوط نسل يا گهڻ نسلي (NH) x [98] x [99] 10,222 18,284 43,023 x x 1.30% 2.04% 4.35%
هسپانوي يا لاطيني (ڪنهن به نسل جا) 9,661 15,820 37,277 73,221 104,290 1.63% 2.37% 4.76% 8.15% 10.53%
ڪل 594,338 666,168 783,600 897,934 989,948 100.00% 100.00% 100.00% 100.00% 100.00%
ڊيلاويئر جي آباديءَ جي نسلي ورڇ
نسلي جوڙجڪ1990[100]2000[101]2010[102]2020[103]
سفيد80.3%74.6%68.9%60.4%
ڪارا16.9%19.2%21.4%22.1%
ايشيائي1.4%2.1%3.2%4.3%
مقامي0.3%0.4%0.5%0.5%
مقامي هوائي ماڻهو ۽
ٻيا پئسفڪ ٻيٽ واسي		–––-
ٻيو نسل1.1%2.0%3.4%4.9%
ٻه يا وڌيڪ نسل–1.7%2.7%7.7%

2018ع ۾ ڊيلاويئر جي مهاجرن جا سڀ کان وڏا اصلي ملڪ ميڪسيڪو، هندستان، گوئٽي مالا، چين ۽ جميڪا هئا.[104]

اهم انگ اکر

[سنواريو]

نوٽ: جدول ۾ ڄمڻ وارن ٻارن جا انگ پاڻ ۾ جمع نٿا ٿين، ڇاڪاڻ⁠تہ هسپانوي ٻارن کي سندن قوميت ۽ نسل ٻنهي بنيادن تي شمار ڪيو ويندو آهي، جنهن سبب ڪل انگ وڌيڪ ظاهر ٿئي ٿو.

ماءُ جي واحد نسل/قوميت موجب زنده ڄمڻ وارا ٻار
نسل 2014[105] 2015[106] 2016[107] 2017[108] 2018[109] 2019[110] 2020[111] 2021[112] 2022[113] 2023[114] 2024[115]
سفيد 5,904 (53.8%) 5,959 (53.4%) 5,827 (53.0%) 5,309 (48.9%) 5,171 (48.7%) 5,024 (47.6%) 4,949 (47.6%) 5,042 (48.1%) 5,035 (46.6%) 4,702 (45.1%) 4,626 (43.8%)
ڪارا 2,988 (27.2%) 3,134 (28.1%) 2,832 (25.7%) 2,818 (26.0%) 2,773 (26.1%) 2,804 (26.5%) 2,722 (26.2%) 2,711 (25.9%) 2,853 (26.4%) 2,694 (25.8%) 2,711 (25.7%)
ايشيائي 644 (5.9%) 675 (6.1%) 627 (5.7%) 646 (6.0%) 634 (6.0%) 624 (5.9%) 617 (5.9%) 538 (5.1%) 553 (5.1%) 621 (5.9%) 599 (5.7%)
هسپانوي (ڪنهن به نسل جا) 1,541 (14.0%) 1,532 (13.7%) 1,432 (13.0%) 1,748 (16.1%) 1,710 (16.1%) 1,737 (16.4%) 1,768 (17.0%) 1,826 (17.4%) 1,996 (18.5%) 2,015 (19.3%) 2,212 (20.9%)
ڪل 10,972 (100%) 11,166 (100%) 10,992 (100%) 10,855 (100%) 10,621 (100%) 10,562 (100%) 10,392 (100%) 10,482 (100%) 10,816 (100%) 10,427 (100%) 10,550 (100%)
ڊيلاويئر جو آبادي هرم
  • 2016ع کان سفيد هسپانوي نسل وارن ڄمڻ وارن ٻارن جا انگ الڳ گڏ نٿا ڪيا وڃن، پر انهن کي هڪ ئي هسپانوي گروهه ۾ شامل ڪيو وڃي ٿو؛ هسپانوي بنياد وارا ماڻهو ڪنهن به نسل جا ٿي سگهن ٿا.

ٻوليون

[سنواريو]

2000ع ۾، ڊيلاويئر جي 5 سالن يا ان کان وڌيڪ عمر وارن رهواسين مان 91 سيڪڙو گهر ۾ رڳو انگريزي ٻولي ڳالهائيندا هئا، جڏهن ته 5 سيڪڙو اسپيني ٻولي ڳالهائيندا هئا. فرانسيسي ٽين سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندڙ ٻولي هئي، جيڪا آبادي جي 0.7 سيڪڙو طرفان استعمال ڪئي ويندي هئي، ان کان پوءِ چيني (0.5 سيڪڙو) ۽ جرمن (0.5 سيڪڙو) ٻوليون هيون.

ڊيلاويئر جي نمائندن جي ايوان ۽ سينيٽ ٻنهي ۾ انگريزي کي گڏيل رياستن جي سرڪاري ٻولي طور ڊيلاويئر جي سرڪاري ٻولي قرار ڏيڻ لاءِ قانوني تجويزون پيش ڪيون ويون هيون.[116][117] بهرحال، انهن مان ڪا به تجويز قانونساز اداري مان منظور نه ٿي سگهي.

جنسي رخ

[سنواريو]

2012ع ۾ گيلپ جي هڪ سروي موجب، ڊيلاويئر ۾ پاڻ کي هم جنس پرست عورت، هم جنس پرست مرد، ٻنهي جنسن ڏانهن جنسي لاڙو رکندڙ يا ٽرانسجينڊر طور سڃاڻندڙ بالغن جو تناسب رياست جي آباديءَ جو 3.4 سيڪڙو هو. ان بنياد تي رياست ۾ بالغ ايل جي بي ٽي ماڻهن جو اندازي مطابق ڪل انگ 23,698 هو. 2010ع ۾ هم جنس جوڙن وارن گهرن جو انگ 2,646 هو، جيڪو ان کان اڳ واري ڏهاڪي جي ڀيٽ ۾ 41.65 سيڪڙو وڌيڪ هو.[118]

1 جولاءِ 2013ع تي هم جنس شادي کي قانوني حيثيت ڏني وئي، ۽ اڳ ۾ ٿيل سڀئي شهري اتحاد پاڻمرادو شادين ۾ تبديل ڪيا ويا.[119][better source needed]

مذهب

[سنواريو]

2022ع جي آمريڪن ويليوز ائٽلس سروي موجب پبلڪ رليجن ريسرچ انسٽيٽيوٽ جي انگن اکرن مطابق ڊيلاويئر ۾ مذهب[lower-alpha 2][120]

  پروٽيسٽنٽ (34%)
  ڪيٿولڪ (23%)
  جيهووا جا شاهد (2%)
  مشرقي آرتھوڊوڪس (1%)
  غير مذهبيت (33%)
  يهوديت (3%)
  هندومت (1%)
  نيو ايج (1%)
  ٻيا (2%)

ڊيلاويئر ۾ سڀ کان وڌيڪ رائج مذهب عيسائيت آهي. پيو ريسرچ سينٽر جي 2014ع واري اندازي موجب پروٽيسٽنٽ گرجائن جا ميمبر رياست جي لڳ ڀڳ اڌ آبادي تي مشتمل هئا،[121] جڏهن ته رومن ڪيٿولڪ چرچ رياست جو سڀ کان وڏو واحد مذهبي فرقو هو. 2020ع تائين پبلڪ رليجن ريسرچ انسٽيٽيوٽ جي مطابق رياست جي 61 سيڪڙو آبادي عيسائي هئي.[122] 2022ع جي سروي موجب 60 سيڪڙو آبادي عيسائي هئي، جڏهن ته يهودي (3 سيڪڙو)، هندو (1 سيڪڙو) ۽ نيو ايج سان لاڳاپيل ماڻهو (1 سيڪڙو) پڻ موجود هئا.[120]

ايسوسيئيشن آف رليجن ڊيٽا آرڪائيوز جي 2010ع واري رپورٽ موجب، ڊيلاويئر ۾ پيروڪارن جي تعداد جي لحاظ کان ٽي سڀ کان وڏا عيسائي مذهبي گروهه رومن ڪيٿولڪ چرچ (182,532 پيروڪار)، يونائيٽيڊ ميٿوڊسٽ چرچ (53,656 ميمبر) ۽ غير فرقيوار انجيلي پروٽيسٽنٽ (22,973 پيروڪار) هئا.[123] 2020ع ۾ ساڳئي اداري موجب سڀ کان وڏا عيسائي فرقا رومن ڪيٿولڪ چرچ (197,094)، غير فرقيوار پروٽيسٽنٽ (49,392) ۽ يونائيٽيڊ ميٿوڊسٽ چرچ (39,959) هئا.[124]

ولمنگٽن جو رومن ڪيٿولڪ ڊائيوسز ۽ ڊيلاويئر جو ايپسڪوپل ڊائيوسز پنهنجن پنهنجن فرقن جي گرجائن جي نگراني ڪن ٿا. اي يو ايم پي چرچ، جيڪو ملڪ جو سڀ کان پراڻو آفريقي-آمريڪي مذهبي فرقو آهي، ولمنگٽن ۾ قائم ٿيو هو ۽ اڄ به رياست ۾ ان جي نمايان موجودگي آهي. نون لڏپلاڻ ڪندڙن جي آباديءَ جي عڪاسي ڪندي اوگل ٽائون واري علائقي ۾ هڪ مسجد ۽ هاڪيسن ۾ ڊيلاويئر جو هندو مندر تعمير ڪيو ويو آهي.

ڊيلاويئر ۾ امش برادري پڻ رهندي آهي، جيڪا ڊوور جي اولهه ۾ ڪينٽ ڪائونٽي ۾ آباد آهي. هن برادري ۾ نون چرچ ضلعن جا لڳ ڀڳ 1,650 ماڻهو شامل آهن. امش پهريون ڀيرو 1915ع ۾ ڪينٽ ڪائونٽي ۾ اچي آباد ٿيا. تازن سالن ۾ وڌندڙ شهري ترقي سبب هن برادري ۾ رهندڙ امش ماڻهن جو تعداد گهٽجندو ويو آهي.[125][126][127]

2012ع ۾ آمريڪا ۾ مذهبي روين بابت ٿيل هڪ سروي موجب، ڊيلاويئر جي 34 سيڪڙو رهواسين پاڻ کي "درمياني حد تائين مذهبي"، 33 سيڪڙو "تمام گهڻو مذهبي"، ۽ 33 سيڪڙو "غير مذهبي" قرار ڏنو.[128] پيو ريسرچ سينٽر جي 2014ع واري سروي موجب 23 سيڪڙو آبادي غير مذهبي هئي، جڏهن ته پبلڪ رليجن ريسرچ انسٽيٽيوٽ جي 2020ع واري سروي مطابق اهو انگ 31 سيڪڙو هو.[122] 2022ع ۾ ساڳئي اداري جي سروي موجب غير مذهبي ماڻهن جو تناسب 33 سيڪڙو هو.[120]

معيشت

[سنواريو]

مالداري

[سنواريو]
نون ۽ موجوده گهرن جي سراسري وڪري جي قيمت (آمريڪي ڊالرن ۾)[129]
ڊيلاويئر جي ڪائونٽي مارچ 2010 مارچ 2011
نيو ڪاسل 229,000 216,000
سسيڪس 323,000 296,000
ڪينٽ 186,000 178,000

2020ع ۾ ڪپلنگر جي هڪ مطالعي موجب، في فرد لک پتي ماڻهن جي تعداد جي لحاظ کان ڊيلاويئر گڏيل رياستن ۾ 17هين نمبر تي هو؛ رياست ۾ اهڙن ماڻهن جو ڪل انگ 25,937 هو. 2020ع تائين ڊيلاويئر جي گهرن جي وچين سالياني آمدني 64,805 آمريڪي ڊالر هئي.[130][131]

زراعت

[سنواريو]
ڊيلاويئر ۾ آڙو چونڊڻ، هارپرز وِيڪلي جي 1878ع واري اشاعت مان هڪ تصوير

ڊيلاويئر جي زرعي پيداوار ۾ ڪڪڙ پالڻ، نرسري جا ٻوٽا، سويا بين، کير جون شيون ۽ مڪئي شامل آهن.

صنعتون

[سنواريو]

مئي 2025ع مطابق، رياست ۾ بيروزگاري جي شرح 4.0 سيڪڙو هئي.[132] رياست جا سڀ کان وڏا روزگار فراهم ڪندڙ ادارا هي آهن:[حوالو گهربل]

2025ع ۾ رياست جي 98.7 سيڪڙو ڪاروبارن جو تعلق ننڍن ڪاروبارن سان هو، ۽ انهن رياست جي ڪل افرادي قوت جي 50.6 سيڪڙو ماڻهن کي روزگار فراهم ڪيو.[133]

صنعتي زوال

[سنواريو]

2000ع واري ڏهاڪي جي وچ ڌاري کان ڊيلاويئر ۾ رياست جي گاڏيون ٺاهيندڙ صنعت (جنرل موٽرز جي ولمنگٽن اسيمبلي ۽ ڪرائسلر جي نيوآرڪ اسيمبلي) بند ٿي وئي، هڪ وڏي بئنڪ هولڊنگ ڪمپني (ايم بي اين اي) خريد ڪئي وئي، رياست جي فولاد جي صنعت (ايوراز ڪليمونٽ اسٽيل) ختم ٿي وئي، فائبر ٺاهڻ واري هڪ ڪارخاني (نيشنل وَلڪنائيزڊ فائبر) ديوالي ڪڍي،[134] ۽ ولمنگٽن ۾ ايسٽرا زينيڪا جي موجودگي به گهٽجي وئي.[135][136] 2015ع جي آخر ۾ ڊي پونٽ اعلان ڪيو ته 2016ع جي شروعات ۾ ڊيلاويئر ۾ ڪم ڪندڙ 1,700 ملازمن کي، جيڪي رياست ۾ ڪمپني جي افرادي قوت جو لڳ ڀڳ ٽيون حصو هئا، برطرف ڪيو ويندو.[137] اي آءِ ڊي پونٽ ڊي نيمورس اينڊ ڪمپني ۽ ڊائو ڪيميڪل ڪمپني جو ضم ٿي ڊائو ڊي پونٽ بڻجڻ وارو عمل 1 سيپٽمبر 2017ع تي مڪمل ٿيو.[138][139][140][141]

ڊيلويئر ۾ ڪارپوريشنن جي رجسٽريشن

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو ڊيلويئر جو عام ڪارپوريشن قانون

آمريڪا جي عوامي طور واپار ٿيندڙ سڀني ڪمپنين مان اڌ کان وڌيڪ، ۽ فارچون 500 جي 63 سيڪڙو ڪمپنين جي رجسٽريشن ڊيلويئر ۾ ٿيل آهي.[142] رياست جي ڪارپوريٽ پناهه گاهه طور مقبوليت جو وڏو سبب ان جا ڪاروبار دوست ڪارپوريشني قانون آهن. ڊيلويئر ۾ رجسٽرڊ ڪارپوريشنن کان ورتل فرينچائز ٽيڪس رياست جي ڪل آمدني جو لڳ ڀڳ پنجون حصو مهيا ڪن ٿا.[143] جيتوڻيڪ ٽيڪس جسٽس نيٽ ورڪ جي 2009ع واري فنانشل سيڪريسي انڊيڪس ۾ "آمريڪا (ڊيلويئر)" کي دنيا جو سڀ کان وڌيڪ ڳجهارت وارو قانوني دائرو قرار ڏنو ويو هو،[144] پر ساڳئي اداري جي 2011ع واري انڊيڪس ۾ آمريڪا کي پنجين نمبر تي رکيو ويو ۽ ڊيلويئر جو الڳ ذڪر نه ڪيو ويو.[145] ڊيلويئر ۾ رجسٽرڊ ڪارپوريشنن جو انگ هڪ ملين کان وڌيڪ آهي.[142] 2025ع دوران نون ڪاروبارن جي قيام جي لحاظ کان ڊيلويئر 327,103 نون ڪاروبارن سان چوٿين نمبر تي رهيو.[146]

کاڌو ۽ مشروبات

[سنواريو]

ڊيلويئر ڪوڊ جي عنوان 4، باب 7 موجب الڪوحلي مشروبات رڳو خاص لائسنس يافته ادارن ۾ وڪرو ڪري سگهجن ٿا، ۽ اها وڪري جي اجازت صرف صبح جو 9:00 وڳي کان رات جو 1:00 وڳي تائين هوندي آهي.[147] 2003ع تائين، ڊيلويئر انهن چند رياستن مان هڪ هئي جيڪي بلو قانون لاڳو ڪنديون هيون، جن تحت آچر جي ڏينهن شراب جي وڪري تي پابندي هئي.[148]

ماليات

[سنواريو]

ٽيڪس جي وصولي ڊيلويئر روينيو ڊويزن طرفان ڪئي ويندي آهي.[149]

ڊيلويئر ۾ آمدني ٽيڪس جا ڇهه مختلف درجا آهن، جن جون شرحون 2.2٪ کان 5.95٪ تائين آهن. رياست صارفين کان سيلز ٽيڪس وصول نٿي ڪري.[150][151] تنهن هوندي به، رياست اڪثر ڪاروبارن جي مجموعي آمدني (Gross Receipts) تي ٽيڪس لاڳو ڪري ٿي. ڪاروباري ۽ پيشاورانه لائسنس ٽيڪس جون شرحون ڪاروباري سرگرميءَ جي قسم موجب 0.096٪ کان 1.92٪ تائين آهن.

ڊيلويئر رياستي سطح تي نه غير منقوله ملڪيت ٽيڪس لاڳو ڪري ٿو ۽ نه ئي منقوله ملڪيت تي ٽيڪس وصول ڪري ٿو. غير منقوله ملڪيت تي ڪائونٽي ملڪيت ٽيڪس، اسڪول ضلعي جا ملڪيت ٽيڪس، فني اسڪول ضلعن جا ٽيڪس، ۽ جيڪڏهن ملڪيت ڪنهن شامل ٿيل ميونسپل علائقي ۾ هجي ته ميونسپل ملڪيت ٽيڪس لاڳو ٿين ٿا.

جوا رياست لاءِ آمدني جو هڪ اهم ذريعو آهي. مثال طور، ڊيلويئر پارڪ ريس ٽريڪ تي قائم جوسينو 2010ع ۾ رياست کي 100 ملين آمريڪي ڊالرن کان وڌيڪ آمدني فراهم ڪئي.[152]

جون 2018ع ۾، آمريڪي سپريم ڪورٽ طرفان 1992ع جي پروفيشنل ۽ ايميچر اسپورٽس پروٽيڪشن ايڪٽ (PASPA) کي ختم ڪرڻ واري فيصلي کان پوءِ، ڊيلويئر آمريڪا جي پهرين رياست بڻجي وئي جنهن راندين تي شرط لڳائڻ کي قانوني حيثيت ڏني.[153]

ميڊيا

[سنواريو]

اخبارون

[سنواريو]

ڊيلويئر مان ٻه روزاني اخبارون شايع ٿين ٿيون: ڊيلويئر اسٽيٽ نيوز، جيڪا ڊوور مان شايع ٿئي ٿي ۽ رياست جي ڏاکڻين ٻن ڪائونٽين جي خبرن تي ڌيان ڏئي ٿي، ۽ دي نيوز جرنل، جيڪا ولمنگٽن ۽ اتر ڊيلويئر جي خبرن کي ڍڪي ٿي. رياست ۾ ڪيترائي هفتيوار، ماهوار ۽ آن لائين اشاعتي ادارا پڻ موجود آهن.

ٽيليويزن

[سنواريو]

ڊيلويئر ۾ ڪا به اهڙي آزاد ٽيليويزن اسٽيشن موجود ناهي جيڪا صرف رياست لاءِ قائم هجي. رياست جو اتر وارو حصو فلاڊيلفيا جي نيٽ ورڪ اسٽيشنن کان، جڏهن ته ڏاکڻو حصو سيلسبري، ميري لينڊ جي نيٽ ورڪ اسٽيشنن کان خدمتون حاصل ڪري ٿو. فلاڊيلفيا جي اي بي سي سان لاڳاپيل ڊبليو پي سڪس-ٽي وي ولمنگٽن جي مرڪزي علائقي ۾ هڪ نيوز بيورو هلائي ٿي. سيلسبري جي سي بي ايس سان لاڳاپيل ڊبليو بي او سي-ٽي وي ڊوور ۽ ملٽن ۾ پنهنجا بيورو قائم ڪيا آهن. فلاڊيلفيا مارڪيٽ جون ٽي اسٽيشنون—پي بي ايس سان لاڳاپيل ڊبليو ايڇ واء واء-ٽي وي، آئيون سان لاڳاپيل ڊبليو پي پي ايڪس، ۽ مي ٽي وي سان لاڳاپيل ڊبليو ڊي پي اين-ٽي وي—سڀني جو لائسنس يافته شهر ولمنگٽن آهي، پر انهن جا ٽرانسميٽر روڪسبرو، فلاڊيلفيا جي اينٽينا فارم تي واقع آهن ۽ اهي ڊيلويئر تي مرڪوز پروگرام نشر نٿيون ڪن.

سانچو:Philly TV

ريڊيو

[سنواريو]

ڊيلويئر ۾ لائسنس يافته ڪيترائي ريڊيو اسٽيشنون آهن. ڊبليو ڊي ڊي اي 91.1 ايف ايم، ڊبليو ڊي اي ايل1150 اي ايم، ڊبليو ايڇ جي اي-ايل پي 95.3 ايف ايم، ڊبليو آء ايل ايم1450 اي ايم، ڊبليو وي سي ڊبليو 99.5، ڊبليو ايم پي ايڇ 91.7 ايف ايم، ڊبليو ايس ٽي ڊبليو 93.7 ايف ايم، ڊبليو ٽي ايم سي 1380 اي ايم ۽ ڊبليو ڊبليو ٽي ايڪس 1290 اي ايم ولمنگٽن مان لائسنس يافته آهن. ڊبليو آر ڊي ايڪس 92.9 ايف ايم سمرنا مان لائسنس يافته آهي، جڏهن ته ڊبليو ڊي او وي 1410 اي ايم، ڊبليو ڊي ايڪس ڊي 94.7 ايف ايم ۽ ڊبليو آر ٽي ايڪس91.7 ايف ايم ڊوور مان لائسنس يافته آهن.

سياحت

[سنواريو]
ريهوبٿ بيچ، جيڪو اونهاري جي مهينن دوران مشهور موڪلن واري ماڳ آهي
فورٽ ڊيلويئر اسٽيٽ پارڪ، پي پيچ ٻيٽ تي واقع، بهار ۽ اونهاري ۾ هڪ مشهور سياحتي هنڌ؛ ويجهي ڊيلويئر سٽي مان فيري ذريعي سياحن کي قلعي تائين پهچايو ويندو آهي.

ڊيلويئر ۾ فرسٽ اسٽيٽ نيشنل هسٽاريڪل پارڪ موجود آهي، جيڪو نيشنل پارڪ سروس جو هڪ يونٽ آهي ۽ رياست جي مختلف تاريخي ماڳن تي مشتمل آهي، جن ۾ نيو ڪاسل ڪورٽ هائوس، گرين ۽ شيرف هائوس، ڊوور گرين، بيور وئلي، فورٽ ڪرسٽينا، اولڊ سوئيڊز چرچ، جان ڊڪنسن پلانٽيشن ۽ رائوز هولٽ هائوس شامل آهن.[154] ڊيلويئر ۾ ڪيترائي عجائب گهر، جهنگلي جيوت جا محفوظ علائقا، پارڪ، تاريخي گهر، روشنيءَ جا مينار ۽ ٻيا تاريخي ماڳ پڻ موجود آهن.

ريهوبٿ بيچ، ليوس، ڊيوئي بيچ، بيٿني بيچ، سائوٿ بيٿني ۽ فينوڪ ٻيٽ گڏجي ڊيلويئر جي سامونڊي سياحتي مرڪزن جو حصو آهن. ريهوبٿ بيچ پاڻ کي اڪثر "قوم جي اونهاري جي گادي" سڏيندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو واشنگٽن، ڊي. سي. جي رهواسين سان گڏ ميري لينڊ، ورجينيا ۽ گهٽ تعداد ۾ پينسلوينيا مان ايندڙ سياحن لاءِ مشهور اونهاري موڪلن جو هنڌ آهي. سياح هن شهر جي دلڪشي، فني ماحول، رات جي زندگي ۽ ٽيڪس کان آزاد خريداري سبب هتي ايندا آهن. سي گرانٽ ڊيلويئر موجب، ڊيلويئر جا سامونڊي ڪنارا هر سال 6.9 ارب آمريڪي ڊالر جي معاشي سرگرمي ۽ 711 ملين آمريڪي ڊالر کان وڌيڪ ٽيڪس آمدني پيدا ڪن ٿا.[155]

ڊيلويئر ڪيترن ئي ميلن، ميلاپن ۽ تقريبن جو ميزبان آهي. مشهور تقريبن ۾ سيفورڊ ۾ ٿيندڙ ريورفيسٽ، 1986ع کان رياست جي مختلف هنڌن تي منعقد ٿيندڙ عالمي چيمپيئن شپ پنڪن چنڪن، ريهوبٿ بيچ چاڪليٽ فيسٽيول، اونهاري جي پڄاڻيءَ جي موقعي تي بيٿني بيچ جاز فيونرل، برجويل ۾ ٿيندڙ ايپل اسڪراپل فيسٽيول، ولمنگٽن ۾ ڪلفورڊ برائون جاز فيسٽيول، ريهوبٿ بيچ جاز فيسٽيول، ريهوبٿ بيچ ۾ سي وِچ هالووين فيسٽيول ۽ پريڊ، ريهوبٿ بيچ آزاد فلمي ميلو، اوڪ آرچرڊ ۾ نينٽيڪوڪ انڊين پاو واو، فائر فلائي ميوزڪ فيسٽيول، ۽ هر چونڊ کان پوءِ جارج ٽائون ۾ ٿيندڙ ريٽرن ڊي پريڊ شامل آهن. 2015ع ۾ ڊيلويئر ۾ سياحت مان 3.1 ارب آمريڪي ڊالر آمدني ٿي، جيڪا رياست جي مجموعي گهريلو پيداوار (GDP) جو پنج سيڪڙو هئي. 2015ع دوران ڊيلويئر ۾ 8.5 ملين سياح آيا، جڏهن ته سياحت واري صنعت ۾ 41,730 ماڻهن کي روزگار مليو، جنهن سبب اها رياست جي چوٿين وڏي نجي روزگار ڏيندڙ صنعت بڻجي وئي. ڊيلويئر ايندڙ سياحن جا اهم ذريعا فلاڊيلفيا، بالٽيمور، نيو يارڪ شهر، واشنگٽن، ڊي. سي. ۽ هيرسبرگ هئا. تقريباً 97 سيڪڙو سياح ڪار ذريعي رياست ۾ داخل ٿيا، جڏهن ته 75 سيڪڙو سياح 200 ميل (320 ڪلوميٽر) يا ان کان گهٽ مفاصلي تان آيا هئا.[156] ڊيلويئر ۾ ٻه وڏا راندين جا مرڪز پڻ موجود آهن. ڊوور موٽر اسپيڊ وي ڊوور ۾ واقع هڪ موٽر ريسنگ ٽريڪ آهي، جڏهن ته ولمنگٽن ۾ فراولي اسٽيڊيم ولمنگٽن بلو راڪس جو هوم گرائونڊ آهي، جيڪا مائنر ليگ بيس بال جي هڪ ٽيم آهي ۽ هن وقت واشنگٽن نيشنلز سان لاڳاپيل آهي.

تعليم

[سنواريو]
ڊيلويئر يونيورسٽي، نيورڪ

1920ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ پيئر ايس. ڊو پونٽ رياستي بورڊ آف ايجوڪيشن جو صدر هو. ان وقت رياستي قانون موجب اڇن ٽيڪس ڏيندڙن کان حاصل ڪيل رقم ڪارن ٻارن جي اسڪولن جي سهائتا لاءِ استعمال نٿي ڪري سگهجي. ڪارن شاگردن جي اسڪولن جي خراب حالت ڏسي ڊو پونٽ 86 نيون اسڪولي عمارتون تعمير ڪرائڻ لاءِ چاليهه لک ڊالر عطيو ڏنا.[157]

ڊيلويئر بيلٽن بمقابله گيبهارٽ (1952ع) ڪيس جو اصل هنڌ هو، جيڪو انهن چئن ڪيسن مان هڪ هو، جيڪي بعد ۾ براون بمقابله بورڊ آف ايجوڪيشن ۾ گڏ ڪيا ويا. آمريڪا جي سپريم ڪورٽ جي ان فيصلي سرڪاري اسڪولن ۾ سرڪاري طور لاڳو نسلي امتياز جي خاتمي جي راهه هموار ڪئي. خاص ڳالهه اها هئي ته بيلٽن واحد ڪيس هو، جنهن ۾ رياستي عدالت مدعين جي حق ۾ فيصلو ڪندي نسلي عليحدگي کي غير آئيني قرار ڏنو.

آمريڪا جي ڪيترين ئي رياستن جي ابتڙ، ڊيلويئر جو تعليمي نظام رياستي سپرنٽنڊنٽ آف ايجوڪيشن جي ماتحت مرڪزي نوعيت جو آهي، جڏهن ته مقامي اسڪول بورڊ ٽيڪسن ۽ نصاب جي ڪجهه حصن تي ڪنٽرول برقرار رکن ٿا. اهو مرڪزي نظام ۽ رياست جي ننڍڙي جسامت غالباً ان ڳالهه جو سبب بڻيا، جو 1999ع ۾ ٽن سالن تي ٻڌل 30 ملين ڊالرن جي منصوبي جي مڪمل ٿيڻ کان پوءِ ڊيلويئر رياست جي K–12 درجن جي هر ڪلاس روم کي انٽرنيٽ سان ڳنڍيندڙ پهرين آمريڪي رياست بڻجي وئي.[158]

2011ع مطابق، ڊيلويئر جي تعليم کاتي رياست ۾ 25 چارٽر اسڪولن جي قيام جي منظوري ڏني هئي، جن مان هڪ صرف ڇوڪرين لاءِ مخصوص هو.[159]

2010ع ۾ ڊيلويئر آمريڪا جي انهن علائقن مان هو، جتي خانگي اسڪولن ۾ داخلا وٺندڙ شاگردن جو تناسب سڀ کان وڌيڪ هو.[160]

رياست جي سرڪاري اسڪول ضلعن جا سڀئي استاد استادن جي يونينن جا ميمبر آهن.[161] جنوري 2012ع مطابق، رياست جي ڪنهن به چارٽر اسڪول جي استادن جي يونين سان وابستگي نه هئي.[161] رياست جي استادن جي يونينن مان هڪ ڊيلويئر اسٽيٽ ايجوڪيشن ايسوسيئيشن (DSEA) آهي.[161]

ڪاليج ۽ يونيورسٽيون

[سنواريو]

آمدرفت

[سنواريو]
ڊيلويئر جي گاڏين جي رجسٽريشن پليٽ جو نمونو، جيڪو 1959ع ۾ متعارف ڪرايو ويو، آمريڪي تاريخ ۾ سڀ کان ڊگهي عرصي تائين استعمال ٿيندڙ ڊزائن آهي.[162]

ڊيلويئر جو آمدرفت وارو نظام ڊيلويئر ٽرانسپورٽيشن کاتو (DelDOT) جي انتظام ۽ نگراني هيٺ آهي.[163][164] DelDOT جي منصوبن جي مالي مدد جزوي طور ڊيلويئر ٽرانسپورٽيشن ٽرسٽ فنڊ مان ڪئي ويندي آهي، جيڪو 1987ع ۾ آمدرفت لاءِ مالي وسيلا مستحڪم ڪرڻ خاطر قائم ڪيو ويو هو؛ هن ٽرسٽ فنڊ جي قيام سان DelDOT جي سرگرمين کي ڊيلويئر رياست جي ٻين سرڪاري شعبن کان آهستي آهستي الڳ ڪيو ويو.[165] DelDOT ڪيترن ئي پروگرامن جو انتظام ڪري ٿو، جن ۾ ڊيلويئر جو هاءِ وي اختيار ڪرڻ وارو پروگرام (Adopt-a-Highway)، اهم شاهراهن تان برف هٽائڻ، ٽرئفڪ ڪنٽرول جو ڍانچو (جهڙوڪ نشانيون ۽ سگنل)، ٽول روڊن جو انتظام، ڊيلويئر جو موٽر گاڏين جو کاتو، ڊيلويئر ٽرانزٽ ڪارپوريشن (جنهن جو عوامي نالو DART First State آهي ۽ جيڪا رياست جي عوامي ٽرانسپورٽ جو ادارو آهي)، ۽ ٻيا ڪيترائي پروگرام شامل آهن.

2009ع ۾ DelDOT مجموعي طور 13,507 لين-ميل روڊن جي سارسنڀال ڪندو هو، جيڪي رياست جي سرڪاري روڊن جي نظام جو 89 سيڪڙو حصو هئا، جڏهن ته باقي روڊ لاڳاپيل ميونسپلٽين جي نگراني هيٺ هئا. اها ذميواري قومي سراسري (20 سيڪڙو) جي ڀيٽ ۾ گهڻي وڌيڪ آهي، جتي عام طور رياستي آمدرفت وارا کاتا ايتري وڏي حصي جي سارسنڀال نٿا ڪن.[166]

روڊ

[سنواريو]
ڊيلويئر روٽ 1 (DE 1)، هڪ جزوي ٽول روڊ، جيڪو فينوڪ ٻيٽ کي ولمنگٽن سان ڳنڍي ٿو.

آمريڪا جي بين الرياستي شاهراهه نظام جي هڪ اهم شاخ، بين الرياستي 95 (I-95)، نيو ڪاسل ڪائونٽي مان ڏکڻ اولهه کان اتر اوڀر تائين ڊيلويئر مان گذري ٿي. رياست ۾ معاون بين الرياستي شاهراهه جون ٻه شاهراهون پڻ موجود آهن. بين الرياستي 495 (I-495) ولمنگٽن جي اوڀر طرف هڪ بائي پاس آهي، جڏهن ته بين الرياستي 295 (I-295) فلاڊيلفيا لاءِ هڪ بائي پاس آهي، جيڪا ولمنگٽن جي ڏکڻ کان شروع ٿئي ٿي. بين الرياستي شاهراهن کان علاوه، آمريڪي شاهراهه نظام جون ڇهه شاهراهون ڊيلويئر مان گذرن ٿيون: آمريڪي شاهراهه 9، آمريڪي شاهراهه 13، آمريڪي شاهراهه 40، آمريڪي شاهراهه 113، آمريڪي شاهراهه 202 ۽ آمريڪي شاهراهه 301. ان کان علاوه ڪيترائي رياستي روڊ پڻ آهن، جن مان DE 1، DE 9 ۽ DE 404 قابل ذڪر آهن. آمريڪي شاهراهه 13 ۽ DE 1 اتر–ڏکڻ جون اهم شاهراهون آهن، جيڪي ولمنگٽن ۽ پينسلوينيا کي ميري لينڊ سان ڳنڍين ٿيون، جڏهن ته DE 1 ولمنگٽن ۽ ڊيلويئر جا سامونڊي ڪنارا وچ ۾ مکيه رستو آهي. DE 9 هڪ خوبصورت شاهراهه آهي، جيڪا ڊيلويئر بي جي ڪناري سان ڊوور ۽ ولمنگٽن کي ڳنڍي ٿي. آمريڪي شاهراهه 40 اوڀر–اولهه طرف هلندڙ اهم شاهراهه آهي، جيڪا ميري لينڊ کي نيو جرسي سان ملائي ٿي. DE 404 پڻ اوڀر–اولهه شاهراهه آهي، جيڪا ميري لينڊ ۾ چيساپيڪ بي پل کي ڊيلويئر جي سامونڊي ڪنارن سان ڳنڍي ٿي. رياست ٽي ٽول شاهراهون پڻ هلائي ٿي: ڊيلويئر ٽرن پائيڪ (I-95)، جيڪا ميري لينڊ ۽ نيو ڪاسل جي وچ ۾ آهي؛ ڪورين جنگ جي اڳوڻن سپاهين جي يادگار شاهراهه (DE 1)، جيڪا ولمنگٽن ۽ ڊوور کي ڳنڍي ٿي؛ ۽ نيو ڪاسل ڪائونٽي ۾ ميري لينڊ جي سرحد کان DE 1 تائين آمريڪي شاهراهه 301 جي ٽول روڊ.

سائيڪلن لاءِ مخصوص رستو ڊيلويئر سائيڪل روٽ 1 رياست جي اتر کان ڏکڻ تائين فينوڪ ٻيٽ وٽ ميري لينڊ جي سرحد کان مونٽچين جي اتر ۾ پينسلوينيا جي سرحد تائين پکڙيل آهي. اهو ڊيلويئر ۾ منصوبابندي ڪيل ڪيترن ئي نشان لڳل سائيڪل رستن مان پهريون رستو آهي.[167]

ڊيلويئر ۾ لڳ ڀڳ 875 پل آهن،[168] جن مان 95 سيڪڙو DelDOT جي نگراني هيٺ آهن. ڊيلويئر جي تقريباً 30 سيڪڙو پلن جي تعمير 1950ع کان اڳ ٿي هئي، ۽ لڳ ڀڳ 60 سيڪڙو قومي پلن جي فهرست ۾ شامل آهن.[169]سانچو:Better source DelDOT جي نگراني کان ٻاهر رهندڙ پلن ۾ چيساپيڪ ۽ ڊيلويئر ڪينال تي موجود چار پل شامل آهن، جيڪي آمريڪي فوج جي انجنيئرن جو ڪور جي اختيار هيٺ آهن،[170][171] جڏهن ته ڊيلويئر ميموريل پل ٻن رياستن جي گڏيل اداري ڊيلويئر درياهه ۽ بي اٿارٽي جي انتظام هيٺ آهي.[172][173]

اهو مشاهدو ڪيو ويو آهي ته سسيڪس ڪائونٽي جي ثانوي روڊن ۾ استعمال ٿيندڙ ٽار ۽ چِپ جي بناوت انهن کي رياست جي ٻين علائقن جي اسفالٽ وارن روڊن جي ڀيٽ ۾ جلدي خراب ٿيڻ جو وڌيڪ امڪان بڻائي ٿي.[174] انهن مان سسيڪس ڪائونٽي روڊ 236 سڀ کان وڌيڪ مسئلا رکندڙ روڊن مان هڪ آهي.[174]

فيريون

[سنواريو]
ڪيپ مئي–ليوس فيري

ڊيلويئر رياست ۾ ٽي فيريون هلن ٿيون:

ڳنڍي ٿي.

ريل ۽ بس

[سنواريو]

سانچو:Delaware rail network

ولمنگٽن اسٽيشن، ولمنگٽن

ايم ٽريڪ جون اتر اوڀر ڪوريڊور تي ڊيلويئر ۾ ٻه اسٽيشنون آهن: نيورڪ ريلوي اسٽيشن، جيڪا نيورڪ ۾ نسبتاً گهٽ مصروف آهي، ۽ ولمنگٽن اسٽيشن، جيڪا ولمنگٽن ۾ وڌيڪ مصروف اسٽيشن آهي. اتر اوڀر ڪوريڊور تي سيپٽا (SEPTA) جي ولمنگٽن/نيورڪ لائين پڻ هلي ٿي، جيڪا سيپٽا علائقائي ريل جو حصو آهي ۽ ڪليمونٽ، ولمنگٽن، چرچمينز ڪراسنگ ۽ نيورڪ کي خدمتون فراهم ڪري ٿي.

ڪلاس I ريلوي جون ٻه ڪمپنيون، نورفولڪ سدرن ۽ سي ايس ايڪس، اتر نيو ڪاسل ڪائونٽي ۾ مال بردار ريل سروس هلائن ٿيون. نورفولڪ سدرن اتر اوڀر ڪوريڊور سان گڏوگڏ ايجمور، نيو ڪاسل ۽ ڊيلويئر سٽي جي صنعتي علائقن تائين مال برداري جون خدمتون مهيا ڪري ٿي. سي ايس ايڪس جي فلاڊيلفيا سب ڊويزن اتر نيو ڪاسل ڪائونٽي مان ايم ٽريڪ جي اتر اوڀر ڪوريڊور سان متوازي گذري ٿي. ڊيلويئر ۾ ڪيترائي مختصر ريلوي لائين پڻ مال برداري جون خدمتون سرانجام ڏين ٿا. ڊيلماروا سينٽرل ريلوي مختصر ريلوي لائينن مان سڀ کان وڏي ٽريڪ هلائي ٿي، جيڪا پورٽر ۾ نورفولڪ سدرن سان ڳانڍاپي کان شروع ٿي ڊوور، هيرنگٽن ۽ سيفورڊ کان ٿيندي ڊيلمار تائين وڃي ٿي. ان جي ٻي لائين هيرنگٽن کان فرينڪفورڊ تائين وڃي ٿي، جڏهن ته شاخون ايلينڊيل کان ملٽن ۽ جارج ٽائون کان گريول هل تائين پکڙيل آهن. ڊيلماروا سينٽرل ريلوي جو رابطو ميري لينڊ ۽ ڊيلويئر ريلوي سان پڻ آهي، جيڪا سسيڪس ڪائونٽي ۾ مقامي گراهڪن کي خدمتون مهيا ڪري ٿي.[175] سي ايس ايڪس جو رابطو ولمنگٽن ۾ قائم مال برداري ۽ ورثي واري ريلوي ولمنگٽن اينڊ ويسٽرن ريلوي سان پڻ آهي، ۽ ايسٽ پين ريلوي ولمنگٽن کان ڪوٽسويل تائين هڪ لائين هلائي ٿي.

ڊيلويئر جي مرڪزي حصي مان اتر–ڏکڻ طرف هلندڙ آخري مسافر ريل پينسلوينيا ريل روڊ جي مقامي ولمنگٽن–ڊيلمار ٽرين هئي، جيڪا 1965ع ۾ بند ٿي وئي.[176][177] اها ڊيل-مار-وا ايڪسپريس ۽ ڪيوليئر جي جانشين هئي، جيڪي 1950ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين فلاڊيلفيا کان ڊيلويئر جي اندروني علائقن مان ٿيندي ڊيلماروا اپٻيٽ جي آخري حصي تائين هلنديون هيون.[178][179]

ڊادٽ پھرين رياست (DART First State) جي عوامي آمدرفت واري نظام کي 2003ع ۾ آمريڪن پبلڪ ٽرانسپورٽيشن ايسوسيئيشن طرفان "بهترين عوامي آمدرفت وارو نظام" قرار ڏنو ويو. هن نظام جي رسائي اتر نيو ڪاسل ڪائونٽي ۾ وسيع آهي ۽ ڪينٽ ۽ سسيڪس ڪائونٽين جي اهم شاهراهن سان ويجهي رابطي ۾ آهي. هن نظام ۾ بسون، فلاڊيلفيا جي ٽرانزٽ اداري SEPTA پاران هلائي ويندڙ سبسڊي يافته مسافر ريل، ۽ سبسڊي يافته ٽيڪسي ۽ پيرا ٽرانزٽ جون خدمتون شامل آهن. پيرا ٽرانزٽ نظام، جيڪو بزرگن ۽ معذور ماڻهن لاءِ رياست گير گهر کان گهر تائين بس سروس تي مشتمل آهي، هڪ ڊيلويئر رياستي رپورٽ موجب "آمريڪا جو سڀ کان وڌيڪ فراخدل پيرا ٽرانزٽ نظام" قرار ڏنو ويو آهي.[165] 2012 مطابق، پيرا ٽرانزٽ سروس جا ڀاڙا 1988ع کان تبديل نه ڪيا ويا هئا.[165]

هوائي آمدرفت

[سنواريو]

2023 مطابق، ڊيلويئر کي رڳو ايويلو ايئرلائنز ذريعي ولمنگٽن هوائي اڏي تان هوائي خدمتون حاصل آهن، جنهن 1 فيبروري تي فلوريڊا ڏانهن پنج نوان رستا شروع ڪيا.[180] ان سان اٺ مهينن جو اهو عرصو ختم ٿيو، جنهن دوران ڊيلويئر ۾ ڪا به شيڊيول موجب تجارتي هوائي سروس موجود نه هئي؛ 1991ع کان پوءِ اهڙا ڪيترائي دور اچي چڪا آهن.[181] مختلف هوائي ڪمپنين ماضي ۾ ولمنگٽن هوائي اڏي کي خدمتون ڏنيون، جن مان آخري فرنٽيئر ايئرلائنز هئي، جنهن جون پروازون جون 2022ع ۾ بند ٿي ويون.[182]

ڊيلويئر اتر اوڀر ميگا لوپولس جي شهري علائقي ۾، I-95 سان لڳ، مرڪزي هنڌ تي واقع آهي. تنهنڪري ڊيلويئر جا تجارتي هوائي مسافر گهڻو ڪري ملڪي ۽ بين الاقوامي سفر لاءِ فلاڊيلفيا بين الاقوامي هوائي اڏو (PHL)، بالٽيمور-واشنگٽن بين الاقوامي ٿرگڊ مارشل هوائي اڏو (BWI)، ۽ واشنگٽن ڊلس بين الاقوامي هوائي اڏو (IAD) استعمال ڪندا آهن. سسيڪس ڪائونٽي جا رهواسي وائڪوميڪو علائقائي هوائي اڏو (SBY) پڻ استعمال ڪندا آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو ڊيلويئر جي سرحد کان 10 ميلs (16 km) کان به گهٽ فاصلي تي واقع آهي. ائٽلانٽڪ سٽي بين الاقوامي هوائي اڏو (ACY)، نيورڪ لبرٽي بين الاقوامي هوائي اڏو (EWR)، ۽ رونالڊ ريگن واشنگٽن نيشنل هوائي اڏو (DCA) پڻ نيو ڪاسل ڪائونٽي کان 100-ميل (160 km) جي دائري اندر واقع آهن.

ڊيلويئر جي ٻين عام هوابازي وارن هوائي اڏن ۾ سمٽ هوائي اڏو (مڊل ٽائون ويجهو)، ڊيلويئر ايئرپارڪ (چيسوولڊ ويجهو)، ۽ ڊيلويئر ڪوسٽل هوائي اڏو (جارج ٽائون ويجهو) شامل آهن. ڊوور هوائي فوجي اڏو، جيڪو ملڪ جي سڀ کان وڏن هوائي فوجي اڏن مان هڪ آهي، 436هين ايئر لفٽ ونگ ۽ 512هين ايئر لفٽ ونگ جو مرڪز آهي. هوائي نقل و حمل ڪمانڊ ۾ پنهنجي ٻين ذميوارين کان علاوه، اهو پرڏيهه ۾ فوت ٿيندڙ آمريڪي فوجي اهلڪارن (۽ ڪجهه شهري ماڻهن) جي آمريڪا ۾ داخلا ۽ مردار خاني جي مرڪز طور پڻ ڪم ڪري ٿو.

قانون ۽ حڪومت

[سنواريو]

ڊيلويئر جو چوٿون ۽ موجوده آئين، جيڪو 1897ع ۾ منظور ڪيو ويو، حڪومت جي انتظامي، عدالتي ۽ قانونساز شاخن بابت ضابطا مهيا ڪري ٿو.[183]

قانونساز شاخ

[سنواريو]
ڊيلويئر جنرل اسيمبلي جا اجلاس ڊيلويئر قانونساز هال، ڊوور ۾ ٿيندا آهن.

ڊيلويئر جنرل اسيمبلي ٻن ايوانن تي مشتمل آهي: ايوانِ نمائندگان، جنهن ۾ 41 ميمبر آهن، ۽ سينيٽ، جنهن ۾ 21 ميمبر آهن. ان جا اجلاس رياست جي گاديءَ واري شهر ڊوور ۾ ٿيندا آهن. ايوانِ نمائندگان جا ميمبر ٻن سالن جي مدي لاءِ چونڊيا ويندا آهن، جڏهن ته سينيٽرن جو مدو چار سال هوندو آهي. سينيٽ، گورنر طرفان مقرر ڪيل ججن ۽ ٻين نامزدگين جي توثيق ڪري ٿي.

ڊيلويئر جا آمريڪي سينيٽر ليزا بلنٽ روچيسٽر (ڊيموڪريٽ) ۽ ڪرس ڪونز (ڊيموڪريٽ) آهن. ڊيلويئر مان آمريڪي ايوانِ نمائندگان جي واحد نمائندي ساره ميڪ برائيڊ (ڊيموڪريٽ) آهي.

عدالتي شاخ

[سنواريو]

ڊيلويئر جو آئين ڪيترين ئي عدالتن جو قيام عمل ۾ آڻي ٿو:

آئين کان ٻاهر قائم ننڍين عدالتن ۾ جسٽس آف دي پيس عدالتون ۽ ايلڊرمين عدالتون شامل آهن.

ڊيلويئر جي هڪ نمايان خصوصيت اها آهي ته هتي ملڪ جي باقي رهيل ٿورين چانسري عدالتن مان هڪ موجود آهي، جنهن کي انصافي قانون (Equity) وارن معاملن تي دائري اختيار حاصل آهي. انهن مان اڪثر ڪيس ڪارپوريٽ تڪرارن سان لاڳاپيل هوندا آهن، جن مان گهڻا انضمام ۽ حصول بابت هوندا آهن. چانسري عدالت ۽ ڊيلويئر سپريم ڪورٽ ڪارپوريٽ قانون بابت مختصر ۽ جامع فيصلا جاري ڪرڻ سبب عالمي شهرت حاصل ڪري چڪيون آهن. اهي فيصلا عام طور (جيتوڻيڪ هميشه نه) ڪارپوريشنن جي بورڊ آف ڊائريڪٽرز ۽ عملدارن کي وسيع صوابديدي اختيار ڏين ٿا. ان کان علاوه، ڊيلويئر جو عام ڪارپوريشن قانون، جيڪو انهن عدالتن جي فيصلن جو بنياد بڻجي ٿو، وڏي پيماني تي اهڙو قانون سمجهيو وڃي ٿو، جيڪو ڪارپوريشنن کي پنهنجا معاملا هلائڻ ۾ وڏي لچڪ فراهم ڪري ٿو. انهن سببن جي ڪري ڊيلويئر کي آمريڪا جو ڪاروبار دوست ترين قانوني نظام رکندڙ رياست تصور ڪيو وڃي ٿو؛ انهيءَ ڪري تمام گهڻيون ڪمپنيون ڊيلويئر ۾ رجسٽرڊ آهن، جن ۾ نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج تقريباً 60 سيڪڙو ڪمپنيون شامل آهن.[184]

ڊيلويئر آمريڪا جي آخري رياست هئي، جنهن 1952ع تائين عدالتي جسماني سزا جو استعمال جاري رکيو.[185]

ڪائونٽيون

[سنواريو]

ڊيلويئر ٽن ڪائونٽين ۾ ورهايل آهي. اتر کان ڏکڻ تائين اهي نيو ڪاسل، ڪينٽ ۽ سسيڪس آهن. اهو سڀني آمريڪي رياستن ۾ سڀ کان گهٽ ڪائونٽين وارو رياست آهي. هر ڪائونٽي پنهنجو قانونساز ادارو چونڊي ٿي، جيڪو نيو ڪاسل ۽ سسيڪس ڪائونٽين ۾ ڪائونٽي ڪائونسل ۽ ڪينٽ ڪائونٽي ۾ ليوي ڪورٽ سڏبو آهي. اهي ادارا بنيادي طور زمين جي استعمال (زوننگ) ۽ ترقياتي معاملن سان واسطو رکن ٿا. اهي ڪيترائي ڪم، جيڪي ٻين رياستن ۾ ڪائونٽي سطح تي انجام ڏنا ويندا آهن، جهڙوڪ عدالتون ۽ قانون لاڳو ڪندڙ ادارا، ڊيلويئر ۾ مرڪزي حڪومت جي حوالي ڪيا ويا آهن، جنهن سبب ڊيلويئر جي رياستي حڪومت وٽ اختيارن جو نمايان مرڪزيت پيدا ٿي آهي. تاريخي طور ڪائونٽيون هَنڊرڊن ۾ ورهايل هيون، جيڪي 1960ع واري ڏهاڪي تائين ٽيڪس رپورٽنگ ۽ چونڊن جي ضلعن طور استعمال ٿينديون هيون، پر هاڻي انهن جو ڪو به انتظامي ڪردار ناهي؛ هن وقت انهن جو واحد سرڪاري قانوني استعمال زمين جي ملڪيت جي دستاويزن جي وضاحت ۾ ٿئي ٿو.[186]

انتظامي شاخ

[سنواريو]

انتظامي شاخ جي سربراهي ڊيلويئر جو گورنر ڪندو آهي. موجوده گورنر ميٽ ميئر (ڊيموڪريٽ) آهي، جنهن 21 جنوري 2025ع تي پنهنجي عهدي جو حلف کنيو. ليفٽيننٽ گورنر ڪائل ايوانس گي آهي. گورنر هر سال ڊيلويئر جي قانونساز اداري جي گڏيل اجلاس کي "رياست جي صورتحال" بابت خطاب پيش ڪندو آهي.[187]

انتظامي شاخ ۾ ڊيلويئر جو اٽارني جنرل پڻ شامل آهي، جنهن جو عهدو هن وقت ڪيٿي جيننگز وٽ آهي؛ رياستي خزانچي، جنهن جو عهدو ڪولين ڊيوس وٽ آهي؛ آڊيٽر آف اڪائونٽس، جنهن جو عهدو ليڊيا يارڪ وٽ آهي؛ ۽ انشورنس ڪمشنر، جنهن جو عهدو ٽرينيڊاڊ نوارو وٽ آهي.

سياست

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو ڊيلويئر جي سياست
جو بائيڊن، آمريڪا جو 46هون صدر، جيڪو 1973ع کان 2009ع تائين ڊيلويئر مان آمريڪي سينيٽ جو ميمبر پڻ رهيو

ڊيلويئر ۾ ڊيموڪريٽڪ پارٽي وٽ ووٽرن جي رجسٽريشن ۾ سڀ کان وڏو حصو آهي. هن وقت ڊيموڪريٽڪ پارٽي ڊيلويئر ۾ سڀئي اهم سرڪاري عهدا سنڀالي رهي آهي ۽ رياستي سينيٽ ۽ ايوانِ نمائندگان ٻنهي ۾ اڪثريت رکي ٿي. ڊيموڪريٽن 1993ع کان وٺي گورنر جو عهدو برقرار رکيو آهي ۽ مسلسل گذريل ست گورنري چونڊون کٽيون آهن. هن وقت رياست جي نون چونڊيل سڄي رياستي سطح جي عهدن تي ڊيموڪريٽ فائز آهن، جڏهن ته ريپبلڪن پارٽي آخري ڀيرو 2014ع ۾ رياستي آڊيٽر ۽ رياستي خزانچي جا عهدا کٽيا هئا.

پهريون ۽ ٻيون پارٽي نظام دوران ڊيلويئر ترتيبوار فيڊرلسٽ پارٽي ۽ وگ پارٽي جو مضبوط ڳڙهه هو. آمريڪي گهرو ويڙهه کان پوءِ ڪجهه عرصي تائين ڊيموڪريٽڪ سالڊ سائوٿ سان وابستگي کان پوءِ، ڊيلويئر 1896ع کان 1948ع تائين ريپبلڪن ڌر ڏانهن مائل رياست بڻجي ويو. ان عرصي دوران هن 1916ع ۾ هارائيندڙ ريپبلڪن اميدوار چارلس ايوانس هيوز، 1932ع ۾ هربرٽ هوور ۽ 1948ع ۾ ٿامس ڊيوئي جي حمايت ڪئي.

ويهين صديءَ جي ٻئي اڌ دوران ڊيلويئر هڪ بيل ويدر رياست هئي، جنهن 1952ع کان 1996ع تائين هر صدارتي چونڊ ۾ ڪامياب اميدوار کي ووٽ ڏنو. اها حيثيت 2000ع ۾ ختم ٿي، جڏهن ڊيلويئر 13 سيڪڙو فرق سان ال گور کي ووٽ ڏنو. ان کان پوءِ ٿيندڙ چونڊن ۾ ڊيلويئر جو ڊيموڪريٽڪ لاڙو وڌيڪ مضبوط نظر آيو: جان ڪيري 2004ع ۾ 8 سيڪڙو فرق سان رياست کٽي؛ بارڪ اوباما 2008ع ۽ 2012ع ۾ ترتيبوار 25 ۽ 19 سيڪڙو فرق سان ڪامياب ٿيو؛ ۽ هيلري ڪلنٽن 2016ع ۾، جيتوڻيڪ قومي سطح تي اليڪٽورل ڪاليج هارائي ويئي، ڊيلويئر ۾ 11 سيڪڙو فرق سان ڪامياب رهي. 2020ع ۾ ڊيلويئر جي رهواسي (۽ بارڪ اوباما جي اڳوڻي نائب صدر) جو بائيڊن ڊيموڪريٽڪ اميدوار طور چونڊ وڙهي ۽ پنهنجي آبائي رياست لڳ ڀڳ 19 سيڪڙو فرق سان کٽي، جڏهن ته قومي سطح تي 4.5 سيڪڙو فرق سان ڪامياب ٿيو.[188]

ڊيلويئر جي سياسي تبديليءَ جو سڀ کان اهم سبب گهڻي شهري آبادي واري نيو ڪاسل ڪائونٽي ۾ ڊيموڪريٽڪ پارٽي جي مضبوط حمايت رهي آهي، جتي ڊيلويئر جي لڳ ڀڳ 55 سيڪڙو آبادي رهي ٿي. نيو ڪاسل ڪائونٽي 1988ع کان پوءِ ڪنهن به صدارتي چونڊ ۾ ريپبلڪن اميدوار کي ووٽ نه ڏنو آهي، ۽ 2004ع کان پوءِ هر چونڊ ۾ ڊيموڪريٽن کي 60 سيڪڙو کان وڌيڪ ووٽ ڏنا آهن. 1992ع، 2000ع، 2004ع ۽ 2016ع ۾ ريپبلڪن صدارتي اميدوار ڪينٽ ۽ سسيڪس ٻنهي ڪائونٽين ۾ ڪامياب ٿيو، پر نيو ڪاسل ڪائونٽي ۾ ٻٽي انگن واري فرق سان هارائڻ سبب رياست مجموعي طور ڊيموڪريٽن جي حق ۾ وئي. نيو ڪاسل ڪائونٽي رياستي قانونساز اداري جي به وڏي اڪثريت چونڊي ٿي؛ رياستي ايوانِ نمائندگان جي 41 مان 27 تڪن ۽ رياستي سينيٽ جي 21 مان 14 تڪن جو تعلق هن ڪائونٽي سان آهي.

2020ع ۾ ٿيل هڪ مطالعي موجب، ڊيلويئر کي آمريڪا جي انهن رياستن مان 18هين نمبر تي رکيو ويو، جتي شهرين لاءِ ووٽ ڏيڻ نسبتاً وڌيڪ ڏکيو سمجهيو ويو.[189]

معلومات تائين رسائي جي آزادي

[سنواريو]

آمريڪا جي سڀني 50 رياستن ڪنهن نه ڪنهن صورت ۾ معلومات تائين رسائي جي آزادي بابت قانون منظور ڪيو آهي، جنهن تحت عام شهرين کي سرڪاري ادارن کان معلومات طلب ڪرڻ جو قانوني طريقو فراهم ڪيو ويو آهي.[190] 2011ع ۾ ڊيلويئر اهڙو قانون منظور ڪيو، جنهن موجب معلومات تائين رسائي بابت درخواستن تي 15 ڪاروباري ڏينهن اندر ڪارروائي ڪرڻ لازمي قرار ڏني وئي، يعني يا ته گهربل معلومات فراهم ڪئي وڃي يا اهو سبب ٻڌايو وڃي ته معلومات مهيا ڪرڻ ۾ ان کان وڌيڪ وقت ڇو لڳندو.[191] بعد ۾ سينيٽ بل 155، جنهن جو مقصد معلومات تائين رسائي واري قانون تحت درخواستن کي محدود ڪرڻ هو، سينيٽ جي ڪميٽي ۾ غور هيٺ آندو ويو.[192]

ووٽر رجسٽريشن

[سنواريو]
ووٽر رجسٽريشن ۽ پارٽي وابستگي آڪٽوبر 2025ع:[193]
پارٽي ووٽرن جو انگ سيڪڙو
ڊيموڪريٽڪ 334,999 41.89%
غير وابسته / غير جماعتي 241,063 30.15%
ريپبلڪن 202,188 25.29%
ڊيلويئر جي آزاد پارٽي 12,247 1.53%
ننڍيون پارٽيون 9,084 1.14%
ڪل 799,581 100.00%

ثقافت

[سنواريو]

ميلا

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو ڊيلويئر جا ميلا

رانديون

[سنواريو]
NASCAR جون ريسون ڊوور موٽر اسپيڊ وي، ڊوور ۾
پيشاور ٽيمون
ٽيم راند ليگ
ڊيلويئر بليڪ فاڪسز رگبي ليگ يو ايس اي رگبي ليگ
ڊيلويئر بلو ڪوٽس باسڪيٽ بال اين بي اي جي ليگ
ڊيلويئر ٿنڊر هاڪي فيڊرل پراسپيڪٽس هاڪي ليگ
ڊائمنڊ اسٽيٽ رولر گرلز رولر ڊربي وومينز فليٽ ٽريڪ ڊربي ايسوسيئيشن
ولمنگٽن بلو راڪس بيس بال سائوٿ ائٽلانٽڪ ليگ

ڇاڪاڻ⁠تہ ڊيلويئر ۾ آمريڪا جي وڏين پيشاور راندين جي ليگن جي ڪا به فرنچائز موجود ناهي، تنهنڪري ڪيترائي ڊيلويئر جا رهواسي فلاڊيلفيا يا بالٽيمور جي ٽيمن جي حمايت ڪندا آهن. عورتن جي قومي باسڪيٽ بال ايسوسيئيشن (WNBA) ۾ واشنگٽن مسٽڪس کي خاص مقبوليت حاصل آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ولمنگٽن ۾ جنم وٺندڙ ۽ ڊيلويئر يونيورسٽي جي اڳوڻي رانديگرياڻي ايلينا ڊيلي ڊون هن ٽيم جي اهم رانديگرياڻي رهي آهي. ڊيلويئر فائٽن بلو هينس فٽبال ٽيم کي سڄي رياست ۾ وڏي مقبوليت حاصل آهي، جڏهن ته ڊيلويئر اسٽيٽ هارنيٽس فٽبال ۽ ويسلي ڪاليج جون ٽيمون پڻ محدود سطح تي حمايت حاصل ڪن ٿيون.

ڊيلويئر ۾ ڊوور موٽر اسپيڊ وي ۽ بيليز ڊوور واقع آهن. ڊوور موٽر اسپيڊ وي، جنهن کي مونسٽر مائل پڻ سڏيو وڃي ٿو، ملڪ جي صرف ڏهن اهڙن ٽريڪن مان هڪ آهي، جتي NASCAR ڪپ سيريز جون 100 يا ان کان وڌيڪ ريسون ٿي چڪيون آهن. بيليز ڊوور هارنس ريسنگ لاءِ مشهور مرڪز آهي. اهو آمريڪا جو واحد هنڌ آهي، جتي گهوڙن ۽ موٽر گاڏين جي ريسنگ جون سهولتون هڪ ئي ڪمپليڪس ۾ موجود آهن، ۽ بيليز ڊوور جو گهوڙن وارو ٽريڪ ڊوور موٽر اسپيڊ وي جي اندر واقع آهي.

ڊيلويئر جي نمائندگي رگبي ۾ ڊيلويئر بليڪ فاڪسز ڪن ٿا، جيڪا 2015ع ۾ قائم ٿيل هڪ توسيعي ٽيم آهي.

ڊيلويئر ٻن پيشاور ڪشتي جي ادارن جو مرڪز پڻ رهيو آهي: ڪامبيٽ زون ريسلنگ (CZW)، جيڪو ٽورنامينٽ آف ڊيٿ منعقد ڪندو آهي، ۽ ايسٽ ڪوسٽ ريسلنگ ايسوسيئيشن (ECWA)، جيڪا هر سال سپر 8 ٽورنامينٽ جو اهتمام ڪندي آهي.

ڊيلويئر جي سرڪاري رياستي راند سائيڪل هلائڻ آهي.[194]

ڀيڻ رياست

[سنواريو]

ڊيلويئر جاپان ۾ هڪ ڀيڻ رياست رکي ٿو، جيڪا مياگي پريفيڪچر آهي.[195] ٻنهي وچ ۾ 1997ع کان لاڳاپا قائم آهن، ۽ شاگردن لاءِ مٽاسٽا وارا پروگرام پڻ هلندا رهيا آهن، جيڪي مارچ 2011ع ۾ زلزلو ۽ ان کان پوءِ سونامي سبب مياگي پريفيڪچر ۾ آيل تباهي کان پوءِ ڪجهه عرصي لاءِ معطل ڪيا ويا هئا.[196]

ڊيلاويئر جا مشهور رهواسي

[سنواريو]

ڊيلويئر سان تعلق رکندڙ مشهور شخصيتن ۾ سياستدانن ۽ صنعتڪارن تي مشتمل ڊو پونٽ خاندان ۽ آمريڪا جو 46هون صدر جو بائيڊن شامل آهن. بائيڊن جو خاندان سندس ننڍپڻ دوران ڊيلويئر منتقل ٿيو. بعد ۾ هن 1973ع کان 2009ع تائين، لڳاتار 36 سالن تائين، آمريڪي سينيٽ ۾ ڊيلويئر جي نمائندگي ڪئي، جنهن کان پوءِ هو 2009ع کان 2017ع تائين آمريڪا جو 47هون نائب صدر رهيو.

پڻ ڏسو

[سنواريو]

حاشيا ۽ حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ "United States Census Quick Facts Delaware". January 9, 2025 تي حاصل ڪيل.
  2. ↑ Molly Murray (January 6, 2015). "Delaware's new tourism brand: Endless Discoveries". Delaware Online. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان April 2, 2015 تي محفوظ ڪيل. March 10, 2015 تي حاصل ڪيل.
  3. ↑ "Census Regions and Divisions of the United States" (PDF).
  4. ↑ "Mid-Atlantic Home : Mid–Atlantic Information Office : U.S. Bureau of Labor Statistics". bls.gov. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان April 8, 2019 تي محفوظ ڪيل. July 27, 2017 تي حاصل ڪيل.
  5. ↑ "Delaware". Online Etymology Dictionary. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان October 12, 2007 تي محفوظ ڪيل. February 24, 2007 تي حاصل ڪيل.
  6. 1 2 "Census Regions and Divisions of the United States" (PDF). U.S. Census Bureau. June 17, 2016. اصل نسخي مان April 2, 2015 تي محفوظ ڪيل. November 21, 2022 تي حاصل ڪيل.{{cite web}}: CS1 maint: bot: original URL status unknown (ڳنڍڻو)
  7. 1 2 "Kent County defies slower, lower nickname". November 8, 2017.
  8. 1 2 Walter Nicholls (May 26, 2004). "Slower Lower Delaware". The Washington Post. December 11, 2020 تي حاصل ڪيل.
  9. 1 2 "The Mid-Atlantic Dialects". Evolution Publishing. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان July 23, 2013 تي محفوظ ڪيل. June 3, 2013 تي حاصل ڪيل.
  10. ↑ "The First to Ratify" would be more accurate, as the beginnings of the states themselves date back to the Declaration of Independence, celebrated July 4, 1776, when what was to become the State of Delaware was still the three lower counties of Pennsylvania with the governor in Philadelphia, and not establishing independence from that body until 20 سيپٽمبر 1776ع. According to Delaware's own website, "Delaware became a state in 1776, just two months after the signing of the آزاديءَ جي اعلان". (ref-pdf) ڊيلاويئر تيرهن نوآبادين مان آخري نوآبادي هئي، جنهن انقلابي جنگ جي پڄاڻي کان پوءِ پاڻ کي مڪمل رياست طور منظم ڪيو. ڊيلاويئر اسٽيٽ ڪوارٽر تي هي لقب پڻ لکيل آهي، جنهن ۾ سيزر راڊني کي گهوڙي تي سوار ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو 4 جولاءِ 1776ع تي ڪنٽينينٽل ڪانگريس، فلاڊيلفيا ۾ آزاديءَ بابت تاريخي ووٽ لاءِ آخري پهتل نمائندي جي حيثيت سان سندس ڪردار جي يادگار آهي. ڊيلاويئر ڪنفيڊريشن جي آرٽيڪلن جي توثيق ڪندڙ 13 رياستن مان ٻارهين رياست هئي، جيڪي آمريڪي آئين کان اڳ لاڳو هئا.
  11. ↑ Charlotte Morabito (March 13, 2023). "Here's why more than 60% of Fortune 500 companies are incorporated in Delaware". سي اين بي سي. August 2, 2024 تي حاصل ڪيل. When you want to go global and you've incorporated in Canada, no one is going to look at you at all," said Cleanster.com co-founder and CEO Gloria Oppong. "Delaware protects both ourselves, the entrepreneurs, and also the investors eventually that are going to be joining on.
  12. ↑ Ware DeGidio, Wanda (2011). Ware DeGidio, Wanda (مرتب). Ware Family History: Descendants from Ancient, Medieval, and Modern Kings and Queens, and Presidents of the United States. Wanda DeGidio. ص. 10. ISBN 978-1-4010-9930-5.
  13. ↑ Ware DeGidio, Wanda (2011). Ware DeGidio, Wanda (مرتب). Ware Family History: Descendants from Ancient, Medieval, and Modern Kings and Queens, and Presidents of the United States. Wanda DeGidio. ص. 10. ISBN 978-1-4010-9930-5.
  14. ↑ "Archived copy". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان March 20, 2015 تي محفوظ ڪيل. October 24, 2017 تي حاصل ڪيل.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (ڳنڍڻو) سانچو:Title missing
  15. ↑ Myers, Albert Cook (1912). Narratives of Early Pennsylvania, West New Jersey and Delaware, 1630–1707, Volume 13. C. Scribner's Sons. ص. 8.
  16. 1 2 Munroe, John A (2006). "3. The Lower Counties on The Delaware". History of Delaware (5th, illustrated ڇاپو). University of Delaware Press. ص. 45. ISBN 978-0-87413-947-1.
  17. ↑ Scheltema, Gajus; Westerhuijs, Heleen, مرتب (2011), Exploring Historic Dutch New York, New York: Museum of the City of New York/Dover, ISBN 978-0-486-48637-6
  18. ↑ Lurie, Mappen M (2004), Encyclopedia of New Jersey, Rutgers University Press, ص. 327, ISBN 978-0-8135-3325-4
  19. ↑ Mayo, LS (1921), John Wentworth, Governor of New Hampshire: 1767–1775, Harvard University Press, ص. 5
  20. ↑ Schama, Simon (2006), Rough Crossings: Britain, the Slaves, and the American Revolution, New York: Harper Collins
  21. ↑ Heinegg, Paul, Free African Americans in Virginia, North Carolina, South Carolina, Maryland and Delaware, اصل نسخو مان August 7, 2010 تي محفوظ ڪيل, February 15, 2008 تي حاصل ڪيل
  22. ↑ The National Cyclopaedia of Useful Knowledge (First ڇاپو). London: Charles Knight. 1840. ص. 293.
  23. ↑ Kolchin 1994, pp. 78, 81–82.
  24. ↑ Kolchin 1994, pp. 81–82.
  25. ↑ "1860 Federal Census", Historical Census Browser, University of Virginia Library, اصل نسخو مان October 11, 2014 تي محفوظ ڪيل, November 30, 2012 تي حاصل ڪيل
  26. ↑ Dalleo, Peter T. (June 27, 1997). "The Growth of Delaware's Antebellum Free African Community". University of Delaware. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان September 5, 2011 تي محفوظ ڪيل. June 21, 2008 تي حاصل ڪيل.
  27. ↑ Dalleo, Peter T. (June 27, 1997). "The Growth of Delaware's Antebellum Free African Community". University of Delaware. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان September 5, 2011 تي محفوظ ڪيل. June 21, 2008 تي حاصل ڪيل.
  28. ↑ "August Quarterly Festival Celebration". www.augustquarterly.org. February 2, 2021 تي حاصل ڪيل.
  29. 1 2 Powell, Walter A. (1928). A History of Delaware. Boston: Christopher Publishing House. ص. 250-252.
  30. ↑ Hearn, Chester G. (2011). The Civil War State by State. Totnes, Devon: BlueRed Press. ص. 69. ISBN 978-1-908247-04-9.
  31. ↑ "BLACK AMERICANS IN DELAWARE: AN OVERVIEW". University of Delaware. 17 June 2026 تي حاصل ڪيل.
  32. ↑ "Bill Detail - Delaware General Assembly". legis.delaware.gov. June 29, 2024 تي حاصل ڪيل.
  33. ↑ Munroe, John (2001). History of Delaware (4th ڇاپو). Newark, DE: University of Delaware Press. ص. 146–150.
  34. ↑ "Brown v. Board of Education". Delaware Public Archives - State of Delaware (آمريڪي انگريزي ۾). June 29, 2024 تي حاصل ڪيل.
  35. ↑ "Chapter - Delaware General Assembly". legis.delaware.gov. June 29, 2024 تي حاصل ڪيل.
  36. ↑ Munroe (2001). History of Delaware. ص. 156.
  37. ↑ Editorial (June 23, 2020). "The Dupont Legacy". Delaware Business Times (آمريڪي انگريزي ۾). October 14, 2022 تي حاصل ڪيل.
  38. ↑ Munroe (2001). History of Delaware. ص. 165–169.
  39. ↑ Munroe (2001). History of Delaware. ص. 173–180.
  40. ↑ Munroe (2001). History of Delaware. ص. 180–181.
  41. ↑ Munroe (2001). History of Delaware. ص. 185–189.
  42. ↑ Munroe (2001). History of Delaware. ص. 190–205.
  43. ↑ Munroe (2001). History of Delaware. ص. 216–217.
  44. ↑ Munroe (2001). History of Delaware. ص. 219–223.
  45. ↑ "Beyond Brown: Opposition Intensifies".
  46. ↑ Munroe (2001). History of Delaware. ص. 225–227.
  47. ↑ "White Supremacy Leader Arrested". Indianapolis Recorder. October 16, 1954.
  48. ↑ "Education: Racial Flare-Up". ٽائيم. October 11, 1954. اصل نسخو مان January 28, 2023 تي محفوظ ڪيل. January 31, 2023 تي حاصل ڪيل.
  49. ↑ Webb, Clive (2010). Rabble Rousers: the American Far Right in the Civil Rights Era. Athens: University of Georgia Press.
  50. ↑ "Historic black school remains a fond memory".
  51. ↑ Munroe (2001). History of Delaware. ص. 228–230.
  52. ↑ Munroe (2001). History of Delaware. ص. 230.
  53. ↑ Munroe (2001). History of Delaware. ص. 242.
  54. ↑ Munroe (2001). History of Delaware. ص. 259.
  55. ↑ Delaware, The State of. "State of Delaware". delaware.gov (انگريزي ۾). اصل نسخو مان August 18, 2021 تي محفوظ ڪيل. August 18, 2021 تي حاصل ڪيل.
  56. ↑ britannica.com/facts/Delaware-state
  57. ↑ "The story of how Delaware got its shape". The News Journal (آمريڪي انگريزي ۾). May 24, 2023 تي حاصل ڪيل.
  58. ↑ "Treaty to resolve pending boundary differences and maintain the Rio Grande and Colorado River as the international boundary" (PDF). محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان April 10, 2016 تي محفوظ ڪيل. February 1, 2019 تي حاصل ڪيل.
  59. ↑ Frank Jacobs, "Enigma, Georgia: Mystery of the South's Circular Towns" آرڪائيو ڪيا ويا May 23, 2014, حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين., Strange Maps, April 30, 2014.
  60. ↑ Schenck, William (2007). "Delaware's State Boundaries" (PDF). Delaware Geological Survey. September 13, 2024 تي حاصل ڪيل.
  61. 1 2 "Extreme and Mean Elevations by State and Other Area" (PDF). Statistical Abstract of the United States: 2004–2005. United States Census Bureau. ص. 216. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان March 10, 2011 تي محفوظ ڪيل. March 16, 2011 تي حاصل ڪيل.
  62. ↑ "A Summary of the Geologic History of Delaware". The Delaware Geological Survey. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان March 12, 2013 تي محفوظ ڪيل. March 19, 2013 تي حاصل ڪيل.
  63. 1 2 Olson; D. M; E. Dinerstein; Burgess, Neil D.; Powell, George V. N.; Underwood, Emma C.; d'Amico, Jennifer A.; Itoua, Illanga et al. (2001). "Terrestrial Ecoregions of the World: A New Map of Life on Earth". BioScience 51 (11): 933–938. doi:10.1641/0006-3568(2001)051[0933:TEOTWA]2.0.CO;2. ISSN 0006-3568. https://archive.org/details/sim_bioscience_2001-11_51_11/page/933.
  64. ↑ Montgomery, Jeff (May 14, 2011). "Cleaning up contamination". The News Journal. New Castle, Delaware. DelawareOnline. May 14, 2011 تي حاصل ڪيل.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (ڳنڍڻو) The first online page is archived; the page containing information related here is not in the archived version.
  65. ↑ "Census QuickFacts". United States Census Bureau. March 26, 2023 تي حاصل ڪيل.
  66. ↑ "United States Census Bureau QuickFacts Delaware". United States Census Bureau.
  67. ↑ "Historical Population Change Data (1910-2020)". Census.gov. اصل نسخو مان April 29, 2021 تي محفوظ ڪيل.
  68. ↑ "2020 Census" (PDF). census.gov. April 26, 2021. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان April 26, 2021 تي محفوظ ڪيل.
  69. ↑ "QuickFacts Delaware; United States". 2019 Population Estimates. United States Census Bureau, Population Division. February 14, 2020. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان February 9, 2019 تي محفوظ ڪيل. February 14, 2020 تي حاصل ڪيل.
  70. ↑ "Delaware Population 1900–2020". www.macrotrends.net. اصل نسخو مان April 9, 2023 تي محفوظ ڪيل. June 16, 2021 تي حاصل ڪيل.
  71. ↑ "Regions of the United States". American Memory. The Library of Congress. August 11, 2009 تي حاصل ڪيل.
  72. ↑ "Region 3: The Mid-Atlantic States". United States Environmental Protection Agency. U.S. Environmental Protection Agency. August 11, 2009 تي حاصل ڪيل.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (ڳنڍڻو)
  73. ↑ "Your Local FBI Office". www.fbi.gov. Federal Bureau of Investigation. اصل نسخو مان August 15, 2009 تي محفوظ ڪيل. August 11, 2009 تي حاصل ڪيل.
  74. ↑ "Routes Serving the Northeast". National Railroad Passenger Corporation. اصل نسخو مان August 15, 2009 تي محفوظ ڪيل. August 11, 2009 تي حاصل ڪيل.
  75. ↑ "Best Regional Colleges". www.princetonreview.com. The Princeton Review. August 11, 2009 تي حاصل ڪيل.
  76. ↑ Maryland and Delaware identify as Northeast
  77. ↑ Voting (press release), US: Census, اصل نسخو مان February 4, 2008 تي محفوظ ڪيل
  78. ↑ "Population and Population Centers by State". United States Census Bureau. 2000. اصل نسخو (plain text) مان May 8, 2013 تي محفوظ ڪيل. March 9, 2007 تي حاصل ڪيل.
  79. ↑ "2007-2022 PIT Counts by State".
  80. ↑ "The 2022 Annual Homelessness Assessment Report (AHAR) to Congress" (PDF).
  81. ↑ "U.S. Census website". United States Census Bureau. October 5, 2010. August 17, 2011 تي حاصل ڪيل.
  82. ↑ "2022 QuickFacts". U.S. Census Bureau. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان January 27, 2020 تي محفوظ ڪيل.
  83. ↑ Pritzker, Barry M. (2000). "Nanticoke". A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples. Oxford: Oxford University Press. ص. 440–442. ISBN 978-0-19-513877-1.
  84. ↑ Bies, Jessica. "Lenape Indian Tribe looks to reclaim historic Delaware land, establish sovereignty". The News Journal. May 23, 2021 تي حاصل ڪيل.
  85. ↑ Duvernay, Adam. "Nanticoke tribe converges for 40th powwow in Millsboro". The News Journal. May 23, 2021 تي حاصل ڪيل.
  86. ↑ "Title 29". The Delaware Code Online. 2026-03-25 تي حاصل ڪيل.
  87. ↑ "Black and Native American, The Farmer Family". سٽي آف برمنگهم، مشي گن. 2026-03-25 تي حاصل ڪيل.
  88. ↑ This figure refers to those who report African American and no other race.
  89. ↑ "RACE". Decennial Census, DEC Redistricting Data (PL 94-171), Table P1. U.S. Census Bureau. 2026-01-03 تي حاصل ڪيل.
  90. ↑ "Delaware - Humid, Temperate, Coastal | Britannica". www.britannica.com.
  91. ↑ "1980 Census of Population - General Social and Economic Characteristics - Delaware - Table 58 - Race by Sex: 1980 and Table 59 - Persons by Spanish Origin, Race, and Sex: 1980" (PDF). گڏيل رياستن جي مردم شماري بيورو. ص. 13–18. اصل نسخو (PDF) مان August 15, 2025 تي محفوظ ڪيل – وي بيڪ مشين وسيلي.
  92. ↑ "1990 Census of Population - General Population Characteristics - Delaware: Table 3 to Table 6- Race and Hispanic Origin" (PDF). گڏيل رياستن جي مردم شماري بيورو. ص. 3–9. اصل نسخو (PDF) مان February 1, 2026 تي محفوظ ڪيل – وي بيڪ مشين وسيلي.
  93. ↑ "P004: Hispanic or Latino, and Not Hispanic or Latino by Race – 2000: DEC Summary File 1 – Delaware". گڏيل رياستن جي مردم شماري بيورو.
  94. ↑ "P2: Hispanic or Latino, and Not Hispanic or Latino by Race – 2010: DEC Redistricting Data (PL 94-171) – Delaware". گڏيل رياستن جي مردم شماري بيورو.
  95. ↑ "P2: Hispanic or Latino, and Not Hispanic or Latino by Race – 2020: DEC Redistricting Data (PL 94-171) – Delaware". گڏيل رياستن جي مردم شماري بيورو.
  96. ↑ 1980ع جي مردم شماري ۾ ايشيائي زمري ۾ شامل هئا
  97. ↑ 1990ع جي مردم شماري ۾ ايشيائي زمري ۾ شامل هئا
  98. ↑ 1980ع جي مردم شماري ۾ اختيار طور موجود نه هو
  99. ↑ 1990ع جي مردم شماري ۾ اختيار طور موجود نه هو
  100. ↑ Historical Census Statistics on Population Totals By Race, 1790 to 1990, and By Hispanic Origin, 1970 to 1990, For The United States, Regions, Divisions, and States Archived copy at ويب سائيٽ (June 22, 2013).
  101. ↑ "censusviewer.com/city/ID". January 7, 2014.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (ڳنڍڻو)
  102. ↑ Center for New Media and Promotions (C2PO). "2010 Census Data". census.gov. September 27, 2015 تي حاصل ڪيل.{{cite web}}: CS1 maint: numeric names: authors list (ڳنڍڻو)
  103. ↑ "Profile of General Population and Housing Characteristics: 2020 Demographic Profile Data (DP-1): Delaware". United States Census Bureau. April 2, 2024 تي حاصل ڪيل.
  104. ↑ "Immigrants in Delaware" (PDF). November 21, 2025 تي حاصل ڪيل.
  105. ↑ "Archived copy" (PDF). محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان February 14, 2017 تي محفوظ ڪيل. May 20, 2017 تي حاصل ڪيل.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (ڳنڍڻو) سانچو:Title missing
  106. ↑ "Archived copy" (PDF). محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان August 31, 2017 تي محفوظ ڪيل. May 20, 2017 تي حاصل ڪيل.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (ڳنڍڻو) سانچو:Title missing
  107. ↑ "Archived copy" (PDF). محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان June 3, 2018 تي محفوظ ڪيل. May 2, 2018 تي حاصل ڪيل.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (ڳنڍڻو) سانچو:Title missing
  108. ↑ "Archived copy" (PDF). محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان February 1, 2019 تي محفوظ ڪيل. February 18, 2019 تي حاصل ڪيل.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (ڳنڍڻو) سانچو:Title missing
  109. ↑ "Data" (PDF). www.cdc.gov. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان November 28, 2019 تي محفوظ ڪيل. December 2, 2019 تي حاصل ڪيل.
  110. ↑ "Data" (PDF). www.cdc.gov. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان March 23, 2021 تي محفوظ ڪيل. March 27, 2021 تي حاصل ڪيل.
  111. ↑ "Data" (PDF). www.cdc.gov. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان February 7, 2022 تي محفوظ ڪيل. February 20, 2022 تي حاصل ڪيل.
  112. ↑ "Data" (PDF). www.cdc.gov. February 2, 2022 تي حاصل ڪيل.
  113. ↑ "Data" (PDF). www.cdc.gov. April 4, 2024 تي حاصل ڪيل.
  114. ↑ "Data" (PDF). www.cdc.gov. April 11, 2025 تي حاصل ڪيل.
  115. ↑ "Data" (PDF). www.cdc.gov. 2026-06-11 تي حاصل ڪيل.
  116. ↑ SB 129, State of Delaware, محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان March 10, 2010 تي محفوظ ڪيل, May 9, 2008 تي حاصل ڪيل, assigned on June 13, 2007, to Senate Education Committee.
  117. ↑ HB 436, State of Delaware, محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان March 10, 2010 تي محفوظ ڪيل, May 9, 2008 تي حاصل ڪيل, stricken on June 15, 2006,
  118. ↑ "LGBT Percentage Highest in D.C., Lowest in North Dakota". Gallup.com. February 15, 2013. November 18, 2020 تي حاصل ڪيل.
  119. ↑ Ford, Zack (May 7, 2013). "BREAKING: Delaware To Become 11th State With Marriage Equality". Think Progress. اصل نسخو مان April 7, 2014 تي محفوظ ڪيل.
  120. 1 2 3 "2022 American Values Atlas: Religious Tradition". پبلڪ رليجن ريسرچ انسٽيٽيوٽ. February 24, 2023. اصل نسخو مان April 4, 2017 تي محفوظ ڪيل. April 15, 2023 تي حاصل ڪيل.
  121. ↑ "Religious Landscape Study". Pew Forum. March 20, 2019. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان October 5, 2017 تي محفوظ ڪيل. October 5, 2017 تي حاصل ڪيل.
  122. 1 2 "PRRI – American Values Atlas". ava.prri.org. اصل نسخو مان April 4, 2017 تي محفوظ ڪيل. September 17, 2022 تي حاصل ڪيل.
  123. ↑ "The Association of Religion Data Archives | State Membership Report". www.thearda.com. اصل نسخو مان November 9, 2013 تي محفوظ ڪيل. November 7, 2013 تي حاصل ڪيل.
  124. ↑ "2020 Congregational Membership". www.thearda.com. April 15, 2023 تي حاصل ڪيل.
  125. ↑ "Amish Population Profile, 2018". Elizabethtown College, the Young Center for Anabaptist and Pietist Studies. August 7, 2018. اصل نسخو مان February 5, 2019 تي محفوظ ڪيل. January 29, 2019 تي حاصل ڪيل.
  126. ↑ "Amish Countryside". Kent County & Greater Dover, Delaware Convention and Visitors Bureau. اصل نسخو مان November 23, 2016 تي محفوظ ڪيل. November 22, 2016 تي حاصل ڪيل.
  127. ↑ "Delaware Amish". Amish America. اصل نسخو مان October 7, 2017 تي محفوظ ڪيل. October 6, 2017 تي حاصل ڪيل.
  128. ↑ ڪيٿولڪ نيوز ايجنسي (April 3, 2012). "In 'very religious' USA, Gallup sees Delaware residents as 'moderately' so—by 1 percent". The Dialog. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان June 25, 2012 تي محفوظ ڪيل. April 16, 2012 تي حاصل ڪيل.
  129. ↑ Ruth, Eric (April 15, 2010). "Delaware housing: Home prices slide in all three counties; sales in NCCo, Kent down from year ago". دي نيوز جرنل. Delaware. Delaware Online. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان April 3, 2014 تي محفوظ ڪيل. March 31, 2014 تي حاصل ڪيل.(چندو گهربل)
  130. ↑ "Millionaires in America 2020: All 50 States Ranked". Kiplinger. May 27, 2020. February 21, 2021 تي حاصل ڪيل.
  131. ↑ Frank, Robert (January 15, 2014). "Top states for millionaires per capita". سي اين بي سي. CNBC.com. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان January 22, 2014 تي محفوظ ڪيل. October 28, 2016 تي حاصل ڪيل.
  132. ↑ staff, CNBC com (2025-07-10). "29. Delaware". CNBC (انگريزي ۾). 2026-01-14 تي حاصل ڪيل.
  133. ↑ "2025 Small Business Profile - Delaware" (PDF). U.S Small Business Administration Office of Advocacy. February 9, 2026 تي حاصل ڪيل.
  134. ↑ "National Vulcanized Fibre Corp. site in Yorklyn". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان August 3, 2018 تي محفوظ ڪيل. December 12, 2015 تي حاصل ڪيل.
  135. ↑ "AstraZeneca lays off workers at Delaware headquarters". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان February 5, 2016 تي محفوظ ڪيل. December 12, 2015 تي حاصل ڪيل.
  136. ↑ "Delaware officials concerned about AstraZeneca, DuPont threats". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان February 5, 2016 تي محفوظ ڪيل. December 12, 2015 تي حاصل ڪيل.
  137. ↑ "DuPont to cut 1,700 jobs in Delaware in January". December 29, 2015. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان December 31, 2015 تي محفوظ ڪيل. December 29, 2015 تي حاصل ڪيل.
  138. ↑ "DuPont merger called 'catastrophic' for Delaware". اصل نسخو مان December 17, 2015 تي محفوظ ڪيل. December 12, 2015 تي حاصل ڪيل.
  139. ↑ "DuPont merger: A 'sad day' for Delaware". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان January 31, 2016 تي محفوظ ڪيل. December 12, 2015 تي حاصل ڪيل.
  140. ↑ "DuPont-Dow merger 'catastrophic' for Delaware". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان December 31, 2015 تي محفوظ ڪيل. December 12, 2015 تي حاصل ڪيل.
  141. ↑ "Chemours will lay off 400, including some in Delaware". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان February 3, 2016 تي محفوظ ڪيل. December 12, 2015 تي حاصل ڪيل.
  142. 1 2 "Delaware Division of Corporations". Government of DE. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان August 10, 2011 تي محفوظ ڪيل. June 10, 2012 تي حاصل ڪيل.
  143. ↑ "Delaware 2007 Fiscal Notebook—State General Fund Revenues by Category (F.Y. 2002–2005)" (PDF). محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان August 16, 2011 تي محفوظ ڪيل. August 17, 2011 تي حاصل ڪيل.
  144. ↑ "Financial Secrecy Index" (PDF). Tax Justice Network. November 1, 2009. اصل نسخو (PDF) مان June 26, 2015 تي محفوظ ڪيل. June 24, 2015 تي حاصل ڪيل.
  145. ↑ "Financial Secrecy Index" (PDF). Tax Justice Network. October 4, 2011. اصل نسخو (PDF) مان April 4, 2015 تي محفوظ ڪيل. June 24, 2015 تي حاصل ڪيل.
  146. ↑ "Report: Florida leads nation in new business creation". Business Observer (انگريزي ۾). 2026-01-23. 2026-02-09 تي حاصل ڪيل.
  147. ↑ "Chapter 7. Regulatory Provisions". Online Delaware Code. Delaware General Assembly. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان June 26, 2013 تي محفوظ ڪيل. September 13, 2011 تي حاصل ڪيل.
  148. ↑ Aaron, Nathans (July 9, 2011). "Del. package stores hope to benefit from Md. tax". دي نيوز جرنل. New Castle, Delaware. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان August 21, 2012 تي محفوظ ڪيل. July 10, 2011 تي حاصل ڪيل.
  149. ↑ "Division of Revenue—Department of Finance—State of Delaware". Division of Revenue—State of Delaware.
  150. ↑ Avery, Brett Holzhauer,Dan (2021-09-03). "What states have no sales tax?". CNBC (انگريزي ۾). 2025-12-30 تي حاصل ڪيل.{{cite web}}: CS1 maint: multiple names: authors list (ڳنڍڻو)
  151. ↑ Sadek, Nicole (2022-06-27). "'Delaware is everywhere': how a little-known tax haven made the rules for corporate America - ICIJ" (آمريڪي انگريزي ۾). 2025-12-30 تي حاصل ڪيل.
  152. ↑ Barrish, Chris (April 23, 2011). "Delaware crime: Wave of brazen attacks sounds alarm at casino". Delaware Online. Wilmington, DE. 1st page of online article archived via link provided. April 23, 2011 تي حاصل ڪيل.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (ڳنڍڻو)
  153. ↑ "Delaware becomes the first state to legalise sports betting". June 2, 2018. اصل نسخو مان June 22, 2018 تي محفوظ ڪيل. June 22, 2018 تي حاصل ڪيل.
  154. ↑ "First State National Historical Park-Frequently Asked Questions". National Park Service. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان June 20, 2019 تي محفوظ ڪيل. June 20, 2019 تي حاصل ڪيل.
  155. ↑ "The Contribution of The Coastal Economy to the State of Delaware". SeaGrant Delaware. اصل نسخو مان April 2, 2017 تي محفوظ ڪيل. April 1, 2017 تي حاصل ڪيل.
  156. ↑ "The Value of Tourism 2015" (PDF). Visit Delaware. اصل نسخو (PDF) مان February 7, 2018 تي محفوظ ڪيل. February 6, 2018 تي حاصل ڪيل.
  157. ↑ Okrent, Daniel (2010). Last Call: The Rise and Fall of Prohibition. Scribner. loc 5645(Kindle). ISBN 978-0743277020.
  158. ↑ Millard, Sandra K. (October 29, 1999). University of Delaware Library / Statewide K–12 Partnership Providing Online Resources and Training: UDLib/SEARCH. EDUCAUSE '99. Long Beach, CA – Internet Archive وسيلي.
  159. ↑ Dobo, Nichole (June 12, 2011). "Delaware schools: Checkered past goes unchecked". دي نيوز جرنل. اصل نسخو مان June 23, 2011 تي محفوظ ڪيل. June 13, 2011 تي حاصل ڪيل.
  160. ↑ "Private schools increasing financial aid to retain students". ڊيلويئر پبلڪ ميڊيا. December 16, 2010. March 30, 2025 تي حاصل ڪيل. In Delaware, with the nation's highest percentage of private school enrollment,[...]
  161. 1 2 3 Dobo, Nichole (2012). "Charter votes to join union". دي نيوز جرنل (January 19, 2012 تي شايع ٿيل). delawareonline. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان June 9, 2015 تي محفوظ ڪيل. January 19, 2012 تي حاصل ڪيل.
  162. ↑ Harlow, Summer (January 20, 2008). "Auto tag No. 6 likely to sell for $1 million". The News Journal. http://www.delawareonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20080120/NEWS/801200351&template=printart. آرڪائيو ڪيا ويا September 23, 2015, حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
  163. ↑ "State of Delaware Department of Transportation". State of Delaware. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان July 1, 2006 تي محفوظ ڪيل. June 30, 2006 تي حاصل ڪيل.
  164. ↑ Staff (Delaware Department of Transportation Public Relations) (2005). Delaware Transportation Facts 2005 (PDF). DelDOT Division of Planning. اصل نسخو (PDF) مان September 9, 2008 تي محفوظ ڪيل.
  165. 1 2 3 Montgomery, Jeff (January 29, 2011). "Crisis ahead on Delaware roads". دي نيوز جرنل. delawareonline. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان June 9, 2015 تي محفوظ ڪيل. January 29, 2012 تي حاصل ڪيل.
  166. ↑ Delaware Transportation Facts (PDF). Delaware Department of Transportation. 2009. اصل نسخو (PDF) مان May 11, 2012 تي محفوظ ڪيل. April 16, 2012 تي حاصل ڪيل.
  167. ↑ "Projects: Delaware Bicycle Facility Master Plan". Delaware Department of Transportation. اصل نسخو مان September 18, 2010 تي محفوظ ڪيل. September 28, 2010 تي حاصل ڪيل.
  168. ↑ Anderson, Craig (February 6, 2022). "Delaware's bridges ranked fourth in nation". Bay to Bay News. February 14, 2024 تي حاصل ڪيل.
  169. ↑ "2024 - Bridge Condition by Highway System - National Bridge Inventory - Bridge Inspection - Safety Inspection - Bridges & Structures - Federal Highway Administration". www.fhwa.dot.gov. 2026-03-09 تي حاصل ڪيل.
  170. ↑ Mace, Ben (January 27, 2023). "DelDOT announces St. Georges Bridge to be closed 18 months for repairs". Delawareonline.com. February 14, 2024 تي حاصل ڪيل.
  171. ↑ "Philadelphia District Civil Works – Chesapeake and Delaware Canal". Philadelphia District, U.S. Army Corps of Engineers. August 22, 2023. اصل نسخو مان September 28, 2013 تي محفوظ ڪيل. February 14, 2024 تي حاصل ڪيل.
  172. ↑ Feliciano, Octavia (April 21, 2023). "Delaware River and Bay Authority plans a new ferry fleet". Delaware Currents. February 14, 2024 تي حاصل ڪيل.
  173. ↑ Perez-Gonzalez, Johnny (November 11, 2023). "$71 million Delaware Memorial Bridge resurfacing project complete". WHYY. February 14, 2024 تي حاصل ڪيل.
  174. 1 2 Justin Williams (April 17, 2011). "Anything Once: On the road, taking plenty of pot shots". News Journal. Wilmington, Delaware. DelawareOnline. April 17, 2011 تي حاصل ڪيل.[مئل ڳنڍڻو]
  175. ↑ "Delmarva Central Railroad". Carload Express. November 8, 2016. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان May 24, 2017 تي محفوظ ڪيل. March 27, 2017 تي حاصل ڪيل.
  176. ↑ Pennsylvania Railroad local division timetable, 1965
  177. ↑ Freight only: "Pennsylvania Railroad, Table 155". Official Guide of the Railways (National Railway Publication Company) 99 (7). December 1966.
  178. ↑ Baer, Christopher T (2009), Named Trains of The PRR Including Through Services (PDF), PRRTHS, محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان October 14, 2013 تي محفوظ ڪيل, July 25, 2013 تي حاصل ڪيل
  179. ↑ All named trains were gone by the end of 1957 "Pennsylvania Railroad, Table 65". Official Guide of the Railways (National Railway Publication Company) 90 (7). December 1957.
  180. ↑ Rains, Taylor (October 22, 2022). "The only US state without commercial airline service is getting 5 new routes to Florida next year — see the full list". Business Insider. February 1, 2023 تي حاصل ڪيل.
  181. ↑ تفصيل ۽ تاريخ لاءِ ولمنگٽن هوائي اڏو (ڊيلويئر) ڏسو.
  182. ↑ Rains, Taylor (May 16, 2022). "Frontier Airlines is ending flights to Delaware, leaving the state without any airline service". Business Insider. February 1, 2023 تي حاصل ڪيل.
  183. ↑ "The Delaware Constitution of 1897 as amended". State of Delaware. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان September 8, 2016 تي محفوظ ڪيل. August 22, 2016 تي حاصل ڪيل.
  184. ↑ "About Agency". Delaware Division of Corporations. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان February 28, 2007 تي محفوظ ڪيل. July 23, 2008 تي حاصل ڪيل.
  185. ↑ Pleck, Elizabeth Hefkin (2004). Domestic Tyranny: The Making of American Social Policy Against Family Violence from Colonial Times to the Present. University of Illinois Press. ص. 120. ISBN 978-0-252-07175-1. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان December 31, 2015 تي محفوظ ڪيل. October 16, 2015 تي حاصل ڪيل.
  186. ↑ "The Hundreds of Delaware". Department of State: Division of Historical and Cultural Affairs. Delaware State Archives. اصل نسخو مان June 17, 2010 تي محفوظ ڪيل. September 28, 2010 تي حاصل ڪيل.
  187. ↑ "Delaware House of Representatives Minority Caucus". 2010. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان April 16, 2009 تي محفوظ ڪيل. January 24, 2001 تي حاصل ڪيل.
  188. ↑ "Delaware Election Results". The New York Times. November 3, 2020.
  189. ↑ J. Pomante II, Michael; Li, Quan (December 15, 2020). "Cost of Voting in the American States: 2020". Election Law Journal: Rules, Politics, and Policy 19 (4): 503–509. doi:10.1089/elj.2020.0666. ISSN 1533-1296.
  190. ↑ "State Public Record Laws". FOIAdvocates.
  191. ↑ Bennett, Rep.; Peterson, Sen.; Katz, Sen. (January 6, 2011), "An Act to Amend Title 29 of the Delaware Code Relating to the Freedom of Information Act", Delaware Code, جلد 78 (online ڇاپو) (April 15, 2011 تي شايع ٿيل), 10, House Bill # 5, محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان October 2, 2011 تي محفوظ ڪيل, April 22, 2011 تي حاصل ڪيل
  192. ↑ "Speakers at Senate meeting strongly oppose changing FOIA | Delaware Live News". June 9, 2021.
  193. ↑ "Voter Registration Totals - Delaware Department of Elections". محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان January 19, 2022 تي محفوظ ڪيل. March 3, 2023 تي حاصل ڪيل.
  194. ↑ "An Act to Amend Title 29 of the Delaware Code Relating to the Designation of a State Sport". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان March 3, 2016 تي محفوظ ڪيل. July 7, 2016 تي حاصل ڪيل.
  195. ↑ McDowell; Sen. McBride; Rep. George (March 22, 2011). "Mourning Those Lost in the Recent Earthquake and Related Disasters that have Befallen Japan, and Expressing the Thoughts and Prayers of All Delawareans for the Citizens of Our Sister State of Miyagi Prefecture During These Difficult Times" (March 23, 2011 تي شايع ٿيل). Senate Joint Resolution # 3. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان October 2, 2011 تي محفوظ ڪيل. April 22, 2011 تي حاصل ڪيل.
  196. ↑ Prado, Antonio. "Delaware's sister state in Japan, Miyagi Prefecture, thanks Diamond State for help". The News Journal (آمريڪي انگريزي ۾). February 5, 2024 تي حاصل ڪيل.
  1. ↑ سرويءَ جي غلطين سبب اصل سرحد هڪ ئي قوس نه پر مختلف مرڪزن وارن ڪيترن ئي ڳنڍيل قوسن تي مشتمل آهي.
  2. ↑ نوٽ: پبلڪ رليجن ريسرچ انسٽيٽيوٽ جي ويب سائيٽ تي ڊيلاويئر جي مذهبي انگن اکرن جي ڏيک ۾ فني خرابي موجود آهي. جيڪڏهن نتيجن ۾ "N/A" ظاهر ٿئي ته "list" وارو اختيار چونڊيو. پائي چارٽ نه هٽايو.

ڪتابيات

[سنواريو]
  • Kolchin, Peter (1994), American Slavery: 1619–1877, New York: Hill & Wang

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]
وڌيڪ ڄاڻ حاصل ڪريو
Delaware
بابت وڪيپيڊيا جي ساٿي منصوبن تي
وڪي لغت ۾ ڳوليو وصفون وڪي لغت تان
وڪيميڊيا العام ۾ ڳوليو ميڊيا وڪيميڊيا العام تان
وڪي خبرون ۾ ڳوليو خبري ڪهاڻيون وڪي خبرون تان
وڪي قول ۾ ڳوليو قول وڪي قول تان
وڪي ماخذ ۾ ڳوليو ماخذي متن وڪي ماخذ تان
وڪي بُڪس ۾ ڳوليو درسي ڪتاب وڪي بُڪس تان
وڪي سفر ۾ ڳوليو سفر بابت رهنمائي وڪي سفر تان
وڪيورسٽي ۾ ڳوليو سکيا جا وسيلا وڪيورسٽي تان

تاريخ

[سنواريو]

عام

[سنواريو]

سانچو:S-new

يونين ۾ شامل ٿيڻ جي تاريخ موجب آمريڪي رياستن جي فهرست
آمريڪي آئين جي 7 ڊسمبر 1787ع تي توثيق ڪئي (پهرين)		 جانشين
پينسلوينيا

سانچو:Delaware سانچو:Northeast US سانچو:Southern United States سانچو:Thirteen Colonies سانچو:United States political divisions

39°00′N 75°24′W / 39.0°N 75.4°W / 39.0; -75.4 (State of Delaware)

"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=ڊيلاويئر&oldid=407522" تان ورتل