مواد ڏانھن ٽپ ڏيو

پروسٽيٽ ڪينسر

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
پروسٽيٽ ڪينسر
Prostate cancer
Synonyms پروسٽيٽ ڪارسينوما
Prostate carcinoma
پروسٽيٽ جي لوڪيشن
مھارت اونڪولوجي، یورولوجي
آثار Typically none. Sometimes trouble urinating, erectile dysfunction, or pain in the back/pelvis.
معمول واري اٿل 40 کان وڈی عمر م
خطري جي گنجائش Older age, family history, race
تشخيصي طريقو PSA test followed by tissue biopsy
تفاوتي تشخيص Benign prostatic hyperplasia
علاج Active surveillance, prostatectomy, radiation therapy, hormone therapy, chemotherapy
قياس آرائي ان ح Five-year survival rates range from 30–99%, depending on stage.[1]

پروسٽيٽ ڪينسر پروسٽيٽ، مثاني جي هيٺان مردن جي پيدائش واري نظام ۾ هڪ غدود، ۾ سيلز جي غير ضابطي جي واڌ آهي. ابتدائي پروسٽيٽ ڪينسر جي ڪا به علامت نه آهي. پروسٽيٽ ٽشو جي غير معمولي واڌ کي عام طور تي اسڪريننگ ٽيسٽ ذريعي معلوم ٿئي ٿو، عام طور تي رت جا امتحان جيڪي پروسٽٽ مخصوص اينٽيجن (PSA) جي سطحن جي جانچ ڪن ٿا. جنهن جي رت ۾ پي ايس اي جي اعلي سطحن ملی تی، انھن کی پروسٽٽ ڪينسر جو وڌندڙ خطرو آهي. پروسٽیٽ جي ڪينسر جي تشخيص لاء بايوپسي (Biopsy) جي ضرورت آهي. جيڪڏهن ڪينسر موجود آهي، پيٽولوجسٽ هڪ گلیسن اسڪور Gleason Score کی تفويض ڪري ٿو، ۽ هڪ اعلي نمبر هڪ وڌيڪ خطرناڪ تیومر (Tumor) جي نمائندگي ڪري ٿو. سرطان، جيڪو پروسٽٽ کان ٻاهر پکڙيل آهي، جي ڳولڻ لاء، ميڊيڪل اميجنگ ڪئي وجي تي. گليسن اسڪور جي بنياد تي، پي ايس اي جي سطح ۽ امڪاني نتيجن سان سرطان جي ڪيس کي اسٽيج هڪ کان چار تائين لڳايو ويندو آهي. هڪ اعلي اسٽيج هڪ وڌيڪ ترقي يافته، وڌيڪ خطرناڪ بيماري جي نشاندهي ڪري ٿو.

گهڻو ڪري پروسٽیٽ ٽيومر ننڍا رهندا آهن ۽ صحت جي مسئلن جو سبب ناهي. اهي فعال نگراني سان منظم ڪيا ویندا آهن، باقاعده ٽيسٽن سان ٽيومر جي نگراني ڪرڻ کي يقيني بڻائڻ لاء اهو وڌي نه ويو آهي. ڳوڙها (Tumor) جیڪا وڌيڪ خطرناڪ هوندا آهن انهن کي تابڪاري جي علاج سان تباهه ڪري سگهجي ٿو يا ريڊيڪل پروسٽٽيڪٽومي ذريعي جراحي طور ختم ڪري سگهجي ٿو. جن جي ڪينسر پروسٽيٽ کان ٻاهر پکڙجي ٿي انهن جو علاج هارمون ٿراپي سان ڪيو وڃي ٿو جيڪو انڊروجین (مردانا جنسي هارمونز) جي سطح کي گهٽائي ٿو جيڪي پروسٽيٽ سيلز کي زنده رهڻ جي ضرورت آهي. آخرڪار ڪينسر جي سيلز هن علاج جي خلاف مزاحمت وڌائي سگهن ٿا. بيماريءَ جو هي سڀ کان وڌيڪ ترقي يافته مرحلو، جنهن کي castration-resistant prostate cancer سڏيو ويندو آهي، ان جو علاج مسلسل هارمون جي علاج ء ان سان گڏ ڪيموٿراپي واري دوا ڊوسيٽيڪسل سان ڪيو ويندو آهي. ڪجهه ڳوڙها جسم جي ٻين علائقن، خاص طور تي هڏن ۽ لمف نوڊس تائين ميٽاساسائيز (پکڙيل) آهن. اتي اھا سخت هڏن جي درد، ٽنگ جي ڪمزوري يا فالج ۽ آخرڪار موت جو سبب بڻجن ٿا.

پروسٽيٽ ڪينسر جي اڳڪٿي جو دارومدار ان تشخيص تي آهي ته ڪينسر ڪيتري حد تائين پکڙيل آهي. اڪثر مردن جي تشخيص ڪئي وئي آهي ٽيومر پروسٽيٽ تائين محدود آهن؛ انهن مان 99 سيڪڙو انهن جي تشخيص کان 10 سالن کان وڌيڪ جيئرا رھیا آهن. تیومر جيڪي جسم جي دور دراز سائيٽن تي ميٽاساساسائيز ٿي ويا آهن تمام خطرناڪ آهن، پنجن سالن جي بقا جي شرح 30 سیکڑی سان 40 سیکڑی تائین آهي.

پروسٽيٽ ڪينسر جي ترقي جو خطرو عمر سان وڌي ٿو؛ تشخيص جي اوسط عمر 67 آهي. ڪنهن به ڪينسر جي خانداني تاريخ رکندڙ ماڻهن کي پروسٽيٽ ڪينسر جو وڌيڪ امڪان آهي، خاص طور تي اهي جيڪي BRCA2 جين جي ڪينسر سان لاڳاپيل مختلف قسم جا وارث آهن. هر سال پروسٽيٽ ڪينسر جا 12 لک ڪيس تشخيص ٿين ٿا، ۽ 3,50,000 مريض ان بيماريءَ سبب مري وڃن ٿا، [2] ان کي مردن ۾ ڪينسر ۽ ڪينسر جي موت جو ٻيو وڏو سبب بڻائي ٿو. اٺن مان هڪ مرد پنهنجي حياتيءَ ۾ پروسٽيٽ ڪينسر جي تشخيص ڪئي آهي ۽ چاليهه مان هڪ هن مرض جي ڪري مري ٿو. [3] پروسٽيٽ ٽيومر پهريون ڀيرو 19ھین صدي جي وچ ۾، سرجري دوران مردن تي پيشاب جي رڪاوٽ سان بيان ڪيا ويا. شروعات ۾، پروسٽيٽيڪٽومي پروسٽيٽ ڪينسر جو بنيادي علاج هو. 20ھین صدي جي وچ ڌاري، تابڪاري جي علاج ۽ هارمون جي علاج کي پروسٽٽ ڪينسر جي علاج کي بهتر بڻائڻ لاء ترقي ڪئي وئي. پروسٽيٽ ڪينسر لاءِ هارمون جي علاج جي ايجاد کي سال 1966ع جو نوبل انعام چارلس بي هيگنس ۽ سال 1977ع جو انعام آندرز ڊبليو شالي کي ڏنو ويو.

حوالا[سنواريو]

  1. Rebello 2021, "Figure 3: Prostate cancer stages and progression.".
  2. Rebello 2021.
  3. Scher & Eastham 2022.